Nationaal Archief (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

Juridisch kader openbaarheid

De openbaarheid van overheidsinformatie in Nederland wordt o.a. geregeld door de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en de Archiefwet 1995 (Aw). 

Wet openbaarheid van bestuur (Wob)

De Wob zorgt ervoor dat iedereen op elk gewenst moment informatie kan krijgen dat inzicht kan geven in het handelen van de overheid. Overheidsinformatie is altijd openbaar, tenzij de Wob bepaalt dat de gevraagde informatie niet geschikt is om openbaar te worden gemaakt. Archiefbescheiden die formeel en fysiek zijn overgebracht naar een rijksarchiefbewaarplaats vallen niet langer onder de Wob maar onder het openbaarheidsregime van de Archiefwet.

Archiefwet 1995 (Aw)

Zodra archiefmateriaal naar een van de rijksarchiefbewaarplaatsen is overgebracht, valt het onder de verantwoordelijkheid van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Daarbij gaat het zowel om de archieven van particulieren als van archieven van de rijksoverheid. De Archiefwet (Aw) regelt dat de archieven van de verschillende overheden zorgvuldig worden bewaard en beschikbaar zijn, zodat iedereen de mogelijkheid heeft om inzicht te verwerven in hoe de overheid in het verleden gewerkt heeft. Na 20 jaar na vorming van het archief wordt het materiaal fysiek overgebracht naar een rijksarchiefbewaarplaats. Dat kan bijvoorbeeld een regionaal historisch centrum zijn (RHC) of het Nationaal Archief.

Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp)

In de Wbp is geregeld dat de privacy van alle Nederlanders beschermd wordt. Niet alle persoonsgegevens zijn daarom zondermeer openbaar. Iedereen die persoonsgegevens – van nog levende personen - verwerkt is verplicht zich te houden aan de Wbp. Verwerken is een heel ruim begrip: het omvat onder meer het proces van verkrijgen, combineren, bewerken, opslaan, doorgeven en vernietigen van persoonsgegevens. Het maakt daarbij niet uit of die verwerking op papier of in computerbestanden gebeurt of bij welke instantie de persoonsgegevens zich bevinden. De Wbp geldt dus voor alle overheidsorganisaties en ook voor het Nationaal Archief. Op de naleving van de Wbp wordt toezicht gehouden door het College Bescherming Persoonsgegevens.

De Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who)

De Wet hergebruik overheidsinformatie (Who) is de invoering van de in 2013 gewijzigde EU-richtlijn over hergebruik van overheidsinformatie. Voor archieven is de richtlijn in de Archiefwet 1995 geïmplementeerd. Daarbij is een aantal bepalingen van de Who van overeenkomstige toepassing verklaard. Voor het beschikbaar stellen van informatie voor hergebruik van overgebrachte archiefbescheiden is dus vooral de Archiefwet van belang. Lees ook de handleiding Wet hergebruik van overheidsinformatie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.