De ambassade in Frankrijk is een van de oudste vaste vertegenwoordigingen van de Republiek in het buitenland. De gezant had tot 1609 de rang van agent of commissaris en vanaf 1609 de rang van ambassadeur. Met uitzondering van de jaren 1792 1795 was de Republiek onafgebroken aan het Franse hof vertegenwoordigd.
Twee eeuwen diplomatieke activiteit vóór de inlijving van het Koninkrijk Holland bij Frankrijk heeft een bonte verscheidenheid aan archieven opgeleverd. Van die archieven zijn er in de loop van de negentiende eeuw heel wat op het Rijksarchief terechtgekomen: het hier beschreven legatiearchief, dat in 1854 door het ministerie van Buitenlandse Zaken aan het Rijksarchief werd overgedragen, het in de achttiende eeuw ter griffie geseponeerde archief van Van Heemskerck, dat ook stukken van diens ambassade naar Frankrijk bevat, de bij de Staten Generaal ingeleverde gezantschapsverbalen en de door het Rijksarchief op verschillende tijdstippen verworven bestanddelen van de particuliere archieven van Van Aerssen, Van Boetzelaer, De Groot en Van Hoey. Al deze archieven en archiefbestanddelen werden in één collectie samengebracht.
Het archief is bij Koninklijk Besluit of ministeriële beschikking overgebracht.
Het legatiearchief Frankrijk bestaat uit het gezantschapsarchief van Mathijs Lestevenon van Berkenrode, ordinaris ambassadeur (1750-1792), de daarin gedeponeerde archieven van de gezanten Cornelis van Deurse, Thomas Isaac de Larrey en Dirk van Marselis uit de periode 1747-1755, en het gezantschapsarchief uit de periode 1795-1810. Het legatiearchief Frankrijk is niet alleen groot, maar ook belangrijk voor het historisch onderzoek. De stukken van Van Deurse c.s. zijn tezamen slechts gering van omvang maar geven belangwekkende informatie over de Nederlandse diplomatie kort vóór en enkele jaren na de vrede van Aken. Het archief van Lestevenon is tamelijk compleet. Opvallend en voor het historisch onderzoek zeer belangwekkend is de grote hoeveelheid bewaard gebleven dossiers over handel en scheepvaart. Interessant is voorts de curieuze collectie handschriften over de Franse handel en politiek in de tweede helft van de achttiende eeuw die in het archief van Lestevenon wordt aangetroffen. Het belang van het eveneens vrij complete gedeelte van het archief na 1795 is vooral gelegen in het bijzondere belang voor de Bataafse Republiek en het Koninkrijk Holland in die periode van de diplomatieke betrekkingen met Frankrijk.
Het archief heeft een omvang van 15 m. De laatste inventarisatie was in de eerste plaats gericht op de reconstructie van het eigenlijke legatiearchief, zoals dat in 1854 door Buitenlandse Zaken was overgedragen. Nadat de geëxhibeerde verbalen al rond 1960 teruggebracht waren naar het archief van de Staten Generaal, bracht Thomassen vanaf 1983 de andere bestanden die aan het legatiearchief waren toegevoegd naar hun plaats van herkomst terug: de stukken afkomstig van Van Heemskerck naar het archief Van Heemskerck (1983), de verbalen van Francois Van Aerssen met bijbehorende stukken naar het archief Van Aerssen supplement (1984) en de stukken afkomstig van de gezanten Van Boetzelaer, De Groot en Van Hoey naar het zogenaamde Legatiearchief diversen (1987). In 1987 en 1988 inventariseerde hij de stukken afkomstig van de gezanten Van Deurse, De Larrey en Van Marselis, die samen één bij Lestevenon gedeponeerd geheel bleken te vormen, voegde hij de afgedwaalde kopieresoluties van de Staten Generaal in en voltooide hij samen met Zaaijer de inventaris van het archief van Lestevenon. Het archief uit de periode vanaf 1795 werd vanaf 1988 door Pennings en Zaaijer bewerkt. De inventaris over deze periode wijkt in dit opzicht van de rest van de inventaris af, dat de dossiers over politieke zaken, militaire zaken en de belangen van particulieren niet zijn verdeeld over de opeenvolgende gezanten, omdat hiervoor geen goede archivistische gronden konden worden gevonden. Bij de afwerking van de inventaris werd tenslotte nog gebruik gemaakt van de archivistische ondersteuning van Schreuder.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van kwetsbare of slechte materiële staat.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Legatie Frankrijk, nummer toegang 1.02.14, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Legatie Frankrijk, 1747-1810, 1.02.14, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
Genummerd 1-54.
Afkomstig van:
- Robert Dufour Mallet in Parijs;
- Herman Reael Greeve in Amsterdam;
- Ch.A. Allix in Londen, 1750.
Ontbreekt.
- de 'Eendracht', kapitein Alexander Guittye;
- de `Harmonie', kapitein Cornelis Muijn,;
- de `Jonge Pieter', schipper Gerrit Hendriksz. van Pelt;
- de `Jonge Jan', stuurman Ary Pieterse van der Windt;
- de `Sint Pieter', stuurman Pieter Couwenhove;
- de `Goede Vriendschap', commandeur Adriaan van der Ham;
- vier vishoekers uit Zeeland, diverse commandeurs;
- de `Gekroonde Os', schipper Andries Soetemanse;
- de `Amphitrite', kapitein William Maguire.
- `Juffrouw Margarieta', schipper Jacobus Sijbersen;
- `Maria Elizabeth', kapitein Thomas van Veen;
- `Alette Margarieta', kapitein Leijndert Smith;
- de `Jalousie', kapitein Lucas Roodewijl;
- `Evert Petronella', kapitein Albert Geenseens.
Ordinaris ambassadeur, 1750-1792
Te gebruiken als toegang op inv. nrs. 37-78.
Deze kopieresoluties bevinden zich in de collectie Staten-Generaal / SGD, toegang 1.01.52, inv.nrs. 999-1029.
Zie ook inv. nr. 141.
Afkomstig van:
-van J.G. graaf van Rechteren, extraordinaris envoyé in Spanje, 1775;
- van Jacob Ross, commissaris te Danzig, 1778, met bijlage;
- van comte Dayderi de St-Laurent, consul van de Republiek te Nice, 1781, met afschrift;
- van Fr. de Weiler, secretaris van de legatie in Frankrijk, [1753-1754];
- van J. Tor, secretaris van mr. G. Brantsen, extraordinaris ambassadeur van de Republiek in Frankrijk, 1783;
- aan W. van Haren, minister resident te Brussel, 1761.
Hertog De Praslin was tevens minister van Marine.
Betreft de admissie van Nederlandse (vice-)commissarissen van de Marine.
Zie ook inv. nr. 136.
Zie ook inv. nrs. 135, 138, 139.
- aan de zegelbewaarder, 1750;
- van en aan Beringhen, eerste stalmeester van de koning, 1751;
- van en aan Moreau, procureur van de koning, 1767;
- van en aan D'Eurangard, intendant van Bordeaux, 1772;
- van en aan de aartsbisschop van Parijs, 1773;
- van en aan de president en sindici van de Kamer van Koophandel van Picardië te Amiens, 1778;
- aan De Ségur, exc., 1783, luitenant-generaal van politie, [1782];
- van Philippe O'Reilly te Parijs, 1784;
- van Dudon fils, procureur-generaal bij het parlement van Bordeaux, 1784, met bijlage;
- van Lebrun, president van het dagelijks bestuur van het departement Seine et Oise, te Parijs, 1792.
- aan Von Marschal, zaakgelastigde van de keizer, 1750, en aan Florimond Claude graaf van Mercy d'Arguiteau, ambassadeur van de keizer te Parijs, 1775;
- van graaf Van Albemarle en de St-Paul, ministers van Engeland in Frankrijk, 1751, 1776, 1780;
- van De Blome, extraordinaris envoyé van Denemarken, 1770, van François Jourdain, vice-consul van Denemarken te Brest, 1751-1772, en van Rauun, koopman en vice-consul van Denemarken te Morlaix, 1771;
- van en aan baron De Wreech, minister van de landgraaf van Hessen-Kassel te Parijs, 1772;
- van en aan Aug. de Sorba, minister van de Republiek Genua te Parijs, 1754-1760;
- aan Ali Effendi, envoyé van Tripoli te Toulon, 1752.
- aan generaal Creutznach, 1756;
- van Frans Goudappel, kapitein in Duinkerken, 1756;
- van A. Johnson, adviseur en solliciteur militair te Den Haag, 1757-1758, met bijlagen;
- van W. Mercer de Aldie, kapitein van het regiment Marjoribanks te Doornik, 1770;
- van en aan T. de Pepin du Cayla, kolonel te Stevensweert, 1775.
- aan Maréchal de Richelieu, Frans veldheer, 1757-1761;
- van Hallot, kapitein in het regiment van De la Fère te Givet, 1769;
- van en aan graaf De Rocheneuse, kapitein van de artillerie te l'Argentiere bij Aubenas, 1774;
- van baron De Ceralthy de Foury, luitenant-kolonel van de dragonders te Parijs, 1774;
- van chevalier D'Estrées, luitenant-kolonel gentilhomme de monsieur le Duc te Orleans, 1776.
- van Lichigaray en Holsch, 1771.
- van Philippus Cor Naat, 1754;
- van en aan C. van Schellebeek en andere kooplieden, 1756-1766;
- van Lamothe jr., 1763;
- Folckert Both en andere kooplieden, 1756, 1759, 1765, 1766, met bijlagen;
- van de weduwe van Jacob Decourt, 1759,1762;
- van Lussignet, 1761;
- van Bethman, Heinicken en Overmazen, kooplieden, 1771;
- van en aan Babut Dumarez, 1771;
- van en aan de gebroeders Lubbert, handelaren, 1772;
- van en aan Trappe Boullé & Cie. en Lussignet, 1778.
- van en aan Fredrik Bleeker, schipper op het schip `Vrouw Dorothea', 1777.
- van N. le Cavelier, tolk, en anderen, 1762.
- van en aan de weduwe Gaspard Mollier & Zn., 1767.
- van Pieter Arends, Pieter Feykes de Jong, Jan Leendertsz. Dekker en Siverd S. van der Hout, kapiteins, 1773, met bijlagen.
- van Pottin, 1775.
- van De Chantereyne, koopman, 1770.
- van David Gregorie, 1754, met bijlage;
- van William Maclagan, 1777.
- van Durival, 1771.
- van de gebroeders Bérard, 1770-1771;
- van Hannes Lint, commandeur van het schip `St-Pierre', 1774, met bijlage;
- van en aan Bounon en Rigoult, 1779, met bijlagen.
- van de weduwe Schellebeek & Zn., 1758-1768.
- van en aan D. Chauvez, 1750.
- van Louis, prins van Salm-Salm, 1772.
- van de weduwe Pierre de Veer en Fraissinet, 1760;
- van Laurensey, 1768;
- van en aan De Veer Bugnot & Cie., 1770-1774;
- van Justus van der Meulen, 1777.
- van Ollivier, advocaat, 1755.
- van en aan H.M. Snoek, 1774;
- van Asselin jr., N. Mercier & Zn., Charles de Tollenare, gebr. Struijkman, z.d.
- van Lemoine Moubrun de Jaune, 1778.
- aan Nicolas Sixte, chevalier van Sainctot, 1750;
- van Pallippe, 1753-1755;
- van De Bernage, 1755, met bijlage;
- van Willem van de Sande, 1758, met bijlage;
- van De Sourbeille, 1762;
- van Vienne Viciville, 1765;
- van De Proninville, 1771;
- van de hertog Durée, 1772, met bijlage;
- van Levacher, 1772;
- van Sommeillier, 1773;
- van J. Duvoisin, kapelaan, 1774;
- van de president De Fabrisse, 1775, met bijlage;
- van Carrère, professor in de medicijnen en koninklijk censor, 1775;
- van Gigault de Crisenoy, 1775;
- van Guiot, regulier kanunnik in de koninklijke abdij van St-Victor, 1777;
- van D'Arget, 1777;
- van J.S. Herser in le Petit Chatelet (gevangenis), 1778;
- van de gebroeders Gerbet, 1778;
- van en aan A.T. Renaux, 1778;
- van en aan De St-Foye, advocaat, 1779;
- van de Périgord, 1779, met bijlage;
- van Pâiotte, avocat aux conseils, 1780.
- van Andries van der Ent cum suis, 1760.
- van Theodore van der Luijt, 1750;
- van de gebroeders La Chemerheude en De Lessare, kooplieden, 1755;
- van Pieter Jacobs, schipper, 1756;
- van en aan Nicolas du Puy, algemeen correspondent van de Republiek op de kusten van Poitou, 1773.
- van en aan M.A. Hasselaer, 1771.
- van F. Caruel, 1762, met bijlage.
- van De Vieussens, 1774.
- van en aan Marie Janne Pichenot, 1773.
- van de VOC, kamer Amsterdam, 1750;
- aan Theodoor van Marselis, koopman, bankier en raad van Amsterdam, 1754;
- van Vernède & Comp., 1759, met bijlagen;
- van George Clifford & Zn., 1761, met bijlage;
- van Abraham Fabricius & Zn., H. Heidegger en anderen, tevens te Cleve, 1763;
- van Augustinus van Son, 1764;
- van P. Rendorp, tevens te 's-Gravenhage, 1769;
- van Jh. Gaussen, 1770;
- van Josias Belesaigne, 1774.
- van A.A. van Tets, 1773;
- van der Mey, advocaat, 1777.
- van W.A. Lestevenon, 1771;
- van en aan Gazettiers, tevens te Utrecht, 1772;
- van Bourdet, 1775;
- van C. Bentinck, 1775;
- van Abraham van Hoogwerff, 1776.
- van Friedrich Anton, baron van Dieschkau, 1768.
- van Jan Santvoort, 1760, met bijlagen;
- van Jacques Corsard, 1761;
- van Franco en Adriaan Dubbeldemuts, 1771-1779;
- van François Blondel & Zn., 1775;
- van Hendrik Barents, schipper, z.d.
- van W.B. Lambrechtsen, 1758.
- van Jean Isaac du Moulin, 1766.
- aan Arnoldus Hendrik Nijssen, 1768.
- van de gravin De Laval, geboren Nordingh de Witt, namens de stad Darvaux, 1771.
- van Antoine Sauvin, 1771.
- van Is. Collard, 1777.
Ontbreekt.
Rantsoeneren betekent in dit geval een schatting opleggen om plundering af te kopen.
"Droit de fret de 50 sols par tonneau": recht op vrachtloon van 50 sous per registerton.
Met supplement.
Dit inv. nr. is deels gelijk aan inv. nr. 596.
Extraordinaris minister plenipotentiaris, 1798
Extraordinaris minister plenipotentiaris, 1798-1800
Extraordinaris ambassadeur, 1800-1802
Dit stuk is aan te vragen onder nummer 621.
Ordinaris ambassadeur, 1802-1803
Zie inv. nrs. 709-712.
Zie inv. nrs. 709-713.
Ordinaris ambassadeur, 1803-1805
Ordinaris ambassadeur, 1805-1808
Zie inv. nrs. 747 en 748.
Ordinaris ambassadeur, 1807-1810
Deze brieven zijn waarschijnlijk onderschept. De persoonsnamen zijn aangegeven door letters of pseudoniemen. Hierbij aantekeningen met verklaring der letters.
Gemerkt Litt. A-D.