Nationaal Archief (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

Wetsontwerp wijziging Archiefwet 1995

Binnenkort zal de tekst van de Archiefwet gewijzigd worden. Sinds 7 maart 2011 kan iedereen via de website www.internetconsultatie.nl reageren op het wetsvoorstel tot wijziging van de Archiefwet 1995. Deze consultatie-ronde sluit op 4 april.

Achtergrond

Reden voor het wetsvoorstel zijn de voornemens uit het regeerakkoord voor wat betreft de 11 Regionale Historische Centra (RHC's). In het regeerakkoord is onder meer een korting van 25 procent op de rijksbijdrage aan de RHC’s vastgelegd. Het rijk zal na 2012 niet langer verantwoordelijk zijn voor het beheer door de RHC’s van de archieven die afkomstig zijn van het provinciaal bestuur. Het rijk blijft wél verantwoordelijk voor het beheer van de decentrale rijksarchieven.
De inzet van de staatssecretaris is om deze verandering voor de RHC's zo veel als mogelijk budgetneutraal te laten verlopen: provincies krijgen als gevolg van de gewijzigde Archiefwet de taak om voor hun eigen archieven te zorgen en daar ook voor te betalen. Daarmee wordt een groot deel van de korting van 25 procent voor de RHC's teniet gedaan.

Voorgestelde wijzigingen

In het wetsvoorstel worden –in het kort– drie wijzigingen van de Archiefwet 1995 voorgesteld:

  • Beleggen van het zorgdragerschap over provinciale archiefbescheiden bij gedeputeerde staten

Voor rijk, gemeenten en waterschappen geldt op grond van de Archiefwet dat het zorgdragerschap over de eigen archiefbescheiden zowel vóór als na overbrenging naar een archiefbewaarplaats is belegd op het niveau van de betrokken overheid, dus van achtereenvolgens het rijk, de gemeente en het waterschap. Alleen voor de provincies is dit anders geregeld. De provincies dragen in het huidige systeem, anders dan rijk, gemeenten en waterschappen, niet bij in de kosten voor archiefbeheer. Met de wijziging van de Archiefwet gaan de provincies betalen voor het beheer van hun overgebrachte archieven, waardoor zij ook zorgdrager worden.

  • Advies Raad voor Cultuur over ontwerp-selectielijsten vervalt

Welke archiefbescheiden in aanmerking komen voor vernietiging en welke zijn bestemd om te worden overgebracht naar een archiefbewaarplaats wordt vastgelegd in een selectielijst. Over alle ontwerp-selectielijsten brengt de Raad voor Cultuur, op grond van de Archiefwet, advies uit aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
In de Kabinetsvisie 'Informatie op orde' uit 2006 is het voornemen aangekondigd om deze advisering te laten vervallen. De Raad heeft al in 2006 zijn werkwijze ten aanzien van de ontwerpselectielijsten aangepast en adviseert sindsdien vooral achteraf (in de vorm van een jaarlijks verzameladvies). Inmiddels is een nieuwe selectieaanpak ontwikkeld, waarmee het kabinetsvoornemen uit 2006 kan worden uitgevoerd. Eind december 2010 is daarover een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Overigens blijft de Raad voor Cultuur het adviescollege voor de minister van OCW voor archiefbeleid.
De brief aan de Tweede Kamer maakt duidelijk dat de advisering door de Raad voor Cultuur wordt vervangen door het zogenoemde strategische informatieoverleg, bestaande uit de chief information officer (CIO) van elk departement en de algemene rijksarchivaris. Daarnaast zal steeds een derde, onafhankelijke partij worden betrokken bij de totstandkoming van de selectievoorstellen. Die onafhankelijke gesprekspartner is een deskundige op het gebied van c.q. een maatschappelijk betrokkene bij het onderwerp. De openbare voorbereidingsprocedure, waarbij per selectielijst inspraak mogelijk is en de mogelijkheid openstaat beroep aan te tekenen tegen een vastgestelde selectielijst, blijft uiteraard bestaan.

Lees de Tweede Kamer-brief over de nieuwe selectieaanpak en de Bijlage daarbij uit december 2010.

  • Openbaarheidsadvies rijksarchieven belegd bij algemene rijksarchivaris

Bij de overbrenging van archiefbescheiden kunnen door de zorgdrager beperkingen aan de openbaarheid worden gesteld. De beheerders van de rijksarchiefbewaarplaatsen -de rijksarchivarissen- hebben op dit moment een adviestaak over de openbaarheid, zowel ten aanzien van de decentrale rijksarchiefbescheiden als ten aanzien van de provinciale archiefbescheiden. Wanneer zoals hierboven is voorgesteld, gedeputeerde staten zorgdrager worden over de provinciale archiefbescheiden na overbrenging, komt deze taak voor die archiefbescheiden bij de provincie-archivaris te liggen.
Om het proces efficiënter te organiseren en om een eenheid in openbaarheidsbeperkingen voor de centrale en decentrale rijksarchieven te bereiken, zal de advisering over de openbaarheid van de decentrale rijksarchiefbescheiden bij de algemene rijksarchivaris worden belegd. 

Het complete wetsvoorstel en de toelichting hierop is na te lezen op de website www.internetconsultatie.nl.