Vóór de opstand, juister gezegd sinds 1488, toen Maximiliaan van Oostenrijk zijn bekende ordonnantie Groot Placcaet Boek IV, 1208. Groot Placcaet Boek IV, 1215. Fruin, Staatsinstellingen, 112, 113.
In de provincie Holland echter heeft men het gezag van den admiraal-generaal nimmer erkend. Zoo dikwijls hij er van de hem toegekende bevoegdheden en rechten gebruik wilde maken, traden de Staten hem tegen met de bewering dat het bewind over de zeezaken ten hunnent niet hem toekwam maar hun eigen stadhouder. Aan de twisten, die hieruit bij verschillende gelegenheden (1537-1540) oprezen, kwam in 1546 voorloopig een einde, doordien de toenmalige admiraal-generaal, Maximiliaan van Bourgondië, in het genoemde jaar tevens stadhouder werd van Holland. Na zijn overlijden in 1559 deed de benoeming van den prins van Oranje tot stadhouder van Holland en van den graaf van Hoorne tot admiraal-generaal den twist opnieuw ontbranden.. Als voren, blz. 113.
In 1565 kwam er door bemiddeling van Oranje tusschen de Staten en Hoorne een schikking tot stand, welke vervolgens door Koning Filips werd bekrachtigd en in de hoofdzaak het volgende bepaalde. Hoorne zou zijn commissie van de Admiraliteit in Holland mogen laten afkondigen. De staten zouden naar "oud gebruik" de schepen van oorlog moggen equipeeren en toerusten "bij advieze van den Stadhouder en Rade", en naar hun goeddunken de scheepsofficieren benoemen, met dien verstande, dat deze van den admiraal hun bestelling zouden ontvangen en aan hem eed doen, tot welk einde hij altijd een luitenant in Holland houden zou; bij ontstentenis van zulk een luitenant zou zulks door het Hof van Holland geschieden. De rechtspraak in zake buiten en prijzen zou berusten bij de rechters der plaats, waar zij werden aangebracht, of bij het Hof van Holland. Geschillen over contracten, de zeevaart aangaande, overeenkomsten van loon of huur van bootsvolk, scheepsvrachten en alle andere zaken van navigatie, zouden beslist worden door de rechters in Holland ter plaatse, waar zij aanhangig werden gemaakt, gelijk ook bij diezelfde rechters kennis zou worden genomen van alle misbruiken, delicten, zeerooverijen enz., zoo in het crimineele als civiele. De admiraal zou geheel het bestuur hebben over de toerustingen, die op kosten des konings gedaan werden. De luitenant van den admiraal zou altoos een inboorling wezen. De Jonge, Geschiedenis van het Nederlandsche Zeewezen I, blz. 50.
Sinds 1572, toen de gehoorzaamheid aan de algemeene landsregeering te Brussel de facto verviel, kon er uitteraard in Holland en Zeeland ook geenerlei sprake meer zijn van onderwerping aan het gezag van den admiraal-generaal. Het gevolg was, dat in de beide gewesten het bestier van de zeezaken geheel in handen kwam van de provinciale autoriteiten.
Op de vergadering van de Staten van Holland, in Juli 1572 te Dordrecht gehouden, werd het opperbewind van de zeezaken der provincie opgedragen aan den prins van Oranje; alle commissiebrieven ter zee zouden worden gecasseerd; de prins zou aanstellen een "souverein admiraal", die andere scheepskapiteins aannemen zou, welke van hem hun "bestellinge" zouden ontvangen en onder zijn bevel dienen; de kapiteins en hun volk zouden aangenomen worden op soldij of anders, zooals het den prins het beste zou dunken; de admiraal zou de kapiteins aannemen na voorgaande "informatie en advies van de watersteden", terwijl de prins gemachtigd werd tot het aanstellen van commissarissen, die "kennisse nemen" zouden op de zaken ter zee voorvallende. Resolutie Staten van Holland 20 Juli 1572.
Volgens Bor Bor, Boek VI, fol. 330. Slingelandt, Staatkundige Geschriften I, blz. 89. Slingelandt I, blz. 90. Gordon, De potestate Guilielmi I, Hollandiae sub Philippo II gubernatoris, p. 90.
Bij besluit van 20 Juli 1575 stelden de Staten van Holland in plaats van de drie genoemde Raden een "Landraad" in, om den prins met raad en daad bij te staan "in de zaken van het gouvernement, mitsgaders tot beleiding en conservatie van alle andere des gemeenelands zaken". Zijn instructie is te vinden in de resolutie Holland 27 Augustus 1575. Resolutie Holland 29 Augustus 1575. Als voren, vgl. ook Elias, Schetsen uit de geschiedenis van ons zeewezen I, blz. 18.
Nog geen maand later, den 20 September 1575, sloeg de prins aan de Staten voor om den Landraad af te schaffen en te bepalen, dat in diens plaats "de Edelen en gedeputeerden van de steden, representeerende de Staten van den Lande, het bewind van zaken zouden aannemen, welverstaande de degenen, die daartoe zouden gesteld en gecommitteerd worden, volkomen macht en last zouden hebben om absolutelijk en zonder eenig tegenspreken in alle zaken te disponeeren, als te weten zoowel aangaande het feit van de finantie, van de admiraliteit, politie, als anders". Res. Holland 20 September 1575.
Dientengevolge richtten de Staten in October 1575 een nieuw College op, bestaande in drie leden uit de Ridderschap, twee uit elke van de groote en een uit elke van de kleine steden, die een jaar zouden aanblijven. Res. Holland 7 en 13 October 1575. Vgl. Res. Holland 29 Oct., 2 en 11 Nov. 1575. Vgl. Res. Holland 29 Oct. 1575. Als voren 2 Nov. 1575. Elias blz. 24. Fruin, Staatsinstellingen blz. 158. Res. Holland 2 en 24 Maart 1579. Als voren 20 Maart 1579. Res. Holland 31 Maart 1579.
In 1581 hebben de Staten echter de deputatie van vóór 1579 weder in eere hersteld. Zij splitsten toen namelijk de gecommitteerde raden in drie afzonderlijke bestuurslichamen, elk met een eigen instructie, te weten: de Raden nevens Zijne Excellentie, die ter Finantie, en die van de Admiraliteit Res. Holland 20 Maart 1581. Vgl. Res. Holland 15 Oct. 1582, in verband met die van 15 Maart 1582.
De op 20 Maart 1581 door de Staten voor hen vastgestelde instructie droeg aan de Raden ter Admiraliteit op de uitvoering en onderhouding van alle besluiten, door den prins, als admiraal, en de Staten betreffende admiraliteitszaken genomen: met "kennis en advies" van den prins en zijn gesubstitueerden admiraal zorg te dragen voor de "bevrijdinge van de navigatie en negotiatie, veilinge van de zee en bewaarnisse van alle stroomen, rivieren en zoete wateren van den lande van Holland", door middel van door hen uit te rusten oorlogschepen; "in het afwezen van den prins" de kapiteins en alle anderen, in dienst der admiraliteit wezende, den eed af te nemen; te zorgen voor de handhaving der krijgstucht en een behoorlijke monstering bij de aanneming en afdanking van kapiteins en scheepsvolk; toe te zien dat de equipagemeester, wiens de bewaring van de schepen en scheepsbenoodigdheden was opgedragen, en de overige beambten zich kweten van hun plicht; het beheer te controleeren van de ontvangers en collecteurs der convooien, licenten en andere middelen, voor het onderhoud van het zeewezen bestemd, en te zorgen dat deze middelen alom in Holland op een eenparige lijst en voet in zwang werden gebracht; te waken voor de goede betaling van het scheepsvolk, waarvoor zij ordonnantiën van betaling hadden af te geven, door twee uit hun midden benevens hun secretaris onderteekend. Zij mochten, zoo de opbrengst van de middelen voor den dienst niet toereikend bleek, onder zekere voorwaarden en onder verband van die middelen, geld ter leen opnemen, doch dit niet "itereeren" zonder verlof van de Staten. Daarenboven kent de instructie hun de "kennisse en judicature" toe van alle quaestiën en geschillen over fraudes, bij den ophef van de convooien en licenten voorkomende, over de buiten en prijzen en over de misdrijven en vergrijpen, door de kapiteins en het scheepsvolk gedurende hun dienst begaan.
Het College zou een secretaris of griffier in dienst nemen en, met inbegrip van den gesubstitueerden admiraal van den prins, uit vijf leden bestaan, te benoemen voor een jaar. Instructie van 20 Maart 1581, Res. Holland in dato. Res. Holland 4, 8 en 18 Juli 1581.
Intusschen hadden de Staten, in afwachting van het in werking treden van den admiraliteitsraad, voorloopig met de judicatuur van de buiten en prijzen belast den president Nicolai en drie ordinaris leden van het Hof van Holland Resolutie Holland 2 Juni 1581. Resolutie Holland 25 Januari 1582.
De regeling van 1581 was louter een administratieve reorganisatie, zij liet het bestier der zeezaken in aard en wezen volkomen onveranderd. Gelijk het van 1572 af geweest was bleef het ook thans, zuiver gewestelijk. De Landraad trouwens, in hetzelfde jaar 1581 ter vervanging van het College der Nadere Unie ingesteld, of juister gesproken zijn in Juli 1581 opgetreden subcommissie, de Landraad beoosten Maze - het uitvoerend bewind om zoo te spreken van de in opstand gekomen gewesten - die van den Landraad beoosten Maze verklaarden in Augustus 1581 met zooveel woorden, "dat dezelve geen gebied" zouden mogen "gebruiken over het stuk van de admiraliteit, alzoo hetzelve gebied (zeggen zij) toekomt de Staten van Holland in absentie van den stadhouder achtervolgende de privilegien van den Lande, dat mede geen bestellingen ter zee uitgegeven behooren te worden dan bij Zijne Excellentie". Resolutie Holland 17 Augustus 1581.
En hoe weinig de Staten van Holland gezind waren om aan den prins, als hun admiraal, en zichzelven het bewind van de zeezaken door het centraal gezag te laten onttrekken, bewijst het gebeurde in Maart 1582, toen de Landraad aan de Staten van Holland overzond "zeker project, bij forme van accoorde provisioneellijk bij hem geconcipieerd op verscheidene klachten van die van Friesland en de Friesche Ommelanden, ten einde op den ontvang van alle convooien aldaar als in andere provinciën voorzien en alle toevoer van die van Groningen met goede ordre van schepen van oorloge belet zoude mogen worden", want de Staten schreven daarop terug, dat zij de "voorschreven ordre aangaande den opheve van de voornoemde convooien en het belet van den toevoer van den vijand altijds mede noodig bevonden" hadden, "dan (voegen zij er bij) alzoo de autoriteit van de admiraliteit en de equipage van de schepen alleenlijk dependeert van Zijne prinselijke Excellentie als admiraal van de zee, en daaromme niemand toestaat noch vermag ook Uwer Edelen (onder reverentie) volgende haar instructie haar dies eenigszins te onderwinden dan bij expresse last en instructie van Zijne Excellentie, hebben de Staten alzulk concept niet kunnen toestaan noch eenigszins daarin adviseeren aangaande de equipage daarinne geroerd, te meer alzoo de Staten, mede inziende de nootelijkheid van de zake, omme met beter ordre voortaan de voorssschreven toevoeringe te beletten den admiraal-luitenant-generaal, den heere van Warmond, als mede gecommitteerde op de vergaderinge van de Staten-Generaal, verzocht en last gegeven hebben omme daarop met Zijne Excellentie te communiceeren, zulks dat Zijne Excellentie met goede kennisse vóór het ongeluk, dat hem den 18 deze (God betere't) is overkomen, rijpelijk heeft voorzien en gedisponeerd aangaande de equipagie van de voorschreven oorlogschepen, dienende tot bewaarnisse en bezettinge van alle kusten ter zee, als die van den Landrade zullen verstaan uit het dubbeld van den staat daar beneffens gaande".
En zij zelve, melden zij verder, hadden om allen toevoer van den vijand te beletten en de "inconventienten en exactiën (sic)", welke op de bedoelde schepen mochten gepleegd worden, een commissaris-generaal over al de schepen van oorlog aangesteld, die naar zij hoopten, "alle fraudes en andere onbehoorlijke lasten" voorkomen zou. "Verstaan daaromme de Staten (aldus besluiten zij) dat, zooverre eenige vordere ordre daartoe zoude noodig wezen, die van den Landrade hun diesaangaande aan Zijne Excellentie hebben te adresseeren, en zullen de Staten niet nalaten altijds te obedieeren en te volkomen hetgunt bij Zijne Excellentie, daarop zal worden gedisponeerd, zonder dat de Staten ook anderszins zouden kunnen doen achtervolgen den verbonde tusschen Zijne Excellentie en de Staten". Resolutie Holland 22 Maart 1582.
Zoo schreven de Staten ook in Augustus 1582 aan den Landraad, dat zij, teneinde beter orde te stellen op den ontvang der convooien en om alle fraudes te weren, een drietal personen hadden aangesteld om respectievelijk te Nijmegen, Arnhem en Deventer te fungeeren als "ontvangers, wachters en controleurs", ieder op een instructie en commissiebrief, door hen, Staten, beraamd en uitgegeven, met verzoek dat de Landraad aan die drie beambten "alle adresse, hulpe en assistentie daarin bewijzen" zou. Resolutie Holland 19 Augustus 1582.
In het Noorderkwartier voorde Sonoy, die daar reeds in Juli 1572 als gouverneur namens den prins optrad, in die hoedanigheid ook het opperbevel over de zeemacht: onder hem diende als admiraal van de Zuiderzee de door den prins op Sonoy's "verzoek en advies" tot dien post benoemde burgemeester van Monnikendam, Cornelis Dircksz. Ook de bevoegdheid om een admiraal te benoemen over de Noordhollandse binnenwateren trok de prins in 1576 aan zich, niettegenstaande Sonoy zelf op dit recht aanspraak maakte. Elias, blz. 11. Muller, De Staat der Vereenigde Nederlanden, 1572-1594, blz. 336. Bor, Boek VI, fol. 321.
De verovering van Haarlem door Don Frederik in 1573 en het Spaansch blijven van Amsterdam bevorderden de zelfstandigheid van het nu geheel van Zuid-Holland geïsoleerde Noorderkwartier nog meer. Zelfs het ophouden van die afzondering in 1578, toen Haarlem intusschen weder onder het Staatsch gezag was teruggekeerd en ook Amsterdam de zijde van den prins koos, bracht geen ineensmelting met het zuidelijk deel van Holland te weeg, ondanks alle pogingen die de prins voor dat doel aanwendde. Het eenige wat hem gelukte was de ineensmelting van de Noordhollandsche en Zuidhollandsche zeemacht door de benoeming van den admiraal der Zuiderzee, Cornelis Dircksz., tot vice-admiraal van Holland onder den admiraal Duvenvoorde-Warmond in 1579 Resolutie Holland 2 April 1579. Bor, Boek IX, fol. 166.
In Zeeland schijnt de toestand te zijn geweest als volgt. In den eersten tijd van den opstand benoemden de steden Vlissingen, Veere en Zierikzee ieder een eigen admiraal en vice-admiraal van het door het geleverde contingent oorlogschepen. Den admiraal van Vlissingen stelde men, als admiraal van Zeeland, aan het hoofd van de drie gezamenlijke smaldeelen. Hij stond op zijn beurt weer onder 's prinsen gouverneur van Zeeland te Vlissingen, gelijk de aan dezen ondergeschikte gouverneurs van Veere en Zierikzee elk in hun stad weer boven de plaatselijke admiraals waren gesteld. Het van ouds bestaande prijzenhof, of Hof van admiraliteit te Veere verloor door deze decentralisatie grootendeels zijn gezag. Elias, blz. 13. Van Grol, Het Zeeuwsche prijzenhof te Vlissingen, Bijdragen en Mededeelingen van het Historisch Genootschap 1917, blz. 5 noot 2.
De berechting van lijfstraffelijke zaken zou naar oud gebruik verblijven aan den admiraal en de "gemeene kapiteinen". Tegelijkertijd stelde de instructie de middelen vast, uit welke de kosten van den oorlog beide te land en te water zouden bestreden worden. Heeringa, De instructiën voor de gewestelijke regeering van Zeeland, 1574-1586, in het Archief Zeeuwsch Genootschap 1912, blz. 49. Bij Bor, Boek IX, fol. 164. Heeringa, Het archief van de Staten van Zeeland en hunne Gecommitteerde Raden, blz. 104.
De ordonnantie van September 1576, men ziet het, bestendigde wel den Raad van Admiraliteit maar liet dezen blijven wat hij was: een prijzenhof. Het opperbewind van het Zeeuwsche zeewezen liet de ordonnantie in het bezit van het sinds 1574 bestaande College van Gouverneur en Raden, dat in 1578 wel een nieuwe inrichting verkreeg onder den titel Gecommitteerde Raden Heeringa, Het archief der Staten van Zeeland enz., blz. xv.
De eenige band, die de onderscheidene gewestelijke admiraliteitsbesturen vereenigde, was de prins, als admiraal. Zijne menigvuldige beslommeringen echter en zijn herhaalde afwezigheid uit de zeeprovinciën maakten dezen band zóó los dat van een centrale leiding van zaken uiteraard nauwelijks sprake kon zijn.
In 1584, toen de opdracht van de souvereiniteit over Holland en Zeeland aan den prins eindelijk aanstaande scheen, opende zich het uitzicht dat zulk een centralisatie tot stand zou komen. De vergadering van de afgevaardigden der drie provinciën, in December 1583 te Utrecht gehouden, kende den prins het volstrekte gezag toe in oorlogszaken en bepaalde, dat hij zich voor den oorlog te water een Raad van Admiraliteit zou toevoegen van op zijn minst één lid uit elke provincie Muller, blz. 319. Resolutiën Holland 29 December 1583, 10 Januari en 28 April 1584.
Ofschoon dit plan door het overlijden van den prins verviel, heeft men het daarin opgesloten denkbeeld van centralisatie toch niet laten varen, want aan den kort daarna voor de Geünieerde provinciën opgerichten Raad van State, met Prins Maurits aan het hoofd, werd bij zijn instructie van 18 Augustus 1584 Bij Slingelandt I blz. 268. Art. 12
Na de regeeringsaanvaarding van Maurits in Rade van State, bleef het Admiraliteitsbestuur als volgt verdeeld. In Holland, d.i. Zuid-Holland, zoo schijnt het, zijn twee leden van de in 1581 ingestelde admiraliteitscommissie te zamen met den admiraal het bewind over de zeezaken blijven voeren, immers de resolutie der Staten van 3 October 1584 spreekt van "die van de admiraliteit in Holland, te weten de admiraal Duvenvoorde, Willem van Goedereede en Job van Ruwen", dezelfde namen die ook voorkomen onder de in 1581 in den "Raad van Admiraliteit" benoemde leden. In het Noorderkwartier bleef alles bij het oude. Muller blz. 336, en Resolutie Raad van State 8 September 1586, Index Bogaers. Vgl. Resolutie Staten van Zeeland 19 September 1586. Resolutie Raden ter Admiraliteit in Zeeland 11 Juni 1584. Als voren. Als voren.
Twee dagen daarna berichtten de Gecommitteerde Raden voornoemd aan het college, dat "bij provisie als raden ter admiraliteit in Zeeland durende de absentie van eenige, daartoe van Zijne Excellentie commissie hebbende, gecommitteerd" waren Eustace Adriaansz. van Polanen en de vice-admiraal Cornelis Claassen Als voren. Als voren. Resolutie Raad van State 17 en 19 September 1584. Als voren 17 September en 1 November 1584. Als voren 1 November 1584. Als voren 18 December 1584.
De instructie dier subalterne collegiën, althans van die in Holland gevestigd stonden te worden, is opgenomen in de resolutie der Staten van Holland van 19 Januari 1585, en behelsde in de hoofdsom wat volgt. Het subalterne college in Zuid-Holland zou 9, dat in Noord-Holland 7 leden tellen, van wie 2 door Prins Maurits en den Raad van State en de overigen door de Staten van Holland zouden worden benoemd. Onder den titel van "de Gecommitteerde Raden van Zijn Genade graaf Maurits van Nassau en den Rade van State van de Vereenigde Provinciën mitsgaders van de Staten van Holland" zouden zij het beheer voeren over alle generale landsmiddelen, ten behoeve van den oorlog aan den prins en de Raad ingewilligd, en, onder het gezag van dezen, zorg dragen voor de verzekering des lands tegen den vijand. Ten opzichte van de admiraliteitszaken zouden de beide colleges, ieder in zijn kwartier, kennis nemen in eersten aanleg van geschillen over convooien en licenten en vonnis daarin wijzen overeenkomstig de plakkaten. Insgelijks zouden zij in hun respectieve gebied recht spreken over zaken van buiten en prijzen.
De gelden, voortkomende uit de voor den oorlog zoo te lande als te wat er toegestane middelen, zouden echter "ter volkomen dispositie" blijven van den prins en den Raad en niet door de collegiën mogen worden "aangeroerd ten ware dezelve verstrekt werden in betalinge van het volk van oorloge, actueelijk in dienst zijnde, of anders mede van vivres, ammunitie of andere onkosten van oorloge, ter ordonnantie en bij voorweten" van den prins en den Raad. Een speciaal daartoe uit elk collegie aan te wijzen lid zou maandelijks "met een van de generaals van de provinciën" of bij diens afzijn "met adjunctie van nog een uit den collegie", de rekeningen afnemen van de collecteurs der convooien en licenten onder het bedrijf van het collegie, daarbij meteen nagaan of de lijsten van die middelen behoorlijk waren nageleefd, en aanteekening houden van hetgeen in de verloopen maand in massa door de collecteurs was ontvangen ten einde, des verzocht zijnde, aan den prins en den Raad verantwoording te kunnen doen. De collegiën hadden verder goede correspondentie te onderhouden met de naburige provinciën en de aldaar bevelvoerende krijgsoversten, en waren bevoegd om in spoedeischende zaken zonder voorkennis van den prins en den Raad uit hun eigen middelen "het volk van oorloge en schepen" aldaar te "assisteeren, om zoo doende 's vijands opzet te verijdelen".
Kwam hun een vijandelijke aanslag tegen Holland zelf ter oore, en was er voor dat oogenblik geen van de door den Raad in hun college gecommitteerde leden present, zoo mochten zij in overleg met "den kolonel, krijgsoverste, admiraal of hun luitenant, in de provincie zijnde", daarin voorzien hetzij door verplaatsing van de garnizoenen hetzij door "meerdere equipage van schepen", doch alleen in gevallen van hoogdringenden nood en onder verplichting dat zij er in allerijl een met redenen omkleed bericht van hadden over te zenden aan den prins en den Raad, die zij bovendien dagelijks van alle "occurreerende zaken" moesten verwittigen. De hun door den prins en den Raad gelaste aankoop van leeftocht of ammunitie van schepen, en dergelijke aangelegenheden meer, zouden zij specende 's vijands opzet te verijdelen". Kwam hun een vijandelijke aanslag tegen Holland zelf ter oore, en was er voor dat oogenblik geen van de door den Raad in hun college gecommitteerde leden present, zoo mochten zij in overleg met "den kolonel, krijgsoverste, admiraal of hun luitenant, in de provincie zijnde", daarin voorzien hetzij door verplaatsing van de garnizoenen hetzij door "meerdere equipage van schepen", doch alleen in gevallen van hoogdringenden nood en onder verplichting dat zij er in allerijl een met redenen omkleed bericht van hadden over te zenden aan den prins en den Raad, die zij bovendien dagelijks van alle "occurreerende zaken" moesten verwittigen. De hun door den prins en den Raad gelaste aankoop van leeftocht of ammunitie van schepen, en dergelijke aangelegenheden meer, zouden zij specen gehouden worden, te 's Hage door het Zuidhollandsche, te Hoorn door het Noordhollandsche college, zou niets definitiefs mogen worden afgedaan, tenzij het meerendeel van de leden aanwezig was, en zouden de besluiten moeten worden genomen met meerderheid van stemmen.
Het is de vraag of deze subalterne collegiën van den Raad van State metterdaad wel ooit in werking zijn getreden. Stellig is dit noch in Noord-Holland, noch in Zeeland gebeurd. Wat Noord-Holland betreft, in September 1586 schreef de magistraat van Hoorn aan den Raad van State "que les sept villes du quartier de Westfrise l'érection du collége de l'Amirauté en Nordhollande" - d.i. de door Leicester nieuw ingestelde Admiraliteit te Hoorn - "ne trouvent estre nécessaire puisque les affaires concernant le fait de la dite admirauté doresnavant encores se pourront faire par le collége de Nordhollande comme jusques à présent a le fait". Resolutie Raad van State 8 September 1586. Index Bogaers.
Ten aanzien van Zeeland blijkt, dat deze provincie van meet af aan bezwaren heeft opgeworpen tegen de instructie van het subalterne college, dat aldaar zou worden ingesteld. Resolutie Raad van State 1 December 1584. Index Bogaers. Als voren 31 December 1584. Index Bogaers. Als voren 19 Februari 1585. Als voren 24 April en 29 April 1585. In den Index Bogaers staat op dezen datum dat de instructie is "gedateerd 18 Mei 1585." Resolutie Raad van State 29 April 1585. Als voren 1 Mei 1585. Resolutie Raden ter Admiraliteit in Zeeland 21 April 1586.
En op 21 April hebben zij "gedaan en vernieuwd den behoorlijken en gecostumeerden eed" in handen van den admiraal Justinus van Nassau, dien de acte van continuatie van Leicester hiertoe had gevolmachtigd. Als voren. Als voren 7 Mei 1586.
Een verzet als op het stuk van de subalterne collegiën van den Raad van State door die van Noord-Holland en Zeeland is geboden, heeft men in Zuid-Holland, aanvankelijk ten minste, niet bedoeld naar het schijnt. Met behoeft slechts te letten op de resolutie der Staten van Holland van 19 Januari 1585, inhoudende dat de "instructie voor subalterne collegiën van de Raden in de Vereenigde Provinciën, staande onder de reegeringe van Zijn Genade en den Rade van State met hem ter regeeringe van den voornoemden lande gesteld" in hunne vergadering is "goedgevonden en gearresteerd, omme die van de Regeeringe voornoemd zulks in handen gesteld en verklaard te worden, dat de Staten voornoemd zouden goedvinden dat de Gecommitteerde Raden binnen Holland op de voorschreven subalterne instructie zullen besogneeren omme bij die van de Regeeringe vorder daarinne voorzien te mogen worden als na behooren". Even stellig getuigt hiervan hun besluit van 21 Februari 1585 om "te schrijven aan die van Amsterdam dat, alzoo de instructie van de Gecommitteerde Raden van den Staten van Holland bij denselven Staten gehouden is voor gearresteerd en de Staten noodig bevonden hebben tot dienste van den lande, dat 't collegie van dezelve Gecommitteerde Raden mag worden gestabilieerd tot vorderinge van de gemeenelandszaken, waarinne Klaas Simonsz. van Heemskerk eindlijk mede is genomineerd, ofte zooverre dezelve daartoe niet zoude vaceeren mogen, bij dezelve Staten goedgevonden is dat bij de magistraten van Amsterdam voornoemd twee bekwame en gequalificeerde personen die kennisse hebben zoowel van des gemeenelands zaken als van de zeevaart en uitrustinge van schepen, om mede te mogen dienen op de zake van de admiraliteit, daarop die van den Collegie als subalterne raden van de Regieringe volgende hare instructie mede gehouden zullen zijn te besogneeren, om eene daaruit bij de Staten in den voornoemden collegie gestelt te worden".
De zin van de eerst aangehaalde resolutie komt, in het kort uitgedrukt, hierop neer: in afwachting van het in werking treden van het subalterne college in Zuid-Holland, zullen voorloopig de daaraan door den Raad opgedragen werkzaamheden volgens de voor dat college vastgestelde instructie verricht worden door de Gecommitteerde Raden der provincie, d.i. de permanente deputatie, welke de Staten in Oktober 1584 uit hun midden hadden ingesteld. De tweede resolutie, die van 21 Februari, laat bezwaarlijk een andere uitlegging toe dan dat deze, dat "over de zaken van de admiraliteit", niet alleen het subalterne college maar de Gecommitteerde Raden evenzeer hun oog zouden laten gaan. De instructie trouwens voor deze laatsten, op 19 Februari 1585 gearresteerd Resolutie Holland 19 Februari 1585.
Uit de resolutie van 19 Januari 1585 het besluit te trekken, gelijk wel gedaan is, dat de Gecommitteerde Raden, beide die van Zuid-Holland en van Noord-Holland, te vereenzelvigen zijn met de subalterne collegiën, welke de Raad van State daar vestigen wilde, gaat dus niet aan. Voor Noord-Holland blijkt dit genoegzaam uit de reeds aangehaalde resolutie van den Raad van State van 8 September 1586 Zie hiervóór onder het kopje Reactie van het Noorderkwartier van Holland.
Ook de meening, ergens door Van de Spiegel neergeschreven, "dat deze subalterne collegiën zeer slap waren in het waarnemen harer functiën zoodat de Staten (van Holland) op een ander middel moesten bedacht zijn", en daarom in October 1585 een nieuwe regeling invoerden, kan niet juist zijn In zijn "Aanteekeningen over het bestuur der zeezaken bij den aanvang van de Republiek" (Algemeen Rijksarchief, Collectie Van de Spiegel, nr. 417). De onjuiste opvatting van Van de Spiegel doet niets af van den eerbied, hem verschuldigd om zijn groote kennis van het historisch staatsrecht der Republiek, want het is kennelijk, dat hij in die Aanteekeningen met de methodische netheid, die hem kenmerke, alvast het resultaat heeft willen samenvatten van een voorloopig, zeer summier onderzoek; op hoogere waarde dan die van aanteekeningen pro memorie maken zij geen aanspraak.
Ettelijke resolutiën, door de Staten van Holland in Juni en Juli 1585 genomen, wettigen veeleer het vermoeden dat de bestiering van de zeezaken in Zuid-Holland evenzeer provinciaal bleef als in Noord-Holland en Zeeland. Het zijn de Staten die, wanneer eenig krijgsbedrijf te water van noode is, daartoe aan den admiraal Duvenvoorde of anderen de vereischte bevelen geven, òf "op het aanhouden" van den Raad van State Resolutie Holland 24 Juni en 4 Juli 1585. Als voren 4 Juni, 18 Juni, 22 Juni, 28 Juni, 18 Augustus 1585.
Toen de voor een jaar gegeven aanstelling Resolutie Holland 20 Februari 1585. Resolutie Holland 28 Juni 1585. Resolutie Holland 14 September 1585. Resolutie Holland 19 September 1585. Resolutie Holland 2 October 1585. Resolutie Holland 7 October 1585.
Het in orde brengen van het admiraliteitscollege volgde nu spoedig. Nadat zij daags te voren drie leden uit hun midden hadden gecommitteerd om zijn ontwerp-instructie te vertoonen aan "die van de Regeeringe (d.i. den Raad van State), teneinde dezelve bij henluiden gearresteerd en voorts acte van autorisatie daarop verleend mag worden als naar behooren" Resolutie Holland 31 October 1585. Resolutie Holland 1 November 1585. Aanteekeningen als voren.
Juist de zucht van de Staten om het admiraliteitscollege geheel zelfstandig te houden, zoo onafhankelijk mogelijk van den Raad van State, was het die de tegenkanting veroorzaakte van Amsterdam: den 23 November leverden haar vertegenwoordigers ter dagvaart van Holland een verklaring in van haar burgemeesteren en vroedschap, inhoudende o.a. dat dezen, in overeenstemming met het vijftiende(Sic; lees: 12de artikel.) artikel der instructie van den Raad van State, het derde artikel van de ontwerp-instructie, hetwelk aan het admiraliteitscollege opdroeg, dat "met kennisse en advieze van den admiraal van de zee en zijn gesubstitueerden admiraal van Holland tot bevrijding van de negotie en navigatie, veilnge van de zee en bewaarnisse van alle stroomen, rivieren en zoete wateren van den lande van Holland bekwamen schepen van oorlog in goeden getale en behoorlijke equipage in dienst gehouden werden", vermeederderd wenschten te zien met de uitdrukkelijke bijvoeging, dat alle admiraliteitscolleges de hun opgelegde taak zouden hebben te verrichten "onder de superintendentie" van den Raad van State. Eveneens verlangden zij in de artikelen 23 en 24 met zooveel woorden te zien uitgedrukt, dat de Raad ook de superintendentie hebben zou over de rechtspraak van de colleges en in civiele zaken het appel. Zeker, zij achtten het wenschelijk, zoo verklaren de Amsterdammers, "dat over Holland, ja, ware het doenlijk, over Holland en Zeeland en andere provinciën aan de zee gelegen één admiraliteit opgericht en gemanintineerd werd", doch "dat hetzelve stuksgewijs en bij elke der ge:unieerde provinciën en kwartieren in het bijzonder opgericht" werd, oordeelden zij "niet geraden". Men zou deze, zooveel loffelijken afkeer van bekrompen provincialisme ademende, woorden met genoegen lezen, mocht men zich slechts verzekerd houden dat zij volkomen zuiver waren van politieke tale Kanaäns.
"Niettemin (zeggen zij ten slotte", zoo mijne Heeren de Staten niet en zouden kunnen accordeeren, dat ten minste over Holland maar ééne Admiraliteit zoude worden gesteld en gemaintineerd, zouden die van Amsterdam in dien gevalle, aangezien deze stad van alle oude tijden inzonderheid de zaken de zee aangaande met die van Noord-Holland eens geweest zijn en met gemeen advies alle voorvallende zwarigheden plegen te voren te komen en te remedieeren, blijkende bij ontallijke resoluti:en nog onlangs collegialiter genomen en geëffectueerd, dat ook natuur en gelegenheden van de voornoemde steden zulks wel alsnog vereischt, als hebbende eenen gemeenen stroom uit den ingang ter superintendentie" van den Raad van State. Eveneens verlangden zij in de artikelen 23 en 24 met zooveel woorden te zien uitgedrukt, dat de Raad ook de superintendentie hebben zou over de rechtspraak van de colleges en in civiele Resolutie Holland 23 November 1585. Elias, blz. 31.
Kort na de instelling van het provinciale admiraliteitsbestuur in Holland, benoemden de Staten van dit gewest samen met die van Zeeland, op 1 November 1585, Prins Maurits tot gouverneur, kapitein-generaal en admiraal van Holland, Zeeland en West-Friesland. Resolutie Holland 1 November 1585. Als voren. Resolutie Staten-Generaal 14 November 1585, Bor, Boek XX fol. 85.
Toen toch beslotem de Staten van Zeeland, "die voorschreven commissie, gezegeld met den zegel van den lande ad causas en geteekend, over te zenden door de gedeputeerdem die reizen zullen naar de Generale Staten, en die difficulteiten daarop alhier gevallen voor het overleveren van dier te communiceeren met de Staten van Holland, om met gemeenen advieze daarinne te doen des zij oirbaar zullen vinden; en zoo met gemeenen advieze goed wordt gevonden die voorschreven commissie, zulks die nu is geteekend, over te geven, dat die voorscheven gedeputeerde tzelve zullen doen met alle behoorlijke excusen daartoe dienende, zoo niet - een commissie wederzenden gedresseer naar behooren, om die alhier op 't schrijven van de voorschreven gedeputeerde als voren gezegeld en geteekend te worden zonder voordere zwarigheid. Resolutie Zeeland 11 Maart 1586.
Wat het dralen met de overgift van de commissie aan Prins Maurits veroorzaakte, de zucht namelijk om geen aanstoot te geven aan Leicester, die inmiddels tot gouverneur-generaal en kapitein-generaal der Geünieerde Provinciën was aangenomen, verklaart tegelijk het gebeurde met zijn instructie. Met het concipieeren van deze belastten de Staten van Holland op 26 November 1585 een drietal personen uit hun midden Resolutie Holland 26 Novemver 1585. Bor, Boek XX, fol. 85. Vaderlandsche Historie VIII blz.106.
Van Wijn voert daartegen aan de resolutie der Staten van Holland van 18 Februari 1587, waar men leest: "geresumeerd zijnde de instructie, geconcipieerd van wege de Staten van Holland en Zeland voor Zijne Excellentie van Nassau als gouverneur, kapitein-generaal en admiraal-generaal van Holland, Zeeland en (West) Friesland, is dezelve instructie van wege die van Holland gehouden voor gearresteerd" Bijvoegsels en Aanm. op Wagenaar VIII blz. 53. Van der Kemp, Maurits van Nassau, I, blz. 208.
Voor het opperbestuur van het Admiraliteitswezen brak in Februari 1586 een nieuw tijdperk aan door de gouvernementsaanvaarding van den graaf van Leicester.
Hoe het met het bewind van Leicester is afgeloopen, weet men. Toen hij zijn steunpunt zocht, niet bij Holland en Zeeland, maar bij de zwakkere landprovinciën, die in hem een beschermer meenden te vinden tegen de overheersching van de beide zeegewesten, ontbrandde de strijd tussen hem en de Hollandsche Statenpartij in volle felheid. Maar Leicester was geen partuur voor Oldenbarnevelt; moegeworsteld verliet hij in December 1587 het land voorgoed, de toch al zoo stroef werkende machine van de centrale landsregeering achterlatend in een toestand van verlamming, die haar is bijgebleven zoolang de Republiek heeft bestaan, met name wat het zeewezen aangaat. Den 26 Juli 1586 werd door Leicester, wien men bij zijn aanstelling op 1 Februari 1586 had gegeven "plein pouvoir et commandement absolu au fait de la guerre et ce qu'en dépend tant par mer que par terre", uitgevaardigd een "instructie zoo op't stuk van de admiraliteit alsmede op de conduite en beleid van de convooien, mitsgaders op de equipage en toerustinge van de schepen van oorloge en't gene daarvan is dependeerende, en dit al bij provisie". Zij bepaalde dat er voor het bestuur van de marinezaken zouden wezen drie colleges, waarvan een gevestigd zijn zou te Rotterdam, met "bewind en jurisdictie" over het Zuiderkwartier van Holland, mitsgaders over de Waal en de Maas; een te Hoorn voor het Noorderkwartier van Holland, Amsterdam, Utrecht, Friesland en Arnhem; een te Middelburg voor geheel Zeeland en de kusten van Brabant en Vlaanderen. Elk college zou bestaan uit zeven leden met een secretaris een fiscaal, alle door hem, Leicester, te kiezen. Van al de collees gezamelijk en ieder college afzonderlijk zou Prins Maurits "als admiraal van de zee" en bij diens afwezigheid zijn luitenant-admiraal in het betrokken kwartier hoofd zijn en voorzitter. In alle zaken zou beslist worden bij meerderheid van stemmen. Hun titel zou wezen: "de Raden van den Admiraliteit in den kwartiere respectieve".
Aan elk college kende de instructie toe de "uiterste kennisse, judicature en jurisdictie" met bevoegdheid om "bij arreste te wijze over alle buiten en prijzen", mitsgaders de rechtspraak over zeerooverijen en over vergrijpen, waarvan de kennisneming en bestraffing niet aan de scheepsbevelhebbers toekwam. Ook zouden zij "de pleno en summarie" recht doen in alle zaken van fraudes en overtredingen, op het stuk der convooien en licenten begaan, en van verboden uitvoer naar 's vijands land. Voor "alle mandamenten, provisiën, appointementen, sententiën en ordonnantiën", door hen vastgesteld, werd parate executie toegestaan, "behoudelijk nochtans dat in civiele zaken, excedeerende de somme van 2000 gulden, revisie of propositie van erreur aan" den gouverneur-generaal zou "mogen verzocht worden.
Elk college had binnen zijn gebied te zorgen, dat alle kusten, stroomen en havens met oorlogschepen werden voorzien, "tot volkomen verzekeringe der landen, navigatie en trafieke" en tot belet van allen toevoer naar den vijand en naar de verboden havens, voorts "vaste correspondentie te houden met den admiraal van de zee en met zijnen advieze, en anders niet, ten ware in tijd van nood", zooveel oorlogschepen in dienst te houden of van nieuws uit te rusten of te verleggen of af te danken als het in overleg met den admiraal raadzaam oordeelde, onder verplichting nochtans dat het, "doende eenige nieuwe equipagie of eenige schepen verleggende", hiervan terstond den gouverneur-generaal moest verwittigen, met opgaaf van redenen en kosten.
Ter bekostiging van de uitrustingen, de soldijen en alle andere kosten, te water vollende, werden ter beschikking van de colleges gesteld "al de inkomsten van de convooien", respectievelijk in ieders gebied of kwartier te innen. Met hetgeen daarvan bij het eene college overschoot zou de admiraal een ander, dat te kort kwam, moeten te hulp komen, hielp dit niet voldoende, zoo zou er door den gouverneur-generaal "uit de licenten, zoo verre (hij) eenige (kwam) te accordeeren, gesuppleerd werden". Bovendien gaf de instructie aan de colleges machtiging om op hun middelen geld ter interest op te nemen, te weten voor uiterlijk drie of vier maanden en tot een maximum van f 12.000, onder beding nochtans dat zij zulks niet machten "itereeren zonder expressen voorweten" van den gouverneur-generaal. Ook moesten zij nauwlettend toezien, dat bij de invordering van de hun toegestane middelen "een eenparige en gelijke voet" werd gehouden.
In den breede omschreef verder de instructie de regelen, waarnaar de colleges hun inwendige administratie hadden in te richten, de ambtsplichten van hunne beambten bij den dienst der geldmiddelen, van de secretarissen, fiscaals, equipagemeesters, vendumeesters, controleurs, procureurs. Zij bepaalde welke gages en emolumenten de leden en beambten zouden genieten, in wiens handen zij hun eed moesten afleggen en wat dies meer zij. Instructie van 26 Juli 1586 in het Instructieboek van den Raad van State over 1586-1588 fol. 28.
Er verliep evenwel nog eenige tijd aleer de nieuwe Admiraliteitscolleges allerwege in trein waren gebracht.
Op den eigen dag, waarop hij de instructie voor het beleid der zeezaken onderteekende, gaf Leicester een commissiebrief uit voor Adriaan Nicolai en mr. Jan Nicolai, onderscheidenlijk door hem benoemd tot secretaris en fiscaal van de nieuwe Zeeuwsche Admiraliteit. Commissieboek van den Raad van State 26 Juli 1586. Resolutie Zeeland September 1586, en Heeringa, blz. 510-512. Commissieboek van den Raad van State. Vgl. Resolutie Raden ter Admiraliteit in Zeeland 9 December 1585.
Uitdrukkelijk schreven de Staten van Zeeland nu aan het college van Gecommitteerde Raden voor, dat het "ordre stellen (moest), dat de besognen van de admiraliteit in geenen deele met de besognen van den lande gemengd en geconfondeerd en worden, maar alle stukken en pampieren, den lande van Zeeland aankomende, houden distinct en separaat, tracteerende te dien fine de zaken van d'eene en d'andere commissie in diverse kameren. Instructie voor de Gecommitteerde Raden van Zeeland van 13 October 1586, bij Heeringa, De instructiën voor de gewestelijke regeering van Zeeland, blz. 117 vlg.
Hoe zich de overgang heeft toegedragen van het oude College van admiraliteit in Zuid-Holland tot de Admiraliteit, door Leicester te Rotterdam gevestigd, is niet duidelijk. In elk geval was deze laatste op 9 Augustus 1586 nog niet in werking, want in de vergadering van den Raad van State van genoemden dag vertoonden de afgevaardigden van Holland en Zeeland, "que devant tot grandement est de besoin que les colléges de l'amirauté, respectivement érigés en Northollande et Zuithollande, au plutôt soient mis en office pour besogner au fait des bateaux suivant l'instruction sur ce dressée, ce que ne puisse plus être délavé". Resolutie Raad van State 9 Augustus 1586. Resolutiën Holland 14 en 19 September en 1 November 1585. Commissieboek Raad van State 26 Juli 1586.
Tot de vestiging van de Admiraliteit, welke Leicester te Hoorn wilde oprichten, is het voorhands niet gekomen. Zooals in het vervolg zal blijken zijn het vooral de West-Friesche steden Hoorn, Enkhuizen en Medemblik geweest, die in deze zaak het langst en het hardnekkigst verzet hebben geboden. Het hing samen met hun streven om West-Friesland van een onderdeel van Holland te verheffen tot een geheel zelfstandige provincie. (Zie Muller, blz. 495.) Resolutieregister van Magistraten en Gecommiteerde Raden Westfriesland en Noorderkwartier 8 Augustus 1586.
Toen dan ook op 27 Augustus daaraanvolgende de leden van het admiraliteitscollege Als voren 29 Augustus 1586.
persoonlijk binnen Hoorn verschenen en den magistraat om een geschikte vergaderplaats
verzochten, deelde de magistraat hun mondeling de resolutie van 8 Augustus mede en
renvoyeerde hen "zonder verdere verklaringe van dezelve resolutie te doen". Alleen verklaarde hij
"om alle gevoegs wille", dat men de zeven steden van het kwartier andermaal door
Gecommitteerde Raden zou doen beschrijven. Die van het admiraliteiscollege antwoordden
daarop "dat zij van meeninge waren tzelve Zijne Excellentie [Leicester] te rapporteeren, tevreden
zijnde eenige gecommiteerden" van de Staten op 30 Augustus "binnen Amsterdam te vertoeven
omme gelijkelijk aan Zijn Excellentie te trekken en die zake aldaar verantwoorden"; verschenen de
gecommitteerden daar niet, zoo zouden zij alleen hun reis naar Leicester vervolgen. De zeven steden, op 29 Augustus ter behandeling van de zaak bijeengeroepen, vonden goed bij hun eenmaal genomen besluit te persisteeren en een deputatie af te vaardigen naar Leicester om hem van de gelegenheid van zaken te onderrichten en hem te verzoeken, dat de Gecommitteerde Raden in hun "possessie van de admiraliteit en dependentiën van dien [mochten] worden gemaintineerd". De deputatie had den Landvoogd niet alleen de verkregen rechten van Noord-Holland te vertoonen, maar ook dat de gemeenelands zaken van het kwartier niet zo zwaar vielen of de Gecommitteerde Raden kon de admiraliteitszaken "al evenwel bewaren en bedienen, op haar voorgaande tractement, uit den name en van wege Zijn Excellentie", waardoor zouden vermeden worden de groote uitgaven, voor de bezoldiging der nieuwbenoemde Admiraliteit vereischt, te meer omdat het college van Gecommitteerde Raden toch in stand zou blijven om te ""esogneeren in gemeenelands zaken"" waartoe zij bij acte van wijlen Prins Willem waren gemachtigd.
Op 1 September 1586 volgde nu een resolutie van den Raad van State, dien de nieuwbenoemde admiraliteitsleden intusschen van hun wedervaren te Hoorn hadden verwittigd, inhoudende dat men aan het College van Gecommitteerde Raden van Noordholland een brief zou richten, die de redenen uiteenzetten zou welke Leicester er toe gedreven hadden de Hoornsche Admiraliteit op te richten, en tegelijk melden dat zij, voor zooveel aanging de admiraliteitszaken, ontslagen waren van hun eed, met bevel om de nieuwe raden ter Admiraliteit niet in de oefening hunner ambtswerkzaamheden te beletten. Resolutie Raad van State 1 September 1586. Index Bogaers.
Daartegenover hield de magistraat van Hoorn in zijn brief aan den Raad van State van ongeveer een week later staande "que les 7 villes du quartier de Westfrise l'érection du collége de l'amirauté en Northollande ne trouvent être nécessaire, puisque les affaires concernant le fait de ladite amirauté dorénavant encore se pourront faire par le Collége de Northollande comme jusques-à-present a le fair, aussi que telle érection tendrait `a grande frais pour le pays". Als voren 8 September 1586. Index Bogaers. Resolutieregister van Magistraten en Gecommitteerde Raden Westfriesland en Noorderkwartier 17-19 September 1586.
Men ziet het, de zeven steden en gedeputeerden van het Noorderkwartier en West-Friesland blijven er nog steeds op staan, dat hun Gecommitteerde Raden in hun oude functie van bestuurders der admiraliteitszaken zullen worden gehandhaafd, maar zij toonen zich met dat al toch reeds tot eenige tegemoetkoming bereid. Op den langen duur moesten zij ook wel tot het inzicht komen, dat onverzettelijk volharden in stugge weerbarstigheid hun per slot van rekening in plaats van alles niet zou geven, en dat juist dit hen alreeds ver achteruit had gebracht. Want de Admiraliteit, door Leicester voor Hoorn bestemd, had zich ondertusschen te Amsterdam gevestigd, waar zij den 28 Augustus 1586 haar besognes schijnt te hebben aangevangen, Vgl. het in 1763-1768 door den chartermeester der Amsterdamsche Admiraliteit Hartsinck opgemaakte repertorium op de resolutiën van dat college: "uit het eerste collegiaalboek dezes collegii, beginnende met 28 Augustus 1586, blijkt dat dezelve Raden ter Admiraliteit waren geordonneerd over Noord-Holland, Friesland, Amsterdam, Arnhem, Overijssel en Utrecht, houdende hunne residentie binnen Amsterdam op het Prinsenhof eertijds St. Ceciliaklooster".
Van stonden aan begint nu van den kant der Noord-Hollanders een hardnekkige strijd om dit te verkrijgen en onderwijl al vast zooveel mogelijk de Amsterdamsche Admiraliteit het gezag, voor het minst in West-Friesland en het Noorderkwartier, uit handen te slaan. Van dat streven getuigt onder andere het besluit van de Vergadering der Steden en Gedeputeerden van 27 September 1586 om "de convooimeesters in dezen kwartiere" aan te schrijven, dat zij geen gevolg zouden geven aan de order van de Amsterdamsche Admiraliteit, om de onder hen berustende penningen van de convooien over te zenden aan haren ontvanger-generaal, maar ze in zouden houden "ter tijd en wijle toe die van den Collegie van de nieuwe geëligeerde Admiraliteit hen alhier binnen Hoorn volgende haren last zullen hebben getransporteerd". Als voren 27 September 1586, vgl. ook 25 October, 14 en 27 November 1586. Als voren 27 September 1586.
In Maart 1588 gingen zij nog een stap verder. De aanleiding hiertoe gaf een acte van 3 Maart 1588, waarbij de Staten van Holland de Amsterdamsche Admiraliteit machtigden om "met assistentie van de magistraten" in West-Friesland en het Noorderkwartier geld op te nemen voor de uitrusting van oorlogschepen. Zij bespeurden daaruit, zoo schreven de Noord-Hollanders op 11 Maart 1588 aan de Staten van Holland, dat men de "disordre en confusie" in de admiraliteitszaken, "nu bij de twee jaren gedurende", scheen te willen "continueeren, niettegenstaande de loffelijke resolutie over een jaar en dag op't redres van de admiraliteit staatsgewijs in den Hage zoo solemneellijk genomen en gearresteerd, en dat men buiten allen twijfel daartoe arbeidt omme dezen kwartiere van haar gerechtheid en deugdelijke possessie in't stuk van de admiraliteit te priveeren, gelijkerwijs in den jare 86 bij indirecte wegen en middelen wel listelijk gepractiseerd is geweest", in strijd zoowel met alle recht en reden als met het uitdrukkelijke bevel van Leicester en den Raad van State, die het admiraliteitscollege te Hoorn hadden geordonneerd.
Aangezien zij van ambts- en eedswege in geenerlei manier konden toestaan, dat men hun kwartier van de admiraliteit zou "frustreeren", verzochten zij de Staten, "dat het College van de admiraliteit, sinisterlijk dezen kwartiere onttrokken, met den eersten alhier mag worden gerestitueerd en hare residentie binnen de stad van Hoorn nemen". Mocht het echter komen te gebeuren (zoo schrijven zij), dat door eenige subtiele persuasiën ofte inbeeldingen van sommigen ons deugdelijk verzoek terugge zou worden gesteld en d'aanstaande equipagie en toerustinge van schepen van oorloge, tot veilinge van de zee en bevrijdinge van de navigatie" gebruikt, "elders dan alhier tot Hoorn collegialiter van wege de Admiraliteit van den Noorderkwartiere zoude worden geordonneerd", zoo waren zij eendrachtig besloten het College van hun Gecommitteerde Raden "absolutelijk te autoriseeren omme bij provisie de zaken van de admiraliteit te beleiden zulks't voorschreven College gedurende deze jegenwoordigen oorlog tot den aanvang van't gouvernement van den graaf van Leicester heeft geadministreert. Als voren 10 en 11 Maart 1588. Als voren 15 en 17 Maart 1588.
Dat die van Amsterdam, want dezen waren het natuurlijk op wier "subtiele persuasiën en inbeeldingen" de Noord-Hollanders in hun brief van 11 Maart doelden, dat Amsterdam ter dagvaart van Holland tegen die van West-Friesland en het Noorderkwartier zoo onverzettelijk zou blijven als ooit, was te verwachten. De Staten zelf echter kwamen, bij de behandeling van het "redres der admiraliteit in Holland" ter zitting van 15 April 1588, de Noord-Hollanders niet onwelwillend tegemoet: de beide colleges (aldus staat in hun resolutieregister geboekt) "zullen worden geredresseerd, en aangaande het veranderen van het college van Amsterdam tot Hoorn, hebben de Staten hetzelve gesteld tot decisie van Zijne Excellentie van Nassau". Maar de gedeputeerden van Amsterdam weigerden hunne medewerking. De Vroedschap hunner stad, zeiden zij, had bij verscheidene resolutië verklaard dat men vóór alles behoorde over te gaan tot de oprichting van het College van Superintendentie, aleer men aan het redres der particuliere colleges de hand sloeg. Resolutie Holland 15 April 1588. Resolutie Holland 13 Mei 1588.
Meer hoop daarentegen op de vervulling van hun wensch schonk aan de Noord-Hollanders de houding van Prins Maurits. Toen deze hun op het laatst van April 1588 van wege de Staten van Zeeland om assistentie met eenige oorlogschepen vroeg, slaagden zij er in voor de inwilliging van zijn aanvraag een acte van hem te bedingen, welke aan hun verlangens op het stuk van de admiraliteit voorhands voldeed. Ten opzichte van de door hen verzochte verplaatsing van de Admiraliteit uit Amsterdam naar Hoorn verklaarde de prins, "dat't College van der Admiraliteit behoort te wezen in West-Friesland, en dat wij eerstdaags zonder langer vertrek tot dien einde de zake, bij de Edelen en Steden van Holland op den 15 Aprilis laatstleden tot onzer decisie gesteld, zullen decideeren", en tegelijkertijd gaf hij, in overeenstemming met hun verzoek, aan de Gecommitteerde Raden van West-Friesland en het Noorderkwartier machtiging "omme aan te nemen't beleid van de zaken van de admiraliteit bij provisie, gelijkerwijs zijluiden t'anderen tijden hebben gedaan", alsook om "de penningen, tot de voorschreven equipage noodig wezende, te mogen nemen uit de verpondingen en dezelve te rembourseeren uit de inkomsten van de convooien en licenten, toegeëigend't College van de Admiraliteit van Noord-Holland". Resolutieregister van Magistraten en Gecommitteerde Raden West-Friesland en Noorderkwartier 29 April en 3 Mei 1588.
Ongelukkig waren zij, "overmits de sobere inkomsten van de convooien" in hun kwartier en doordien "bij die van de Admiraliteit tot Amsterdam meest alle die penningen ontvangen" werden, al in Augustus daaraanvolgende met zoo zware lasten beladen en "in zulke confusie" geraakt dat zij, naar hun eigen bekentenis, de admiraliteitszaken "niet langer" wisten "te redden". Als voren 27 Augustus 1588.
Evenzeer gevoelden zij zich gekrenkt door de resolutie van de Staten van Holland van den 16 Augustus 1588 betreffende de voorziening o.a. van de oorlogschepen, in het Marsdiep liggende, - een genoegzaam bewijs, naar hun inzien, dat de Staten aan dat "gepretendeerd" College te Amsterdam "schijnen toe te schrijven d'administratie en d'autoriteit, 't College [van Gecommitteerde Raden] van West-Friesland en het Noorderkwartier competeerende". Zij zagen in dat alles niet anders dan een toeleg om hun kwartier willens en wetens in zijn goed recht te verkorten, en zich bij plechtige acte verbindend tot handhaving en verdediging van de "privilegiën, rechten, costumen, vrijheden en gerechtigheden" van hun gewest, besloten zij aan de Staten van Holland te verzoeken om die zaak "te willen doen beteren": bij gebreke van dien zouden zij zich genoodzaakt vinden hierin te doen zooals zij "tot conservatie van welvaren, vrijheden en gerechtigheden van den lande van West-Friesland dienstig en noodig" oordeelden. Als voren 29 Augustus 1588. Als voren 8 November 1588.
Uit den aard der zaak stonden bij dezen strijd de zeesteden van het kwartier - Hoorn, Enkhuizen en Medemblik - in de voorste linie. Zij bleven er bij, aldus hun gedeputeerden op de kwartiersvergadering van 31 Januari 1589: men behoorde bij de resolutie van 8 November jl. en de andere, te voren op het stuk der admiraliteit genomen, te volharden, en onder het oppergezag van Prins Maurits, "als gouverneur en kapitein-generaal van West-Friesland" en admiraal-generaal van de Unie zelf, met zijn eigen oorlogsschepen de stroomen, kanalen en zeegaten van het kwartier "te bewaren zonder eenigszins te tolereeren, dat andere provinciën, steden of leden van dien daarover eenige heerschappije, commandement of gebied zullen usurpeeren". Edam, Monnikendam en Purmerend daarentegen hielden niet meer zoo onverzettelijk aan het besluit van 8 November 1588 vast; zij hadden er vrede mede, zoo verklaarden hun gedeputeerden, dat men bij de Staten van Holland om overplaatsing van het admiraliteiscollege aanhield en in geen point van beschrijvinge trad voordat de admiraliteitsquaestie definitief was afgedaan, mits al de zeven steden van het kwartier hierin gelijkelijk consenteerden, met andere woorden: ook die van Alkmaar medegingen, welke klaarblijkelijk voor een verzet à outrance geen geestdrift meer gevoelden. Als voren 31 Januari en 1 Februari 1589.
Onder zulke omstandigheden moesten de kansen voor een compromis vanzelf stijgen. Wel werd op de Staten-vergadering van Holland van 17 Februari 1589, waar de zaak al weder op het tapijt kwam, door de Amsterdamsche gedeputeerden medegedeeld, dat zij geen andere last hadden dan dat de Admiraliteit binnen hun stad zou blijven, en verklaarden die van Noord-Holland van hun kant "geen anderen last te hebben dan dat de zake van de admiraliteit en de equipagie" ten hunnent "zal continueeren als gedurende den oorlog is gedaan" Resolutie Holland 17 Februari 1589. De voorslag, zooals die is genotuleerd in het Resolutieregister van de Staten van Holland (op 18 Febr. 1589), spreekt van acht maanden. Resolutieregister van Magistraten en Gecommitteerde Raden West-Friesland en Noorderkwartier 20 Februari 1589. Als voren 22 Februari 1589.
Ten slotte maakte in overeenstemming met de opdracht hem ter dagvaart van 24 Februari 1589 door de meerderheid der Staten van Holland gegeven, op 6 Maart d.a.v. een decisie van Prins Maurits het geschil een einde. Zij kwam hierop neer, dat er in Holland drie Admiraliteitscolleges zouden wezen, respectievelijk gevestigd in Amsterdam, Rotterdam en Hoorn en elk, provisioneel voor acht maanden, bezet door de vier personen, welke hij uit de nominatie der Staten van Holland verkoos en die te zamen met degenen, "die uit de andere provinciën alreede tot de zake van de admiraliteit gecommitteerd zijn of namaals tot gelijken getale gecommitteerd zullen worden", het bewind zouden voeren over de zeezaken. Resolutiën Holland 24 Februari en 7 Maart 1589.
De protesten, welke Hoorn, Enkhuizen en Medemblik daar zoowel ter vergadering van de Staten-Generaal als op de dagvaart van Holland tegen inbrachten Resolutie Staten-Generaal 8 Maart 1589, Resolutie Holland 9 Maart 1589. Resolutie Staten-Generaal 20 April 1589. Als voren, 20-22 April 1589. Vgl. als voren 11 Mei 1589. Resolutie Staten-Generaal 29 April 1589.
Aanvankelijk hield het College zijn verblijf te Hoorn, totdat een paar jaar later de Enhuizers daar aanspraak op begonnen te maken, omdat hunne haven "zoo bij tijden van ijsgang als contrariewind" zoo gunstig was gelegen, gelijk zij in hun verzoek aan de Staten van Holland aanmerkten. Resolutie Holland 5-27 Januari 1593. Als voren. Brandt, Historie van Enkhuizen, blz. 261.
Om der volledigheids wille dient hier nog vermeld hoe Leicester, even vóór zijn vertrek naar Engeland in 1586, ook nog een College van admiraliteit heeft opgericht in het toenmaals onder Staatsch gezag staande Oostende. Den 27 November 1586 gaf hij aan den gouverneur van die vesting, Sir John Conway, commissie als "admiraal over het Vlaamsche kwartier", met bevel om daar een Admiraliteit op te richten met gelijke bevoegdheid als de andere admiraliteitscolleges. Bor, boek XXI, fol. 75.
Natuurlijk stuitte dit hier te lande aanstonds op verzet. Op het laatst van Januari 1587 kwamen de Staten-Generaal ter vergadering van den Raad van State verklaren, dat zij dit gedoente nadeelig vonden en verzochten het niet toe te laten. Resolutie Raad van State 26 Januari 1587, Index Bogaers. Resolutie Staten-Generaal 22 April 1587.
Den 24 April, bij gelegenheid dat de Engelsche gezant Buckhurst de zitting van den Raad van State bijwoonde, werd dezen van's Raads wege voorgehouden hoe de regeling, door Leicester met advies van den Raad en de Staten-Generaal op 26 Juli 1586 gemaakt, goed had voldaan, maar "que toutefois le présent gouverneur d'Ostende s'est avancé de dresser une autre amirauté, apart en la ville d'Ostende, en vertu de certaine commission par lui surrepticement obtenu de Son Excellence devant le département d'icelle vers Angleterre", zoodat de Raad hem, Buckhurst, verzoeken moest "qu'il plaira à Sa Seingneurie d'y vouloir rémédier par moyens à ce convenables". Resolutie Raad van State 24 April 1587. Index Bogaers. Resolutie Staten-Generaal 25 April 1587.
Den 16 Mei legden de afgevaardigden van de Staten-Generaal in de vergadering van den Raad van State een brief over, dien zij, al wederom over de Oostendsche Admiraliteit, van de Admiraliteit in Zeeland hadden ontvangen. Men besloot daarop den gouverneur Conway ernstig te schrijven, dat hij "van gemelde Admiraliteit desisteeren" zou, en dat aan Prins Maurits afschrift van dezen brief zou worden gezonden, opdat hij aan de kapiteinen van de oorlogsschepen, die commissie van Conway hadden, zou schrijven, dat zij niet meer zouden uitloopen, tenzij op commissie van Leicester of van hem, Maurits, als admiraal van de zee, en dat zij de prijzen, alreeds door hen genomen, naar Zeeland opsturen moesten teneinde de Admiraliteit aldaar te laten beslissen of de daarin bevonden goederen al dan niet van goeden prijze waren. Insgelijks vond men goed de beide luitenant-admiraals van Holland en Zeeland, Duvenvoorde en Justinus van Nassau, van dit alles te verwittigen, met last om, ingeval de kapiteinen van Conway niettegenstaande de aanschrijving van Prins Maurits in zee werden aangetroffen, ze te vervolgen als piraten.
Ten slotte vermeldt de aangehaalde resolutie van den Raad van State, dat men de door de Admiraliteit van Zeeland overgezonden copie van Conway's commissiebrief, uit kracht van welke hij de Oostendsche Admiraliteit had opgericht, niet "in ordinaires form" opgemaakt had bevonden, en dat de secretaris Junius bij navraag dienaangaande had geantwoord, dat hij de commissie op order van Leicester had doen schrijven, dat zij vóór diens vertrek naar Engeland niet was geteekend en dat hij ze vervolgens had laten overhandigen aan den secretaris van den Raad van State, De Burchgrave, die haar in Engeland had laten teekenen en aan Conway toegezonden had. Resolutie Raad van State 16 Mei 1587. Index Bogaers.
De oprichting van de drie Admiraliteiten in Juli 1586, men moet het den jongsten geschiedschrijver van het Nederlandsche zeewezen toestemmen, geeft ons op zichzelf nog geen recht Leicester te verdenken van den welbewusten toeleg om het marinebestuur te verbrokkelen. Elias, blz. 33.
Zijn vertrek, thans voor goed, in December 1587 en zijn afstand van het gouvernement en kapitein-generaalschap der Geünieerde Provinciën brachten nieuwe veranderingen te weeg. Zoodra de acte van aftand op 1 April 1588 aan de Staten-Generaal was medegedeeld Resolutie Holland 1 April 1588. Bor, boek XXIV, fol. 66. Slingelandt I blz. 268.
Den 23 Mei 1588 verklaarden de Staten-Generaal Prins Maurits ontslagen van zijn eed aan Leicester, benoeden hem tot admiraal-generaal van de Vereenigde Nederlanden op een commissie en instructie, door hen vast te stellen, bij welke instructie hij onder meer zou worden verplicht om te "onderhouden en te doen onderhouden" het tractaat met Engeland van 10 Augustus 1585, en stelden tegelijkertijd den eed vast voor het krijgsvolk te water, inhoudende belofte van trouw aan de Staten-Generaal en gehoorzaamheid aan den prins, als admiraal-generaal, als aan de overige scheepsbevelhebbers, door hem benoemd of alsnog te benoemen. Resolutie Staten-Generaal 23 Mei 1588. Resolutiën Staten-Generaal 1 en 3 September 1588.
Gelijk van zelf spreekt beschouwden de Staten-Generaal de admiraliteitscolleges insgelijks als "verlaten" van hun eed aan Leicester Vgl. resolutie Staten-Generaal 20 Mei 1588. Als voren 13 Juni 1588.
In de hoofdzaak, kan men zeggen, kwam de instructie overeen met die, welke Leicester op 26 Juli 1586 had vastgesteld. Nadat zij vervolgens, op 26 April, hadden beslist dat de Raden ter admiraliteit, "geordonneerd te Amsterdam, Rotterdam, Hoorn en Middelburg", met ingang van 1 Mei, "bij provisie voor den tijd van acht maanden [zouden] beginnen te besogneeren op de instructie", den 22 April laatstleden "gelezen en goedgevonden", reikten de Staten-Generaal omstreeks 27 April de commissiebrieven aan de leden van de drie eerstgenoemde colleges. Resolutiën Staten-Generaal 26 April en 5 December 1589. Commissieboek Staten-Generaal 27 en ? April 1589. Commissieboek als voren 27 April 1589.
Over de instelling van zulk een College van Superintendentie liepen de gedachten al in den aanvang van 1587. De Staten van Holland, die er vooral toe dreven, zoowel als de Staten-Generaal, hadden haar sedert bij herhaling tot een punt van hun beraadslagingen gemaakt. Men had er een instructie voor vastgesteld Resolutie Staten-Generaal 19 Maart 1587. Resolutiën Holland 30 Januari en 3 Februari 1587. Resolutiën Staten-Generaal 19 Februari en 22 Maart 1587. Resolutie Holland 2 Februari 1588. Resolutie Holland 2 December 1587. Resolutie Holland 15 April 1588. Res. Staten-Generaal 20 Mei 1588.
De Zeeuwsche gedeputeerden ter Generaliteit waren wel gemachtigd, zeiden zij, "om de instructie van het College te helpen ontwerpen, maar niet om in zijn oprichting toe te stemmen. Als voren. Als voren. Vgl. resolutie Staten-Generaal 22 Augustus 1588. Resolutiën Holland 15 en 16 Februari 1589.
Zoo bleef het voortslepen, maanden achtereen, totdat in de zitting der Staten-Generaal van 16 Februari 1589 de afgevaardigde van Friesland, Karel Roorda, een breed tafereek kwam ontrollen van "de groote disordren en confusiën, jegenwoordelijk wezende in het stuk van de admiraliteit, bijzonder ook in het kwartier van Friesland". Hij was deswege, dus verklaarde hij, al herhaaldelijk door zijn principalen gelast "aan te houden, dat daarop prompte ordre in het generaal mocht worden gesteld, of dat anderszins die van Friesland geresolveerd zijn in het particulier van heurentwegen daarinne te voorzien gelijk zij voor de bevrijdinge van heure stroomen en eigen conservatie zullen vinden te behooren, en tot dien einde de middelen van convooien en licenten, aldaar vallende, aan te slaan en daartoe te gebruiken zonder dezelve der Generaliteit meer te laten volgen". Dierhalve verzocht hij de "andere provinciën tsamentlijk daarop te willen resolveeren, "gelijk voor den dienst van den lande ten hoogste noodig is". Resolutie Staten-Generaal 16 Februari 1589.
Wat die van Friesland bij monde van Roorda voordroegen was, gelijk men denken kan, koren op den molen van die van Holland. Daags te voren had men in de Staten-vergadering van dit gewest eenstemmig verklaard, dat het Superindentent-College "ten eerste, des doenlijk zijnde, opgericht zal worden bij die van Holland en West-Friesland met die van Zeeland zooverre het eenigszins doenlijk is"; mocht echter Zeeland vanwege zijn bezwaren op het stuk der middelen te water niet willen medewerken, dan, meenden zij, behoorde het college reeds bij voorraad door Holland en West-Friesland alleen "in trein gebracht" te worden en vervolgens al het mogelijke gedaan "om die van Zeeland mede te brengen onder de voornoemde superintendentie". Resolutie Holland 15 Februari 1589. Resolutiën Staten-Generaal 31 Januari 1587 en 20 Mei 1588.
ondanks de tegenkanting van de Zeeuwsche afgevaardigden, tot de oprichting van het college is besloten Resolutie Staten-Generaal 16 Februari 1589. Resolutie Staten-Generaal 16 Februari 1589. Resolutie Staten-Generaal 22 April 1589. Commissieboek Staten-Generaal 1586-1625 fol. 46. Als voren. Resolutie Staten-Geneaal 17 Mei 1589. Als voren 2 Juni 1589. Als voren 8 Juni 1589.
Binnen de kring hunner bevoegdheid, gelijk de instructie van 22 April 1589 dien afbakende Uitgegeven Kronijk Historisch Genootschap XVI (1860), blz. 317.
bevorderen dat de lijsten en orders inzake de heffing der middelen te water uitgevoerd wierden op een eenparigen voet en de overtreders aanstonds werden gestraft; zorg dragen, teneinde des te beter te kunnen nagaan in hoeverre de particuliere colleges en de beambten bij de convooien en licenten hun plicht nakwamen, dat de colleges hen voortdurend op de hoogte hielden van al wat in hun respectievelijk kwartier "voorvallen zal, gedaan is of geëffectueerd zal dienen"; de colleges en de commissarissen-generaal van de convooien en licenten "in de gewoonte brengen en houden" van elke maand den particulieren collecteurs en contrarolleurs de rekeningen af te vorderen van de opbrengst dier middelen en deze, nadat zij ze afgesloten hadden, binnen de maand over te zenden aan het College van Superintendentie, om dit gelegenheid te geven van over den geheelen dienst der convooien en licenten zijn oog van contrôle te laten gaan; er de hand aan houden dat de ontvangers-generaal dier middelen hun elk half jaar de rekening en verantwoording overleverden van hun beheer, en dat die onverwijld werden onderzocht en gesloten; onderzoeken de gesteldheid van de oorlogschepen, scheepsbehoeften en ammunitie en het bedrag van de schulden der particuliere colleges, in één woord den ganschen staat van 's Lands zeewezen, teneinde daarin naar bevinding van zaken "goede ordre, remedie en redres" te stellen; met dat oogmerk vernemen bij de particuliere colleges en de beambten der convooien en licenten wat in de lijst dezer middelen tot 's lands voordeel te wijzigen viel en, indien hun naar aanleiding van de ingewonnen informatiën een wijziging wenschelijk docht, hun advies deswege toezenden aan de Staten-Generaal of, zoo die niet bijeen waren, aan de Staten der parrticuliere provinciën, opdat over hun voorstel kon worden beraadslaagd en ter eerstvolgende vergadering van de Staten-Generaal een besluit genomen.
De zes leden zouden "gekozen" worden voor de helft door de Staten van Holland, twee door die van Zeeland, een door die van Friesland, commissie ontvangen van de Staten-Generaal, in handen van zouden "gekozen" worden voor de helft door de Staten van Holland, twee door die van Zeeland, een door die van Friesland, commissie ontvangen van de Staten-Generaal, in handen van zijn Prins Maurits, als admiraal-generaal, dien de leden gehouden zijn te volgen op ""lle voyagiën en van d''ene stad naar d''ndere, daar Zijn Excellentie reizen zal"., om dagelijks alle voorvallende zaken af te handelen, ten ware de prins maar voor zes of acht dagen zou afwezig zijn en hij hun toestond achter te blijven. Definitieve besluiten zouden zij alleen vermogen te nemen wanneer het meerendeel van de leden present was.Voor hun werkzaamheden zou hun een secretaris worden toegevoegd, die zich zou te gedragen hebben naar een voor hem vast te stellen berichtschrift. Het zegel van het college zou bewaard worden door den prins of door wie hem als voorzitter kwam te vervangen.
Van de wijze, waarop het college zijn taak heeft vervuld,kan men zich niet dan een zeer oppervlakkig denkbeeld maken, wij zijn resolutiën niet meer aanwezig zijn. Eenige sporen slechts van zijn werkzaamheid vindt men terug in het, overig uiterst onvolledig bijgehouden, Resolutieregister der Rotterdamsche Admiraliteit over de jaren 1590-1593. Deze vermelden dat het College nu en dan met de voor dit doel opgeroepen gedeputeerden uit de particuliere admiraliteitscolleges beraadslaagde over de beveiliging van de zee gedurende het aanstaande zomerseizoen 17 Januari 1590 enz. 30 Mei en 17 Juli 1590. 2 Juni 1590, 13 December 1591, 15 December 1592. 29 Augustus en 5 October 1592. 13 Januari en 5 Augustus 1590. 16 en 20 Maart 1590.
De verrichtingen van het college hebben bij slot van rekening de verwachtingen zoo zeer teleurgesteld, dat zelfs de Staten van Holland, die zijn oprichting zoo ijverig hadden voorgestaan, het omstreeks half December 1593 geen langer voortbestaan meer waardig keurden. Resolutiën Holland 14-23 December 1593. Resolutie Staten-Generaal 30 December 1593.
Weinig voorspoediger zijn de pogingen geweest om in het beleid van de zeezaken meer centralisatie te brengen, die in 1596 opnieuw door de Staten-Generaal en de Staten van Holland werden aangewend. Oprichting van een generaal College van Admiraliteit, uit gecommitteerden van alle provinciën bestaande, dat het gansche zeewezen van de Republiek besturen zou, met ondergeschikte commissies uit zijn midden om in de hiervoor aan te wijzen plaatsen de loopende zaken af te doen, en dat beschikken zou over de gezamenlijke opbrengst van de middelen te water, confiscatiën en buiten, welke altegader zouden worden gestort in één beurs of kas, door één algemeenen ontvanger-generaal beheerd Resolutiën Holland 11 September, 23 October 1596. Resolutie Staten-Generaal 4 October 1596. Resolutiën Zeeland 15, 17, 27 Januari 1596. Resolutie Holland 16 Mei 1596. Resolutie Staten-Generaal 5 October 1596.
was "bij nieuwigheid daarin ietwes tegens den jegenwoordigen rein en maniere van doen te veranderen". Resolutiën Zeeland 1596, blz. 76. Als voren 4 September 1596, vgl. Resolutiën Holland 16 Mei, 27 Juli 1596. Resolutie Zeeland 17 Augustus 1597.
Evenwel, hoe welwillendheid ja inschikkelijk de toon mocht klinken, die hun afgevaardigden ter Generaliteit soms aansloegen, op het stuk van zaken waren zij vast besloten niet toe te geven. Geen algemeene beurs, want die zou hen berooven van de middelen te water met bijbehooren, welke tot dusver als zuiver provinciale inkomsten in de kas van hun tresorier plachten te vloeien. Geen vervanging van de Zeeuwsche Admiraliteit - gelijk die thans was ingericht - door een college, geheel creatuur en werktuig van de Staten-Generaal, dat hun het gebied over hun eigen stroomen en wateren, hun oorlogsvloot en scheepsbevelhebbers ten eenenmale benemen zou, en bij de heffing der convooien en licenten en de rechtspraak op dit punt uitteraard veel minder den Zeeuwschen handelsstand ontzien zou, zoodat deze, tot heden toe zachtkens gehandeld en gekoesterd, naar elders zou verhuizen, tot onherstelbare schade van de neringen en trafieken van hun gewest. Vgl. de remonstrantie der Gecommitteerde Raden van Zeeland aan de Staten van Zeeland van 10 Januari 1597 in Resolutiën Zeeland 1597, blz. 73.
Met wat tegenzin zij zich voegden naar hetgeen in Den Haag omtrent de zaken van de zee werd verordend, toonden zij in de laatste maanden van 1596 metterdaad. Terwijl die van Holland het plakkaat der Staten-Generaal van 24 Juli, de vaart verbiedende op Calais, Grevelingen, Duinkerken, Nieuwpoort en Sluis, onmiddellijk in hun gebied lieten afkondigen Resolutie Holland 27 Juli 1596. Vgl. hun acte van 5 September 1596 in Resolutiën Zeeland 1596, blz. 313. Resolutiën Zeeland 1596, blz. 189. Resolutie Staten-Generaal 26 November 1596.
Zeeland te hooren noch hen ook te overstemmen en buiten alle manier van doen, zonder kennisse van zaken, die van de Admiraliteit tot Rotterdam te autorizeeren" om de instructiën en lijsten van October te "mainteneeren, doen achtervolgen en effectueeren met zulke middelen, als zij ten zelven einde zullen dienstig achten". Als voren.
en dat van hetgene uit Zeeland over zee naar neutrale landen bevonden zal worden bij bewijs als voren getransporteerd te zijn gerestitueerd zal worden hetgene het genamptiseerde licent van dezelve goederen meer bedraagt als het convooi volgens de lijste; dies is verstaan dat men van de bieren en andere goederen, die naar Zeeland worden gevoerd en buiten twijfel niet en gaan naar vijanden of andere landen, het voorschreven licent niet en zal doen namptiseeren''. Resolutiën Holland 2-21 December 1596.
Zoodoende stelde de Hollanders de overeenkomst buiten werking van 17 April 1590, die den twist had beslecht tusschen hen en Zeeland over de licentheffing van de koopwaren, welke van uit Holland over de Zeeuwsche stroomen naar 's vijands land en vice versa werden vervoerd. Zij lieten bij manier van spreken het zwaard vallen, dat zij reeds in Mei en Juli dreigend tegen hun weerbarstige naburen hadden opgeheven. Resolutiën Holland 16 Mei, 27 Juli 1596.
Wederkeerig naar middelen van weerwraak grijpend, besloten nu de Staten van Zeeland in hun vloten vóór Lillo, Philippine en Terhofstede ,,alle schepen, komende van den vijand en van Holland naar den vijand gaande, te doen verbodemen (en) insgelijks te doen ontvangen het volle recht van licent van de goederen van daar komende, zonder de commiezen van Holland in de voorschreven vloten daarinne eenig bewind of ontvang te laten hebben''. Bovendien lieten zij arresteeren alle uit Holland afkomstige schepen, die in Zeeland geladen lagen met bestemming ,,naar westen'', hetzij zij daar waren binnengeloopen ,,bij contrariewind of anderszins'', teneinde ze in Zeeland ,,te doen betalen van nieuws de rechten van de uitgaande convooien, en voorts daarna te doen cherchen of zij hun in Holland behoorlijken gekweten hebben in de betalinge van de voorschreven convooien''. Brief van de Staten van Zeeland aan hun commiezen in Holland van 22 Januari 1597 in Resolutiën Zeeland 1597 blz. 108. Resolutiën Zeeland 1597 blz. 109.
Zóó onverzoenlijk stonden de beide provinciën tegenover elkander, dat ten slotte niemand minder dan Koningin Elizabeth van Engeland haar bemiddeling meende te moeten aanbieden. In een brief, op 8 Mei 1597 door den Engelschen gouverneur van Vlissingen van harentwege aan de Staten van Zeeland overhandigd, betuigde zij ,,zeer bedroefd'' te zijn over het geschil, tusschen hen en die van Holland opgerezen en tot ,,haren grooten leedwezen'' nog maar steeds niet bijgelegd. Zij stelde daarom voor ,,dat, blijvende alle zaken in surséance, iemand expresselijk wierde geschikt om (haar) volkomentlijk dienaangaande te kunnen onderrichten'' en aan haar de beslissing op te dragen. Resolutie Zeeland 8 Mei 1597. Resolutiën Holland 6-10 Mei 1597.
Dat onder zulke omstandigheden de behandeling van de nog onafgedaan gebleven zeezaken, met name van de reorganisatie van het admiraliteitsbestuur, ter vergadering van de Staten-Generaal moest blijven steken, spreekt vanzelf. De Zeeuwsche afgevaardigden ter Generaliteit hadden trouwens in Januari 1597 verklaard door hun principalen gelast te wezen van in geenerlei admiraliteitsbesogne te treden aleer Holland zijn ,,feitelijke'', tegen het accoord van 17 April 1590 indruischende, ,,nieuwigheden'' had ingetrokken. Resolutie Staten-Generaal 23 Januari 1597.
Nadat dit in Juni 1597 op het aanhouden van Prins maurits door de Staten van Holland was gedaan Vgl. Resolutiën Holland 3-13 Juni 1597. Resolutiën Holland 18 en 24 Juli, 10 December 1596. Resolutie Staten-Generaal 12 Juni 1597. Als voren 14 Juni 1597.
De benoeming van de ,,kapiteinen te water" zou de admiraal-generaal doen uit een dubbeltal van het belanghebbende college, met dien verstande echter dat hij ook ,,eenige kapiteinen zonder nominatie tot het kapiteinschap zal mogen avanceeren". Als voren. Als voren 13 Juni 1597.
Zelfs op het teere punt van de geldmiddelen kwam men, ,,die in de Vereenigde Provinciën zullen procedeeren van convooien en licenten, confiscatiën en mulcten ter oorzake van dien, mitsgaders van prijzen en buiten te water inkomende of vallende, zullen blijven geeigend en gedestineerd tot vervallinge van de kosten van der oorloge te water en aankleven van dien, zonder dat die tot eenige andere zaken zullen mogen worden gediverteerd. En teneinde de Heeren Staten van tijd tot tijd mogen hebben goede en perfecte kennisse zoo van het inkomen als van de lasten, zal ten langsten bij de Raden van der Admiraliteit respectievelijk vóór de expiratie van de vierde maand aan de Heeren Staten-Generaal gezonden worden eenen perfecten staat, dien zij op heuren eed zullen houden voor deugdelijk en oprecht, van allen den inkomen en lasten of uitgeef, in de voorgaande drie maanden voor de Heeren Staten-Generaal of hare E. gecommitteerde gedaan worden bij den ontvanger-generaal van elk kwartier behoorlijke rekening en bewijs van alle inkomen en lasten van de voorgaande maanden. En indien bij slote van dezelve rekeninge bevonden wordt, dat in 't eene of ander kwartier meer ontvangen als uutgegeven is, zal het overschot ter ordonnantie van de Heeren Staten-Generaal worden bekeerd en verstrekt aan den ontvanger van het kwartier, daar te kort gekomen is. En zooverre boven de betalinge van het kort eenig overschot is, tzelve zal bekeerd worden daar en zulks als d'Heeren Staten-Generaal zullen ordonneeren. En zoo daarin 't generaal te kort zoude komen, zullen de Staten-Generaal daarop voorzien naar behooren". Als voren.
Op de andere punten echter gaven zij geen kamp. Ter vergadering van 14 Juni 1597 had nl. de meerderheid van de Staten-Generaal goedgevonden dat er, provisioneel voor een jaar en onverkort het recht zoo van de Generaliteit als de afzonderlijke provinciën, vijf admiraliteitscolleges zouden zijn, respectievelijk gevestigd te Rotterdam, Amsterdam, Hoorn of Enkhuizen, te Middelburg en in Friesland, en samengesteld als volgt: de drie Hollandsche ieder uit zeven raden, te weten vier uit Holland en drie uit de andere provinciën. De raden, zoo wilde het de resolutie, zouden ,,alleenelijk wezen verbonden aan de Generaliteit, zonder dat zij iemand anders zullen dienen gedurende haren dienst". Ter bewaring van ,,eenigheid" en ,,wegneminge van alle toekomende misverstand" tusschen de colleges, zegt de resolutie al verder ,,is verstaan, dat tot decisie van de zaken, die in de voorschreven respectieve collegiën zullen vallen qaestieus op de contraventiën van de plakkaten, lijsten of ordonnantiën der convooien en licenten, die niet bij condemnatie naar inhoud van dezelve plakkaten en zullen kunnen worden getermineerd, bij de ordinaris Raden van de respectieve collegiën binnen zes weken of uiterlijk twee maanden gebracht zullen worden in state om gedecideerd te worden, 'twelk geschieden zal met en ten overstaan van drie ofte vier uit verscheiden provinciën uit andere respectieve collegiën, tot dien einde alle twee maanden of eer, indien de zaken zulks vereischen, van het eene kwartier in het andere te zenden, die alsdan hen mede zullen informeeren op alle 'tgunt in dien kwartiere in het stuk van der admiraliteit, middelen en aankleven van dien gedaan en gepractiseerd wordt, ook omme zelfs en door de generaals en andere officieren van der Admiraliteit aldaar wezende hen volkomenlijk (te) informeeren op den staat van de lasten en inkomen aldaar, item of de plakkaten,
lijsten, ordonnantiën en instructiën in alles worden achtervolgd, omme telken tot hun wederkomste den Staten-Generaal en Zijne Excellentie zoowel van het een als het ander en namentlijk van den staat van de inkomsten en lasten van de kwartiere, daarinne zij geweest zijn, te doen en overleveren bij geschrifte pertinent rapport". ,,Insgelijks", zoo leest men in de aangehaalde resolutie ,,is goedgevonden, dat uit de respectieve kwartieren eenige jachten van oorloge op de uiterste frontieren van de rivieren zullen liggen omme het onderzoek van de contraventiën en frauden te doen, opdat alzoo de voorschreven middelen van convooien en licenten eenpaarlijk tot dienste der Generaliteit, wegneminge der klachten en misverstanden onder de provinciën en de gemeente, en met zoo kleinen bezwaarnisse van den vromen als den onvromen mogen worden geheven" als doenlijk is. Zulk een inmenging in de rechtspraak en het inwendig beheer van de admiraliteitscolleges werd door de Zeeuwsche afgevaardigden onmiddellijk verworpen. Ook vorderden zij, dat de Gecommitteerde Raden van Zeeland tevens als College van admiraliteit zouden blijven fungeeren, wel te verstaan op commissie, eed en instructie van de Staten-Generaal. Niettemin verklaarden zij ,,tevreden te wezen" dat voor de behandeling van de admiraliteitszaken aan hun Gecommitteerde Raden drie raadsheeren werden toegevoegd uit de andere provinciën, alsmede ,,dat over de judicature van de quaestieuze zaken" in hun Admiraliteit ,,alleenlijk vier van de voorschreven raden zullen wezen en sententiëeren beneffens drie raden uit de andere provinciën". Resolutie Staten-Generaal 14 Juni 1597.
Nadat over de geschilpunten lang en breed was beraadslaagd bracht Prins Maurits, wien de Staten-Generaal om bemiddeling hadden verzocht, eindelijk de partijen tot elkander. Hij sloeg voor ,,dat voor den tijd van een jaar eerstkomende de zeven Gecommitteerde Raden van de Staten van Zeeland mede van de Heeren Staten-Generaal zullen commissie en instructie ontvangen als Raden van der admiraliteit, en aan de Heeren Staten-Generaal eed doen conform de voorschreven instructie, met renunciatie aan de Heeren Staten van Zeeland der zaken van de admiraliteit, convooien en licenten met den aankleve van dien aangaande, en dat dezelve zeven Raden den eersten werkdag van de maand uut den heuren zullen verkiezen en nomineeren vier personen, die dezelve maand gedurende alleene met de drie Raden van de andere provinciën zullen kennisse hebben en staan over de judicature van alle voorvallende quaestiën; ook dat het bezenden van de voorschreven Raden van d'eene in 't ander kwartier in surseantie zullen gehouden worden voor den tijd van zes maanden, om middelerwijl nader te letten of tzelve ook noodig zal wezen". Resolutie Staten-Generaal 26 juni 1597.
Het voorstel van den prins schoof voor de Zeeuwen aanstonds een uiterst hinderlijk beletsel op zijde, de inmenging van buitenaf in de rechtspraak en inwendige administratie van hun admiraliteitscollege. De opschorting, het is zoo, zou slechts provisioneel zijn en niet langer duren dan een half jaar, maar dit behoefde hun geen vrees aan te jagen, want onder het toenmalig staatsbestel beteekende de term provisioneel in de practijk veelal hetzelfde als wat men met een ander woord permanent noemt. Zoodoende, mag men aannemen, zijn zij er des te gereeder toe overgegaan om den voorslag te aanvaarden, hun door de prins gedaan op het stuk van de samenstelling en inrichting van hun admiraliteitscollege. Wie echter bedenkt dat zij het bestier van de zeezaken in hun gewest liefst van al volkomen onveranderd hadden gelaten, gelijk zij in Januari 1596 klaar genoeg aan die van Holland te kennen gaven, zal erkennen dat zij voor den drang, door de Staten-Generaal of juister nog, door de Staten van Holland op hen geoefend, per slot van rekening op zeer aangelegen punten zijn gezwicht. Hoe noode zij zich schikten hebben de Staten van Zeeland zelf uitgedrukt in de resolutie, waarbij zij aan de nieuwe regeling hun zegel van goedkeuring hechtten, ,,Niettemin", zoo luidt het daar, ,,zal men met d'eerste gelegenheid aan den Staten-Generaal schrijven en zich beklagen van het interest, 't gunt de provincie van Zeeland hierdoor zal komen te lijden, en hoe bezwaarlijk" het den Staten ,,gevallen is hierin te consenteeren". Resolutie Zeeland 4 Juli 1597.
De opneming in het reorganisatiebesluit van een afzonderlijk Admiraliteit in Friesland had niet tot doel daar te lande een nieuwe Admiraliteit te vestigen maar die, welke er op het oogenblik al bestond, te herscheppen in een Generaliteitscollege, zooals de vier andere. Aanvankelijk heeft in Friesland, gelijk overal, het bestuur over de zeezaken berust bij de gewestelijke overheid. De Jonge, Zeewezen I, blz. 193. Resolutie Staten van Friesland 6 Maart 1596. Als voren. Winsemius, Chronique van Vrieslant, fol. 824; Van Idsinga, Staatsrecht der Vereenigde Nederlanden, II blz. 121.
de Gedeputeerde Staten van Friesland in Maart 1596 aan de Staten een wijziging voor te stellen van het bestier der admiraliteitszaken ten hunnent. Zij zelf, vertoonden zij, waren ,,overmits andere menigvuldige occupatiën" buiten staat ,,op de frauden en abuzen, die in 't stuk van de convooien dagelijks gepleegd" werden, ,,alzoodanigen regard en opzicht te nemen als der zaken gelegenheid wel zoude vereischen". Bovendien, voegen zij er bij, werd ,,nu wederomme zeer urgeerd en instantelijk verzocht, dat men d'administratie van de zaken van convooien met de dependentiën van dien wederomme stellen zoude in handen van de Admiraliteit in Holland resideerende", waaruit, naar hun oordeel, ,,zonder twijfel gelijke inconveniënten" waren te verwachten als zich hadden voorgedaan in 1586 en 1587, ,,doen 't bewind van de zaken van convooien den Admiraliteiten in handen was gesteld". ,,Hierbeneffens" diende ook ,,wel aangemerkt, dat die van Holland alreeds hadden ,,gepoogd de convooien van Groningen en Ommelanden onder de Collegiën der admiraliteit in Holland te trekken, als zijnde haar naastgelegen, vermits die van Friesland als nog geen Kamer van admiraliteit" hadden, ,,en mede onder pretext van d'inkomsten der convooien in één buidel te brengen", - een bewering, die naar hun inzien geen steek hield, daar men immers ,,d'opkomsten der convooien tot gelijken einde, namelijk tot d'equipagekosten ten dienste der Generaliteit", aanwendde en bijgevolg verstaan moest worden ,,dezelve alle gelijk in éénen buidel te komen". Ook hadden ,,die van Friesland veel meer redenen om met die van Groningen en Ommelanden tsamen een College van admiraliteit op te richten, vermits zij over zee en verre van Holland afgescheiden" waren, "ook gehouden 't recht van hare stroomen te bewaren en voor alle servituten te vrijen, zoo zij anders over die Hollandsche kapiteinen toch geen gebied maar ter contrarie meer ondienst daarvan te verwachten zouden hebben". Was eenmaal in Friesland "een Collegium van
admiraliteit opgericht", dan zou aan ,,die van Groningen en Ommelandier der admiraliteitszaken ten hunnent. Zij zelf, vertoonden zij, waren ,,overmits andere menigvuldige occupatiën" buiten staat ,,op de frauden en abuzen, die in 't stuk van de convooien dagelijks gepleegd" werden, ,,alzoodanigen regard en opzicht te nemen als der zaken gelegenheid wel zoude vereischen". Bovendien, voegen zij er bij,
werd ,,nu wederomme zeer urgeerd en instantelijk verzocht, dat men d'administratie van de zaken
van convooien met de dependentiën van dien wederomme stellen zoude in handen van de
Admiraliteit in Holland resideerende", waaruit, naar hun oordeel, ,,zonder twijfel gelijke
inconveniënten" waren te verwachten als zich hadden voorgedaan in 1586 en 1587, ,,doen 't
bewind van de zaken van convooien den Admiraliteiten in handen was gesteld". ,,Hierbeneffens"
diende ook ,,wel aangemerkt, dat die van Holland alreeds hadden ,,gepoogd de convooien van
Groningen en Ommelanden onder de Collegiën der admiraliteit in Holland te trekken, als zijnde
haar naastgelegen, vermits die van Friesland als nog geen Kamer van admiraliteit" hadden, ,,en
mede onder pretext van d'inkomsten der convooien in één buidel te brengen", - een bewering, die
naar hun inzien geen steek hield, daar men immers ,,d'opkomsten der convooien tot gelijken
einde, namelijk tot d'equipagekosten ten dienste der Generaliteit", aanwendde en bijgevolg
verstaan moest worden
,,dezelve alle gelijk in éénen buidel te komen". Ook hadden ,,die van Resolutie Staten van Friesland 6 Maart 1596.
Friesland veel meer redenen om met die van Groningen en Ommelanden tsamen een College van
admiraliteit op te richten, vermits zij over zee en verre van Holland afgescheiden" waren, ,,ook
gehouden 't recht van hare stroomen te bewaren en voor alle servituten te vrijen, zoo zij anders
over die Hollandsche kapiteinen toch geen gebied maar ter contrarie meer ondienst daarvan te
verwachten zouden hebben". Was eenmaal in Friesland ,, een Collegium van admiraliteit
opgericht", dan zou aan ,,die van Groningen en Ommelanden oorzake, occasie en gelegenheid
gegeven worden", meenden zij, ,,omme haar bij" hen ,,te vervoegen, en mitsdien die van Noord-
Holland heur pretense aangeven van dat d'Ommelanden gehouden" waren ,,haar te begeven in de
Admiraliteit van Noord-Holland, als nu zijnde naastgelegen, benomen" worden.
die dienen zullen op alzulke commissie en instructie als bij de meeste stemmen van" de Gedeputeerde Staten ,,raadzaam en goedgevonden zal worden, en dat bij provisie voor een jaar, zonder prejuditie hierdoor den eenen of d'anderen in zijn staat te zullen verkort worden, wel verstaande nochtans, ingevalle de Staten der stad Groningen en Friesche Ommelanden goed mochten vinden zich mede in de oprichtinge dezer Admiraliteit inne te laten, dat dzelvige bij de Gedeputeerde Staten van Friesland mede toegelaten en aangenomen zullen worden in alzulke getale als dienaangaande alsdan verdragen zal worden". Den 1 April 1596 werd nu van wege de Staten een instructie voor deze provinciale Friesche Admiraliteit vastgesteld en commissie verleend, om daarin zitting te nemen, aan Sicke van Dijcxstra, Hotze Aisma, Feycke Tatmans en Frans hansz., van wie de eerste drie op 3 April d.a.v. hun ambtseed aflegden. Mededeeling van den Rijksarchivaris in Friesland. Als voren. Resolutie Staten-Generaal 15 Augustus 1597. Als voren, en Commissieboek van de Staten-Generaal.
De reorganisatie der Admiraliteiten van 1597, zagen wij was slechts bestemd voor één jaar, maar dit jaar heeft bijkans twee eeuwen lang geduurd: zooals nu het bestier van de zeezaken werd ingericht is het gebleven tot op den val der Republiek in 1795 toe. Hervormingen, hetzij door de instelling van een Raad van Superintendentie of van één Generaal College van admiraliteit Resolutiën Holland 31 October-11 November 1600, 15 Maart 1629, 7 Augustus 1648. Als voren 22 September en 21 November 1637.
De instructie, welke de Staten-Generaal op 13 Augustus 1597 voor de Admiraliteiten hebben vastgesteld, verordent in de hoofdzaak het volgende.
De Colleges te Rotterdam, Amsterdam, Hoorn (Enkhuizen) en Dokkum zullen ieder bestaan uit zeven raden, allen te committeeren door de Staten-Generaal - vier uit een voordracht van de provincie, binnen welke het college resideert, drie uit de andere provinciën. Dat te Middelburg zal gevormd worden door de Gecommitteerde Raden - als raden van admiraliteit commissie en instructie zullen ontvangen van de Staten-Generaal, terwijl verder de Gecommitteerde raden zich voor hun admiraliteitsbesognes hebben te gedragen naar de beslissing van Prins Maurits van 26 Juni 1597. Zie hiervóór onder kopje Reorganisatie en oprichting admiraliteitscolleges (1597).
Zij spreken recht, elk in den zijnen, over buit-en prijszaken, misdrijven binnen scheepsboord gepleegd voor zooveel namelijk de kennis en bestraffing van deze niet aan de kapiteinen behoort, zeerooverij, overtredingen en geschillen op het stuk der convooien en licenten.
Ter bescherming van het land en den koophandel en tot belet van toevoer naar den vijand en andere verboden havens, dragen zij zorg dat de binnen hun gebied gelegen kusten, stroomen en havens naar den eisch worden bezet gehouden met schepen van oorlog volgens de order, die op de beveiliging van de zee en het beleid van den oorlog te water is vastgesteld in de halfjaarlijksche vergaderingen, door de gedeputeerden van de Colleges ten overstaan van den admiraal-generaal voor dat doel gehouden. Om hierin des te zekerder en ten meesten nutte van den lande te handelen, onderhouden zij altijd vaste correspondentie met de Staten-Generaal en den admiraal-generaal, naar wier besluiten zij zich bij het uitrusten, verdeelen, afdanken of opleggen van schepen hebben te gedragen, tenzij de hoogdringende nood hen dwingt op eigen gezag te handelen. Echter zijn zij ,,doende eenige nieuwe equipage of eenige schepen verleggende" verplicht daar de Staten-Generaal en den admiraal-generaal aanstonds van te verwittigen, met opgave van de redenen, die hen aldus deden handelen, en van de kosten.
In alle zaken beslist de meerderheid, en heeft de admiraal-generaal, resp. de luitenant-admiraal, eveneens recht van medespreken en medestemmen, behalve wanneer te beslissen valt over buiten en prijzen, in wier opbrengst de admiraal-generaal tot een tiende deel is gerechtigd. Elk College ontvangt de opbrengsten, in zijn gebied vallende, van de convooien, licenten, confiscatiën, boeten, prijzen en buiten, die altezamen louter en alleen mogen gebruikt worden voor de bekostiging van den oorlog te water met den aankleve van dien. Teneinde de Staten-Generaal geregeld op de hoogte te houden van zijn finantëele gesteldheid, van de lasten zoowel als de baten, zendt het dezen in ieder vierendeel jaars een staat toe van zijn inkomsten en uitgaven gedurende het afgeloopen kwartaal. Zijn ontvanger-generaal doet binnen den gestelden termijn aan de Staten-Generaal of hun gecommitteerden rekening en verantwoording over het laatste halfjaar. Het eventueel overschot van zijn rekening wordt ,,ter ordonnantie" van den kwartiere daar te kort gekomen is; en zooverre boven de betalinge van het (te) kort eenig overschot is", wordt dit ,,bekeerd daar en zulks als de Staten-Generaal ordonneeren". Komt er ,,in het generaal te kort", dan wordt door de Staten-Generaal ,,daarop voorzien na behooren". Bij ontoereikende inkomsten mogen, in gevallen die geen uitstel dulden, de Colleges onder verband van hun middelen geld ter leen opnemen, voor een termijn van vier of zes maanden, mits de som van 12 000 gulden niet te boven gaande.
Voorts behelst de instructie een aantal bepalingen omtrent de benoeming en de ambtstaak van de beambten, die de Colleges ten dienste staan; de vendumeesters, contrerolleurs, cherchers, commiezen, commiezen-generaal, ontvangers-generaal, equipagemeesters, secretarissen, fiscaals enz.
Ten slotte moet hier nog aangestipt worden dat het ledental van de verschillende Admiraliteiten in vervolg van tijd is gewijzigd. In 1739 waren zij samengesteld als volgt. Het Rotterdamsche college telde 12 leden, waarvan Holland er zeven, Gelderland, Zeeland, Utrecht, Friesland en Overijssel elk één committeerden. In dat van Amsterdam zaten insgelijks 12 leden, waarvan Holland zes, Gelderland, Zeeland, Utrecht, Friesland, Overijssel en Stad en lande elk één committeerden. Dat in Zeeland telde destijds 9 leden, t.w. de zes leden van het college van Gecommitteerde Raden dier provincie, twee gecommitteerd door Holland, een door Utrecht; in de tijden dat in het College van Gecommitteerde Raden ook een vertegenwoordiger zitting had van den Eersten Edele telde de Zeeuwsche Admiraliteit 10 leden. Dat te Hoorn (Enkhuizen) had 11 leden, waarvan Holland zes, Gelderland, Zeeland, Utrecht, Friesland en Overijssel er ieder één benoemden. Dat te Harlingen telde 10 leden, waarvan Friesland er vier, Gelderland, Holland, Utrecht, Overijssel, de stad Groningen, en de Ommelanden er elk één committeerden. Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden I blz. 347.
In later tijd hebben in de Colleges ook zitting gehad speciale vertegenwoordigers van den admiraal-generaal. De eerste is geweest Mr. Hiob de Wildt, secretaris van de Admiraliteit van Amsterdam, die bij commissiebrief van 18 Mei 1691 Tekst bij De Jonge, Geschiedenis van het Nederlandsche Zeewezen, III blz. 729. Als voren IV blz. 296. Afschrift in Collectie Bisdom.
Van het begin af, zou men haast zeggen, heeft er op de archieven onzer admiralitscolleges een noodlot gerust. In den nacht van 22 op 23 februari 1604 werden de griffie en raadkamer van het Rotterdamsche College geteisterd door een brand, daardoor ook alle de registers, memorialen en wat daaraan dependeert meestendeel bedorven, verbrand ja t'eenemaal schier geconsumeerd zijn". Resolutie Admiraliteit Maze 23 Februari 1604. Nieuwe Nederlandsche Jaarboeken 1771 blz. 56-58. De Jonge t.a.p.
Toen de Minister van Marine de daarna nog overgebleven papiermassa van de straat verlangde te zien opgeruimd, vraagden hem de heeren Jhr. J.W. van Sypesteyn en W.J. baron d'Ablaing van Giessenburg vergunning om die tot zich te mogen nemen, met ,,het gevolg dat de hoop, als voor den Lande nietswaardig", aan hen beiden ,,mondeling werd afgestaan, mits (hem) zoo spoedig doenlijk opruimende". Zij lieten de massa, met verlof van Prins Hendrik der Nederlanden, overbrengen naar den stal van diens paleis, waar zij voorloopig opgeborgen werd. Bij het uitzoeken stond hun, op hun verlangen, ter zijde een van de ambtenaren van het rijksarchief om, ingeval er nog het een of ander voor den dag mocht komen, van belang voor het land, dit aan het Rijksarchief af te geven. Inderdaad zijn ,,verscheidene registers, commissieboeken enz. enz. op die wijze"door hen ,,tevoorschijn gehaald"en aan het Rijksarchief teruggegeven. hun eigen voorkeur bepaalde zich ,,tot meestal losse stukken, met handteekeningen van bekende personen voorzien, welke de commies (De) Zwaan als nietswaardig beschouwde". Nadat de beide heeren hun zucht om ,,handteekeningen te verzamelen" hadden bevredigd, ,,heeft de commies (De Zwaan) gezorgd, dat het overige, in de duinen begraven werd". Brief van W.J. baron d'Ablaing van Giessenburg voornoemd dd. 9 November 1878, in Ingekomen brieven Algemeen Rijksarchief 1878 nr. 243.
Al deze, door schenking, aankoop of anderszins op het Algemeen Rijksarchief teruggekeerde, bescheiden zijn nu hereenigd met het archief van dat College, waarvan zij eenmaal deel hebben uitgemaakt nadat vooraf op elk stuk was aangeduid wanneer en op wat wijze het weder in het bezit van het Rijksarchief is gekomen.
Waar zoo vele van de allerbelangrijkste documenten betreffende de geschiedenis van ons zeewezen voor goed zijn te loor gegaan, scheen het raadzaam aan den inventaris van de archieven der Admiraliteitscolleges bij wijze van aanhangsel nog een beschrijving toe te voegen van de papieren, nagelaten door admiraliteitsambtenaren, vlootvoogden, zeeofficieren of anderen - particuliere stukken met andere woorden, die in meerdere of mindere mate de gapingen kunnen aanvullen, door den brand van 1844 veroorzaakt. Een reden te meer om zoo te handelen was hierin gelegen dat, overeenkomstig de vroegere begrippen van archiefbeheer, verscheidene van deze papieren en collecties indertijd met de admiraliteitsarchieven waren vereenigd geworden tot één geheel - het zoogenaamde Admiraliteis- of Marine-archief - en in éénzelfden catalogus met doorloopende nummering beschreven. Om dezelfde reden is insgelijks opgenomen een beschrijving van een aantal op admiraliteits- en zeezaken betrekking hebbende stukken, die men al mede bij het zoogenaamde Admiraliteits- of Marine-archief had gevoegd en voor dat doel gelicht had uit de Verzamelingen Bisdom, Van der Heim, Van der Hoop en andere collecties. Eindelijk bevat deze inventaris ook nog een opgaaf van die bescheiden betreffende admiraliteits- en zeezaken, welke het Algemeen Rijksarchief als losse aanwinsten verworven heeft vóór 1888. Voor opneming van de in 1888 en later verkregen losse aanwinsten van dezen aard bestond geen reden: zij zijn beschreven in de gedrukte aanwinstenlijsten achter de jaarverslagen en een op het Algemeen Rijksarchief aanwezig repertorium wijst hierin den weg.
Het archief is bij Koninklijk Besluit of ministeriële beschikking overgebracht.
De stukken, door hem verworven, heeft de heer d'Ablaing omstreeks 1878 aan het Rijksarchief ten geschenke gegeven. Brief van W.J. baron d'Ablaing van Giessenburg voornoemd dd. 9 November 1878, in Ingekomen brieven Algemeen Rijksarchief 1878 nr. 243.
Aangezien naar die vroegere begrippen een ,,Admiraliteits"- of ,,Marine-archief" niet enkel de eigenlijke archieven van Admiraliteiten of marinebesturen behoort te bevatten naar alle stukken zonder onderscheid, die over de geschiedenis van het Nederlandsche zeewezen licht kunnen verspreiden, is men zelfs zoo ver gegaan van er een menigte stukken bij in te lijven, die deel uitmaken van de archieven van geheel andere regeeringslichamen (de Staten-Generaal, de Staten van Holland, de Generaliteitsrekenkamer). Natuurlijk zijn die stukken niet in dezen inventaris opgenomen, hun beschrijving behoort in den inventaris van dat archief, waaruit men ze indertijd willekeurig heeft losgerukt.
Evenmin scheen het geraden in dezen inventaris op te nemen de op de geschiedenis van ons zeewezen betrekking hebbende collectanea van geleerden, zoaals die van Jhr. Mr. J.C. de Jonge, welke tot hiertoe al mede in het zoogenaamde Admiraliteits- of Marinearchief waren geplaatst.
In juli 2010 zijn de toegangen 1.01.46 en 1.01.47.01, die delen van de beschrijvingen van het archief van de Admiraliteitscolleges bevatten, tot één geheel, de huidige versie, samengevoegd.
Dat de deerlijk geschonden toestand van ettelijke Admiraliteitspapieren de ordening aanmerkelijk heeft bemoeilijkt, ligt in de reden. Inzonderheid is er veel moeite en tijd voor noodig geweest om te determineeren tot welk Admiraliteitscollege de talrijke ingekomen brieven behoorden, waarvan de adreszijde te loor is gegaan. Van sommige kon dat uitteraard slechts met waarschijnlijkheid worden bepaald, van andere was het in het geheel niet vast te stellen. De oorspronkelijke, op de Admiraliteitssecretarieën zelf aangebrachte, orde is weer in eere hersteld, voor zoover die ten minste nog was na te gaan. Uit een tweetal banden bijvoorbeeld, die aan de vernieling zijn ontsnapt - denkelijk omdat zij zich tijdens den brand toevallig ten huize van den Rijksarchivaris De Jonge bevonden - blijkt, dat men bij de Admiraliteit van Amsterdam gewoon was de ingekomen brieven van elk jaar samen te binden, na ze vooraf gerangschikt te hebben in verschillende rubrieken als: officieren; Prins van Oranje; respectieve Collegiën ter Admiraliteit; hoven van justitie, gerechten, baljuwen, schouten, enz.; commissarissen van de posterijen; Oost- en West-Indische Compagnie; Societeit van Suriname; krijgsraden; ministers en consuls; buitencomptoiren; doctors en chirurgijns van de hospitalen; wervers; particulieren enz. Te oordelen naar een ouden, van vóór 8 Januari 1844 dateerenden, inventaris der admiraliteitsarchieven moet een soortgelijke rangschikking van de ingekomen brieven ook bij het Rotterdamsche College in zwang zijn geweest. Wat verder het inventarisatiewerk in zijn geheel betreft, zooals nauwelijks behoeft te worden gezegd, heeft dit plaats gehad op de manier, die thans algemeen in gebruik is.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van kwetsbare of slechte materiële staat.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Admiraliteitscolleges, nummer toegang 1.01.46, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Admiraliteiten, 1.01.46, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn in kopievorm beschikbaar
Fragmenten.
Op sommige exemplaren dezer uiterlijk geheel uniforme serie staat: "voor het collegie op de Maze".
Gemerkt: 3.
Gemerkt: 4. Nummer 6 is een "recueil suppletoir" en bevat een inhoudstafel.
Gemerkt: 5. Met inhoudstafel.
Gemerkt: 5 Dit nummer is een "recueil suppletoir" en bevat een inhoudstafel.
Gemerkt: 8.
Gemerkt: 9 Dit nummer is een "recueil suppletoir" en bevat een inhoudstafel.
Gemerkt: 10.
Gemerkt: 11.
Gemerkt: 12.
Gemerkt: 13.
Gemerkt: 14.
Gemerkt: 15.
Germerkt: P.
Gemerkt: ?.
Gemerkt: 17. Nummer 19 is een gedrukt exemplaar.
Gemerkt: 20. Nummer 20 in een gedrukte exemplaren.
Gemerkt: 21. Nummer 21 in een gedrukte exemplaren.
Gemerkt: ?.
Gemerkt: 22.
Gemerkt: 23.
Gemerkt: ?.
Gemerkt: ?.
Gemerkt: 26.
Gemerkt: 28.
Gemerkt: 29.
Gemerkt: 30.
Gemerkt: 31.
Gemerkt: 32.
Gemerkt: 33.
Gemerkt: 35.
Gemerkt: 34.
Gemerkt: 36.
Gemerkt: 37.
Gemerkt: 38.
Gemerkt: 39.
Gemerkt: 40.
Gemerkt: ?.
Gemerkt: 42.
Gemerkt: 43.
Gemerkt: 44.
Gemerkt: 45.
Gemerkt: 46.
Gemerkt: 47.
Gemerkt: 48.
Gemerkt: 49.
Gemerkt: 50.
Gemerkt: 51. Hierin ook het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 52. Hierin ook het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 53.
Gemerkt: 54. Hierin ook het verbalen der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 55. Hierin ook het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 56. Hierin ook het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 57. Hierin ook het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 58.
Gemerkt: 59.
Gemerkt: 60.
Gemerkt: 61.Bevat alleen de verbalen van de besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 62. Hierin ook het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 63. Hierin ook het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 64.
Gemerkt: 65. Bevat alleen de besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 66.
Gemerkt: 67.
Gemerkt: 68.
Gemerkt: 70.
Gemerkt: 69. Bevat alleen het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 71.
Gemerkt: 72. Bevat alleen het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 73.
Gemerkt: 74. Bevat alleen de verbalen der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 77.
Gemerkt: 75.
Gemerkt: 76.
Gemerkt: 78.
Gemerkt: 79.
Bevat alleen het verbaal der besognes, in Den Haag gehouden door de gecommitteerden uit de drie Hollandsche Admiraliteiten.
Gemerkt: 80.
Gemerkt: 82.
Gemerkt: 84.
Gemerkt: 86.
Gemerkt: 87.
Fragmenten van een deel?
Fragmenten van een deel?.
Fragmenten van een deel, waarvan de folios 1-6 en 46-164 verloren zijn gegaan.
Fragmenten van een deel, waarvan de folios 47-247 en 265-269 verloren zijn gegaan.
Fragmenten van een deel, waarvan de folios 1-7 en het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan de folios 1-38 verloren zijn gegaan.
Fragmenten van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragmenten van een deel?
Fragmenten van een deel?.
De in dezen band vereenigde katernen zijn genummerd: 1, 2, 3, 4 en 5. De met 1 genumerde katern, die over 1588 en 16 Maart - 29 November 1596 loopt, heeft tot opschrift: "Cladtbouck van de notulen, gehouden bij den presidenten: de tweede katern is getiteld: " Register van de notulen, gevallen in den collegie der Admiraliteyt residerende tot Rotterdam tzedert enz.", de vijfde: "Register van de notulen, gevallen in den collegie der Admiraliteyt residerende tot Rotterdam tzedert enz.".
Getiteld: "Journaal van de notulen, gevallen in den Raide der Admiraliteyt tsedert enz.".
Getiteld: "Journaal van de notulen, gevallen in den Raide der Admiraliteyt tsedert enz.".
Getiteld: "Journael van de notulen, gevallen in den Raide der Admiraliteyt tsedert enz.".
Getiteld: "Cladde van de memoriën ofte oorte notulen.".
In dit deel is bij vergissing ook nog geboekt een resolutie van 2 Januari 1608.
Een resolutie van 2 Januari 1608 is bij vergissing geboekt in het over 1605 tot 1607 loopende deel. De resolutiën van 21 December 1612 en 6 Februari 1613 zijn abusievelijk ingeschreven achter die van 28 Februarie 1613.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 119.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 120.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 121.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 122.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 123.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 124.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 125.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 126.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 127.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 128.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 129.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 130.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 131.
Fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte verloren is gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 132.
Fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 133.
Fragment van een deel, waarvan eenige over Januari, Februari en Maart 1638 loopende bladen alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 134.
Fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 135.
Fragment van een deel, waarvan eenige over Januari, Februari en Maart 1640 loopende bladen alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 136.
Fragment van een deel, waarvan eenige over Juni, Juli Augustus, September en October 1641 loopende bladen verloren zijn gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 137.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte alsmede eenige over November (en begin December?) 1642 loopende bladen verloren zijn gegaan.
Ten gevolge van een bij het inbinden begane vergissing volgen op de eerste besluiten van 4 Juni de laatste van 11 Juni en daarna die van 12 tot 19 Juni, de laatste van 4 Juni, die van 5 tot 10 Juni en de eerste van 11 Juni 1643.
Fragment van een deel, waarvan eenige over Mei en Juni 1644 loopende bladen alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het laaste gedeelte verloren is gegaan.
Met fragmenten van een alphabetisch repertorium.
Met fragmenten van een alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium.
Fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan.
Met alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium.
Fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, waarvan eenige over Mei tot October 1673 loopende bladen verloren zijn gegaan. Met fragmenten van een alphabetisch repertorium.
Fragment van een deel, waarvan een of meer over 19 Februari 1676 loopende bladen alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte verloren is gegaan. Met fragment van een alphabetisch repertorium.
Fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste deel verloren is gegaan. Met fragment van een alphabetisch repertorium.
Zie voor de ontbrekende jaren 1746-1761: Admiraliteitscolleges: Verzameling J. Bisdom, nummer toegang, 1.01.47.21, inv.nr. 130.
Met fragmenten van een alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium over het geheele jaar..
Zie de aanteekening bij het vorige nummer.
Zie de aanteekening bij het volgende nummer.
Met alphabetisch repertorium over het geheele jaar..
Met alphabetisch repertorium.
Fragment van een deel, waarvan eenige over October, November en December loopende bladen ontbreken. Met alphabetisch repertorium.
Fragment van een deel, waarvan het eerste deel verloren is gegaan. Met fragment van een alphabetisch repertorium.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel.
Fragmenten.
Fragmenten van een of meer deelen.
Fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte verloren is gegaan.
Gefolieerd: 100-102 Blijkbaar fragmen: van een deel waarvan de eerste 99 bladen en het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragmenten van een deel, waarvan het eerste gedeelte en naar het schijnt eenige bladen van het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 211.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 212.
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booij, nummer toegang 1.13.26, inv.nr. 213.
Niet raadpleegbaar
Vermoedelijk van wege de Staten-Generaal toegezonden aan gecommitteerden der Rotterdamsche Admiraliteit op de Haagsche Besognes.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Gedeeltelijk fragmenten.
Gedeeltelijk fragmenten.
beschadigd
Met alphabetischen naamwijzer.
Achterin: een vonnis van denzelfden aard, gewezen door de Admiraliteit op de Maze den 16 November 1589.
Met onvolledige inhoudstafel.
Gemerkt: B Met inhoudstafel.
Gemerkt: D.
Gemerkt: I.
Gemerkt: K.
Gemerkt: L.
Gemerkt: O.
Fragmenten.
Elk deel heft een inhoudstafel.
Blijkbaar kladexemplaar. Op de laatste folio staat aan geteekend, dat de opgaven over het jaar 1656 "oneffen en defectueus gebleven" zijn, en het uit dien hoofde "dienstich wierd bevonden een nieuw register bij d'hand te nemen end dat mit 't selve jaer 1656 te laten beginnen".
Blijkbaar een netexemplaar.
Al deze exemplaren zijn bestemd geweest voor de Admiraliteit uitgezonderd dat van 1759, dat voor den rendant was bestemd, en dat van 1756, waarop geen bestemming staat uitgedrukt. De rekeningen zijn afgehoord door de Generaliteits-Rekenkamer.
Deze exemplaren zijn bestemd geweest voor de Admiraliteit, uitgezondered die van 1762, 1771 en 1778, alsmede de dubbel-exemplaren van 1761, 1763 en 1772,welke bestemd waren voor den rendant.
De exemplaren van 1774 en 1775 zijn bestemd geweest voor den rendant, dat van 1750 voor de Admiraliteit.
Met alphabetische indices.
Met alphabetische indices.
Bij voormelde resolutie besloot de Admiraliteit op de Maze, "dat aan de officieren op alle comptoiren deeses Raeds, alwaer eenige ontfanck van convoijen en licenten valt, zou werden aengeschreeven, dat zij na expiratie van deese maandt November aan desen Raede zouden toesenden een extract uijt hare registers, continerende alle 't gene gedurende gemelte maand van November op haar comptoir zou weesen aengegeeven.".
Op den band staat: "Voor 't Landt". Het blijkt niet of deze rekening is afgehoord.
Op den band staat: "Voor 't Landt". het blijkt niet of deze is afgehoord.
Op den band staat: "Voor 't Landt". het blijkt niet of deze is afgehoord.
Op den band staat: "Voor 't Landt". het blijkt niet of deze is afgehoord.
Op sommige van deze rekeningen staat aangeteekend: "Voor het Land". Het bijkt niet of deze rekeningen zijn afgehoord. In dezen band bevinden zich ook soortgelijke rekeningen van het comptoir "langs de Zuidstrand" (1770-1782), zie nummer 710* en van dat te Veere (1770-1782) zie nummer 709*.
Het blijkt niet of deze rekeningen zijn afgehoord. In dezen band bevinden zich ook soortgelijke rekeningen van het comptoir op het Spui (1770-1782), zie nummer 709 en van dat langs de Zuidstrand (1770-1782) zie nummer 710*.
Het blijkt niet of deze rekening is afgehoord.
Het blijkt niet of deze rekeningen zijn afgehoord. In dezen band bevinden zich ook soortgelijke rekeningen van het comptoir op het Spui (1770-1782) zie nummer 709 en van dat te Veere (1776-1782) zie nummer 709*.
Het genoemde plakkaat vebood aan Nederlandsche zee-lieden dienst te nemen op vreemde oorlogs of koopvaardijschepen en verordende tevens, "dat niemand eenig zeevolk, vooral ingezetenen en inboorlingen dezer landen, boven hetgeen tot de equipage van haar eigen schepen behoorde met schepen uit deze landen zou mogen uitbrengen zonder expres consent van Zijn Doorluchtige Hoogheid of van het College ter Admiraliteit van het kwartier: Teneinde dit behoorlik te kunnen nagaan, legde het plakkaat aan de schippers van vreemde binnenkomende schepen de verplichting op om, vóór zij naar de plaats van bestemming doorzeilden, aan de commandeurs van 'sLands uitleggers en naderhand aan het comptoir van oonvooien en licenten op de plaats van lossing zelve, een nauwkeurige opgave te verstrekken van de op hun bodem dienende manschappen, terwijl het plakkaat al verder verordende, dat "aan dezelve, weder willende uitvaren", niet zou worden veroorloofd uit te gaan dan "met dezelve manschap, waarmede zij ingekomen" waren of die zij in plaats van overledene of gedroste manschappen met verlof van het Admiraliteitscollege van het kwartier hadden aangenomen.
De rekeningen zijn afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit. Alle exemplaren zijn bestemd geweest "voor't Land", uitgezonderd een van 1748 dat bestemd is geweest voor den rendant.
De eerste 21 folio's ontbreken.
Met alphabetischen index.
Gemerkt: D 16. Met inhoudstafel.
Gemerkt: D 17.
Gemerkt: 1.
Gemerkt: 3.
Gemerkt: 4.
Fragmenten van een deel, waarvan de folio's 1-11, 43, 44 en het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragmenten van een deel.
Fragmenten van een deel, waarvan de folio"s 1-15, 67-284, 314-330 en het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Blijkbaar fragmenten van een deel.
Fragmenten van een deel, waarvan de folio's 1-88, 96, 97, 137, 166, 167, 173, 174,178,179,183, 184, 187-189, 193, 194, 196-199, 206, 207, 209-211, 214, 215, 218-221, 224-227, 242-258, 262, 263, 268, 269, 274, 275, 278, 280, 281, 284, 286, 287, 290, 295, 296, 298, 299, 302, 304, 305, 310, 311, 314, 315, 331, 334, 335, 340 341, 343, en waarschijnlijk ook het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragmenten van een deel, waarvan de folio's 1-122, 155, 163-171, 201, 202, 213-215 en waarschijnlijk ook het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Elk deel heeft een inhoudstafel.
Achterin ook opgaven van de uitbetalingen, aan verschillende vlootvoogden en scheepsbevelhebbers gedaan voor kostgelden gedurende de jaren 1672 tot 1684. Met afzonderlijke inhoudstafel.
Met onvolledigen naamwijzer.
Met inhoudstafel.
Waarschijnlijk fragment van een deel, waarvan enkel de eerste 77 folio's bewaard zijn gebleven.
Fragmenten van een deel, waarvan de folio's 1-36, 38-41, 46-49, 54, 56, 57, 62-72, 78-80, 86, 88-93, 97, 98, 103, 108, 109 en het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Betreffen meest leverantiën en arbeidsloonen.
Gedeeltelijk gequiteerd.
Met inhoudstafel.
Vóórin een lijst van de plakkaten, welke genoemd comptoir pleegt mede te geven aan de bevelhebbers van 's Lands schepen.
Gemerkt: H. X.
Gemerkt: Tweede vervolg op het ordonnantiënboek H. IX.
Gemerkt: Derde vervolg op het ordonnantiënboek.
Elk deel is voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
De naamwijzer is niet alphabetisch ingericht.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
Met inhoudstafel.
In dezen band ook extract-resolutien van het Committé tot de zaken der Marine en van zijn te Rotterdam gevestigde commissarissen, ingekomen bij den equipagemeester en het comptoir van equipage te Rotterdam over 12 Maart 1795-29 December 1795.
Hierin ook een inhoudstafel op de extract-resolutiën van de te Rotterdam gevestigde commissarissen uit het Committé tot de zaken van de Marine, ingekomen bij den equipagemeester en het comptoir van equipage aldaar over 12 Maart 1795-30 December 1796.
Met naamwijzer de schepen.
De in de inhoudsopgaaf onder de nummers 2 en 7 vermelde stukken ontbreken. Een drietal stukken daarentegen komen niet voor in de inhoudsopgaaf.
Bijlagen:
Inhoudsopgave
No. 3. Conventie met de colleges van Rotterdam, Amsterdam en Noorderkwartier over de afschaffing van het last- en veilgeld en het introduceren van de nieuwe lijst in 1660 geintroduceerd,
Extract-resolutie vroedschap Rotterdam betreffende conventie van de Admiraliteit op de Maze met de stad Rotterdam over het diepmaken en houden van de haven langs de timmerwerf
Extract-resolutie de Admiraliteit op de Maze waarin zij een contract met de Gecommitteerde Raden van Holland betreffende het verwijden van het dok te Hellevoetsluis en het aankopen van grond goedkeuren,
Betreft:
Akte waarbij [...] Jongbloet beloofd aan de Admiraliteit een som geld te ? [verder onleesbaar]
Akte van schenking door Pieter van Kamerijk aan de Admiraliteit van een huis en erf aan de westzijde van de haven van Hellevoetsluis,
Betreft:
No. 1. Akte van transport van een huis en erf in Hellevoetsluis, met retroakte (getransfigeerd)
De laatste bladen zijn verloren gegaan.
(Nagenoeg eensluidend met het hiervóór in nummer 1111 beschreven Journaal, op hetzelfde schip gehouden).
Onderteekend door G. Beelaerts en eensluidend met het hiervóór beschreven.
Eensluidend met het hiervóór vermelde.
Het vervolg van dit Journaal, loopende over 7 Februari 1710-7 Juni 1710 bevindt zich in nummer 1126.
Is een vervolg van het.
Eensluidend met het hierboven vermelde.
Eensluidend met het hierboven vermelde.
Eensluidend met het vorige journaal.
Fragment.
Fragmenten.
Fragment van een deel, waarvan de eerste bladen verloren zijn gegaan.
Gemerkt: Litt. B.
Kaart 2: gefacsimileerd in
Met schuld- en confereerrol van de opvarenden en lijsten van de aan boord opgenomen Nederlandsche slaven en de victualiehaalders.
Met schuldrol.
Met resolutiën, testamenten en andere acten, op het schip genomen en opgemaakt.
Met resolutiën en acten, op het schip genomen en opgemaakt.
Met resolutiën en andere acten, op het schip genomen en opgemaakt.
Met eenige op het schip gevelde vonnissen.
Met schuldrol, resolutiën, acten van volmacht enz., op het schip opgemaakt en genomen.
Met schuldrol, vonnissen, testamenten en andere stukken op het schip opgemaakt.
Met "Lijst van de consumptie en swaarte van kruijt", krijgsraads-resolutiën, vonnissen, inventarissen van de nagelaten goederen van overleden en gedroste opvarenden, monsterrol en andere stukken, op het schip opgemaakt.
Met testamenten, resolutiën, inventarissen van de nagelaten goederen van overleden en gedroste opvarenden en andere acten, op het schip opgemaakt.
Met resolutiën, inventarissen van de nagelaten goederen van overleden en gedroste opvarenden en andere stukken op het schip opgemaakt.
Met resolutiën en acten van volmacht, op het schip genomen en opgemaakt.
Met vonnissen, verhooren, resolutiën en andere stukken, op het schip genomen en opgemaakt.
Met resolutiën, verhooren en andere stukken, op het schip genomen en opgemaakt.
Met resolutiën, vonnissen en andere stukken op het schip genomen en opgemaakt.
Met monsterrollen, resolutiën en andere stukken op het schip opgemaakt en genomen.
Met resolutiën en vonnissen, op het schip genomen en geveld.
Met testamenten,verhooren, vonnissen en andere acten, op het schip opgemaakt.
Met monsterrollen en vendurollen van de nagelaten goederen van opvarenden.
Met resolutiën, op het schip genomen.
Met resolutiën en andere stukken, op het schip opgemaakt.
Met "proportielijst" van het schip.
Met resolutiën en acten, op het schip genomen en opgemaakt.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Genummerd: No. 1 - 6, 9 - 16.
Genummerd: 1 - 4, 6, 8, 10 - 12.
Met lijst van de gedane sein- en eereschoten.
Met lijst van de dooden en gekwetsten.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met een paar rapporten aan De Bruijn van de zeeofficieren S. H. Frijkenius en A. le Jeune omtrent hun verrichtingen te Tanger in December 1774.
Met rekening van het verbruikte buskruit, resolutiën en andere stukken, op het schip opgemaakt.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met resolutiën, vonnissen en andere stukken op het schip genomen en opgemaakt.
Met rekening van het verbruikte buskruit, resolutiën, vonnissen en andere stukken op het schip genomen en opgemaakt.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met opgaaf van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskruit, resolutiën en andere stukken, op het schip genomen en opgemaakt.
Met rekening van het verbruikte buskruit en op het schip genomen resolutiën.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met rekening van het verbruikte buskuit en lijst van de verbruikte zeilen en touwen.
Met eenige op het schip verleden acten.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met een paar copie-acten, op het schip opgemaakt.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Genummerd: 32 - 47, 49 - 55.
Met opgaaf van het verbruikte buskruit en eenige acten, op hetzelfde schip opgemaakt.
Met vervolg over 11 Mei 1786 - 19 Mei 1786 alsmede eenige resolutiën en acten, op het schip genomen en opgemaakt.
Met resolutiën en acten, op het schip genomen en opgemaakt.
Met een aan boord verleden testament.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met opgaaf van de op het schip, "genomen azimuten".
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Genummerd: No. 1 - No. 6.
Met rekening van het verbruikte buskruit.
Met schuldrol, resolutiën, verhooren en andere acten, op het schip opgemaakt en genomen.
Hierin ook:.
Met rekening van het verbruikte buskruit en een paar op het schip verleden acten.
bevat blijkbaar slechts het eerste gedeelte van het journaal.
hierin ook:.
met notitie van de in de armbus van het schip gestorte gelden en eenige aan borg verleden acten.
Hierin ook:.
genummerd No. 1 - No. 5, no. 8 - no. 10, no. 15, no. 16.
met een paar op het schip verleden acten van volmacht.
Achterin een "relaas (door Coster opgesteld) van 't geene welke zeedert 28 Januarij laatsleden bij de linkervleugel der linie van defensie te water onder onder van den schout - bij - nacht J.S. Haringman heeft plaats gehad" 1795 Februari 28.
de bladzijden 59 - 78, 105 en 106 ontbreken.
Fragment.
fragmenten van een deel
fragmenten van een deel waarvan eenige over Juli Augustus en September loopende bladen verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel Waarvan het eerste en laatste gedeelde verloren zijn gegaan
fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel waarvan eenige over October en November loopende bladen veloren zijn gegaan
aan het slot ontbreken één of meer bladen
Fragment van een deel, waarvan het over 1 Juni loopende blad alsook het laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte en een van de over 8 November loopende bladen verloren zijn gegaan
fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, waarvan eenige over Maart en April loopende bladen alsook het laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel waarvan naar het schijnt één of meer over 25 of 26 Augustus loopende bladen alsook één of meer bladen van het slot verloren zijn gegaan
fragment van een deel waarvan eenige over Maart, Juni, Juli en Augustus loopende bladen alsook het laaste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel welke laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel welks laatste gedeelte verlore is gegaan
fragment van een deel, waarvan eenige over September en October loopende bladen alsook het eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, welks eerste bladen en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel waarvan het eerste gedeelte en een of meer bladen aan het slot verloren zijn gegaan
fragment van een deel welks laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan
Niet raadpleegbaar
fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan
met onvolledigen naamwijzer
de naamwijzer is onvolledig
hierin ook resolutiën over 2 Januari 1616 - 21 December 1618, zie nummer1364
De nummers 1389 - 1398 zijn abusievelijk overgeslagen
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
Met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
fragment van een band, waarvan de over 1 Januari 1595 - 30 Maart 1590 loopende bladen verloren zijn gegaan
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
waarschijnlijk zijn eenige over omstreeks 20 - 26 December loopende bladen verloren gegaan - Met alphabetische repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
fragment van een band, waarvan de over 8 - 23 Augustus loopende bladen zijn verloren gegaan - met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
Niet raadpleegbaar
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
fragment van een band waarvan de over Januari - 18 Februari loopende bladen verloren zijn gegaan - met alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met alphabetisch repertorium
de bladen. Welke de besluiten bevatten van vóór 8 Januari zijn nagenoeg geheel door vuur vernield - met alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium alsmede minuut - resolutiën over 11 Januari - 6 Februari 1618 zie nummer 1332*
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
fragment van een band, waarvan de over 26 Augustus - 31 December loopende bladen verloren zijn gegaan - Me inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
fragment van een band, waarvan het eerste gedeelte en vermoedelijk ook de inhoudstafel verloren zijn gegaan
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
fragment van een deel of band, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel of band, welks allereerste bladen verloren zijn gegaan
met een "register van de requesten (aan de Admiraliteit ) gepresenteert en de gepasseert in den jare 1681" dat blijkbaar bij de resolutiën ingebonden is geweest, zie voorheen nummer 1733*
met register van requesten als voren over 1683, zie voorheen nummer 1733**
met register van requesten als voren over 1684, zie voorheen nummer 1733***
met register van requesten als voren over 1685, zie voorheen nummer 1733****
met register van requesten als voren over 1686, zie voorheen nummer 1733*****
met register van requesten als voren over 1687, zie voorheen nummer 1733******
met register van requesten als voren over 1688, zie voorheen nummer 1733*******
fragment van een deel of band, welks laatste gedeelte verloren is gegaan - met fragment - inhoudstafel
het eerste gedeelte is verloren gegaan
met inhoudstafel
Niet raadpleegbaar
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel en register van de ingekomen requesten over 3 Januari - 14 Februari 1696, zie voorheen nummer 1733********
met inhoudstafel
met inhoudstafel over 1 Januari - 2 September
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel
met inhoudstafel en alphabetische repertorium
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
het laatste gedeelte is verloren gegaan - met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
fragment van een deel of band, waarvan verloren zijn gegaan eenige bladen, die besluiten bevatten van omstreeks 3 - 9 Februari, 9 Maart - 17 Mei, 3 - 12 Juli en 4 - 7 November - met inhoudstafel en alphabetisch repertorium
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
fragment van een deel of band, welks laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel of band, waarvan het eerste gedeelte en de laatste bladen verloren zijn gegaan.
het eerste gedeelte is verloren gegaan
het eerste gedeelte is verloren gegaan
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
fragment van een deel of band, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
met inhoudstafel en alphabetishe repertorium
fragment van een deel of band, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste gedeelte verloren is gegaan.
fragment van een deel of band, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
fragment van een band, waarvan het eerste gedeelte alsook de over omstreeks 30 April - 12 Mei loopende bladen verloren zijn gegaan. - Met inhoudstafel en alphabetisch repertorium.
fragment van een band, waarvan de over omstreeks 26 Februari - omstreeks 2 Juni loopende bladen alsook het laatste gedeelte verloren zijn gegaan. - Met inhoudstafel en alphabetisch repertorium.
met inhoudstafel en fragment van een alphabetisch repertorium
fragment van een deel of band, waarvan het eerste gedeelte en de over omstreeks 14 Juli - 3 November loopende bladen verloren zijn gegaan.
Met inhoudstafel
fragment van een deel of band, welks laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste bladen verloren zijn gegaan
met inhoudstafel
fragment van een deel of band, welks laatste gedeelte verloren is gegaan. - Met inhoudstafel
fragment van een deel of band, welks laatste gedeelte verloren is gegaan
fragment van een deel of band, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan
de eerste bladen zijn nagenoeg geheel door vuur vernield. - Met inhoudstafel
fragment van een band, waarvan de eerste bladen nagenoeg geheel door vuur zijn vernield, en de over omstreeks 3 Juli - 7 Augustus loopende bladen alsook het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
de laatste bladen zijn nagenoeg geheel door vuur vernield.
afschriften gemaakt door N. Scheltema, van banden berustend in het gemeentearchief te Gouda.
opgemaakt door den charten - en requestmeester der Amsterdamsche Admiraliteit Mr. J.J. Hartsinck, omstreeks 1765 - 1768
met een door Hartsinck opgesteld van de geschiedenis van ons zeewezen gedurende dit tijdvak.
dit deel loopt over de letters A - L, en bevat een overzicht als voren over deze jaren.
dit deel loopt over de letters M - Z
dit deel oopt over de letters A - L, en bevat een overzicht als voren over deze jaren.
Dit deel loopt over de letters M - Z
Waarschijnlijk fragment van een band of deel
Waarschijnlijk fragment van een band of deel
waarschijnlijk fragment van een band, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan. De bijbehoorende inhoudstafel loopt over 7 Januari 1750 tot ? December 1781
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
met een index van de personen en colleges, aan wie de brieven zijn gericht.
Blijkbaar een fragment van een deel, waarvan de bladzijden 1 - 88 en mogelijk ook eenige bladen aan het slot verloren zijn gegaan
blijkbaar een fragment van een deel, waarvan de bladzijden 136 - 256 alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan. - Met een index van de personen en colleges, aan wie de brieven zijn gericht.
blijkbaar een fragment van een deel, waarvan de bladzijden 1 - 172 alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Blijkbaar een fragment van een deel, waarvan de bladzijden 1 - 223, 246 en 247 alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
blijkbaar een fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan. - Van den index van de personen en colleges aan wie de brieven zijn gericht, zijn slechts een paar bladzijden bewaard gebleven.
de bladzijden 329 en 330 ontbreken. - Met een index van de personen en colleges, aan wie de brieven bijn gericht.
Met een index van de personen en colleges, aan wie de brieven zijn gericht.
Blijkbaar een fragment van een deel, waarvan de bladzijden 1 - 204 verloren zijn gegaan.
uit een tweetal banden met ingekomen brieven van 1782, die aan den brand van 1844 zijn ontsnapt doordat zij destijds toevallig onder den Rijksarchivaris De Jonge berustten, blijkt dat men bij de Admiraliteit te Amsterdam bij het samenbinden van deze brieven een stelselmatige rangschikking in bepaalde rubrieken in acht nam; zooals: brieven van den Prins van Oranje, de respectieve collegiën te admiraliteit, officieren, wervers, particulieren enz., enz., Naar analogie daarvan zijn de in elk inventaris - nummer beschreven ingekomen brieven insgelijks in zulke aparte rubrieken ingedeeld.
Vanwege materiële staat gesplitst in 1642A en 1642B.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Grootendeels fragmenten.
Voorheen inv.nr. 1733*
Hierin ook resolutiën over 7 Januari 1681 - 28 December 1681, zie eerder nummer 1425.
Voorheen inv.nr. 1733**
Hierin ook resolutiën over 1 Januari 1683 - 30 December 1683, zie eerder nummer 1426.
Voorheen inv.nr. 1733***
Hierin ook resolutiën over 1 Januari 1684 - 29 December 1684, zie eerder nummer 1427.
Voorheen inv.nr. 1733****
Hierin ook resolutiën over 4 Januari 1685 - 24 December 1685, zie eerder nummer 1428.
Voorheen inv.nr. 1733*****
Hierin ook resolutiën over 1 Januari 1686 - 27 December 1686, zie eerder nummer 1429.
Voorheen inv.nr. 1733******
Hierin ook resolutiën over 1 Januari 1687 - 31 December 1687, zie eerder nummer 1430.
Voorheen inv.nr. 1733*******
Hierin ook resolutiën over 1 Januari 1688 - 29 December 1688, zie eerder nummer 1431.
Voorheen inv.nr. 1733********
Hierin ook resolutiën over 1 Januari 1696 - 31 December 1696, zie eerder nummer 1439.
Met alphabetischen index.
Fragment van een deel daarvan de eerste 180 bladzijden en waarschijnlijk ook het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Met alphabetischen index.
Gedeeltelijk overgebracht naar inv. nrs. 1739a - 1799.
De rekening is afgehoord en gesloten door de Admiraliteit te Amsterdam op 17 Mei 1590.
Deze rekeningen zijn afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit.
Deze rekening is overgebracht door de weduwe van den vendumeester Elbert Dell en afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit op 12 Februari 1706.
Afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit.
Deze rekeningen zijn afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit.
Deze rekening is tevens een rekening van restanten.
Deze rekening is afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit op 23 Februari 1683.
Deze rekening is overgebracht door de weduwe van den vendumeester Deli en afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit op 12 Februari 1706.
Deze rekeningen zijn afgehoord door gemachtigden van den Prins en gecommitteerden uit de Admiraliteit.
Nummer 1881 is een minuut-exemplaar.
Gemerkt: No. 1 - No. 11.
Deze rekeningen zijn door gecommitteerden uit de Admiraliteit.
Nummer 1893 is vermoedelijk een klad of minuut-exemplaar.
Nummer 1901 is vermoedelijk een minuut-exemplaar.
Gemerkt: N:o 29. Deze rekening is overgebracht door de weduwe van den vendumeester Elbert Dell, en afgehoord door gecommitteerden uit de Admiraliteit op 16 Juli 1705.
No. 1 - No. 30.
De rekening van 1681 is een restant-rekening.
Met betalingsorder op den vendumeester.
Met liquidatie met de erven van den vendumeester Dell (1703).
Met alphabetischen index. Achterin nog eenige acten van decharge voor den ontvanger-generaal en ordonnantiën van betaling over 1692 en 1693.
Met alphabetischen index. Achterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1693 - 1694.
Met alphabetischen index. Achterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1694 en 1695.
Met alphabetischen index. Achterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1695.
Met alphabetischen index. Achterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1696, 1697 en 1701.
Met alphabetischen index. Acheterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1697 en 1701.
Met alphabetischen index. Acheterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1698, 1699 en 1701.
Met alphabetischen index. Acheterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1699 en 1702.
Blijkbaar fragment van een deel, waarvan de eerste acht folio's en het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Met alphabetischen index. Achterin nog eenige acten en ordonnantiën als voren over 1715.
Met alphabetischen index.
Met alphabetischen index.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met naamlijst
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Zie ook inv.nr. 2237a
Van een tweetal deelen (resp. gemerkt 25 en 175) zijn alleen eenige onbeschreven bladen en de band overgebleven.
Zie voorin instructie voor de schrijvers van de schepen van de Admiraliteit van Amsterdam.
Hierin ook: Journaal, gehouden door denzelfde op 's Lands schip Assendelft, onder bevel van denzelfde, gedurende zijn reis naar West-Indie. 1741 November 14 - 1742 Augustus 2.
Blijkens een aanteekening op de laatste bladzijde bevat dit nummer slechts het eerste gedeelte van het journaal.
Met ingekomen brieven, resolution, vonnissen en andere stukken betreffende de reis.
Het voorafgaande deel van dit journaal is niet meer aanwezig.
Met resolutien, op het schip genomen.
De eerste en laatste bladen zijn verloren gegaan.
Het vervolg van dit journaal is niet meer aanwezig.
Sluit onmiddellijk aan bij het vorige journaal.
Niet raadpleegbaar
Fragment.
Niet raadpleegbaar
Fragmenten van voor een grooter of kleiner gedeelte te loor gegane deelen.
Niet raadpleegbaar
Met onvolledig repertorium.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Met fragment van een alphabetischen index.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Met fragment van een alphabetischen index.
Niet raadpleegbaar
Fragment van een deel waarvan de folio's 1 - 36 en 195 alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Onmiddellijk op folio 106 voigt abusievelijk weder de folieering 98 enz.
Niet raadpleegbaar
Fragment van een deel, waarvan folio 111 verloren is gegaan.
Niet raadpleegbaar
Fragment van een deel, welks eerste 165 folio's verloren zijn gegaan.
Niet raadpleegbaar
Blijkbaar fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan.
Bevat blijkbaar ook de resolution van het in 1584 opgerichte College van de "Raden ter Admiraliteit in Zeeland", dat in 1586 plaats maakte voor de door Leicester ingestelde Admiralitiet in Zeeland (zie Inleiding blz. 11).
Wanneer precies de resolution van het eerstgenoemde college cindigen en die van de Admiraliteit beginnen, is niet duidelijk. - Wat in dezen omslag bijeen is gebracht, is een fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Fragment van een deel, welks (laatste gedeelte verloren is gegaan - De hierin geboekte resolution komen niet voor in nummer 2449, dat over 1 Januari 1596 - 27 December 1600 loopt.
Fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Niet raadpleegbaar
Waarschijnlijk fragment van een deel, welks eeste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Niet raadpleegbaar
Waarschijnlijk fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Fragment van een deel, waarvan het eerste gedeelte en eenige over October, November en December 1632 loopende bladen verloren zijn gegaan.
Niet raadpleegbaar
Waarschijnlijk fragment van een deel, waarvan eenige over December 1633 tot Mei 1634 en November en December 1634 loopende bladen alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Niet raadpleegbaar
Waarschijnlijk fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte alsmede eenige over Maart, April en Mei 1637 loopende bladen verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan eenige over Juni, Juli en October 1642 loopende bladen verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste tot 22 Maart 1648 loopende gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, waarvan de eerste 110 folio's verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan de folio's 59 - 152 verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, waarvan eenige over October, November en December loopende bladen verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste blad en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan eenige over Juni 1676 loopende bladen verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, waarvan de over Juni en gedeeltelijk ook de over Juli 1677 loopende bladen alsmede het laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment van een deel, welks laatste gedeelte verloren is gegaan.
Waarschijnlijk is het eerste gedeelte van dit deel verloren gegaan.
Fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan.
Met alphabetisch repertorium
Gefolieerd: 381 - 543
Met alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium
Met alphabetisch repertorium.
Met alphabetisch repertorium.
Waarschijnlijk fragment van een deel, waarvan het eerste en laatste gedeelte alsmede eenige over October, November en December loopende bladen verloren zijn gegaan.
Waarschijnlijk fragment van een deel, waarvan het laatste gedeelte alsmede de over Maart en April en misschien ook eenige over Februari, Mei, Juni en Juli loopende bladen verloren zijn gegaan.
Dit stuk (in 1887 overgenomen van den archivaris in Utrecht, zie Jaarverslag 1887, blz. 11) heeft blijkbaar deel uitgemaakt van een andere serie dan de hiervóór beschrevene.
Hierin ook minuten van andere uitgaande stukken.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Gemerkt: Letter U. De laatste bladzijden bevatten nog enige overgeslagen stukken van 1766.
Blijkbaar door de Staten-Generaal toegezonden aan de Admiraliteit.
Nummer 2847 is voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Nummer 2888 is voorzien van een alphabetische naamlijst.
Nummer 2892 is voorzien van een alphabetische naamwijzer.
Nummer 2894 is voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Nummer 2941 is voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Nummer 2950 is voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Hierin ook copie-brieven, door de la Palma verzonden en ontvangen. 1698 September 1 - 1699 Juni 21, zie nummer 2983*
Hierin ook copie-orders en copie-aanschrijvingen, door de La Palma ontvangen en uitgevaardigd. 1697 December 17 - 1698 October 20, zie nummer 2983.
Onvolledig
Onvolledig
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booy nummer toegang 1.13.26, inv. nr. 2994
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booy nummer toegang 1.13.26, inv. nr. 2995
Niet raadpleegbaar
Getypte afschriften in: Admiraliteitscolleges: Afschriften De Booy nummer toegang 1.13.26, inv. nr. 2996
Niet raadpleegbaar
Onvolledig
Niet raadpleegbaar
Onvolledig
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Onvolledig
Niet raadpleegbaar
Onvolledig
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Onvolledig
Niet raadpleegbaar
Onvolledig
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Onvolledig
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Fragment van een deel.
Gemerkt: No. 2.
Hierin ook nog eenige stukken van denzelfden aard van na de afschaffing der Admiraliteiten, loopende tot 3 November 1796.
De staten van 1793 en 1794 ontbreken, die van 1790, 1791 en 1795 zijn onvolledig.
Genummerd: 1-12
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Nummer 3151 is voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
De nummers 3178, 3179 en 3180 zijn voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
De nummers 3206 en 3207 zijn voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Nummer 3211 is voorzien van alphabetischen naamwijzer.
Nummer 3218 is voorzien van een alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Met alphabetischen naamwijzer.
Gemerkt: No. 113.
Gemerkt: No. 118
Nummer 3281 bevat de resolutiën en de bijlagen 1 - 90.
Nummer 3282 bevat de bijlagen 91 - 256.
Vóórin staat: "voor het collegie ter Admiraliteit in Vriesland."
Nummer 3294 bevat de resolutiën en de bijlagen 1 - 35.
Nummer 3295 bevat de bijlagen 36 - 144.
Nummer 3296 bevat de resolutiën en de bijlagen 1 - 35.
Nummer 3295 bevat de bijlagen 36 - 144.
Geschenk van den heer Van Beyma thoe Kingma aan den Koning, en naderhand, in December 1873, door het Departement van Binnenlandsche Zaken overgedragen aan het algemeen Rijksarchief.
Voorin opgaven omtrent de ontvangsten van de comptoiren der convooimeesters en commies-collecteurs van het college in 1771.
Met opgaven als voren over 1772
Met opgaven als voren over 1773
Met opgaven als voren over 1774
Met opgaven als voren over 1775
Met opgaven als voren over 1776
Met opgaven als voren over 1777
Met opgaven als voren over 1779
Met opgaven als voren over 1781. Achterin een inhoudsopgaaf van "adviezen en memoriën" van het college over Februari1781 tot Maart 1782.
Met opgaven als voren over 1782
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Fragment van een deel, welks eerste en laatste gedeelte verloren zijn gegaan.
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
Met alphabetischen naamwijzer
De eerste veertig folio's ontbreken.
De eerste veertig folio's zijn verloren gegaan
Het eerste gedeelte van dit journal is niet meer aanwezig.
Blijkbaar fragment van een journaal, waarvan het laatste gedeelte verloren is gegaan. - De resolutiën loopen van 15 Maart tot 15 Augustus 1776.
Fragment van een deel, welks eerste gedeelte verloren is gegaan.
Fragment, enkel bevattende de bijlagen nos. 68- 73.
Betreft zoowel de besognes, in Den Haag gehouden door gecommitteerden uit al de vijf Admiraliteiten als die, welke gehouden zijn uitsluitend door de gecommitteerden uit de in Holland gevestigde Admiraliteiten.
Behoort tot de aanwinsten van het Rijksarchief van 1853.
Fragmenten. Het origineele verbaal berust in de Loquetkas der Staten-Generaal.
De brieven zijn gerangschikt in alphabetische volgorde naar de namen der schrijven.
Ten gevolge van beschadiging door vuur zijn de namen der schrijvers niet meet te lezen.
De stukken zijn door vuur beschadigd.
Fragment.
Zeer beschadigd door vuur.
Gemerkt: No. 3
Met index.
Met index.
Met index.
Zeer door vuur beschadigde fragmenten.