Nationaal Archief (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

Archievenblad: Werk samen aan webarchivering!

Het internet is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Maar het web is vluchtig en de informatie waarop je vandaag je beslissing baseert kan morgen verdwenen zijn. Webarchivering is daarom van groot belang, maar vindt nog te weinig en te versnipperd plaats. Tijd voor actie dus, stellen Marcel Ras (NCDD) en Arnoud Goos (NDE en Beeld en Geluid) in het Archievenblad van februari/maart. Want op dit moment worden naar schatting maar 0,2% van alle sites in het Nederlandse domein bewaard. 

Nederland loopt achter

Qua webarchivering loopt Nederland achter op Amerika, Australië en een aantal andere West-Europese landen. Hoewel steeds meer gemeenten, overheidsinstellingen, musea en kennisinstituten starten met het archiveren van voor hen relevante delen van het internet, vormen zij nog een relatief kleine groep. Ook daar waar webarchivering verplicht gesteld is door de Archiefwet loopt de praktijk nog behoorlijk achter.

Hoe komt dat toch?

In sommige landen is er binnen een wettelijk kader een zogenaamde domaincrawl mogelijk. Alle websites van het landelijke domein (in ons geval .nl) worden gearchiveerd. In Nederland is domaincrawl niet haalbaar; er is namelijk een bepaalde mate van toestemming nodig van de rechthebbende, voorafgaand aan het archiveren.

Oplossingen

Webarchivering in Nederland zou enorm geholpen zijn met kennis en kunde bij instellingen: hoe begin je, welke tools en technieken zijn er, kun je dit uitbesteden of niet? En met meer afstemming tussen die instellingen; een gecoördineerde aanpak waarbij organisaties kennis en ervaringen uitwisselen en taken verdelen en afstemmen. Recent zijn verschillende initiatieven opgestart die hieraan bijdragen.

Zo is het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE) in 2016 gestart met het project ‘Coördinatie van webarchivering Nederland’. Om de toekomstige samenwerking tussen partijen te vergemakkelijken heeft het project eerst het huidige aantal en de soort webarchieven in Nederland geïnventariseerd. Dit overzicht wordt een register voor webarchieven. Zo is op één plek inzichtelijk welke websites waar gearchiveerd zijn. Dit register kan worden doorontwikkeld tot een nationaal portaal dat toegang biedt tot alle gearchiveerde websites in het Nederlandse domein.

De Nederlandse Coalitie Digitale Duurzaamheid (NCDD) heeft een expertgroep webarchivering ingericht. Deze bevordert de praktische samenwerking en kennisdeling bij de archivering van het Nederlandse web voor (her)gebruik en toegang van de Nederlandse webcollectie op lange termijn. Het delen van richtlijnen, tools en expertise wordt gestimuleerd. Denk aan selectielijsten, harvest-software of opslagcapaciteit en het bespreken en adresseren van juridische kwesties.

Als samenwerkingsruimte is een Kennisplatform webarchivering ingericht op Pleio. Iedere belangstellende kan lid worden, deelnemen aan discussies, bestanden delen en raadplegen.

Praat mee!

Al deze initiatieven dragen bij aan een Nederlands web van webarchieven, om het heden te bewaren voor de toekomst. We nodigen alle geïnteresseerde organisaties uit om hieraan deel te nemen, zodat we met elkaar de volgende stappen kunnen zetten. Alleen op die manier voorkomen we een digitaal gat in ons geheugen, omdat de geschiedenis van vandaag vooral online wordt geschreven. Dus: praat mee over het archiveren van websites en sociale media in Nederland!

Bron: Archievenblad 2017  nummer 2.