Aan mijn lieve man...
Vindplaats: HCA 30/317
Seelia Janse, een inwoonster van Amsterdam, schrijft op 12 oktober 1780 een hartstochtelijke brief aan haar lief en man Jurgen Louwerens. Ze meldt naast allerlei ditjes en datjes en de perikelen van een familietwist dat ze erg ziek is geweest maar het nu weer goed maakt. Merkwaardig genoeg schrijft ze dat ze niet zeker weet of ze zwanger (swaar) is. Ze heeft vijf tot zes maanden terug voor het laatst contact gehad met haar man maar door haar zware ziekte kan ze de symptomen van zwangerschap niet herkennen. Ze hoopt dat het wel het geval zal zijn en gelukkig twijfelt ze er niet over dat haar man er net zo over denkt.
We weten niet welke functie Jurgen Louwerens heeft gehad. De adressering is onvolledig bewaard gebleven. Aan te nemen is dat Louwerens een functie aan boord heeft gehad, dan wel passagier is geweest op een VOC-schip of een functie heeft gehad bij één van de vele VOC-vestigingen in de Oost.
Seelia schrijft in haar brief dat ze een andere (eerdere) brief aan hem heeft geschreven naar Kaap de Goede Hoop, een plaats waar VOC-schepen op de uitreis langs moeten komen. Die brief heeft ze meegeven met ‘groenendaal’. De vraag is natuurlijk of dat de naam van een persoon of een schip is? Als het een schip is dan moet het de Groenendaal zijn geweest. Een VOC-schip van 1150 ton dat in 1770 was gebouwd voor en door de kamer Amsterdam van de VOC. De Groenedaal vertrok op 5 juni 1780 van de rede van Texel naar de Oost en arriveerde op 14 oktober aan de Kaap de Goede Hoop.
In haar brief van oktober schrijft Seelia dat ze vijf/zes maanden terug voor het laatst contact heeft gehad met Jurgen. Dat betekent dat ze kort nadat ze in juni afscheid van hem heeft genomen, mogelijkerwijs een brief aan hem heeft geschreven en die meteen heeft meegegeven met de Groenendaal. Van die brief is verder niets bekend.
Heeft Jurgen die brief ook werkelijk ontvangen? Die vraag is lastig te beantwoorden.
Als Jurgen een opvarende van een VOC-schip is geweest dan is die kans zeker aanwezig.
Kaap de Goede Hoop was een verplichte halteplaats was voor VOC-schepen die naar de Oost voeren. Ze verbleven er doorgaans een paar weken en dat betekent dat er alle tijd was om post te ontvangen. Het is niet waarschijnlijk dat hij de brief van 12 oktober ooit in handen heeft gehad. Die brief bevond zich aan boord van het schip Heldt Woltemade. Dat schip van 1150 ton, werd in 1774 gebouwd voor de kamer Amsterdam van de VOC. Het maakte verschillende reizen naar de Oost en vertrok op 19 december 1780 van de rede van Texel. Op 14 april 1781 arriveerde het aan de Kaap om er op 28 juni weer te vertrekken. Drie dagen nadat het de Kaap had verlaten werd het door twee Britse fregatten op 1 juli 1781 ergens in de Indische Oceaan genomen. De Britten brachten het VOC-schip op naar Plymouth in Groot-Brittannië waar men op 3 februari 1782 arriveerde.
Al eeuwen ligt de brief in de kluizen van The National Archives, we zullen nooit weten of Seelia Janse echt of schijnzwanger is geweest.
Toelichting: Dirk Tang
Transcriptie: Robert Tuente
