De aanleiding
Het Nationaal Archief ontwikkelt en test momenteel een nieuwe methodiek voor waardering en selectie. Deze is ontworpen om (digitale) documenten al direct bij hun ontstaan te kunnen waarderen. Maar ze lijkt in aangepaste vorm ook goed bruikbaar voor het waarderen van bestaand (papieren) archief. En dat is nu actueel, omdat het rijk zijn archieven uit de periode 1976-2005 –zo'n 800 kilometer aan dossiers– binnen 10 jaar wil selecteren en overbrengen naar het Nationaal Archief. Het 'Project Maatschappijbrede Trendanalyse 1976-2005' is bedoeld om de trendanalyse, een belangrijk onderdeel van de nieuwe methodiek voor waardering en selectie, bij die operatie in te kunnen zetten.
Wat is een trendanalyse?
De nieuwe methodiek van het Nationaal Archief kent drie samenhangende waarderingsinstrumenten: trendanalyse, systeemanalyse en risicoanalyse.
Doel van een trendanalyse is om representatieve en bijzondere maatschappelijke ontwikkelingen zo goed mogelijk te documenteren, door middel van archieven. Dat gaat in drie stappen:
- Het in kaart brengen van trends en bijzondere ontwikkelingen (hotspots) in de samenleving.
- Welke archiefvormers (actoren) zijn daarbij het meest belangrijk (geweest)?
- Welke van hun archiefbestanden zijn in dat verband het meest relevant?
Wat houdt het project in?
Het 'Project Maatschappijbrede Trendanalyse 1976-2005' beoogt een overzicht te geven van trends en hotspots in de Nederlandse samenleving in dat tijdvak. Er worden zowel maatschappijbrede trends in kaart gebracht als trends en hotspots die specifiek zijn of waren voor een bepaald maatschappelijk domein. Daarnaast zal het project de belangrijkste betrokken actoren identificeren. In dat verband gaat de aandacht vooral uit naar de rol van de (rijks)overheid bij de gesignaleerde trends. Het gaat er immers om de resultaten van het onderzoek te kunnen inzetten bij de bewerking en selectie van archieven van de ministeries.
Het project is gestart in maart 2010 en wordt nog in 2010 afgerond.
Resultaten en toepassing
Het project zal een rapport opleveren dat de basis vormt voor het uitvoeren van de derde stap van de methodiek van de trendanalyse. Die derde stap is het 'doorvertalen' van de uitkomsten van de analyse naar de archiefbestanden van de ministeries uit de jaren 1976-2005.
Er is al een proefproject uitgevoerd, waarbij een beperkte trendanalyse op het domein 'Milieu' is 'vertaald' naar de archieven van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM). Die pilot heeft laten zien dat de methodiek in beginsel werkt.
Het uitvoeren van de laatste stap valt buiten het 'Project Maatschappijbrede Trendanalyse 1976-2005' en zal in samenwerking met de afzonderlijke ministeries per departement moeten worden georganiseerd en uitgevoerd.
Rapportages project Maatschappijbrede Trendanalyse 1976-2005
Het eindproduct van de maatschappijbrede trendanalyse is een database. Daarin zijn alle onderzochte trends en hotspots uit de periode 1976-2005 terug te vinden. Elke trend of hotspot in de database is gekoppeld aan verwante en/of overkoepelende trends en aan een of meer maatschappelijke domeinen.
Bij het onderzoek worden de volgende 13 maatschappelijke domeinen onderscheiden: Gezondheid; Wonen; Recht; Welzijn; Economie; Veiligheid; Verkeer en vervoer; Onderwijs; Natuur en milieu; Werk en inkomen; Vrije tijd en sport; Cultuur, leefstijl en mentaliteit; Politiek en bestuur.
De trendanalyse wordt per maatschappelijk domein uitgevoerd. De uitkomsten van een domeinonderzoek worden gebundeld in een deelrapport. In een deelrapport vindt u dus de resultaten van het onderzoek naar trends en hotspots ten aanzien van een bepaald maatschappelijk domein. Voor verantwoording en uitleg van de methodiek en de aanpak van het onderzoek zie de Projectbeschrijving Trendanalyse 1976-2005.
Over elk domeinonderzoek zal een deelrapport verschijnen. De serie is volgens planning medio 2011 compleet. De deelrapporten die in de loop van het onderzoek op deze website worden geplaatst, moeten nadrukkelijk worden beschouwd als work in progress. Naar aanleiding van onderzoeksresultaten op andere domeinen kunnen trends en hotspots alsnog ook worden gekoppeld aan domeinen die al onderzocht zijn. Zo is bijvoorbeeld tijdens het onderzoek op het domein veiligheid de trend 'De opkomst van nieuwe infectieziekten en de terugkeer van oude infectieziekten onder invloed van maatschappelijke en medische ontwikkelingen' beschreven. Deze trend is door de onderzoekers behalve aan het domein Veiligheid met terugwerkende kracht ook aan het domein Gezondheid gekoppeld. Maar de trend is nu niet te vinden in het (eerder verschenen) deelrapport Gezondheid.
Aanpassing van deelrapporten op grond van voortschrijdend inzicht zal pas aan het eind van het project plaatsvinden. Dan komt er een papieren eindrapportage die in essentie een bijgewerkte versie is van de lopende het onderzoek uitgebrachte deelrapporten.
Welke deelrapporten zijn op deze site te vinden?
De deelrapporten van de domeinen Gezondheid, Wonen en Veiligheid vindt u in vastgestelde vorm op deze website.
De overige deelrapporten staan in conceptversie op de site. In de rapporten zelf is aangegeven in welk stadium het zich bevindt.
In de Projectbeschrijving Trendanalyse 1975-2005 is een omschrijving opgenomen van de werkwijze die gehanteerd is bij het opstellen van de deelrapporten.