Nationaal Archief (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

Biologische aantasting

Het Nationaal Archief, het Instituut Collectie Nederland, de Koninklijke Bibliotheek en de Erfgoedinspectie worden regelmatig benaderd met vragen over bestrijding van schimmels en insecten in archieven, musea en bibliotheken.

Samen hebben ze hier twee brochures over opgesteld:

  1. Pluis in huis: geïntegreerde bestrijding van schimmels in archieven
  2. Het loopt in de papieren: geïntegreerde bestrijding van insecten in collecties

Schimmel

Als u schimmel aantreft in uw archief, is het van groot belang dat u hier alert op reageert. Is het te vochtig in het depot? Is er een lekkage? Los dan ook de oorzaak van het probleem op. Zorg ervoor dat u de schimmelsporen niet verder verspreidt. Denk ook aan een goede persoonlijke bescherming door een een mondkapje (type P3) en vinyl of nitrile handschoenen te dragen. Er zijn een paar maatregelen die u kunt treffen.

Maatregelen

  • Met gammabestraling kan een gespecialiseerd bedrijf (in Nederland Synergy Health) schimmel in archiefstukken doden. De elektromagnetische golven doden de schimmel (het mycelium en de sporen). De bestrijding van levensvatbare schimmels in een archief kunnen vergaande financiële gevolgen hebben. Het ontsmetten van beschimmeld archief  door middel van gammadoorstraling is in eerste instantie niet de meest kostbare ingreep. Deze behandeling moet echter altijd worden opgevolgd met het fysiek schoonmaken van het behandelde materiaal, om de dode schimmelresten te verwijderen. Het besmette depot moet u reinigen met een schimmeldodend schoonmaakmiddel.
  • Met name het fysiek schoonmaken van het papier, daar waar het schimmelresidu aanwezig is tussen de papiervezels, is een tijdrovende en kostbare zaak. Het is daarom niet raadzaam om alle archiefbescheiden te laten reinigen maar alleen die stukken waarop schimmel aanwezig is (en te verwijderen is). Bij offerteaanvragen is het zinvol hier de nodige aandacht aan te besteden.
  • Bij het archief dat ontsmet is en overgedragen wordt aan het Nationaal Archief moet een certificaat van Isotron afgegeven worden met inventarisnummers die behandeld zijn. Daarnaast moet een restauratierapport overgedragen worden waarin opgenomen is welke inventarisnummers gereinigd zijn. Op de omslagen van de betreffende archiefstukken wordt tevens aangegeven de datum van Gammadoorstraling en de datum van de reiniging.
  • Als het om een oude besmetting gaat, kunt u met een door het Nationaal Archief ontwikkelde schimmeltest kit en een broedstoof in vijf dagen bepalen of de sporen van de schimmel levensvatbaarheid zijn.