Nationaal Archief (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

Open data, de hobby voorbij!

Openbaarheid in Nederland? Het is nog te veel woorden en weinig daden, aldus algemene rijksarchivaris Marens Engelhard die op 6 oktober de Inspiratiemiddag Toekomst Hergebruik Overheidsinformatie opende. Het wordt tijd dat overheidsorganisaties – archieven incluis - hun data actief toegankelijk maken. Open data geeft niet alleen iedereen gelijke toegang tot overheidsinformatie. Het zijn de overheden zelf die het meest profiteren. 

Zet je data in de etalage

Wat zijn de ervaringen van ‘hergebruikers’ van overheidsinformatie? Van bedrijven, ontwikkelaars, journalisten, maar ook van overheden zelf die gebruikmaken van overheidsinformatie? Wat vinden zij van de datakwaliteit en wat adviseren zij data-aanbieders, zoals gemeenten, archiefinstellingen en uitvoerders? In opdracht van Archief 2020 deed Open State Foundation een brede verkenning onder hergebruikers. Tijdens het ochtenddeel van de bijeenkomst zijn de resultaten en aanbevelingen ervan gepresenteerd. ‘Zet je data in de etalage’ (hergebruikers moeten wel weten wat je te bieden hebt) was een belangrijke aanbeveling. Maar ook: ‘Onderhoud contact met hergebruikers’ (zo match je je aanbod met de vraag).

Kwaliteit telt

’s Middags liet een aantal overheidsorganisaties zien hoe zij open data in de praktijk brengen – elk vanuit een eigen noodzaak en aanleiding, en dus elk via een eigen aanpak, vaak met vallen en opstaan. De eerste best practice kwam van CBS, een ‘cijferfabriek’ naar eigen zeggen, met 4.000 open datasets. Maar volgens Dennis Ramondt van CBS zegt kwantiteit niks: “Het gaat om de kwaliteit. Actualiteit is onze leidraad in de keuze om data open te maken. We haken in op maatschappelijke ontwikkelingen. Het publiceren van open data gebeurt centraal, niet (meer) per afdeling. We hebben een vast productieproces en stellen onze infrastructuur ook beschikbaar aan andere partijen. Ook zorgen we voor terugkoppeling aan hergebruikers. Daar komen soms verassende dingen uit. Wat wij van tevoren zien als probleem, is dat vaak voor hergebruikers helemaal niet! Onze tips: word hergebruiker van je eigen open data. En denk in ketens. Je weet tenslotte nooit waar je data terechtkomt.”

Laat de meerwaarde zien

Ook de gemeente Utrecht is heel actief in open data, want informatie is de meest waardevolle grondstof binnen onze muren, vertelt Donovan Karamat Ali, informatiecommissaris. “De stap naar datagedreven sturing en open data is een echte cultuurverandering die tot stand komt als je kunt laten zien dat je met weinig middelen meerwaarde kunt creëren. Daarom jaag ik door de hele organisatie, om verschillende data op te halen en te combineren, in pilots bijvoorbeeld. En op utrecht.dataplatform.nl staan inmiddels 180 open datasets. De business beslist welke. Wel is het belangrijk om scherp te blijven. Privacy is en blijft een aandachtspunt.” 

Zet vooral de eerste stap

“Archief 2020 stimuleerde de afgelopen jaren veel kennis en ervaring in open data”, leidt Tine van Nierop, Archief 2020-projectleider Open Toegang, de interactieve sessie aan het einde van de middag in. “We zijn ook trots op de oogst van deze verkenning naar de toekomst van hergebruik. Binnenkort volgen nog de resultaten van de strategische verkenning naar platforms voor toegang tot open data. Handvatten genoeg dus om écht aan de slag te gaan met open data. Iets wat ook Digicommissaris Bas Eenhoorn ziet als een van de belangrijkste voorwaarden voor een open overheid.”

De drempels die overheidsorganisaties ervaren bij het open maken van data, en hoe die drempels te slechten met concrete stappen - dat onderwerp kwam aan bod tijdens de afsluitende interactieve sessie. Een van de uitkomsten van de sessie was: “Weet je of kun je iets (nog) niet als archiefinstelling, bijvoorbeeld? Bevraag elkaar en haal zelf kennis in huis. Want een generiek stappenplan is niet te geven – open data betekent voor elke organisatie iets anders. Wissel kennis en ervaringen uit, middels de kennisplatforms bijvoorbeeld. Maar zet vooral de eerste stap.”

Lees hier het volledige verslag van de Inspiratiemiddag Toekomst Hergebruik Overheidsinformatie.

Bekijk het filmpje van OSF als korte samenvatting van de Inspiratiemiddag.