<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><!DOCTYPE ead PUBLIC "+//ISBN 1-931666-00-8//DTD ead.dtd (Encoded Archival Description (EAD) Version 2002)//EN" "https://www.nationaalarchief.nl/collectie/ead/ead.dtd">
<ead audience="external">
          <eadheader countryencoding="iso3166-1" dateencoding="iso8601" scriptencoding="iso15924" findaidstatus="unverified-full-draft" langencoding="iso639-2b" repositoryencoding="iso15511">
            <eadid urn="NL-HaNA_1.01.01.12.ead.xml" mainagencycode="NL-HaNA" countrycode="NL" publicid="-//Nationaal Archief//TEXT (NL-HaNA::1.01.01.12::Audience van Maria van Hongarije en Emmanuel Philibert van Savoye)//NL" url="http://hdl.handle.net/10648/4ad78365-a5ff-4f25-ab57-cff557bb039f">1.01.01.12</eadid>
            <filedesc>
              <titlestmt>
                <titleproper>Inventaris van het archief van de Audiëntie van Maria van Hongarije en Emmanuel Philibert van Savoye, 1535-1558</titleproper>
                <author>R. Bijlsma, C.H. van Marle</author>
              </titlestmt>
              <editionstmt>
                <edition>Versie: 01-05-2021</edition>
              </editionstmt>
              <publicationstmt>
                <publisher>Nationaal Archief, Den Haag</publisher>
                <date calendar="gregorian" normal="1976" era="ce">1976</date>
                <p id="copyright">
                  <extref linktype="simple" show="new" actuate="onrequest" href="http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">cc0</extref>
                </p>
              </publicationstmt>
            </filedesc>
            <profiledesc>
              <creation audience="internal">Deze digitale toegang is in <date calendar="gregorian" normal="2006" era="ce">2006</date> vervaardigd door het Nationaal Archief op basis van de richtlijn <title linktype="simple">Het gebruik van Encoded Archival Description op het Nationaal Archief versie 1.7.1</title>. Eindredactie: Otto van der Meij, <date calendar="gregorian" normal="20061205" era="ce">20061205.</date>
              </creation>
              <langusage>This finding aid is written in <language langcode="dut" scriptcode="Latn">Dutch</language>.</langusage>
              <descrules audience="internal">Deze toegang is vervaardigd met inachtneming van de volgende richtlijnen: <bibref linktype="simple">
                  <title linktype="simple">Leidraad bij de lessen in het ordenen en beschrijven van archieven</title>, Rijks Archiefschool, Utrecht 1974</bibref>;<bibref linktype="simple">
                  <title linktype="simple">Archivistische Terminologie</title>, Rijks Archiefschool, Utrecht 1975</bibref>.</descrules>
            </profiledesc>
            <revisiondesc audience="internal">
              <change>
                <date calendar="gregorian" normal="20110411" era="ce">11 april 2011</date>
                <item>
                  <num>1</num> Concordans ingevoegd door <name>Fenna Visser</name>.</item>
              </change>
              <change>
                <date calendar="gregorian" era="ce"></date>
                <item></item>
              </change>
            </revisiondesc>
          </eadheader>
          <archdesc level="fonds" type="inventory">
            <did>
              <head>Beschrijving van het archief</head>
              <unittitle label="Naam archiefblok: ">Audience van Maria van Hongarije en Emmanuel Philibert van Savoye</unittitle>
              <unittitle type="short">Audience</unittitle>
              <unitdate calendar="gregorian" normal="" era="ce" label="Periodisering: " type="bulk"></unitdate>
              <unitdate calendar="gregorian" normal="1535/1558" era="ce" type="inclusive">oudste stuk - jongste stuk: 1535-1558</unitdate>
              <unitid repositorycode="NL-HaNA" countrycode="NL" label="Archiefbloknummer: ">112</unitid>
              <physdesc label="Omvang: ">
                <extent unit="files">12 inventarisnummer(s)</extent>; <extent unit="meter">0,25 meter</extent>
              </physdesc>
              <langmaterial label="Taal van het archiefmateriaal: ">De stukken zijn in het <language langcode="dut" scriptcode="Latn">Nederlands</language> en in het <language langcode="fre" scriptcode="Latn">Frans</language>
              </langmaterial>
              <materialspec label="Soort archiefmateriaal: ">Normale geschreven documenten. De Nederlandse stukken van voor ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de Oud-Hollandse klerkencursief.</materialspec>
              <repository label="Archiefdienst: ">Nationaal Archief</repository>
              <physloc label="Locatie: ">Den Haag</physloc>
              <origination label="Archiefvormers: ">
                <corpname>De audience van Maria van Hongarije en Emmanuel Philibert van Savoye</corpname>, , 1535-1558.
</origination>
              <abstract label="Samenvatting van de inhoud van het archief: ">Onder keizer Karel V zetelde het bestuur van zijn vorstendommen in Brussel. Dit bestuur werd gevormd door de gemeenschappelijke vorst met ondersteuning van de Centrale Raden. Om zijn gezag en autoriteit te handhaven,  koos de keizer vanaf 1531 voor het aanstellen van familieleden als regent. Zijn zuster Maria van Hongarije was landvoogdes vanaf 1531 tot 1555. Emmanuel Philibert van Savoye was landvoogd van 1555 tot 1559 onder Filips II, zoon van Karel V.<lb></lb>Het archief bevat minuten van stukken uitgegeven op naam van Karel V en Maria van Hongarije betreffende de oorlog tegen Frans I, koning van Frankrijk en ordonnanties van Maria van Hongarije en Emmanuel Philibert van Savoye aan de president van het conseil privé inzake het vervaardigen en zegelen van plakkaten en brieven volgens bijgaande minuten.</abstract>
            </did>
            <descgrp type="context">
              <head>Archiefvorming</head>
              <bioghist>
                <head>Geschiedenis van de archiefvormer</head>
                <p>Bij de benoeming van Maria van Hongarije als landvoogdes op 1 oktober 1531 voerde Karel V ook enige ingrijpende hervormingen op bestuurlijk gebied door. Tot 1531 waren de centrale instellingen in de Nederlanden steeds rechtstreeks onderworpen geweest aan de vorst als afdelingen van zijn persoonlijke raad. Vanaf dit moment echter maken deze instellingen, te weten de Raad van State, De Raad van Financiën en de Geheime Raad (conseil privé) geen deel meer uit van zijn vorstelijke raad, maar worden zij colleges naast de landvoogdes. De Raad van State kreeg van Karel V een raadgevende bevoegdheid in politieke aangelegenheden toebedeeld, met de bedoeling een te eigenzinnige politiek van de landvoogdes uit te schakelen. De Raad van Financiën moest instaan voor een degelijk financieël beheer in de Nederlanden. De Geheime Raad zou de landvoogdes terzijde staan bij bestuur, wetgeving en rechtspraak. Doordat de voorzitter van de Geheime Raad door zijn talrijke nevenfuncties, zoals de verplichting aanwezig te zijn bij vergaderingen van de Raad van State en van de Raad van Financiën, veelvuldig afwezig was, werd de audiencier de voornaamste ambtenaar van de Geheime Raad. De audiencier behandelde de requesten en stond in voor de redactie van de belangrijkste akten, plakkaten en verordeningen; hij verzorgde een belangrijk gedeelte van de briefwisseling van de landvoogdes en speelde een voorname rol bij het zegelen van de bescheiden. Ook ondertekende hij als "sécrétaire seul signant en finances" in de Raad van Financiën alle open brieven. Soms kreeg hij op uitdrukkelijk bevel van de landvoogdes toegang tot vergaderingen van de Raad van State, vooral wanneer er in deze Raad belangrijke brieven getoond moesten worden.</p>
                <p>Bij de inning van de zegelrechten werd de audiencier bijgestaan door de controleur van het zegel, gewoonlijk één van de gewone secretarissen van de Geheime Raad.</p>
                <p>Tijdens de landvoogdij van Maria van Hongarije (1531-1555) en Emmanuel Philibert van Savoye (1555-1559) werd het ambt van audiencier uitgeoefend door:  
<list type="simple">
                    <item>Laurent Dublioul (aangesteld door Karel V in 1531)
</item>
                    <item>Willem Pensart (1532 februari 14 - 1538, tevens secretaris van de Raad van State)
</item>
                    <item>Pieter Verreycken (1532 secretaris van de Geheime Raad, 1538-1552 audiencier, tevens charterbewaarder in Vlaanderen)
</item>
                    <item>Pieter d'Overloepe (1552 voorlopig audiencier, 1555 februari 5, definitieve benoeming tot audiencier - 1577, tevens secretaris van de Raad van Brabant.
</item>
                  </list>
                </p>
              </bioghist>
              <custodhist>
                <head>Geschiedenis van het archiefbeheer</head>
                <p>De stukken, beschreven in de hierna volgende inventaris, zijn aangetroffen in het archief van de Staten Generaal, en wel in de loketkas lopende 2, 5 en 6, en in de lias lopende 1550-1558. Hoe deze stukken hier in dit archief terecht zijn gekomen is na enig onderzoek niet duidelijk geworden. Wel blijkt uit de inventarissen uit 1635 van Verbruch (Staten-Generaal 12667-12669) en uit 1656 van De Heyde (Staten Generaal 12672), dat de stukken tussen 1635 en 1656 met het Staten Generaal vermengd zijn.</p>
                <acqinfo>
                  <head>De verwerving van het archief</head>
                  <p>De rechtstitel is (nog) onbekend</p>
                </acqinfo>
              </custodhist>
            </descgrp>
            <descgrp type="access_and_use">
              <head>Aanwijzingen voor de gebruiker</head>
              <accessrestrict id="accessrestrict">
                <head>Openbaarheidsbeperkingen</head>
                <legalstatus>Volledig openbaar.</legalstatus>
              </accessrestrict>
              <userestrict>
                <head>Beperkingen aan het gebruik</head>
                <p>Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.</p>
              </userestrict>
              <phystech>
                <head>Materiële beperkingen</head>
                <p>Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.</p>
              </phystech>
              <odd type="application_instruction">
                <head>Aanvraaginstructie</head>
                <p>Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen: 
<list numeration="arabic" type="ordered">
                    <item>
                      <extref linktype="simple" show="new" actuate="onrequest" href="https://www.nationaalarchief.nl/user/login">Creëer een account of log in</extref>.</item>
                    <item>Selecteer in de archiefinventaris een archiefstuk.</item>
                    <item>Klik op ‘Reserveer’ en kies een tijdstip van inzage.</item>
                  </list>
                </p>
              </odd>
              <prefercite>
                <head>Citeerinstructie</head>
                <p>Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief  tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.</p>
                <p>VOLLEDIG: <lb></lb>Nationaal Archief, Den Haag, Audience van Maria van Hongarije en Emmanuel Philibert van Savoye, nummer toegang 1.01.01.12, inventarisnummer ... </p>
                <p>VERKORT: <lb></lb>NL-HaNA, Audience, 1.01.01.12, inv.nr. ... </p>
              </prefercite>
            </descgrp>
            <descgrp type="allied_materials">
              <head>Verwant materiaal</head>
              <altformavail>
                <head>Beschikbaarheid van kopieën</head>
                <p>Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar</p>
              </altformavail>
              <separatedmaterial>
                <head>Afgescheiden archiefmateriaal</head>
                <p>Enige stukken, gericht aan de Geheime Raad in 1575 en 1576 bevinden zich in Spaans-Nederlandse Regering in Brussel nrs. 56 en 57.</p>
              </separatedmaterial>
            </descgrp>
            <descgrp type="appendices">
              <head>Bijlagen</head>
              <odd type="appendix_concordance">
                <head>Concordans van nieuw nr. naar oud nr.</head>
                <table colsep="1" rowsep="1" frame="all">
                  <tgroup cols="2">
                    <colspec colwidth="1*"></colspec>
                    <colspec colwidth="3*"></colspec>
                    <thead>
                      <row>
                        <entry>Nieuw nr.</entry>
                        <entry>Oud nr.</entry>
                      </row>
                    </thead>
                    <tbody>
                      <row>
                        <entry>1</entry>
                        <entry>Staten Generaal loketkas lopende 2</entry>
                      </row>
                      <row>
                        <entry>2</entry>
                        <entry>Staten Generaal loketkas lopende 5</entry>
                      </row>
                      <row>
                        <entry>3</entry>
                        <entry>Staten Generaal loketkas lopende 5</entry>
                      </row>
                      <row>
                        <entry>4</entry>
                        <entry>Staten Generaal loketkas lopende 6</entry>
                      </row>
                      <row>
                        <entry>5-12</entry>
                        <entry>Staten Generaal lias lopende (l 550-1558) St. Gen. inv.nr. 4862</entry>
                      </row>
                    </tbody>
                  </tgroup>
                </table>
              </odd>
            </descgrp>
            <dsc type="combined">
              <head>Beschrijving van de series en archiefbestanddelen</head>
              <c otherlevel="filegrp" level="otherlevel">
                <did>
                  <unitid>1-3</unitid>
                  <unittitle>Minuten van stukken, uitgegeven op naam van de keizer en van Maria van Hongarije, betreffende de oorlog tegen de koning van Frankrijk</unittitle>
                  <unitdate calendar="gregorian" era="ce">1535 april-1544 augustus</unitdate>
                  <physdesc>3 pakken</physdesc>
                </did>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084278">1</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/b9650f4c-43ed-4163-adce-3184e699d868</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="1535-04/15370507" era="ce">1535 april-1537 mei 7</unitdate>
                    </unittitle>
                  </did>
                </c>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084279">2</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/aa4093d1-14af-4b05-ad54-ac28dbe4d722</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="1543-01/1543-12" era="ce">1543 januari-1543 december</unitdate>
                    </unittitle>
                  </did>
                </c>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084280">3</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/42ec4b27-d9bf-4ffa-950d-ed989255b02e</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="1544-01/1544-08" era="ce">1544 januari-1544 augustus</unitdate>
                    </unittitle>
                  </did>
                </c>
              </c>
              <c level="file">
                <did>
                  <unitid identifier="39084281">4</unitid>
                  <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/3319e286-593f-4013-b789-0a8f554da899</unitid>
                  <unittitle>Minuten van stukken, uitgegeven op naam van de keizer en van Maria van Hongarije, betreffende de oorlog tegen de koning van Frankrijk en "touchant tous autres choses"</unittitle>
                  <unitdate calendar="gregorian" normal="1542-12/15470630" era="ce">1542 december-1547 juni 30</unitdate>
                  <physdesc>1 pak</physdesc>
                </did>
              </c>
              <c level="file">
                <did>
                  <unitid identifier="39084282">5</unitid>
                  <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/4f6fd638-8960-4be0-907e-d851e4a560d3</unitid>
                  <unittitle>Minuut van een antwoord op een remonstrantie van krijgsoversten betreffende de betaling van krijgslieden</unittitle>
                  <unitdate calendar="gregorian" normal="15501015" era="ce">1550 oktober 15</unitdate>
                  <physdesc>1 stuk</physdesc>
                </did>
              </c>
              <c otherlevel="filegrp" level="otherlevel">
                <did>
                  <unitid>6-9</unitid>
                  <unittitle>Minuten van stukken, uitgegeven op naam van de keizer en van Maria van Hongarije; ordonnanties van Maria van Hongarije aan de president van het conseil privé om plakkaten, brieven, etc. volgens bijgaande minuut te vervaardigen en te zegelen</unittitle>
                </did>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084284">6</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/1d6834b1-2a99-461d-98b2-bfcc5a55c0a1</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="15520720/15521215" era="ce">1552 juli 20-1552 december 15</unitdate>
                    </unittitle>
                    <physdesc>8 stukken</physdesc>
                  </did>
                </c>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084285">7</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/d33748d5-b236-4d21-a7e0-32ea445df9bc</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="15530228/15530820" era="ce">1553 februari 28-1553 augustus 20</unitdate>
                    </unittitle>
                    <physdesc>1 omslag</physdesc>
                  </did>
                </c>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084286">8</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/a5daba3d-8838-4f32-84c4-d7ef62c38b04</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="15540913" era="ce">1554 september 13</unitdate>
                    </unittitle>
                    <physdesc>1 stuk</physdesc>
                  </did>
                </c>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084287">9</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/11c5cdc2-2154-4677-899a-024500c838a5</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="15550320/1555-12" era="ce">1555 maart 20-1555 december</unitdate>
                    </unittitle>
                    <physdesc>1 omslag</physdesc>
                  </did>
                </c>
              </c>
              <c otherlevel="filegrp" level="otherlevel">
                <did>
                  <unitid>10-12</unitid>
                  <unittitle>Minuten van stukken, uitgegeven op naam van de koning en van Emmanuel Philibert; ordonnanties van Emmanuel Philibert aan de president van het conseil privé, om plakkaten, brieven etc. volgens bijgaande minuut te vervaardigen en te zegelen</unittitle>
                </did>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084289">10</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/463adedb-759e-467f-b10e-46449ea78ea0</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="1556-01/15560701" era="ce">1556 januari-1556 juli 1</unitdate>
                    </unittitle>
                    <physdesc>5 stukken</physdesc>
                  </did>
                </c>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084290">11</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/8b925de4-60ae-42e1-95ae-c6cbfdf32f85</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="15570309/15571021" era="ce">1557 maart 9-1557 oktober 21</unitdate>
                    </unittitle>
                    <physdesc>1 omslag</physdesc>
                  </did>
                </c>
                <c level="file">
                  <did>
                    <unitid identifier="39084291">12</unitid>
                    <unitid audience="internal" type="handle">http://hdl.handle.net/10648/6f087704-9183-458f-a2a6-d25e4d6db758</unitid>
                    <unittitle>
                      <unitdate calendar="gregorian" normal="15580109/15580520" era="ce">1558 januari 9-1558 mei 20</unitdate>
                    </unittitle>
                    <physdesc>1 omslag</physdesc>
                  </did>
                  <separatedmaterial>
                    <p>Enige stukken, gericht aan de Geheime Raad in 1575 en 1576 bevinden zich in Spaans-Nederlandse Regering in Brussel nrs. 56 en 57</p>
                  </separatedmaterial>
                </c>
              </c>
            </dsc>
          </archdesc>
        </ead>