Nationaal Archief (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

Optische dragers

Optische dragers, zoals de compact disc of cd, de optical disc, de cd-rom en de cd-R, bestaan uit een metaalfolie, ingekapseld in een kunststof buitenlaag. Een cd bestaat uit een aantal lagen (van boven naar beneden):

  • het optionele etiket
  • de laklaag
  • de reflectielaag (aluminium, zilver, goud of platinum)
  • de dye (kleur) of datalaag
  • en tot slot de beschermende plastic laag (polycarbonaat).

In de datalaag bevindt zich de werkelijk gebrande informatie in de vorm van zogenoemde 'pits' en 'lands'. In tegenstelling tot fabrieksmatig geperste cd's (bijvoorbeeld audio-cd's) waarin de informatie letterlijk in de policarbonaat is gestanst , bestaat de datalaag van de zelfgebrande cd uit lichtgevoelig, organisch materiaal. We onderscheiden vier soorten cd's en dvd's:

  • audio-cd / video dvd
  • cd-rom / dvd-rom
  • cd-Recordable / dvd-recordable
  • cd-Rewritable (cd-RW).

Een audio-cd bevat alleen audio tracks, terwijl cd-rom's computerbestanden bevatten, waaronder mogelijk ook binaire computerbestanden met geluid, zoals MP3. Een cd-R en een cd-RW kunnen audiotracks, computerbestanden of beide bevatten. Voor archiveringsdoeleinden wordt vooral gebruik gemaakt van de cd-R. De cd-R kan slechts één keer worden beschreven.

Er zijn twee manieren om informatie op cd's en dvd's te branden. Bij de 'disc-at-once'-methode wordt de cd in één keer gebrand. De laserstraal wordt pas uitgezet wanneer de cd helemaal is beschreven. Bij de andere schrijfmethode, de 'track-at-once', wordt de laserstraal voortdurend aan en uit gezet. Hierdoor worden soms onvolledige sectoren geschreven, waardoor E-32 fouten ontstaan. Het wordt aanbevolen de brandsoftware zo in te stellen dat de cd volgens de methode 'disc-at-once' wordt gebrand. Deze schrijfwijze benadert het beste de kwaliteit van de geperste cd. Tijdens verschillende sessies kan informatie aan de cd's en dvd's worden toegevoegd. Aan zogenoemde 'multisessie-cd's' zijn echter nadelen verbonden:

  • oudere cd-rom apparaten zijn niet multisessie-compatibel en geven enkel toegang tot de eerste sessie;
  • de beschikbare schijfruimte is kleiner doordat elke sessie een afzonderlijke lead-in (22MB) en lead-out heeft (13 MB);
  • door de veel voorkomende onvolledige entries in de virtuele inhoudsopgave ontstaan onherstelbare (E32) fouten.

De informatie op optische dragers wordt waarneembaar gemaakt door middel van een laserstraal, die microscopisch kleine gaatjes in het metaalfolie aftast. Optische dragers worden in steeds grotere mate ook gebruikt voor de opslag van langdurig te bewaren gegevens. Op het moment is de capaciteit van de minst dicht beschreven optische schijven 700 MB. Omdat onduidelijk is hoe lang deze leverbaar zullen zijn, is afgezien van een absolute maximering van de capaciteit. Echter, hoe minder dicht beschreven hoe minder kans op fouten. De onvoorspelbaarheid van technische en commerciële ontwikkelingen maakt het onmogelijk een absolute maximumsnelheid te geven voor het wegschrijven van gegevens.