Bombardement van Rotterdam (14 mei 1940)

In de vroege morgen van 10 mei 1940 waren Duitse troepen Nederland binnengevallen. De Nederlandse hoop neutraal te kunnen blijven in de onvermijdelijke wereldoorlog, was ijdel gebleken. Voor het Duitse leger vormde Nederland in 1940 slechts een bijzaak in een groter plan, dat vooral tot doel had Frankrijk te verslaan. Te langdurige tegenstand in de Vesting Holland was dan ook ongewenst en daarom werd op 14 mei het strategisch belangrijke Rotterdam gebombardeerd. Het beeld 'Verwoeste stad' van Ossip Zadkine herinnert aan deze zwarte dag.

Rotterdam brandt als gevolg van de bombardementen

De vliegtuigen kwam vanuit oostelijke en zuidelijke richting aangevlogen. Ze waren op 14 mei tegen twaalf uur van verschillende vliegbases in Duitsland opgestegen met het doel de stad Rotterdam te bombarderen. Daar hadden Duitse troepen zich reeds in de vroege morgen van de eerste dag van de Duitse inval in Nederland, 10 mei 1940, meester weten te maken van het zuidelijk deel van de stad en de strategisch belangrijke bruggen over de Maas. Van een onmiddellijke Nederlandse capitulatie was echter geen sprake geweest. De Duitse luchtlandingen rondom Den Haag, die tot doel hadden gehad de Nederlandse regering uit te schakelen, waren grotendeels mislukt. De opmars van de 18. Armee van de Wehrmacht door Noord-Brabant over de Moerdijkbruggen en langs Dordrecht was daarentegen geslaagd. Teneinde met zijn tanks verder te kunnen oprukken, riep op 13 mei de plaatselijke commandant van de Duitse legeronderdelen, Generalleutnant Rudolf Schmidt, de hulp in van de Luftwaffe. Verlangd werd een bombardement op het noordelijk deel van de stad, dat de holländische Widerstandszonen zou uitschakelen. Een dag later stelde generaal Schmidt de Nederlandse militaire en burgerlijke autoriteiten van Rotterdam een ultimatum, waarin hij letterlijk dreigde met de 'scherpste maatregelen van vernieling'.

Bommenwerpers

Nog voordat de onderhandelingen over het ultimatum waren afgerond, verschenen de Duitse bommenwerpers. Generaal Schmidt trachtte nog met het afschieten van rode lichtkogels de piloten van de Heinkel-111-bommenwerpers te waarschuwen en het bombardement te voorkomen. Het eskader dat vanuit het oosten de stad naderde, zag de lichtkogels echter niet en wierp zijn brisantbommen af in de brede strook tussen Kralingen en het station Hofplein. Hierdoor werd een gebied gebombardeerd waar ook enkele dichtbevolkte volksbuurten lagen. Hiernaast werden belangrijke gebouwen als dat van het Gemeenteziekenhuis, de Bijenkorf, de Doelen, het hoofdbureau van politie en de alarmcentrale van de brandweer direct door zware bommen getroffen. Niet alleen gebouwen moesten het ontgelden, ook grote waterleidingen werden geraakt, terwijl de elektriciteit en het telefoonnet uitvielen.

Verwoest

Hoewel het bombardement slechts tien minuten duurde, was de indruk die het op de bevolking van de stad maakte immens. Gebouwen vatten vlam of stortten in. In paniek vluchtten tienduizenden de stad uit. De straffe westenwind zorgde ervoor dat branden zich spoedig naar andere gebouwen konden uitbreiden. Aangezien ook waterleidingen waren geraakt, stond de brandweer machteloos tegenover het zich almaar uitbreidende vuur. Tegen de avond draaide de wind naar het oosten, waardoor de branden in het centrum verder werden aangewakkerd. Uiteindelijk stond vrijwel het gehele centrum van Rotterdam in brand. De vuurzee was tot tientallen kilometers in de omtrek te zien. Uiteindelijk zou vrijwel de gehele stadskern, met daarbinnen zo'n 24.000 woningen, 2500 winkels, 500 cafés, 21 kerken en 4 ziekenhuizen, getroffen worden. Op het laatst lag meer dan 250 hectare van de stad in puin. De stad zoals de Rotterdammers die in 1940 gekend hadden bestond niet meer.

Het beeld 'Verwoeste stad' van Ossip Zadkine

Bron

Deze informatie is gebaseerd op het boek Plaatsen van herinnering. Nederland in de twintigste eeuw onder redactie van prof. dr. H.W. van den Doel (Amsterdam 2005). In dit boek is meer informatie over deze gebeurtenis te vinden. Het oorspronkelijke artikel is geschreven door Wim van den Doel.

 terug naar resultaat   opnieuw zoeken