In januari 1795 werd door toedoen van een Frans leger onder bevel van Ch. Pichegru (1761-1804) een einde gemaakt aan het meer dan tweehonderdjarig bestaan van de Republiek der Verenigde Nederlanden. In december 1794 trok dit leger over de bevroren rivieren de Republiek binnen, met in zijn voetspoor de in 1787 uitgeweken patriotten onder leiding van H.W. Daendels (1762-1818). Op verzet van enige betekenis stuitten zij nauwelijks. Op 18 januari nam stadhouder Willem V overhaast afscheid van zijn hof en zijn ambtenaren en begaf zich voor de rest van zijn leven in ballingschap, eerst in Engeland, later in Duitsland, waar hij in 1806 overleed.
In enkele steden ontstonden patriottische volksbewegingen, die de oude besturen dwongen tot heengaan. In Amsterdam werd op 19 januari het zittende stadsbestuur vervangen door Provisionele Representanten. Op 20 januari nam een Comité Revolutionair te Schiedam de macht over van de vroedschap en hield een dag later in de Grote Kerk een bijeenkomst, waarbij voor het eerst op Nederlandse bodem de erkenning plaatsvond van de geheiligde beginselen van Vrijheid en Gelijkheid, gegrond op de Eeuwige en onvervreemdbare Rechten van den Mensch W.J. Goslinga, De Rechten van den Mensch en Burger (Den Haag 1936) 86 e.v.
Op initiatief van Amsterdamse revolutionairen, die bij acclamatie waren benoemd tot Provisionele Vertegenwoordigers van het Volk van Amsterdam, werden stappen ondernomen om de Staten van Holland om te zetten, dat wil zeggen de zittende leden van de Staten van Holland te vervangen door revolutionairen. Zij kregen steun van medestanders in verschillende Hollandse steden. Zodoende werden de oude Staten van Holland op 26 januari 1795 vervangen door Provisionele Representanten van het Volk van Holland. Stadhouderschap, raadpensionarisschap en ridderschap werden afgeschaft en de rechten van de mens en van de burger geproclameerd. De oude wijze van stemmen per stand en per stad werd door een hoofdelijke stemming vervangen, de wil van het soevereine volk kwam in plaats van de corporatieve rechten van de standenstaat. Elke representant moest de volgende eed afleggen: "Ik zweere, dat ik gehouw en getrouw zal zijn aan de onvervreemdbare Rechten van den Mensch en Burger, aan het Volk en aan de Wet; en dat ik mij in de betrachting van de plichten daaruit voortvloeiende, zal gedragen als een getrouw en eerlijk man. Dat zweere ik of ik beloove het Goslinga, De Rechten van den Mensch en Burger, 89.
In de overige gewesten voltrok zich in de loop van januari en februari, meer of minder spontaan, een soortgelijke ontwikkeling. Toen Zeeland op 3 maart 1795, als laatste gewest, dezelfde manier van representatie had ingevoerd waren daarmee ook de Staten-Generaal 'om'. De oude vroedschappen werden vervangen door 'provisionele representanten', die nu de 'municipaliteit' (de gemeenteraad) vormden. Zij kozen weer de Provisionele Representanten van de Provincies. Vanuit deze provinciale besturen werden afgevaardigden gekozen voor de Staten-Generaal.
De nieuwe tijd werd ook verwoord in de bepalingen van het Haags Verdrag van 16 mei 1795 dat regelingen bevatte inzake het afstaan van bepaalde gebiedsdelen, het toestaan van inkwartieringen en het opleggen van oorlogsschattingen. Bovendien kwam het land nu opnieuw in oorlog met Engeland, wat funeste gevolgen voor de economie zou hebben.
Op 4 maart 1795 werd aan het op die dag opgerichte Comité tot de Algemene Zaken van het Bondgenootschap te Lande (kortweg het Comité te Lande), dat de opgeheven Raad van State verving, opdracht gegeven een plan op te stellen voor de verkiezing en de werkwijze van een Nationale Vergadering en de daaraan toe te kennen bevoegdheden. Over de vraag in hoeverre de Nationale Vergadering tevens de Staten-Generaal zou dienen te vervangen, bestond geen overeenstemming. Pas na uitgebreide beraadslagingen zou daarover een beslissing vallen. De Staten-Generaal waren echter nog steeds een bondgenootschappelijk lichaam. Daarom moest het op 29 mei 1795 ingediende ontwerp voor de verkiezing van een Nationale Vergadering nog door de afzonderlijke gewesten bestudeerd worden. Vooral het opgeven van de gewestelijke soevereiniteit ten gunste van de eenheidsstaat viel menig gewest zwaar. Op 30 december 1795 werd het conceptreglement voor de verkiezingen en de bevoegdheden van de Nationale Vergadering echter vastgesteld en gaven Groningen, Friesland en Zeeland als laatste gewesten hun verzet op. De toekomstige Nationale Vergadering was inmiddels wel aan een reglement gebonden waarin een vergadertechniek was vastgelegd die elke radicale beslissing vrijwel onmogelijk maakte.
Meer dan een jaar had men nodig om tot een definitief reglement voor de verkiezing van de Nationale Vergadering te komen. Stemgerechtigd, zo werd uiteindelijk bepaald, waren alle mannelijke burgers van twintig jaar en ouder, mits zij het afgelopen jaar niet langer dan maximaal drie maanden uit de armenkassen ondersteuning hadden gekregen. Bovendien moesten zij een voorgeschreven verklaring afleggen, waarmee zij de volkssoevereiniteit erkenden en alle erfelijke ambten en waardigheden voor onwettig hielden. De verkiezing tot representant vond indirect (getrapt) plaats. Hiertoe werd het land verdeeld in 126 districten met zo'n 15.000 zielen per district. Elk district werd weer verdeeld in 30 grondvergaderingen. Een grondvergadering telde dus 500 zielen. In elke grondvergadering werd vervolgens één kiezer aangewezen waarna de 30 kiezers van een district uit hun midden de vertegenwoordiger voor de Nationale Vergadering aanwezen, welke dus ging bestaan uit 126 leden, `representanten' genaamd. Na een niet geheel voltooide volkstelling werden in januari 1796 in twee trappen de verkiezingen gehouden voor de afgevaardigden naar de Nationale Vergadering voor een periode van anderhalf jaar (1 maart 1796 tot en met 31 augustus 1797). Degenen die gekozen werden, moesten ten minste dertig jaar oud zijn en zonder ruggespraak bij hoofdelijke stemming de algemene landsbelangen behartigen.
Op 1 maart 1796 vond de eerste bijeenkomst plaats van de Nationale Vergadering, die het volk van de eenheidsstaat-in-wording vertegenwoordigde en onder leiding stond van Pieter Paulus (1754-1796), die de vergadering traditiegetrouw opende met gebed. Na de opening zouden de leden van de Staten-Generaal uiteengaan, waarmee dit instituut na meer dan twee eeuwen ophield te bestaan. Op die 1e maart waren er van de 126 leden echter nog maar negentig aanwezig, vanwege het feit dat in Friesland en Zeeland nog geen verkiezingen waren gehouden in verband met de vertraagde toetreding van deze gewesten. Gaandeweg viel de Vergadering uiteen in drie facties, te weten de door Pieter Vreede (1750-1837) aangevoerde Unitarissen, die uitgingen van een ondeelbare nationale soevereiniteit, de Federalisten die een stelsel voorstonden waarin de scheiding der machten en een grote mate van lokale en gewestelijke zelfstandigheid het centrale gezag in evenwicht moesten houden en de Moderaten onder leiding van R.J. Schimmelpenninck (1761-1825) die zich in geen van beide opvattingen volledig konden vinden.
In de Nationale Vergadering van 1796 en 1797 speelden de Unitarissen een belangrijke en stimulerende rol, onder andere blijkend uit de verdediging van voorstellen voor de één- en ondeelbaarheid van Nederland, de toelating van Joden tot de Nationale Vergadering, de scheiding van kerk en staat, het toekennen van het recht van petitie, de opheffing van de gilden en de afschaffing van de slavenhandel.
Toch waren de scheiding van kerk en staat en de één- en ondeelbaarheid van de staat voortdurend een bron van meningsverschillen. Tijdens de Republiek was de gereformeerde kerk de heersende kerk, wier predikanten door de staat werden betaald en van welke kerk men lid diende te zijn, wilde men een overheidsambt bekleden. De zogenaamde 'dissenters', (doopsgezinden, remonstranten, lutheranen) alsmede de rooms-katholieken en Joden waren daardoor achtergesteld bij de gereformeerden, hetgeen zich niet verdroeg met de leer van de Franse revolutie, die 'Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap' predikte. Na langdurige beraadslagingen werd op 5 augustus 1796 bij decreet bepaald dat er een scheiding van kerk en staat moest plaatsvinden en er dus geen bevoorrechte kerk meer kon zijn.
De vraag in hoeverre de Bataafse Republiek één natie moest zijn met een centraal bestuur en een beperkte gewestelijke soevereiniteit, werd vooral beheerst door de hiermee direct in verband staande samensmelting van de gewestelijke schulden (de 'Amalgame' genaamd). Holland, dat in zijn eentje een schuld had van 455 miljoen gulden vond tegenover zich de andere provincies met een gezamenlijke schuld van 155 miljoen gulden. Onnodig te zeggen dat Holland vóór samensmelting van de schulden was en de meeste andere provincies hiertegen Niet elke representant uit Holland was voor de 'amalgame'. Zie bijvoorbeeld het dagboek van Willem Hendrik Teding van Berkhout (L. de Gou, Dagboek van een patriot. Journaal van Willem Hendrik Teding van Berkhout ('s-Gravenhage, 1982; 118 en 121-123).
Naast de uitvoering van de bestuurlijke taken van de voormalige Staten-Generaal was de voornaamste taak van de Nationale Vergadering het ontwerpen van een constitutie. Uit de vergadering werd daartoe een commissie benoemd, bestaande uit 21 leden (6 Hollanders, 1 Drent en 2 leden uit elke andere provincie, Limburg, dat Frans gebied was, uitgezonderd). Deze commissie werd belast met het ontwerpen van een constitutie, een grondwet dus. Zie voor de archieven van deze en van de tweede commissie: zie rubriek A.4.2.1.
Omdat de zittingsduur van de Nationale Vergadering op 1 september 1797 afliep, werden reeds op 1 augustus 1797 verkiezingen voor de nieuwe Vergadering gehouden. Zowel Unitarissen als Federalisten kwamen versterkt in de Vergadering terug ten koste van de Moderaten, zodat overbrugging van de geschillen moeilijker dan ooit leek. Door een tweetal gebeurtenissen, te weten een staatsgreep in Frankrijk op de 18de Fructidor (4 september 1797) en de verloren slag bij Kamperduin op 11 oktober, waarvan de schuld op rekening van antirevolutionaire krachten werd geschoven, kregen de Unitarissen wat meer de wind in de zeilen. Nu ook werd de gematigde Franse gezant F. Noël (1755-1841) vervangen door de radicalere Ch. Delacroix (1741-1805), die grote invloed had op de politieke ontwikkelingen in de Bataafse Republiek. Bij een deel van de Unitarissen ontwikkelde zich nu het plan voor een 'Bataafse'' 18de Fructidor, dat wil zeggen een radicale staatsgreep die de Nationale Vergadering zou zuiveren van Federalisten en een nieuwe, unitarische grondwet zou ontwerpen. Op de 18de Fructidor (4 september 1797) had in Frankrijk een zuivering plaats. De royalisten werden uit de raden verwijderd.
Op 22 januari 1798 werd aan de hand van een door de Fransen goedgekeurd draaiboek een staatsgreep gepleegd met medewerking van de Franse generaal B.C. Joubert (1769-1799) en generaal Daendels. De Federalisten werden gedwongen de vergadering te verlaten. De overige leden van de vergadering moesten een verklaring afleggen van afkeer van het stadhouderschap, het federalisme, de regeringsloosheid en de aristocratie. Degenen die dit weigerden werden ook uit de vergadering verwijderd. Daarna proclameerde de romp van de Nationale Vergadering zich tot Constituerende Vergadering.
De tweede Nationale Vergadering heeft overigens weinig constructiefs tot stand gebracht. Al bij de aanvang van de zittingsperiode werd zij overspoeld door vele rekesten (verzoekschriften) van voor- en tegenstanders van het bepaalde in het verworpen grondwetsontwerp inzake de godsdienst en de voorgenomen samensmelting van de schulden.
De eerste besluiten van de Constituerende Vergadering waren de vernietiging van het reglement van de voormalige Nationale Vergadering, de proclamatie van de vernietiging van de gewestelijke soevereiniteit en de instelling van een Provisioneel Uitvoerend Bewind, bestaande uit vijf leden. De nieuwe Grondwetcommissie, teruggebracht van eenentwintig tot zeven leden, kwam betrekkelijk snel met een ontwerp voor de dag. Op 10 maart was reeds een ontwerpgrondwet gereed dat een week later door de Constituerende Vergadering werd aanvaard, waarna het op 23 april aan de grondvergaderingen, die inmiddels van echte en vermeende Orangisten en Federalisten waren gezuiverd, werd voorgelegd. Met een meerderheid van 153.913 voor en 11.597 tegen, dat is een kleine 40% van het totaal aantal volwassen mannen Kossmann, De Lage Landen, 56.
Dit niet-constitutioneel uitgeroepen Vertegenwoordigend Lichaam splitste zich in twee Kamers. Het ontwerpen van wetten en besluiten werd aan de Eerste Kamer (64 leden) voorbehouden en het bekrachtigen van de wetsontwerpen aan de Tweede Kamer (30 leden).
Het Vertegenwoordigend Lichaam benoemde verder de vijf leden van het Provisioneel Uitvoerend Bewind, die op hun beurt werden bijgestaan door acht agenten (ministers). Dit orgaan bleek niet opgewassen tegen zijn taak en was bovendien intern verdeeld. Twee van de agenten, I.J.A. Gogel (Financiën) en J. Spoors (Marine), konden zich niet verenigen met de door P. Vreede uitgezette koers. Bovendien had het de ontwikkelingen in Frankrijk tegen.
In het moederland van de revolutie had een wisseling van de wacht plaatsgevonden, die een einde had gemaakt aan de radicale (jacobijnse) invloed. Na benaderd te zijn door Gogel en Spoors pleegde Daendels, wederom gedekt door de Franse generaal Joubert, op 12 juni 1798 een tweede staatsgreep. De regering werd overgenomen door een Intermediair Bestuur, dat een dag later (13 juni 1798) een Intermediair Wetgevend Lichaam benoemde. In beide organen gaven nu de Moderaten de toon aan.
Spoors en Gogel riepen zichzelf tot directeur uit en kozen zelf de overige drie leden van het (Intermediair) Uitvoerend Bewind. In samenspraak met het inmiddels benoemde Intermediair Wetgevend Lichaam werd gewerkt aan maatregelen tot uitvoering van de Staatsregeling van 1798. De belangrijkste taak was daarom het organiseren van nieuwe verkiezingen voor legitiem gekozen volksvertegenwoordigers. De reglementaire verkiezingen daartoe werden op 31 juli 1798 gehouden. Via getrapte verkiezingen en met algemeen kiesrecht voor mannen, behoudens diegene die om politieke en welstandsredenen (men mocht niet langer dan drie maanden uit de armenkassen ondersteund zijn) waren uitgesloten, werd zo een constitutioneel Vertegenwoordigend Lichaam gekozen.
Het nu wettig gekozen Vertegenwoordigend Lichaam, waarin overwegend gematigde progressieven zitting hadden, moest de grondwet in organieke wetten uitwerken. Daartoe was dit lichaam in twee Kamers gesplitst. De Eerste Kamer ontwierp de wetsvoorstellen die door de Tweede Kamer bekrachtigd moesten worden. Op dezelfde wijze koos men een moderaat gezind Uitvoerend Bewind van vijf leden, onder wier gezag acht agenten (ministers) leiding gaven aan een gelijk aantal ministeries. Naast deze agenten bestonden er nog twee raden, die de buitenlandse bezittingen beheerden.
De Staatsregeling van 1798 trad in werking. De belangrijkste taak van het Uitvoerend Bewind was toezicht uit te oefenen op de stipte uitvoering van de door het Wetgevend Lichaam uitgevaardigde wetten. Bovendien was het belast met het toezicht op de departementale (provinciale) en gemeentebesturen en de gerechtshoven en rechtbanken. Ook de krijgsmacht was aan dit bewind ondergeschikt.
Het Uitvoerend Bewind slaagde er niet in om de vele door de Staatsregeling van 1798 vereiste hervormingen te realiseren. Het bestuur bleek te gecentraliseerd om de staatsmachinerie soepel te laten werken. Het Vertegenwoordigend Lichaam putte zich uit in politieke debatten en rivaliteiten. Toch werd er niet verlangd naar een terugkeer van het oude regime, zoals bleek uit het ontbreken van binnenlandse steun bij de mislukte Russisch-Engelse inval in 1799. Intern had men geen gevaar te duchten.
Van Franse zijde echter werd wel druk uitgeoefend op de politieke ontwikkelingen in de Bataafse Republiek. De grondwet van 1798 bepaalde dat er voor 1804 geen veranderingen in de staatsregeling mochten worden aangebracht. Toch werd er door het Franse bewind al in 1801 druk uitgeoefend om te komen tot een andere bestuursvorm, omdat de Eerste Consul, Napoleon Bonaparte, van mening was dat de Bataafse steun ontoereikend was. Nadat het Vertegenwoordigend Lichaam het voorstel had verworpen om de grondwet twee jaar eerder te herzien, werd er met Franse steun op 14 september 1801, buiten de volksvertegenwoordiging om, een nieuwe, autocratische staatsregeling geproclameerd. Het volk werd uitgenodigd zich hierover op 1 oktober in de grondvergaderingen uit te spreken. Door de massaal weggebleven kiezers als voorstander aan te merken, werd de verkiezingsuitslag (van 16.771 stemmen voor en 52.219 stemmen tegen) omgebogen in een aanvaarding van de nieuwe staatsregeling. Volgens deze regeling zou de macht worden toevertrouwd aan een Staatsbewind en een Wetgevend Lichaam.
De staatsgreep van 1801 en de daarop volgende reorganisaties maakten veel van de vernieuwingen van de voorgaande jaren ongedaan. Het moeizaam begonnen democratische experiment werd vervangen door een autocratisch bestuur met een behoudend beleid. Op 16 oktober 1801 werd het Staatsbewind geïnstalleerd. Dit college van twaalf leden werd belast met de uitvoerende macht, maar tevens werden de belangrijkste bevoegdheden van het voormalig Vertegenwoordigend Lichaam naar deze 'twaalf stadhouders' overgeheveld. Zo ging op dit college het recht van initiatief over en kreeg het de zeggenschap over leger en vloot. Ook benoemde het in eerste instantie de leden van het Wetgevend Lichaam, de opvolger van het Vertegenwoordigend Lichaam.
Het Wetgevend Lichaam bestond uit nog maar één Kamer van vijfendertig leden, waarvan slechts twaalf van te voren aangewezen leden de door het Staatsbewind ingediende wetsvoorstellen mochten bediscussiëren, waarna het voltallige Wetgevend Lichaam het wetsvoorstel kon aannemen of verwerpen. Bovendien mochten zij slechts tweemaal per jaar, gedurende zes of acht weken, zitting houden Van 15 april tot 1 juni en van 15 oktober tot 15 december, Art. 54 Staatsregeling 1801.
Met de samenballing van alle macht in één college werd een nieuw principe geïntroduceerd: het autoriteitsprincipe. Ook het censuskiesrecht deed zijn intrede. Vele voormalige regenten keerden terug op de bestuurskussens en beijverden zich om de gewestelijke en plaatselijke autonomie zo ver mogelijk te herwinnen en te verdedigen.
Toch lag in de terugkeer van de gewestelijke en stedelijke autonomie tevens de onmacht van het Staatsbewind besloten. Het miste de daadkracht om de tegenstribbelende gewesten en steden te beteugelen. Na de hervatting van de oorlog met Engeland in 1803 achtte Napoleon het voortbestaan van dit bewind niet langer opportuun. Toen hij zich in mei 1804 tot keizer had gekroond, zette hij het Staatsbewind onder steeds grotere druk en besloot ten slotte, in april 1805, tot de instelling van een éénhoofdige leiding in de vorm van het raadpensionarisschap. Voor de vorm werd deze staatsregeling, waarbij de verkiezing van Rutger Jan Schimmelpenninck tot raadpensionaris was inbegrepen, nog door een volksstemming bekrachtigd. De uitslag was tekenend voor de betrokkenheid van de kiezers. Van de ruim 350.000 kiezers stemden er 14.093 voor en 136 tegen.
Op 29 april 1805 werd R.J. Schimmelpenninck door het aftredend Wetgevend Lichaam geïnstalleerd als Raadpensionaris. Hij alleen had het recht van initiatief en legde zijn wetsvoorstellen voor aan de Staatsraad voor advies en aan het Wetgevend Lichaam ter goedkeuring. Evenals de vijf Secretarissen van Staat (ministers) waren de leden van deze colleges door hem persoonlijk benoemd. Het Wetgevend Lichaam werd gereduceerd tot negentien leden, die de titel Hun Hoogmogenden, vertegenwoordigende het Bataafse Gemenebest mochten dragen. Evenals hun voorgangers mochten ook zij maar tweemaal per jaar, gedurende zes weken, zitting houden en alleen stemmen over wetsvoorstellen die door de raadpensionaris waren ingediend. Op allerlei terreinen werd nu vorm gegeven aan de hervorming van staat en samenleving. De geringe medewerking hier te lande aan de invoering van het Continentaal Stelsel, waarmee Napoleon de kusten van het Europese continent voor Engelse goederen wilde afsluiten, leidde wederom tot keizerlijke interventie. De betrekkelijke onafhankelijkheid van de Bataafse Republiek paste niet in het machtspolitieke spel van Napoleon. Schimmelpenninck moest plaats maken voor koning Lodewijk Napoleon Bonaparte.
Op 5 juni 1806 werd Lodewijk Napoleon Bonaparte, de broer van de Franse keizer, tot koning van het Koninkrijk Holland gekroond. De reeds begonnen omvorming naar een éénhoofdige centrale leiding met ondergeschikte lagere bestuurslichamen werd voortgezet.
In de nieuwe grondwet werd de macht van het Wetgevend Lichaam nog meer beknot dan voorheen. De koning bepaalde de samenstelling van dit Wetgevend Lichaam. Het ledental werd gebracht op 38 (later 42, door uitbreiding van het grondgebied met Oost-Friesland) en men kwam nog maar eens per jaar, gedurende twee maanden, bijeen. De procedure van vaststelling van wetten bleef weliswaar dezelfde als voorheen, maar de koning kon eveneens door de wet gemachtigd worden om het wetgevend gezag zonder de medewerking van Hun Hoogmogenden uit te oefenen. Bovendien verloren zij het recht van bekrachtiging van traktaten, het recht van gratie, het recht van abolitie of remissie van door rechterlijk vonnis opgelegde straffen en ten slotte, in februari 1807, ook nog de titel Hun Hoogmogenden.
Hoewel Lodewijk Napoleon welwillend stond tegenover de Bataafse belangen, wat hem in zekere zin de titel De Goede Koning opleverde, ontbrak het hem aan speelruimte tegenover zijn keizerlijke broer, hetgeen hem, in combinatie met zijn lichamelijke handicap, ook nog de aanduiding De Lamme bezorgde. Zijn verzet tegen een al te stringente toepassing van het Continentaal Stelsel ondermijnde de blokkade van Engeland. Dit leidde uiteindelijk tot zijn abdicatie onder druk van door zijn broer veroorzaakte omstandigheden.
In de periode 1 juli 1810 tot 9 juli 1810 was er een Provisioneel Regentschap werkzaam, dat ook na 9 juli, tot de komst van de Hertog van Plaisance, nog korte tijd het gezag uitoefende als Algemeen Bestuur. Op 9 juli 1810 werd de volledige inlijving van Nederland bij Frankrijk bij keizerlijk decreet afgekondigd.
De laatste vergadering van het Wetgevend Lichaam werd gehouden op 27 juli 1810. Een van de laatste bezigheden was de benoeming van een delegatie naar Parijs, van vijftien leden (het latere Conseil pour les Affaires d'Hollande), die mee moest werken aan de samenstelling van een algemeen reglement op de organisatie van de geannexeerde Hollandse departementen. Nederland had de laatste schijn van zelfstandigheid verloren.
Het decreet van 9 juli 1810 verklaarde Holland met het keizerrijk Frankrijk verbonden, Amsterdam werd de derde stad van het keizerrijk, de koninklijke lijfwacht werd verenigd met de keizerlijke en de bestaande belastingen zouden worden gehandhaafd tot 1 januari 1811. Op die datum zou de Franse administratie worden ingevoerd. Holland zou in het Rijk vertegenwoordigd zijn met zes senatoren in de keizerlijke Senaat, zes leden in de Franse Staatsraad, vijfentwintig in de Législative (Wetgevend Lichaam) en twee raadsheren in het Franse Hof van Cassatie.
De aartsthesaurier, Charles François Lebrun, hertog van Plaisance (Piacenza, Italië), kwam naar Amsterdam om op te treden als plaatsvervanger van de keizer (Algemeen Stedehouder van de keizer). Hij moest van alle ambtenaren en officieren de eed afnemen, toezien op de stipte naleving van keizerlijke besluiten, lopende zaken afwikkelen, op de begroting van 1810 een zo groot mogelijk bedrag reserveren voor de marine en Hollandse ministers die hem niet bevielen, vervangen. Op 1 januari 1811 zou hij benoemd worden tot Gouverneur-Generaal van de Hollandse departementen.
Op 18 oktober 1810 werd het Decreet van Rambouillet uitgevaardigd, waarbij het bestuur over de Hollandse departementen geregeld werd. Het decreet zelf was onderverdeeld in veertien titels met in totaal 220 artikelen. Dit decreet vormde in feite de grondwet tot 1813 H.T. Colenbrander, Inlijving en Opstand (Amsterdam 1913) 25.
Het algemeen bestuur in de periode 1 januari 1811 - 20 november 1813 bestond uit de Gouverneur-generaal (Lebrun), de Intendant-generaal van Financiën (Gogel) en de Intendant van Binnenlandse Zaken (F.J.B. d'Alphonse) en directeuren voor Waterstaat (Van den Houte, later J.H. Mollerus), de Schatkist (R. Voûte), de Douane (Coquebert-Montbret), de Publieke schuld (Six van Oterleek) en Politie (Devilliers du Terrage). De Gouvernementssecretarie (Secrétairerie des Commandements) werd geleid door Verheijen, die onder Lodewijk Napoleon kabinetssecretaris was geweest. In de voorgaande jaren was al een grote mate van centralisatie bereikt, in de periode van de inlijving werd dit proces voltooid.
Na de Volkerenslag bij Leipzig op 20 oktober 1813 tussen de Grande Armée en de legers van de Coalitie werd op initiatief van G.K. van Hogendorp op 20 november 1813 een Algemeen Bestuur der Vereenigde Nederlanden geproclameerd dat de macht in handen zou nemen tot de prins van Oranje in Nederland zou zijn teruggekeerd. Deze arriveerde op 30 november 1813 in Scheveningen. Op 6 december 1813 aanvaardde hij de soevereiniteit over het Nederlands grondgebied.
Willem I maakte voor de opbouw en het bestuur van het koninkrijk dankbaar gebruik van het goedlopende bestuursapparaat, zoals zich dat na 1795 ontwikkeld had G.D. Homan, Nederland in de Napoleontische tijd (Haarlem 1978), 125.
In 1823 is door J.A. de Zwaan, commies chartermeester bij het Rijksarchief, een inventaris samengesteld van archivalia van de Wetgevende Colleges 1796- 1801 en van gedrukte stukken van het Staatsbewind, de 'Bataafse Republiek' en de Koninklijke Regering, 1801-1810. De archiefbestanden zijn meegekomen met de archieven van de Staten-Generaal en door De Zwaan daarvan afgescheiden. In de inventaris is sprake van stukken van de (1e en 2e) constitutiecommissie 1796-1798 (16 portefeuilles A tm Q).
In 1816 is door J. Couperus, de laatste griffier van het Wetgevend Lichaam een verzameling archivalia van het Wetgevend Lichaam 1801-1810 aangeboden aan de minister Secretaris van Staat en overgedragen. In 1854 zijn door het Kabinet des Konings overgedragen aan het Rijksarchief 'de oude archieven' van de hoogste organen van de uitvoerende macht (Uitvoerend Bewind tot en met Koning Lodewijk Napoleon en Prins Stedehouder/Gouverneur-generaal, ongespecificeerd), en een aantal expliciet beschreven afgedwaalde stukken van die organen, die naderhand bij het Kabinet des Konings terechtgekomen waren (afkomstig van Couperus, Dassevael en Verheijen). Bij de overname in november 1854 is niet van tevoren door het Rijksarchief een beschrijvende lijst opgemaakt en geen proces-verbaal opgesteld Correspondentie hierover in archief van het Algemeen Rijksarchief; in de correspondentie van 1854-1855 geen overzicht aangetroffen. Gegevens over de overgedragen afgedwaalde stukken zijn te vinden in de archieven van de Staatssecretarie en het Kabinet des Konings onder de volgende exhibita: Archief Staatsecretarie (9 jul 1816 nr. 98; 17 jul 1816 litt. EE geheim; 14 feb. 1834 litt. K 4 geheim; 19 apr. 1837 nr. 151; 29 jun. 1838 litt E27 geheim); Archief Kabinet des Konings (18 jul. 1842 litt W 25 geheim; 24 feb. 1853 nr 68; 22 nov. 1854 nr 59; 17 feb. 1856 nr 88;In exh. van 24 feb. 1853 is nog sprake van retroacta: 17 mei 1849 nr 120, 13 jun. 1849 nr 5, 9 jul. 1849 nr 69 en 24 mei 1849 nr 7.)
In de Gestie van Bakhuizen van den Brink is geen specificatie van de overdracht van november 1854 opgenomen R. Fruin, De Gestie van Dr. R.C. Bakhuizen van den Brink [...], ('s-Gravenhage, 1926).
Het archiefblok bevat archiefstukken onder verschillende rechtstitels verworven.
Ter gelegenheid van de herdenking van het feit dat het in 1995 tweehonderd jaar geleden is dat de Bataafse Revolutie de aanzet gaf tot het stichten van de moderne Nederlandse eenheidsstaat, werd in 1994 besloten tot herinventarisatie van het conglomeraat archieven dat bekend stond als `Wetgevende Colleges 1796-1813'. Als gevolg van de herdenking werd een toename van de belangstelling voor deze relatief weinig bestudeerde periode in onze geschiedenis verwacht en dientengevolge een intensievere raadpleging van deze archieven. Dit bestand had een aantal gebreken die bij die intensievere raadpleging niet langer acceptabel geacht konden worden. Zo waren de series van de oorspronkelijke ordening grotendeels versplinterd geraakt door het bestand en onlogisch geplaatst, waren beschrijvingen onjuist of onvolledig, ontbrak een inleiding op de inventaris met uitleg van de werking van het archief en aanwijzingen voor onderzoek en ontbrak zelfs een inhoudsopgave. Ook was de materiële staat van dien aard dat nieuwe verpakking en restauratie van de stukken dringend nodig waren.
De archieven van de Constitutiecommissies 1796-1798 maakten oorspronkelijk deel uit van het bestand Wetgevende Colleges, maar zijn in 1984 opnieuw geïnventariseerd en apart beschreven in inventaris 2.01.39. Door middel van klappers op namen van plaatsen van waaruit rekesten werden opgesteld en ingestuurd, werd dit archief nader toegankelijk gemaakt. De archieven van de eerste en tweede Constitutiecommissies zijn bij de herbewerking weer opgenomen in deze inventaris.
Het archief van het Wetgevend Lichaam, dat als afzonderlijk archief was beschreven in inventaris 2.01.01.02, is toegevoegd aan het archiefbestand van de wetgevende colleges. De oorspronkelijke inventarisnummers 1-52 zijn gewijzigd in 901-952.
De oorspronkelijke ordening is voor zover mogelijk hersteld en de beschrijvingen zijn verbeterd, maar wel als eenheid intact gelaten met hun oorspronkelijke inventarisnummer. Geen enkele beschrijving is gesplitst of samengevoegd. De nummering van de beschrijvingen in de inventaris is momenteel door de herschikking niet meer één oplopende reeks. In een concordantie is aangegeven op welke bladzijde zich elk inventarisnummer bevindt. Er is nu een inleiding op de inventaris met aanwijzingen voor de onderzoeker en de materiële verzorging voldoet weer aan de normen. Door verwijzing naar elders berustende bestanddelen uit dit geheel is makkelijker dan voorheen een compleet beeld te krijgen van de werkzaamheid van wetgevende en uitvoerende macht op het hoogste niveau in de Bataafs-Franse tijd. Door de zoekvoorbeelden wordt ook de relatie tussen de organen van de wetgevende en uitvoerende macht op centraal niveau onderling en met die op decentraal niveau duidelijk gemaakt.
Voor snel en doeltreffend onderzoek in de archieven van de Wetgevende Colleges 1796-1810 is kennis van de structuur en administratieve opzet van het archiefbestand een eerste vereiste. Immers, er is geen algemene index op het totale bestand en er is nauwelijks sprake van een ordening op onderwerp.
De archieven zijn geordend volgens het principe van chronologisch geordende reeksen van stukken (decreten, besluiten, rekesten en dergelijke), waarop ingangen gemaakt zijn. Dit systeem kwam ook voor bij de directe voorganger van de Wetgevende Colleges, de Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden. Aanvankelijk is het tamelijk ongewijzigd overgenomen, maar naderhand is het essentieel gewijzigd.
Het archiefbestand Wetgevende Colleges is dan ook in twee delen verdeeld:
Het verschil in de ordening van beide delen zit hem in de plaatsing van de bijlagen bij de belangrijkste stukken.
Die bijlagen zijn in het eerste deel geplaatst in afzonderlijke series en in het tweede deel gevoegd bij de betreffende resolutie of het betreffende besluit of decreet.
Het (doorlopende) administratieve apparaat van de Nationale Vergadering en de daarop volgende Wetgevende Colleges, te weten de Constituerende Vergadering, niet-constitutioneel uitgeroepen Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam, Intermediair Wetgevend Lichaam en constitutioneel gekozen Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam, heeft als het ware één doorlopend archief aangelegd. Bij het aantreden van een nieuw wetgevend college werd vaak een nieuwe serie banden of bundels in gebruik genomen met de nieuwe naam als opschrift, bijvoorbeeld bij de decreten en besluiten en de indices. Sommige series echter liepen gewoon door zonder aanduiding van verandering van wetgevend college, bijvoorbeeld de ingekomen stukken in inv.nrs. 182-275 en rekesten inv.nrs. in 276-388. Bij latere bijeenbrenging zijn óók de series, die door het administratieve apparaat van de Twééde Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam werden aangelegd, bij het geheel gevoegd. De grote series zijn:
Er zijn twee soorten besluiten en decreten: geheime en niet-geheime. Niet-geheime zijn er in drie versies: minuut exemplaren (vastgestelde concepten) zogenoemde net exemplaren (in het net uitgeschreven definitieve versies) en gedrukte exemplaren. Geheime zijn er maar in de eerste twee versies, uiteraard niet in gedrukte versie. De niet-gedrukte besluiten en decreten zijn chronologisch per vergaderdag geborgen in een gedrukte omslag, die fungeert als presentielijst, met aantekening tevens van de afwezigen. Daarbinnen liggen de besluiten of decreten, die een een vaste redactionele vorm hebben.
De geschreven of gedrukte formulering is meestal: Is gelezen een missive / rapport van ... d.d. ... (nr...), waarop gedelibereerd zijnde is besloten / gedecreteerd ...(te stellen in handen van ... om consideratie en advies / aan te nemen voor notificatie / extract te zenden aan ... en dergelijke); soms ontbreekt een formulering en heeft men 'conform' geschreven op het stuk waarover gedelibereerd werd.
Voor het samenstellen van de tekst van een minuut decreet zijn vaak originele rapporten en extractbesluiten met doorhalingen en aanvullingen aangepast en in het raamwerk van de standaardformulering van het decreet ingepast. Soms zijn er bijlagen bij, hoewel de meeste bijlagen elders, meestal in aparte series, geborgen zijn.
De gedrukte decreten en besluiten geven uiteraard slechts de vastgestelde tekst. Ze zijn ook te vinden in de bibliotheek van het Nationaal Archief en in bibliotheken van universiteiten en in de Koninklijke Bibliotheek.
Ook deze zijn weer te onderscheiden in geheime en niet-geheime. De bijlagen (hoofdzakelijk ingekomen stukken) zijn op verschillende manieren tot series gevormd. Er zijn er die op redactionele vorm geordend zijn (bijvoorbeeld de ingekomen rekesten of ingekomen extractbesluiten) en die op afzender geordend zijn. Soms bestaat zo'n serie uit slechts bij één wetgevend college ingekomen stukken, soms uit bij alle, elkaar opvolgende, Wetgevende Colleges ingekomen stukken. Een kleine minderheid van de ingekomen stukken is op onderwerp geordend.
In elke serie bijlagen zijn de stukken opgeborgen op datum van het decreet of besluit, waarop ze betrekking hebben en per datum op de volgorde van de op die dag genomen besluiten. Op het betreffende stuk is door de administratie de exhibitumdatum (datum van behandeling en besluitvorming) aangegeven.
Vaak wordt op een ingekomen stuk niet direct inhoudelijk (zogenaamd finaal) beslist, maar besloten het stuk voor advies in handen te stellen van een vaste of personele commissie (ad hoc commissie) uit het wetgevend college of om advies door te zenden aan een andere instantie. Het stuk wordt dan na terugkomst met advies opgelegd op de datum waarop het definitieve decreet wordt uitgevaardigd of besluit genomen is. Soms wordt het stuk niet opgelegd in het (hoofd)archief van het wetgevend college, maar wordt het opgelegd in het bijbehorende archief van de vaste of ad hoc commissie. Deze archieven zijn voor een deel eveneens in de onderhavige inventaris opgenomen.
Indien het ingekomen stuk om advies aan een instantie buiten het wetgevend college gestuurd is, kan het soms zijn dat het stuk daar ten onrechte achtergebleven is.
De minuten van uitgaande brieven van de Nationale Vergadering en de Constituerende Vergadering maken eveneens deel uit van de bijlagen tot de decreten en besluiten. Ze vormen één chronologische serie met eigen ingang in de vorm van een chronologisch ingericht register van afgeschreven brieven.
De index is een hulpmiddel (neventoegang) dat destijds door de administratie aangelegd is om in het archief chronologisch opgeborgen stukken, waarvan men later de datum niet meer zou weten, makkelijk te kunnen terugvinden. Bij historisch onderzoek kan hier uiteraard eveneens gebruik van worden gemaakt. De term index (meervoud: indices) wordt zowel gebruikt voor de toegang als abstractie, als voor de toegang in zijn materiële vorm en wel in de vorm van één deel.
Indien de datum van een gezocht decreet of besluit bekend is, kan men dit zonder problemen rechtstreeks opzoeken in de betreffende serie besluiten of decreten. Men vraagt het inventarisnummer aan van de bundel waarin de bekende datum voorkomt.
Indien echter geen datum van een bepaald decreet of besluit bekend is gebruikt men de index. Het tijdrovende alternatief is het geheel doornemen van de series tot men het gewenste stuk vindt.
Er zijn hier drie soorten indices:
Indices zijn er in de loop der tijd in vele uitvoeringen gemaakt. Met de onderhavige indices kan men alfabetisch op onderwerp en naam (vermeld in het decreet of besluit) zoeken. Eigenlijk is hier strikt archivistisch gesproken sprake van een klapper, een alfabetische trefwoorden- en/of namenindex.
Ad a. Geschreven niet-geheime index
Bij elke alfabetletter is eerst een overzichtje (hoofdenlijstje) van de onderwerpen die onder die letter te vinden zijn, verwijzend naar het folionummer van de index. Als eerste hoofd komt altijd een overzicht van persoonsnamen, plaatsnamen en instanties, zonder verdere gegevens. Soms is er wel doorverwijzing naar een ander folionummer van dezelfde index, waar dan onder een andere letter en hoofd wél iets naders gezegd wordt. Bij de verdere hoofdjes vindt men een omschrijving van de stukken die op het onderwerp van het gezochte (en andere) decreten of besluiten betrekking hebben. Men vindt achter het trefwoord of de naam waarop men zoekt altijd een verwijzing naar de datum van het decreet of besluit dat er op betrekking heeft. Dit is dan direct opvraagbaar met behulp van de inventaris.
Uit het besluit en vaak ook al uit de index, wordt men tevens gewaar welke stukken bij de totstandkoming van het besluit een rol gespeeld hebben. Om deze stukken te achterhalen dient men zich te realiseren waar, in welke series bijlagen, deze op datum van het besluit opgeborgen zouden kunnen zijn.
Het overgrote deel van de ingekomen stukken bestaat uit rekesten, extracten uit het register van decreten van de Tweede Kamer en brieven. Is er bijvoorbeeld sprake van een rekest dan zijn er verschillende mogelijkheden:
Is er sprake van een ingekomen extract uit het register van de decreten van de Tweede Kamer, dan is dit hoogstwaarschijnlijk in de betreffende serie op datum te vinden. Dit soort extracten werden zeer veelvuldig verzonden, omdat de briefvorm werd gereserveerd voor correspondentie met personen en colleges van gelijke en hogere rang. De meeste kans om een brief, memorie of advies van een bepaalde afzender te vinden heeft men in de doorlopende serie in de inventarisnummers.
Ad b. De gedrukte niet-geheime index
De gedrukte index is eveneens ingericht als alfabetische tref- en naamwoordenklapper. Hier wordt echter altijd verwezen naar het deel en bladzijdenummer van de gedrukte serie. Bij de gedrukte indices zijn de trefwoorden alfabetisch opgevoerd, zonder hoofdenlijstje.
Bij de rubriek rekesten op naam wordt niets naders meegedeeld; bij de zaken van meer algemeen belang worden ook de stukken ter zake omschreven. Een indicatie voor de mogelijke verblijfplaats van deze stukken kan men uit het gevonden decreet of besluit (of soms al uit de index) afleiden.
De gedrukte indices zijn ook te vinden in de bibliotheek van het Nationaal Archief en in de bibliotheken van de universiteiten en in de Koninklijke Bibliotheek.
Ad c. De geschreven geheime index
Deze index is op gelijke wijze ingericht als de reeds hiervoor vermelde geschreven niet-geheime index
Evenals de Staten-Generaal hebben de Nationale Vergadering, de Constituerende vergadering en het Wetgevend Lichaam voor bepaalde aangelegenheden aan diverse personen akten uitgereikt als rechtsgeldig bewijs voor het daarin gestelde. Dit betrof een heel scala aan zaken op het gebied van erfrecht, strafrecht, zakelijk recht, benoemingen en dergelijke. De specifieke termen die daarvoor in die tijd gebruikt werden, zijn opgenomen in de verklarende woordenlijst. Publicaties van alle proclamaties en bekendmakingen van de wetgevende macht (gebundeld met die van de uitvoerende machten) zijn meestal per jaar gebonden met een toegevoegde jaarindex. Soms zijn die jaarindices tot een aparte index over meerdere jaren gevormd. Ze zijn ook gedrukt.
Traktaten en ratificaties uit de periode 1796-1798 zijn niet in het bestand van de Wetgevende Colleges aanwezig. Met blanco nummers zijn wel de traktaten en ratificaties van de Wetgevende Colleges opgenomen die in andere archieven, berustend in het Nationaal Archief berusten. Zie: Inventaris van de archieven van het departement van Buitenlandse zaken, 1796-1810, nummer toegang 2.01.08.
In de brievenboeken (kopieboeken) werden ingekomen brieven van diverse colleges, comités en commissies afgeschreven. Per afzender werd een apart katern gemaakt. Het systeem is slechts bijgehouden tot mei 1799.
In de commissoriaallijsten hield men aantekening van de voortgang en afdoening van zaken die, voor `consideratie en advies', commissoriaal waren gemaakt (gedelegeerd aan commissies). Op deze chronologische lijsten werd een neveningang gemaakt in de vorm van alfabetische indices (klappers). Hiermee kan men op trefwoord zoeken naar een bepaalde commissoriaal gemaakte zaak. Uiteraard kan men hiervoor ook de gewone index benutten.
Het Dagverhaal was een particulier uitgegeven verslag van de beraadslagingen van de Nationale Vergadering en opvolgende Wetgevende Colleges. In het Dagverhaal wordt zoveel mogelijk een woordelijk verslag gegeven van het verhandelde in de respectieve Wetgevende Colleges. Bovendien wordt ook aandacht besteed aan gebeurtenissen in en rond de vergaderzaal. De weergave van de gebeurtenissen schijnt nogal subjectief te zijn. Niet alles wat besproken is, is (even uitvoerig) opgenomen en soms zijn redevoeringen van bepaalde personen weggelaten. Evenals bij de term index staat ook hier het woord dagverhaal zowel voor het abstracte geheel als voor een materiële eenheid van één band of zelfs het verslag van één zittingsdag.
Het dagverhaal is in druk uitgegeven door een particuliere firma. Hoewel de dagverhalen formeel geen archiefstukken van de Wetgevende Colleges zijn, heeft men ze indertijd toch bij het archiefbestand gevoegd. Ook buiten het archief zijn ze in diverse bibliotheken, waaronder die van het Nationaal Archief, te raadplegen. Een onvoltooid gebleven index van L.M. Rollin Couquerque maakt de serie dagverhalen redelijk toegankelijk.
Vaste of ad-hoccommissies hebben hun archief vaak rommelig geordend. Er zijn zowel series (bijvoorbeeld op afzender) als onderwerpsbundels gevormd. Op de in deze inventaris beschreven commissie-archieven zijn geen ingangen aanwezig.
Met de inwerkingtreding van de nieuwe staatsregeling van 1801 werd ook een nieuwe, moderner, archiefordening ingevoerd. De stukken die als bijlagen van de besluiten (resoluties) van het Wetgevend Lichaam dienden, werden nu direct bij het betreffende besluit gevoegd. De hoofdelementen van het archiefbestand zijn hier:
De term Notulen is misleidend. Weliswaar zijn de stukken vaak zo genoemd, maar in tegenstelling tot echte notulen vindt men in deze stukken geen verslag van de discussies en afwegingen die tot het besluit hebben geleid. Het gaat bij deze serie om Resoluties, gemotiveerde besluitenlijsten. Per vergaderdag is weer een gedrukte presentielijst aanwezig die als omslag voor de notulen/resoluties met hun respectieve bijlagen (ingekomen stukken) fungeert. De notulen zijn opgemaakt volgens de standaardformulering. Bij verwijzing naar de missiven van het Staatsbewind waarover gedelibereerd is, wordt een briefnummer van die missiven vermeld in de vorm van een breuk, waarbij de teller het eigenlijke nummer van die brief is en de noemer het nummer van het besluit tot het zenden van die missive in de serie notulen van die dag.
Op deze resoluties zijn geen geschreven indices aanwezig, wel zijn er gedrukte indices op de gedrukte resoluties (zie inv.nrs 722-734, p. 1 e.v.).
De inrichting van de serie geheime notulen (resoluties) is weer gelijk aan die van de niet-geheime notulen. De bijlagen zijn hierbij gevoegd. Op deze resoluties zijn geen geschreven indices aanwezig
De gedrukte resoluties zijn slechts aanwezig van 2 november 1801 tot en met 1806, met de gedrukte indices er al of niet bij ingebonden over dezelfde periode. De indices verwijzen naar de datum van het terzake genomen besluit en de pagina van het register van gedrukte resoluties. In de index is een hoofdenlijst, ook genoemd lijst der respecten.
Merkwaardigerwijs is er een gedrukte geheime index, hoewel een zeer minieme, van niet meer dan anderhalve bladzijde verwijzingen, over 1807. De index verwijst naar de datum van het betreffende besluit.
Het Wetgevend Lichaam is begonnen met de uitgave van de zgn 'gedrukte stukken'. Deze zijn in het onderhavige archief niet bewaard gebleven. Wel zitten er fragmenten van in particuliere archieven, zoals bijvoorbeeld in de collectie Couperus, toegang 1.10.23, inv.nrs. 31-36.
Er is slechts één band dagverhalen en wel over de periode 1 november 1801 tot en met 12 juni 1802.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.
Op de rekesten Heerlijke Rechten en Tienden ingekomen bij de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam (inventarisnummers 390-441) is een
Op de Dagverhalen (inventarisnummers 700-708) is een
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Wetgevende Colleges, nummer toegang 2.01.01.01, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Wetgevende Colleges, 2.01.01.01, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
Hiernaar wordt in de inventaris verwezen door middel van blanco inventarisnummers op de plaats waar de stukken ontbreken.
De achtereenvolgende Wetgevende Colleges hebben een aantal vaste en ad hoc commissies gekend. De archivalia van de meeste daarvan zijn gedeponeerd in het archiefbestand Wetgevende Colleges, maar enkele zijn elders terechtgekomen, dan wel verloren gegaan.
Het archief van de Commissie van Buitenlandse Zaken 1796-1798 is geïncorporeerd geraakt in het archief van het `Departement van Buitenlandse Zaken 1796-1810' en is beschreven in inventaris 2.21.08. In deze toegang zijn de inventarisnummers van deze commissie als blanco inventarisnummers opgenomen bij Commissie-archieven.
Het archief van de Commissie van Binnenlandse Correspondentie 1796-1798 is indertijd opgenomen in het archief van het 'Departement van Binnenlandse Zaken 1796-1810' en staat beschreven in inventaris 2.21.12. In deze toegang zijn de inventarisnummers van deze commissie als blanco inventarisnummers opgenomen bij Commissie-archieven.
Het archief van de Constitutiecommissies 1796-1798 maakte oorspronkelijk deel uit van het bestand Wetgevende Colleges, maar is in 1984 opnieuw geïnventariseerd en apart beschreven in inventaris 2.01.39. Door middel van klappers op namen van plaatsen van waaruit rekesten werden opgesteld en ingestuurd, werd dit archief nader toegankelijk gemaakt. De archieven van de eerste en tweede Constitutiecommissies zijn bij de herbewerking weer opgenomen in deze inventaris.
Berustend in het archief van de Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden 1576-1796 nummers toegangen 1.01.03 - 1.01.08:
Voor verder onderzoek over de uitvoerende macht in de Bataafs-Franse tijd zie:
Zoals eerder in deze inleiding vermeld, gaat het zoeken van gegevens en stukken over zaken en personen moeizaam in de archieven van de Wetgevende Colleges, omdat er geen ordening is op onderwerp en men niet in één algemene index (bladwijzer) kan zoeken naar een bepaalde zaak of persoon. De uitgave van het Dagverhaal bood de mogelijkheid om één algemene index te maken op de onderwerpen (en op de personen), waaraan door de Wetgevende Colleges aandacht is besteed, uitgezonderd de geheime en in beraad gehou-den, niet afgedane aangelegenheden. Op 12 juni 1802 werd met de uitgave van het Dagverhaal gestopt. Voor een eerste oriëntatie in de revolutionaire periode is het Dagverhaal met zijn index een redelijk hulpmiddel, hoewel de index mankementen kent.
Meer dan een eeuw na de uitgave van het Dagverhaal is L.M. Rollin Couquerque begonnen een index op zaken te maken die voorkomen in het Dagverhaal (namen van personen kunnen hier dus niet mee gevonden worden). Helaas is deze index niet voltooid en ook niet altijd even nauwkeurig: soms zit de bladzijde-verwijzing er nét een nummer naast; ook wordt soms verwezen naar bladzijden van het Dagverhaal waar een onderwerp behandeld wordt dat niet geheel past onder het trefwoord. Het is niet getalsmatig bekend hoe gedegen de gehele serie Dagverhalen op trefwoorden is doorgenomen. Volgens R.J.van der Have, Een register op het Dagverhaal? Een verslag van het onderzoek naar de mogelijkheden om een register op het Dagverhaal samen te stellen (Leiden 1977) III, heeft Rollin Couquerque ook veel mogelijke verwijzingen niet opgenomen.
Overigens is de index blijven steken in het stadium van losse blaadjes die nog verder gecompileerd moesten worden. Zie voor een compleet overzicht van alle voorkomende trefwoorden in de index Rollin Couquerque: Van der Have, Een register op het Dagverhaal?
Alvorens het systeem en de bruikbaarheid van de index duidelijk te maken, eerst nog enige opmerkingen over de hoofdrubrieken van de index. Het merendeel van de hoofdrubrieken beslaat de volledige periode 1796-1802. Sommige rubrieken zijn echter gestopt in 1798. Een aantal ervan werd vervolgd in andere rubrieken (bijvoorbeeld Nijverheid en Handel). De hoofdrubrieken Nationale Vergadering, Wetgevend Lichaam, Wetgevende Macht en Staatsregeling lijken niet altijd even goed van elkaar gescheiden. De rubriek Kortingen en Arresten betreft militairen.
Bij het indiceren zijn verschillende systemen gehanteerd voor de notering van de verwijzingen. Per hoofdrubriek vindt men die systemen in principe steeds in dezelfde volgorde toegepast, hoewel er hier en daar wel wat afwijkt of ontbreekt. Die volgorde weerspiegelt in grote trekken een chronologie van 1796-1802. Tussen mei 1797 en mei 1798 is de chronologie onderbroken.
Eerst komen indexblaadjes die per deel van het Dagverhaal de trefwoorden De trefwoorden zijn meestal niet letterlijk aan de tekst van het Dagverhaal ontleend, ze zijn meestal een aanduiding voor een aantal zaken die onder hetzelfde begrip vallen.
Bij dit systeem is bij elk geïndiceerd deel van het Dagverhaal de lijst van opgevoerde trefwoorden anders.
Vervolgens vindt men een gedeelte dat verwijst naar gegevens uit Dagverhalen I tot en met X, dat is: deel I tot en met IX van de serie 1 én deel I tm X van de serie 2, dus over de periode maart 1796 - december 1800. Waar de serie 2 bedoeld wordt, staat (1798) - of aanhalingste-kens daarvan - voor de Romeinse cijfers.
Dit gedeelte lijkt het begin van een compilatie te zijn van de blaadjes per Dagverhaal naar blaadjes op trefwoord. Het is te herkennen aan de koptekst, waarin de hoofdrubriek en een Arabisch volgnummer staan vermeld (bijvoorbeeld Binnenlandse Zaken 2). Vergelijking met systeem 1 leert dat systeem 2 ook heel andere trefwoorden bevat dan systeem 1 voor dezelfde dagverhalen. Bij dezelfde trefwoorden in beide systemen worden bij verwijzingen naar dezelfde delen van het Dagverhaal meestal verschillende pagina's genoemd, maar ook wel enkele gelijke pagina's.
Het derde gedeelte geeft in chronologische volgorde per vergaderdatum iets ruimer omschreven onderwerpen en zaken met de vindplaatsen in het deel van het Dagverhaal, over de periode mei 1798 - februari 1799. Het vervolg van de zaak wordt ook aangetekend bij de eerste vermelding. Merkwaardig is dat eerst vindplaatsen in deel `X' genoemd worden en dat dit deel I van de serie 2 blijkt te zijn: 4 mei 1798 - 31 juli 1798 (dit deel per ongeluk doorgenum-merd?). Daarna volgen de vindplaatsen in de overige delen van de serie 2: deel II tm III.
Ten slotte wordt in het vierde gedeelte teruggekeerd naar het systeem, zoals dat in het eerste gedeelte werd gehanteerd. Het begint meestal met deel IV of V van de serie 2 en loopt door tot en met deel XIV van de serie 2.
De hoofdrubriek Staatsregeling bevat een schema (Ontwerp) Staatsregeling waarmee de vindplaatsen van aangelegenheden betreffende de artikelen van de (ontwerp)staatsregeling 1798 en van 1801 in het Dagverhaal worden aangeduid over de periode november 1796 - juni 1802 (Dagverhaal IV van de serie 1 - Dagverhaal XIV van de serie 2).
De hoofdrubriek Nijverheid is slechts tot en met deel V van de serie 1 (1796 - 1798) ontsloten volgens bovengenoemde methode 1 en bevat slechts één pagina met verzamelde gegevens volgens methode 2. Het verdient aanbeveling om bij raadpleging van deze hoofrubriek ook te kijken onder de hoofdrubriek Handel (pagina 103 tot en met 136), waarbinnen zich ook (foutief ingebonden) indexblaadjes bevinden met de kop Nijverheid (systeem 3, deel X oftewel deel I van serie 2 tot en met deel VI van serie 2 1798-1799 en systeem 1, deel XI tot en met deel XIV 1801-1802). Tevens zijn indexblaadjes met de dubbele kop Handel en Nijverheid aanwezig (systeem 1, deel VII van serie 2 tot en met deel X van serie 2, 1800).
De drie hoofdrubrieken Kortingen/Arresten (betreft militaire zaken), Visserij en Scheepvaart missen het gedeelte dat volgens systeem 1 toegankelijk is gemaakt.
Wanneer men het onderwerp gevonden en gelezen heeft op de genoemde pagina of pagina's van het Dagverhaal kan men voor eventuele nadere informatie zoeken in de series Gedrukte decreten en besluiten (zie inventarisnummers op p. 30 e.v.) of Minuut- of Net-decreten en besluiten (zie inventarisnummers op p. 25 e.v.). Men kan dan direct op datum in de betref-fende serie in de inventaris zoeken. Vaak zijn de ingekomen stukken die in de Dagverhalen, besluiten en decreten genoemd worden niet of niet geheel tekstueel weergegeven of niet bij de besluiten aanwezig. Men kan dan zoeken in de diverse series ingekomen stukken, zoals hieronder aangegeven.
Ondanks de (voorlopige) ondoorgrondelijkheid van de opzet, de onvolledigheid en onvolkomenheid van de index kan er toch redelijk wat mee opgezocht worden.
Zoeken via de index op het Dagverhaal naar gegevens en stukken over een bepaald onderwerp over een onbepaalde periode.
Zoeken naar gegevens en stukken over de organisatie van het leger
Onder de hoofdrubriek Oorlog dient men over de gehele periode 1796 - 1802 de subrubrieken op te zoeken waarin de organisatie van het leger geïndiceerd is (pagina's 368A tot en met 402 doornemen). De subrubriek `legerorganisatie, staand leger' is de eerst aangewezen subrubriek om in te zoeken. Wellicht is echter in andere verwante subrieken eveneens nog iets over de legerorganisatie te vinden. Men zal de bladzijden moeten lezen van de dagverhalen die onder deze subrubrieken genoemd worden. Voor het zoeken van de op de materie betrekking hebbende gedrukte en geschreven stukken in de archieven van de Wetgevende Colleges wordt verwezen naar het in zoekvoorbeeld 2 gestelde bij stap 2 en verder.
Zoeken via de index op het Dagverhaal naar gegevens en stukken over een bepaald onderwerp in een bepaald jaar.
Zoeken naar gegevens en stukken over de inval der Engelsen in Noord-Holland in 1799.
Volgens de inhoudsopgave van de index op het Dagverhaal vindt men de hoofdrubriek Oorlog op de pagina's 368 tot en met 401 van de index), deel 2 dus (toegang 2.01.06). Het jaar 1799 is voor `Oorlog' geïndiceerd op de pagina's 387B tot en met 390D. Op pagina 390A treft men de subrubriek inval der Engelschen aan. Onder die subrubriek staat een serie pagina-nummers (69 in getal) opgesomd van deel VI van het Dagverhaal (toegangnummer 2.01.01.01 inventarisnummer 714), waarin dit onderwerp behandeld wordt. Men kan nu al deze paginanummers van Dagverhaal VI doornemen om de gegevens te noteren.
Voor het achterhalen van de gedrukte en originele stukken die op het vermelde in de betreffende dagverhalen betrekking hebben volgt hieronder een handleiding. Als voorbeeld dient hier het opzoeken van stukken die genoemd worden op pagina 59 van Dagverhaal VI, betreffende de mislukte aanval van het Bataafse leger op Engelse stellingen bij Alkmaar op 10 september 1799.
Op pagina 59 van het Dagverhaal deel VI staat beschreven dat in de vergadering van 11 september 1799 bij de Tweede Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam een ingekomen missive (-geleide-brief) van het Uitvoerend Bewind werd gelezen, die gevoegd was bij de copie van een brief van Adjudant-Generaal d'Ardenne van 10 september 1799, waarin in de Franse taal aan het Uitvoerend Bewind verslag werd gedaan van een (mislukte) aanval van het Bataafs leger op vijandelijke stellingen. Blijkens een ter plekke in het betreffende Dagverhaal van 11 september aangetroffen verwijzing naar de vergadering van de Eerste Kamer op dezelfde datum, werd door het Uitvoerend Bewind daaraan eveneens een copie van deze Franse brief gezonden.
De vertaling van deze brief is in het Dagverhaal afgedrukt bij de vergadering van de Eerste kamer (pagina's 52 en 53).
De vermelde stukken zijn in gedrukte vorm te vinden in de serie Gedrukte besluiten van de Eerste Kamer (nummer toegang 2.01.01, inventarisnummer 613, pagina's 242-247) en/of de Gedrukte decreten van de Tweede Kamer (nummer toegang 2.01.01.01, inventarisnummer 675) op de datum van 11 september 1799. Het blijkt dat in het besluit van de Eerste Kamer zowel de Franse als de Nederlandse tekst is afgedrukt. In het decreet van de Tweede Kamer wordt echter alleen de Nederlandse vertaling gegeven (besluit en decreet zijn overigens in dit geval slechts beslissingen om iets voor kennisgeving aan te nemen).
De gedrukte besluiten en decreten zijn de resultanten van de in druk gebrachte series minuut-besluiten en -decreten. Ingekomen brieven en rapporten die tekstueel in het besluit of decreet zijn opgenomen bevinden zich vaak bij de minuut.
Het minuut-besluit van de Eerste Kamer van 11 september 1799 is te vinden in de serie Minuut-besluiten van de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam des Bataafsen Volks (nummer toegang 2.01.01.01, inventarisnummer 69: 2-17 september 1799). De missive van het Uitvoerend Bewind en de copie van de brief van d'Ardenne en de minuut van de toespraak van de president zijn helaas niet bij de minuut geborgen. Ze zijn ook niet aanwezig in de serie Bij de Eerste Kamer ingekomen stukken, afkomstig van het Uitvoerend Bewind. Mogelijk zijn ze niet bewaard door de administratie, omdat besloten was de brief voor kennisgeving aan te nemen en de brief toch in de series gedrukte besluiten en decreten afgedrukt zou worden.
Het minuut-decreet van de Tweede Kamer van dezelfde datum vindt men in de serie Minuut-decreten van de Tweede Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam des Bataafsen Volks (nummer toegang 2.01.01.02, inventarisnummer 132: september 1799). In de minuut bevindt zich hier wel de minuut van de toespraak van de president van de Tweede Kamer, maar de door het Uitvoerend Bewind toegestuurde copie van de brief van d'Ardenne blijkt ook hier niet bij het minuut-decreet geborgen te zijn. Men moet nu bedenken bij welke serie(s) bij de Tweede Kamer ingekomen stukken deze copie opgeborgen zou kunnen zijn. Er blijkt maar één serie (niet-geheime) ingekomen stukken te zijn: Stukken, ingekomen bij de Tweede Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam, (nummer toegang 2.01.01.01, inventarisnum-mer 179). Het systeem van opbergen van stukken in een serie ingekomen stukken bij de Wetgevende Colleges is, dat die stukken worden opgelegd op de datum waarop het besluit, waarop ze betrekking hebben, is genomen. In de linkerbovenhoek is deze datum als exh(ibitum) genoteerd. De bijlage van de ingekomen brief van het Uitvoerende Bewind (de copie in het Frans van de brief van d'Ardenne) blijkt ook aanwezig te zijn in de bundel op de datum van 11 september 1799. De brief van het Uitvoerend Bewind zelf is niet aanwezig; mogelijk is deze door de administratie niet bewaard.
In de betreffende minuut- en net-series (inv.nrs. 1 tot en met 156) kan men de geschreven tekst vergelijken met de gedrukte teksten in het Dagverhaal en de gedrukte besluiten en decreten. Vergelijking leert dat het Dagverhaal soms een anders geredigeerde tekst weergeeft van het verhandelde in de vergadering van de Tweede Kamer.
In dit zoekvoorbeeld is een bij de Wetgevende Colleges ingekomen stuk als copie van een bij een andere instantie ingekomen stuk binnengekomen. Het origineel dat binnenkwam bij het Uitvoerend Bewind kan als volgt opgespoord worden:
De missive van d'Ardenne, geschreven op 10 september 1799, was oorspronkelijk gericht aan het Uitvoerend Bewind. In de minuut-notulen en het net-exemplaar in het register van notulen van het archief van dat bewind (nummer toegang 2.01.01.02, respectievelijk inventa-risnummer 532 en 63) leest men dat de brief in de vergadering van 11 september 1799 door de directeuren van het Uitvoerend Bewind is gelezen. Besloten werd om deze missive als copie-conform met een begeleidend schrijven naar beide Kamers van het Vertegenwoordigend Lichaam te sturen.
zoeken via het Dagverhaal naar een bepaald onderwerp op een bepaalde dag.
Zoeken naar gegevens en archivalia betreffende de mislukte aanval van het Bataafse leger op Engelse stellingen bij Alkmaar op 10 september 1799
Men kan veronderstellen dat deze aanval op zeer korte termijn aan de Wetgevende Colleges zal zijn gerapporteerd. De parlementaire behandeling kan men nalezen in de dagverhalen van 10 september en volgende dagen. Men zal dan op een gegeven moment op de bij zoekvoor-beeld 2 genoemde dagverhalen stuiten en het zoeken kunnen vervolgen zoals daar aangegeven.
Men kan ook via de index op het Dagverhaal in de rubriek Oorlog bij 1799 zoeken naar een toepasselijke subrubriek. Men vindt daar dan op pagina 390A weer de subrubriek Inval der Engelschen. Uit de daar vermelde pagina's van Dagverhaal VI zal men dan de pagina's moeten lezen vanaf pagina 50, die het verhandelde op 10 september 1799 weergeeft. Aangekomen bij pagina 59 merkt men dat men alles wat over deze zaak door de beide kamers van het Vertegenwoordigend Lichaam besloten is, te weten is gekomen. Nu kan men op zoek gaan naar de originele gedrukte en geschreven stukken die er aan ten grondslag hebben gelegen, volgens de in zoekvoorbeeld 2 aangegeven methode.
Het reglement voor de Nationale Vergadering, vastgesteld op 21 januari 1796, bepaalde in art. 111 dat de vergaderingen met open deuren zou worden gehouden. Op initiatief van de uitgeverij Swart en Comp. werden gedrukte verslagen van de vergaderingen uitgegeven, gedrukt bij de firma Van Schelle en Comp., sinds 26 juli 1798 bij de firma J.J. Stuerman, alle gevestigd te Den Haag. Naderhand werd zelfs officieel bepaald in de Staatsregeling van 1798, art. 64, dat de beide kamers van het Vertegenwoordigend Lichaam hun openbare beraadslagingen in druk zouden uitgeven.
Een deel van de bestanddelen is in de jaren 1994-1995 hernummerd. Dit betreft vooral het archiefmateriaal, afkomstig van de beide Constitutiecommissies.
Het is niet geheel mogelijk om steeds gedetailleerd aan te geven over welke nieuwe inventarisnummers de archivalia met de oude inventarisnummers zijn verdeeld.
Zie voor bijbehorende indices inv.nrs. 534-543.
De net-exemplaren over de periode na 1 december 1796 zijn niet aanwezig.
Op 22 jan 1798 werd ook een extraordinaris vergadering in Comité Generaal gehouden, aanvang 8 uur 's morgens, waarop de staatsgreep plaatsvond.
Achterin deze portefeuille bevindt zich één decreet van de Algemene Vergadering van het Vertegenwoordigend Lichaam van het Bataafse Volk, 31 juli 1798.
Met Algemene Vergadering van de beide Kamers van het Vertegenwoordigend Lichaam op 30 juli 1799.
Met Algemene Vergadering van de beide Kamers van het Vertegenwoordigend Lichaam op 29 juli 1800.
Met Algemene Vergadering van de beide Kamers van het Vertegenwoordigend Lichaam op 28 juli 1801.
De index over juni- december 1796 ontbreekt; zie hiervoor: archief van de Staten-Generaal, nummer toegang 1.01.03, inv.nr. 3681: index op de ordinaris-resolutiën over 1796; de volledige index is wel in druk aanwezig: zie inv.nr. 722.
De index over de periode 1 - 22 januari 1798 ontbreekt; is echter wel in druk aanwezig: inv.nr. 723.
Het gedeelte van de index van 1 juni - 12 juni 1798 is niet aanwezig, echter wel in druk: inv.nr. 725. De index op de decreten van de onwettig tot stand gekomen Tweede Kamer ontbreekt, maar is wel in druk aanwezig: inv.nr. 725. De index op de decreten van het Intermediair Wetgevend Lichaam (13 juni - 31 juli 1798) ontbreekt, maar is wel in druk aanwezig: inv.nr. 726.
Uitsluitend op persoons- en plaatsnamen en anders ingericht dan de indices van inv.nrs. 537-540.
Zie voor bijbehorende gedrukte indices inv.nrs. 722-734. Deze
De gedrukte decreten van de Nationale Vergadering zijn digitaal te raadplegen. Zie hiervoor de website van het NIWI en het Nationaal Archief:
De gedrukte decreten van de Constituerende Vergadering zijn digitaal te raadplegen. Zie hiervoor de website van het NIWI en het Nationaal Archief:
Hierin ook de besluiten van de eerste vergadering van het Vertegenwoordigend Lichaam van 31 juli 1798.
Zie voor de besluiten van de eerste vergadering op 31 juli 1798 inv.nr. 585.
In het archief 1.01.02 Staten-Generaal 1576-1796, is in inv.nr. 3864 eveneens aanwezig: gedrukte index op de ordinaris resolutiën over 1796.
Ontbreken.
Ook de titel 'bladwijzer op de besluiten van de Tweede Kamer en de decreten van het Vertegenwoordigend Lichaam' komt voor.
Voor bijbehorende indices zie: inv.nrs 551-554.
In de bestaande orde is geen scheiding gemaakt naar de elkander opgevolgd hebbende colleges, waarbij de stukken zijn ingekomen.
Tussen 26 april en 15 augustus 1799 werd de naam van de Gecommitteerden/Gedeputeerden in de Generaliteitsrekenkamer gewijzigd in: Commissarissen tot de Nationale Rekening.
Met ingekomen brieven bij de Hoge Militaire Vierschaar, 20 jan 1800 - 20 jul 1801.
Met minuutdecreet van 30 maart 1796 inzake plan van organisatie voor de Gewapende Burgermacht in de gehele republiek; bevat ook het plan als bijlage.
De serie bevat tevens stukken gericht aan de Commissie van de Buitenlandse Zaken.
De brieven van de gezanten zijn geborgen in de volgende landenmappen:
De brieven van vorsten, staten en hun ministers zijn geborgen in de volgende landenmappen:
Bij het Haags Verdrag van 16 mei 1796 werden Maastricht, Venlo en Staats-Vlaanderen bij Frankrijk gevoegd en gingen derhalve voor de Bataafse republiek tot buitenlands gebied behoren.
Het stuk behoort eigenlijk tot het archief van de Staten-Generaal.
Genummerd 1-23 (uit Nijmegen en omgeving) en 24-123 (uit Holland).
De stukken behoren vermoedelijk tot het archief van de Staten-Generaal.
Aanwinsten: 1840 A I 02
Het stuk behoort eigenlijk tot het archief van de Staten-Generaal.
De brief is een concept. Het is niet duidelijk hoe dit document in het archief van de Nationale Vergadering is terecht gekomen.
Mapje nr. 7.
Betreft de agenten van Marine Spoors, van Oorlog Pijman, van Financiën Gogel, van Justitie Tadama, van Inwendige Politie en Binnenlandse Correspondentie La Pierre.
De brief is niet ondertekend. Bevat ook een ongedateerde, toelichtende notitie van later datum.
Aanwinsten 1934: III 1. Afkomstig van het gemeentearchief van 's-Gravenhage
Bevat ook een rekest aan de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam.
Niet alle rekesten bevinden zich in deze rubriek; rekesten zijn in beperkte mate ook aanwezig in de series decreten en besluiten, in bepaalde bundels en in commissiearchieven.
Deze rekesten zijn niet naar onderwerp ingedeeld, maar op naam toegankelijk met behulp van de inv.nrs 544-550. In de bestaande orde is geen scheiding gemaakt naar de elkander opgevolgd hebbende colleges, waarbij de rekesten zijn ingekomen.
Rekesten, ingekomen bij de Nationale Vergadering,tegen het decreet van 11 maart 1797, betreffende het provinciegewijs stemmen over de constitutie.
Alsmede rekesten zonder dagaanduiding.
Met aantekeningen over de afdoening. De indices verwijzen naar de rekesten, bedoeld in inv.nrs. 276-388.
Bevat ook een rekest aan de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam.
Bevat ook enkele concept-decreten.
Dit is een relatief klein bestanddeel in het archief. Dat is het gevolg van het feit dat de colleges niet met brieven, maar met extract-resoluties communiceerden.
Deze registers bevatten de teksten van de volledig afgeschreven brieven met bijlagen op losse katerns in portefeuilles; zeer onvolledig. In de bestaande orde is geen scheiding gemaakt naar de elkander opgevolgd hebbende colleges, waarbij de stukken zijn ingekomen.
Begint met een katern midden in een zin. Bevat ook inschrijvingen van brieven van de Hoge Zeekrijgsraad, het Bureau ter Judicature der Convooien en Licenten en het Intermediair Bureau der Convooien en Licenten.
Gewapende Burgermachten: Vóór 1 maart 1796 gericht aan het Comité tot de Algemene Zaken van het Bondgenootschap te Lande en aan de Staten-Generaal.
Buitenlandse missiven: Gericht aan de Commissie van Buitenlandse Zaken van de Nationale Vergadering, en afkomstig uit:
In de
De belangrijkste besluiten van de Nationale vergadering en van de Constituerende Vergedaring zijn gepubliceerd in deze
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: Nummer toegang: 2.01.40.02; inv. nrs 45-57.
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: Nummer toegang: 2.01.40.02; inv. nr 58. Dit is een compilatie van de indices, beschreven in nummer toegang 2.01.40.02, inv.nrs. 45-57.
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: Nummer toegang: 2.01.40.02; inv. nr 59-61
Bevat de volgende soorten akten:
Bevat eveneens enkele rekesten om schadeloosstelling voor afgeschafte heerlijke rechten en tienden (art. 25 van de Algemene Beginselen van de Staatsregeling 1798). In sommige omslagen nog enkele akten van de Staten-Generaal.
Zie het archief van de Staten-Generaal 1576 - 1796: nummer toegang 1.01.08 (4108) inv.nr 12597.282
Zie het archief van de Staten-Generaal 1576 - 1796: nummer toegang 1.01.08 (4109) inv.nr 12597.283
Zie het archief van de Staten-Generaal 1576 - 1796: nummer toegang 1.01.08 (4120) inv.nr 12628.9
Zie het archief van de Staten-Generaal 1576 - 1796: nummer toegang 1.01.08 inv.nr 12687
Ook voor commissoriaallijsten inv.nr. 446 onder F en G.
Zie het archief van de Staten-Generaal 1576 - 1796: nummer toegang 1.01.08 inv.nr 12696
Ter voorbereiding van de beraadslagingen in de vergadering werd een zaak vaak eerst in handen gesteld een commissie van enkele leden. Het door zo een commissie uitgebrachte advies werd dan voorwerp van discussie in de plenaire vergadering. Al naar gelang de aard van de zaak volgde dan na kortere of langere tijd al dan niet een besluit.
Tijdens het bestaan van de Nationale Vergadering en opvolgende organen van de wetgevende macht zijn er verscheidene vaste commissies voor bepaalde aangelegenheden geweest. Deze commissies hebben zelfstandig archief gevormd. Omdat het hier instellingen van de wetgevende colleges betreft, worden de archieven van deze commissies in deze inventaris bij het archief van de wetgevende colleges beschreven.
Bij de staatsgreep van 22 januari 1798 werden alle commissies van de Nationale Vergadering ontbonden; een aantal werd weer opnieuw, soms met wat gewijzigde naam en met nieuwe leden, in het leven geroepen en ressorteerde dan onder de Constituerende Vergadering. Van een aantal werd de taak overgenomen door het ingestelde Provisioneel Uitvoerend Bewind. Zie bij de betreffende commissie.
Behalve deze vijf vaste commissies is er nog een wisselend aantal personele commissies (ad hoc) actief geweest. Om een beeld te krijgen van het voorkomen van deze commissies kan men de zogenaamde Commissoriaallijsten raadplegen Inventarisnummers 504-506.
Een aantal in het archief opgenomen personele commissies zijn:
Ter voorbereiding op de beraadslagingen werd een zaak in de vergadering ingebracht. De vergadering kon daarop het besluit nemen om een zaak commissoriaal te maken, dat wil zeggen dat een zaak eerst in handen werd gesteld van een commissie, bestaande uit enkele leden. Het door zo een commissie uitgebrachte advies werd dan voorwerp van discussie in de volle vergadering. Al naar gelang de aard van de zaak volgde dan na kortere of langere tijd al dan niet een besluit.
Tijdens het bestaan van de Nationale Vergadering en opvolgende organen van de wetgevende macht zijn er verscheidene vaste commissies voor bepaalde aangelegenheden geweest. Deze commissies hebben zelfstandig archief gevormd. Omdat het hier instellingen van de Wetgevende Colleges betreft worden de archieven van deze commissies in deze inventaris bij het archief van de Wetgevende Colleges beschreven.
In de periode 1795-1810 ontstonden er voor het eerst geschreven regels omtrent het functioneren van commissies binnen de wetgevende organen. De aard van hun werkzaamheden kan worden gekenschetst als de voorbereiding van wetsvoorstellen en andere besluiten van het parlement.
De reglementering van die werkzaamheden werd vastgelegd in Reglementen van Orde voor de Wetgevende Colleges en in de Staatsregeling van 1801:
In het Reglement van Orde van 1805 en 1806 zijn geen bepalingen over wijze van voorbereiden door commissies opgenomen. Gedurende het bestaan van het Wetgevend lichaam van het Koninkrijk Holland werd de voorbereiding van de plenaire zitting opgedragen aan de Besognes (= commissies) zoals onder de Republiek van het Ancien Regime. Na 1815 werden er geen vaste commissies meer gevormd naar departement, maar werden er ad hoc afdelingen samengesteld waarvan de bemanning door middel van loting werd bepaald. Pas na 1953 werd het stelsel van vaste commissies naar departement hersteld.
Volgens het reglement van orde van 1796 werden verscheidene commissies (...) uit de boezem der vergadering met het een of ander belast.
Deze commissies bestonden uit vijf vaste en een wisselend aantal ad-hoc-commissies (de zgn. personele commissies), die met één of andere bijzondere zaak werden belast (art. 43).
De Nationale Vergadering stelde de volgende vijf vaste commissies in:
In de archiefstukken kan men kleine variaties in de benaming van de commissies aantreffen. Literatuur over dit onderwerp bij: G.H. Hagelstein, De parlementaire commissies, in de serie Nederlands parlementsrecht, Monografie 6, (Groningen, 1991) en J.G. Pippel, Het reglement van orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, zijn geschiedenis en toepassing (Den Haag, 1950).
De commissie bestond volgens het Reglement van Orde van de Nationale Vergadering uit zes leden en de tijdelijke President van de Nationale Vergadering (art.32).
Elke twee maanden moest een der leden uitgeloot worden en moest een ander lid door de Vergadering gekozen worden. Het nieuwe lid mocht bij de eerstvolgende verkiezing niet worden uitgeloot. De uitgelotene kon echter terstond weer in de Commissie benoemd worden (art.33). De zes leden werden gekozen uit een getal van twaalf geschikte en bekwame personen die waren geselecteerd door de fungerende president van de Nationale Vergadering en de reeds benoemde leden der Commissie van Constitutie (art.34). De Commissie had een eigen secretaris (niet stemgerechtigd), die door de Vergadering werd gekozen uit drie door de Commissie geselecteerde, geschikte kandidaten (art.35, 36). De Commissie en de secretaris moesten zich gedragen naar een Instructie, waarop zij werden aangesteld (art.37).
Op 25 maart 1796 benoemde de Nationale Vergadering de burger-representanten Lestevenon, de Sitter, Bicker, de Kempenaer, Hahn en de Leeuw tot de eerste leden van de Commissie van Buitenlandse Zaken. F. van Leyden werd op 30 maart 1796 tot secretaris van de Commissie benoemd. Op dezelfde dag werd de Instructie vastgesteld waarnaar de commissie haar werkzaamheden moest inrichten. Secrete notulen, d.d. 25 maart 1796, inv.nr. 512.
De artikelen 1 t/m 17 van de Instructie regelen de interne organisatie van de Commissie. De artikelen 18 t/m 35 stellen de competentie van de Commissie vast. Zo had de Commissie het 'hoogste opzigt over alle de charters van Staat, de Tractaaten met Vreemde Mogendheden en in 't bijzonder de secrete notulen en archieven (...)'.
De Commissie moest 'eene bestendige correspondentie houden met de Ministers van dezen Staat buitenlands' (gezanten), die zich hadden te richten naar de instructies en bevelen van de Commissie. De aanstelling van ambassadeurs bleef het voorrecht van de Nationale Vergadering, maar de Commissie mocht wel kandidaten voordragen. De grondbeginselen van de revolutie moesten veilig worden gesteld. De Commissie moest er daarom zorg voor dragen dat ' 's Lands geheimen en tederste belangen niet buiten noodzake (bleven) toevertrouwd aan [reeds fungerende .. red] personen ofte agenten welker staatkundige gevoelens niet met die beginselen overeenkwamen'. De geheime informatie die men via de eigen ambassadeurs in het buitenland of via andere kanalen verwierf, mocht nooit in het verslag van de Nationale Vergadering worden vastgelegd, maar moest onder de stipste geheimhouding 'in den boezem der leeden der commissie' blijven. Van zulke informatie, vaak in een geheim cijferschrift vastgelegd, mocht geen afschrift worden gemaakt. De originelen (zowel in geheimschrift als gewoon schrift) werden toevertrouwd aan de secretaris van de Commissie. Dit was tevens de enige die de stukken mocht redigeren en versturen. Om zich te informeren had de Commissie het recht om één of meer leden van de uitvoerende comités bij haar zittingen aanwezig te doen zijn.
Voor haar werkzaamheden had de Commissie de beschikking over een budget van een half miljoen gulden. Verantwoording over de besteding daarvan geschiedde in een geheime commissie van de Nationale Vergadering. De Commissie was bevoegd om vredesonderhandelingen, oorlogsverklaringen, traktaten en allianties voor te bereiden. Rechtskracht kregen zulke verdragen pas na ratificatie door de Nationale Vergadering. Wel mocht de Commissie additionele of secrete artikelen toevoegen, mits deze de onafhankelijkheid en integriteit van de Bataafse republiek niet zouden aantasten en niet strijdig waren met de geest van het gesloten traktaat.
Haar werkzaamheden diende de Commissie te verrichten in het besef dat koophandel en zeevaart de voorname bronnen van (...) welvaart zijn. Zij moest ernaar streven om met alle volkeren vriendschappelijke betrekkingen te onderhouden. Vooral de relatie met de geallieerde Franse regering moest gecultiveerd worden. Het uiteindelijke doel van de Commissie was de handhaving van de 'hoogheid en independentie des Lands'. Om te toetsen of de Commissie haar werkzaamheden naar behoren verrichtte en het gestelde doel voldoende nastreefde moest de president of de secretaris van de Commissie iedere twee maanden verantwoording afleggen van het gevoerde beleid in een Comité Generaal (besloten vergadering) van de Nationale Vergadering.
Met de staatsgreep van 22 januari 1798 kregen de leden der Commissie huisarrest opgelegd en werd bij de burger-representant Bicker beslag gelegd op de kas en alle papieren en documenten van de Commissie. Tevens werd gedecreteerd dat het Reglement van Orde van de Nationale Vergadering en de Instructie voor de Commissie van Buitenlandse Zaken zouden worden herzien door een drietal burger-representanten (Ploos van Amstel, Bosch en Floh). Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 578, p. 5 e.v.
Op 23 januari 1798 werd gelast de werkzaamheden van deze Commissie over te dragen aan een Provisioneel Uitvoerend Bewind. Dit Bewind nam de werkzaamheden op 25 januari 1798 over. De onder de Commissie berustende papieren werden op 27 januari 1798 overgedragen. Gedrukte decreten van de Nationale Vergadering, inv.nr. 578, p. 41. Minuut-notulen met relatieven van het Uitvoerend Bewind, 25 januari 1798, inv.nr 1. Decreten van de Constituerende Vergadering, inv.nr. 578, p. 209 e.v.
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nrs 1-2, zie ook 47
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nrs 25-28
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 47
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 48
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 49
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nrs 55A, 55B, 56
Bevat ook stukken van het Provisioneel Besogne voor de Buitenlandse Zaken en het Hollands Comité van Buitenlandse Zaken.
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nrs 65-68
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 101A
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nrs 102-103
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang 2.01.08; inv.nrs. 165, 168, 171, 173-174, 178, 181, 183-186, 191-193, 196, 204A, 205-209, 230-231, 239-240, 252-253, 262, 265-266, 270, 275, 277-278, 280, 282, 284-285, 287-288, 297-300, 309-311, 316-317, 321-323, 333-337, 339-341, 343, 345, 349, 352, 354-355, 357A, 358-362, 364-365A, 381A, 390, 395.
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 396
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 397
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 407
Zie archieven van het departement van Buitenlandse Zaken, 1796-1810, nummer toegang: 2.01.08; inv.nr 417
Volgens het Reglement van Orde van de Nationale Vergadering moest de Commissie van Binnenlandse Correspondentie bestaan uit twaalf leden, die door de Nationale Vergadering moesten worden benoemd. Zij moest dienen om met de 'aangestelde Magten binnen 's Lands goede verstandhouding te hebben ten einde alle woelingen en ondernemingen te ontdekken en te verijdelen, welke tegens de Vrijheid en de welvaart des Lands zouden worden gesmeed'. Artikel 39 R.v.O.
Op dezelfde datum ( 1 april 1796) werd de Instructie vastgesteld, waarop de Commissie haar werkzaamheden moest baseren. Deze instructie is door de tweede Nationale Vergadering in oktober 1797 niet noemenswaardig gewijzigd. Art. 4 der Instructie. Instructie, art. 7. De Instructie voor de amanuensis werd op 5 september 1796 gearresteerd. Inventaris van het Archief van het Departement van Binnenlandse Zaken, 1796-1813, nummer toegang 2.01.12, inv.nr. 10.
De werkwijze van de Commissie werd vastgelegd in een Reglement van Orde. Inventaris van het Archief van het Departement van Binnenlandse Zaken, 1796-1813, nummer toegang 2.01.12, inv.nr. 10.
Met de staatsgreep van 22 januari 1798 werd de Commissie op last van de Constituerende Vergadering gezuiverd. De burger-representant Van Kleffens, lid en thesaurier van de Commissie van Binnenlandse Correspondentie, moest de sleutels van de kas en alle papieren, stukken en charters overdragen die hij als voormalig lid van de Commissie in beheer had. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, 22 januari 1798, inv.nr. 578, p. 18. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, 22 januari 1798, inv.nr. 578, p.19. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 579, p. 599 e.v. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 579, p. 642 e.v.
Zie de archieven van het departement van Binnenlandse Zaken 1796-1810, nummer toegang 2.01.12; inv.nrs 1-6
Hieronder enkele kopiebrieven van vóór 16 sep 1796.
Zie de archieven van het departement van Binnenlandse Zaken 1796-1810, nummer toegang 2.01.12; inv.nr 7
Zie de archieven van het departement van Binnenlandse Zaken 1796-1810, nummer toegang 2.01.12; inv.nr 8
Zie de archieven van het departement van Binnenlandse Zaken 1796-1810, nummer toegang 2.01.12; inv.nr 9
Zie de archieven van het departement van Binnenlandse Zaken 1796-1810, nummer toegang 2.01.12; inv.nrs 10-14
Volgens het Reglement van Orde van de Nationale Vergadering moest de Commissie van Finantie bestaan uit vijf leden, die door de Vergadering benoemd werden uit een dubbel aantal (tien) kandidaten. Dit tiental werd geselecteerd door de President en de Commissie van Constitutie. Art. 41 van het Reglement van Orde, 1796. Gedrukte Decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 555, pp.565 en 578.
Volgens de Secrete Decreten van de Nationale Vergadering van 5 juli 1796 werd de Commissie van Finantie gerechtigd om zoodanige Transactiën en Operatiën aan te gaan en te effectuëren, als zij (...) ten meeste nutte van den Lande zal noodig oordelen, alsmede om (...) de noodige orders, auctorisatiën en qualificatiën aan de respective Committes, zoo van het Bondgenootschap te Lande, de Marine, Oost- en West-Indische Bezittingen en voorts alle andere commissiën, ofte committes uit de (Nationale) Vergadering emaneerende of van dezelven dependent, te geeven en verleenen, als, ter beantwoording aan het voorzegde oogmerk, bevonden zal worden te behooren. Geheime decreten van de Nationale Vergadering, inv.nr. 512.
Met de staatsgreep van 22 januari 1798 werd een provisionele Commissie van Finantie ingesteld, bestaande uit de burger-representanten Branger, van Esen, Pertat en Nolet. Gedrukte decreten van de Nationale Vergadering, inv.nr. 578, p. 17. Gedrukte decreten der Constituerende Vergadering, inv.nr. 580, p. 670 e.v. Gedrukte decreten der Constituerende Vergadering, inv.nr. 581, p. 82 e.v.
De archiefbescheiden zijn vermoedelijk bij het Ministerie van Financiën verloren gegaan.
Het Reglement van Orde van de Nationale Vergadering schreef voor dat er een Commissie van Toezigt over de Vergaderplaats en de Policie derzelve moest worden benoemd, bestaande uit vier leden. Reglement van Orde, 25 maart 1796, art. 42. Gedrukte decreten van de Nationale Vergadering, inv.nr. 556, p. 117. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 556, p. 286 e.v. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, 25 september 1797, inv.nr. 573, p. 417 e.v. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 573, p. 418. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 573, p. 419. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, inv.nr. 573, p. 420-421.
De verblijfplaats van de archiefbescheiden van deze commissie is niet bekend.
Het Reglement van Orde van de Nationale Vergadering schreef voor dat de Commissie tot de Drukkerije vier leden moest tellen. Artikel 43 van het Reglement van Orde, 25 maart 1796. Gedrukte decreten van de Nationale Vergadering, 7 april 1796, inv.nr. 556, p. 140. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, 21 juni 1796, inv.nr.558, p. 458. De eerste vermelding van deze Gecombineerde Commissie vindt men in de Korte Notulen van de Commissie tot de Drukkerij, beginnende met dinsdag den 19 Juni 1798 onder inv.nr. 498 van de Wetgevende Colleges. De notulen van januari 1799 vermelden op de omslag de namen van de gecommitteerden uit beide Kamers. Gedrukte decreten van de Tweede Kamer, 10 oktober 1800, inv.nr. 688, p. 274 e.v. Gedrukte decreten van de Tweede Kamer, p. 383 e.v. en p. 559. De vastgestelde instructies vindt men in het archief van S. Dassevael (2.21.48), inv.nr. 174.
Reeds in een vroeg stadium heeft er een provisorische inventarisatie van de archieven van de twee eerste Constitutiecommissies plaatsgevonden. Zie inventarisnummer 879.
De rekesten, die een belangrijke bron vormen voor genealogisch en lokaal/regionaal onderzoek, zijn per soort gerangschikt in alfabetische volgorde op de namen van de plaatsen waaruit ze afkomstig zijn. De namen van de plaatsen zijn gesteld in hedendaagse schrijfwijze.
ressorterend onder de Nationale Vergadering en de Constituerende Vergadering
Naast de uitvoering van de bestuurlijke taken van de voormalige Staten-Generaal was de voornaamste taak van de Nationale Vergadering het ontwerpen van een constitutie. Uit de vergadering werd daartoe een commissie benoemd, bestaande uit 21 leden (6 Hollanders, 1 Drent en 2 leden uit elke andere provincie, Limburg, dat Frans gebied was, uitgezonderd). Deze commissie werd belast met het ontwerpen van een constitutie, een grondwet dus. De eerste maal dat de commissie bijeen kwam was op 27 april 1796. Op 10 november 1796 had de commissie een Plan van Constitutie gereed. Na aanbieding aan de Nationale Vergadering bezetten de leden der commissie weer de hun toekomende plaatsen in de Vergadering, die voor de duur van het commissiewerk door vervangers waren ingenomen. Mede door de samenstelling van de commissie had het Plan een sterk federalistisch karakter gekregen. Na diepgaande besprekingen besloot de vergadering op 29 november 1796 met 66 tegen 52 stemmen om het ontwerp als grondslag voor haar 'deliberatiën' (beraadslagingen) te aanvaarden. In de loop der volgende maanden werd het plan door vele wijzigingsvoorstellen van onder andere de commissie-Hahn in unitarische zin bijgesteld, wat uitmondde in een nieuw Ontwerp van Constitutie, aangeduid als het 'dikke boek', waarin de eenheid van de staat centraal stond. Op 30 mei 1797 aanvaardde de Nationale Vergadering het ontwerp en hoopte zij, ruim twee jaar na het ontstaan van de Bataafse Republiek, haar constituerende taak als beëindigd te kunnen beschouwen. Het uitermate ingewikkelde ontwerp van meer dan duizend artikelen moest evenwel nog aan de grondvergaderingen worden voorgelegd. De tegenzin bij zowel Unitarissen als Federalisten in het ontwerp was zo groot dat het op 8 augustus 1797 met 108.761 tegen 27.955 stemmen werd verworpen. De opkomst onder de kiezers bedroeg slechts 33% en in geen enkele provincie kreeg het ontwerp een meerderheid.
Namenlijst van de leden der eerste Constitutiecommissie (per 27 april 1796):
Namenlijst van de leden der tweede Constitutiecommissie (per 15 september 1797):
Over de lotgevallen van de archieven van de drie constitutiecommissies het volgende: vele archiefstukken die behoorden tot de archieven van de constitutiecommissies, zijn verdwenen. Het archief van de derde commissie die na de staatsgreep van 22 januari 1798 werd ingesteld, is in zijn geheel verloren gegaan. In het archief Gogel (nummer toegang 2.21.005) bevindt zich wel een gedrukt exemplaar van het rapport van de derde Constitutiecommissie met het Ontwerp van Staatsregeling. Een belangrijke oorzaak van het teloorgaan van archiefstukken is gelegen in het feit dat commissieleden nogal eens bescheiden meenamen die niet weer terugkwamen in het archief waar ze thuishoorden. Maar in zeker twee gevallen is het gebeurd dat afgedwaalde archiefstukken werden achterhaald en door bereidwillige medewerking van de nieuwe 'eigenaren' terug kwamen in het Nationaal Archief. Het eerste geval betreft de notulen en bijlagen van de eerste commissie, die in bezit waren van mr. W.L. Luyken Glashorst, die deze in 1906 overdroeg. Verslagen 's Rijks Oude Archieven (VROA) 1906-XXV, 71. Zie inventarisnummer 3 en Inleiding op Plan van Constitutie van 1796.
De archieven van de commissies zijn ontstaan door het ontvangen van stukken waarom zij hadden verzocht, zoals de verslagen van de financiële situaties der gewesten en bescheiden die, meestal gericht aan de Nationale Vergadering, aan hen werden doorgezonden (bijvoorbeeld de rekesten). Het archief van de eerste commissie bestaat in hoofdzaak uit notulen en bijlagen, later toegevoegde ontwerpen van de grondwet en een aantal losse stukken. Overigens is dit archief zeer uitvoerig beschreven en toegelicht in het boek Het Plan van Constitutie van 1796, waarin de ontstaansgeschiedenis van het Plan wordt beschreven door mr. dr. L. de Gou (zie literatuurlijst).
Het archief van de Tweede Commissie bestaat voornamelijk uit de ingekomen rekesten alsmede notulen met bijlagen en ook weer een aantal losse stukken.
Over de rekesten het volgende: zodra de tweede Nationale Vergadering in september 1797 haar werkzaamheden aanving, werd in het land door aanhangers van de gereformeerde godsdienst een opmerkelijke actie ontketend. Deze was erop gericht om door middel van het massaal doen ondertekenen van verzoekschriften te voorkomen dat in een nieuw grondwetsontwerp opnieuw bepalingen zouden worden opgenomen die nadelig zouden zijn voor de uitoefening van de godsdienst der gereformeerden en voor het onderhoud van hun kerken. Er waren verschillende (voorgedrukte) versies van de rekesten in omloop, die varieerden van een onderdanig smeken tot een zelfbewust eisen. Over de wijze waarop de rekesten 'in de Waereld gekoomen en ondertekend' waren merkte de representant Beljaart op: 'Dit immers was Waereldkundig, dat er niet alleen zeer veele onnozele lieden, vrouwen en kleine kinderen op hadden getekend, maar zelfs dat er gevonden wierden, waar men de Zwangere Vrouwen voor de nog ongebooren vrugt had doen tekenen'. Geschat wordt dat er in de loop van de maanden september, oktober, november en december 1797 zo'n 215.000 handtekeningen verzameld en ingeleverd zijn. L. Knappert, Geschiedenis der Nederlandsche Hervormde Kerk gedurende de 18e en 19e eeuw (Amsterdam, 1911) 188 en A. Ypey en I.J. Dermout, Geschiedenis der Nederlandsche Hervormde Kerk IV (Breda 1827) 163-165.
Maar ook de aanhangers van andere, eeuwenlang achtergestelde godsdiensten lieten zich niet onbetuigd en dienden, zij het in veel mindere mate, 'antidotale' rekesten in.
Of de massa rekesten overigens invloed heeft gehad op het werk van de Tweede Constitutiecommissie is zeer de vraag. Op 26 januari 1798, dus vier dagen na de staatsgreep, hield de Constituerende Vergadering zich bezig met de vraag wat te doen met de vele verzoekschriften. Hoe door de constitutiecommissie tegen de inhoud en het belang der rekesten werd aangekeken, blijkt uit een opmerking van de representant Nols, die zelf lid was van de commissie: 'zij (de commissie) had vermeend hiermede haaren tijd niet te moeten verspillen, maar had dezelve alle by den anderen in een groote Kas opgeslooten'. Typerend voor de ongeïnteresseerdheid van de Vergadering was dat men eerst dacht met pro-gereformeerde rekesten van doen te hebben die zojuist waren binnengekomen en naar aanleiding waarvan de beraadslagingen plaatsvonden. Pas na voorlezing bleken het 'antidotale' rekesten te zijn. Bij hoofdelijke stemming werd besloten de rekesten niet bij de beraadslagingen te betrekken, maar ze in een kist, kast, kas of mand op te bergen. Dagverhaal der Handelingen van de tweede Nationale Vergadering (Den Haag, 1797) VIII, 26 januari 1798.
De eerste vergaderperiode loopt van 27 april - 10 november 1796. Notulen van 2, 4 en 6 mei en van 13 oktober - 10 november 1796 ontbreken.
Fotokopie. Het origineel bevindt zich in het archief van W.A. Ockerse, toegang 2.21.127, inv.nr. 6.
Met gedetailleerde opgaven door de plaatsen, gelegen in het kwartier van Nijmegen.
Zie ook archief Commissie voor de Zaken van Buren-Culemborg.
In manuscript.
In manuscript.
Niet volledig.
De rekesten zijn afkomstig uit: Achlum, Akkrum, Bakkeveen en Duurswoude, Beetsterzwaag, Bolsward, Drachten, Finkum en Hyum, Franeker, Gersloot, Gorredijk, Harlingen, Heerenveen, Holwerd, Irnsum, Jelsum, Kollum, Langweer, Leeuwarden, Oosterlittens, Sexbierum, Sint Annaparochie, Sint Jacobiparochie, Stiens, Tzummarum, Vrouwenparochie, Wirdum, Wolvega, Woudsend.
Hierbij bevindt zich ook een groot aantal bijlagen. Het geheel is genummerd van 1-868.
De rekesten zijn afkomstig uit Aagtekerke, Aalburg en Heesbeen, Aalst, Aalten, Aarlanderveen, Aarle, Abbenbroek, Achlum, Adorp, Aduard, Akkrum, Lang Akkerschans, Akkerwoude, Alblasserdam, Alem, Alkmaar, Almelo, Almen, Almkerk, Alphen (N.B. en Z.H.?), Altvort, Ameide en Tienhoven, Amersfoort, Ammerstol.
De rekesten zijn afkomstig uit Amsterdam, Andel, Andijk, Angerlo, Anjum, Anlo.
De rekesten zijn afkomstig uit Anthony Polder, Ter Apel, Apeldoorn, Appingedam, Arkel, Arnemuiden, Arnhem, Arum, Asch, Asperen, Asselt, Assen, Assendelft, Asten, Augsbuurt, Augustinusga en Surhuizum, Avezaath, Baardwijk, Baarland, Baarle, Baflo, Bahr en Latum, Barendrecht, Barneveld, Barsingerhorn, Bath, Bathmen, Bedum, Beekbergen, Beers en Jellum, Beerta, Beesd, Beetgum, Beetsterzwaag, Bekerke (= Biggekerke?), Bellingwolde, Bellingwolderschans, Bennebroek, Bennekom, Benschop, Benthuizen, Berchem, Bergen (N.H.), Bergeijk, Bergschenhoek en Hillegersberg, Bergum, Berkel, Berkenwoude, Berlicum, Besoyen, Beugen, Beusichem, Beverwijk en Wijk aan Zee, Bierum, Biezelinge en Eversdijk, Het Bildt, Birdaard en Janum, Blankenham, Bleiswijk, Bleskensgraaf, Bloemendaal, Blokzijl, Blija, Blijham, Bodegraven, Ten Boer, Bolsward, Den Bommel, Borculo, Borger, Borne, Borssele, Bourtange, Bovenbergum, Bovenkarspel, Boxtel, Boxum en Blessum, Brakel, Brandwijk, Breda, Bredevoort, Brielle, Briels Nieuwland, Britsum, Britswerd en Wieuwerd, Bruchem en Kerkwijk, Brummen, Budel, Buitenpost, Buitensluis, Buren, Burgwest, Burum en Munnikezijl, Buurmalsen.
De rekesten zijn afkomstig uit Callantsoog, Castricum en Heemskerk, Charlois en Katendrecht, Cillaarshoek, Colijnsplaat, Cornjum, Cubaard, Culemborg, Cuyk, Dalfsen, Damwoude, Deersum, Deil en Enspijk, Deinum, Delden, Delfshaven, Delfstrahuizen, Delft, Delfzijl, Denekamp, Deurne, Deventer, Didam, Diemen en Watergraafsmeer, Diepenheim, Dinxperlo, Doesburg, Doetinchem, Doeveren en Genderen, Dokkum, Dongen, Dongjum, Donkerbroek, Doornspijk, Dordrecht, Douwes, Drachten, Drempt, Driel, Drogeham en Harkema, Dronrijp, Drumpt, Drunen, Druten, Dubbeldam, Dussen.
De rekesten zijn afkomstig uit Echteld, Ede, Edens, Eelde, Eenigenburg, Eenrum, Eersel, Eexta, Egmond aan de Hoef, Egmond aan Zee, Egmond-binnen, Eibergen, Eindhoven, Elburg, Elkum, Ellewoutsdijk, Emmen, Engelen, Engelum, Engwirdum, Engwierum, Enschede, Enum, Epe, Erichem, Ermelo, Esinge, Est, Ethen, Etten, Everdingen, Exmorra, Farmsum, Ferwerd, Finkum en Hyum, Finsterwolde, Fort (te Bath), Foudgum, Franeker, Fijnaart, Gaast en Ferwoude, Gaastmeer, Gameren, Gamelsweer, Gapinge, Garderen, Garmerwolde, Garnwerd en Oostum, Garsthuizen, Garijp, Geertruidenberg, Geervliet, Geesteren, Geffen, Geldermalsen, Gelselaar, Gendringen, Genemuiden, Gerkesklooster, Giessen, Giessen-Nieuwkerk, Giessen-Oudkerk, Giessendam, Gieten, Giethoorn, Gilze, Ginneken, Godlinze, Goedereede, Goënga, Goëngarijp, Goes.
De rekesten zijn afkomstig uit Goor, Gorinchem, Gorredijk, Gorssel, Gouderak, Goudriaan, Goutum, Graft en Noordeind, Gramsbergen, Grave, 's-Graveland, 's-Gravendeel, 's-Gravenhage, 's-Gravenmoer, 's-Gravenpolder, 's-Gravenzande, 's-Grevelduin-Capelle, Groenlo, Groet en Kamp, Groningen-Stad, Groningerland, Groot-Ammers, Grootebroek, Grootegast, Groot-Schermer, Grouw, Grijpskerk.
De rekesten zijn afkomstig uit Haaften, Den Haag, Haaksbergen, Haarlem, Haastrecht, Hall, Hallum, Ham en Fransum, Den Ham (Ov.), Hantumhuizen, Hardenberg, Harderwijk, Hardinxveld, Harich, Haringerkarspel en Dirkshorn, Haringhuisen, Haskerhorne, Hasselt, Hattem, Heeg, Heemse, Heemstede, Heenvliet, Heeraartsberg en Bergambacht, 's-Heer-Abtskerke en Sinoutskerke, 's-Heer-Arendskerke, Heerde, 's-Heerenberg, 's-Heerenhoek, Heerenveen, Heerewaarden, Heerjansdam en Kijfhoek, Hees, Heeswijk, Heeze, Hei- en Boeicop, Wester Heiligerlee, Heiloo, Heinenoord, Heinkenszand, Heino, Hekelingen, Hellendoorn, Hellevoetsluis, Hellum, Helmond, Helvoirt, Hem, Hemelum, Hempens en Teerns, Hendrik Ido Ambacht, Hengelo (Ov.), Herpt, 's-Hertogenbosch, Herwijnen, Heusden, Heveskes, Hiaure, Hilvarenbeek, Hilversum, Hindeloopen, Hippolytushoef en Westerland, Hitsert, Hitswert (?), Holwerd, Hoedekenskerke, Hoevelaken, Hoge en Lage Zwaluwe, Hogersmilde en Havelte, Holten, Holwierde, Hoog-Blokland, Hoogkarspel, Hoogmade, Hoogvliet en Poortugaal, Den Hoorn (Texel), Hoornaar, Hornhuizen, Huizen, Huizum, Hurwenen, Hylaard en Lyons.
De rekesten zijn afkomstig uit Idsegahuizen, Ierseke, Jaarsveld, Jelsum, Jisp, Jorwerd, Joure, Jukwerd, Jutrijp, Kalslagen, Kampen, Kampereiland, Kamperveen, Kapelle, Kattendijke, Kats, Kedichem, Kesteren, Kethel, Kimswerd, Klaaswaal, Kleverskerke, Kloetinge, Klundert, Knollendam en Marken-binnen, De Knijpe, Koedijk, Kolhorn, Kollum, Koog aan de Zaan, De Koog (Texel), Kootwijk, Korendijk, Kortenhoef, Kortgene, Koudekerk, Koudekerke, Krabbendijke, Kralingen, Krewert, Krimpen aan de Lek, Krimpen aan de IJssel, Krommenie, Krommeniedijk, Kruiningen, Kuinre, Langeraar en Korteraar, Langezwaag, Langweer, Laren en Blaricum, Leeg en Hoogkerk, Leens, Leerbroek, Leerdam, Leermens, Leeuwarden, Leiden, Leidschendam, Leimuiden, Lekkerkerk, Lekkum, Lellens, Lemmer, Oude Lemmer, Leur, Lexmond, Lichtenvoorde, De Lier, Limmen, Lind, Lippenhuizen, Lith, Lochem, Loenen en Nieuwersluis, Loevestein, Lollum, Lommel, Loon op Zand, Loosduinen, Loppersum, Losdorp, Losser, Lunteren, Lutjebroek, Lutkewierum.
De rekesten zijn afkomstig uit Maarheeze, Maasbommel, Maasdam, Maasland, Maassluis, Made en Drimmelen, Makkinga, Makkum, Mantgum, Markelo, Marrum, Marum, Marssum, Mastenbroek, Medemblik, Meden, Haaren, Wildervank en Wittewierum, Meerkerk, Meethuysen, Meeuwen en Hagoort, Melis en Mariekerken, Menaldum, Mensingeweer, Meteren, Metslawier, Middelbert, Middelburg, Midlum, Midsland en Hoorn, (Terschelling), Midwolda, Midwolde en Leek, Midwolder Hamrik, Mierde en Hulsel, Mierlo, Minnertsga, Moerkapelle en, Pernis, Molenaarsgraaf, Monster, Moordrecht, Morra, Muiden, Mijnsheerenland, Naaldwijk, Naarden, Nederandel, Nederhemert, Neede, Neereinden, Nes en Wierum, Niekerk en Vliedorp, Nieuw-Beijerland, Nieuwenhoorn, Nieuwe-Niedorp, Nieuwe-Pekela, Nieuwer-Amstel, Nieuwerkerk aan de IJssel, Nieuwe Tonge, Nieuw Helvoet, Nieuwkoop, Nieuwland en Sint Joostland, Nieuw-Lekkerland, Nieuwleusen, Nieuw-Loosdrecht, Nieuwpoort, Nieuwscheemda, Nieuw-Vossemeer, Nieuwveen, Nispen, Nisse, Noordbroek, Noorddijk, Noordeloos, Noorden, Noordlaren, Noord-Scharwoude, Oud Karspel, Zuid-Scharwoude en Broek op Langendijk, Noordwolde, Nootdorp, Nunen, Nunspeet, Nuys en Niebert, Nijbroek, Nijega en Elahuizen, Nijehaske, Nijehorne, Nijkerk, Nijmegen (Rijk van), Ochten, Odoorn, Oedenrode, Oene, Oenkerk, Oirschot, Oisterwijk, Oldeberkoop, Oldebroek, Oldeholtpade, Oldenhoven, Oldenzaal, Olderkeppel en Keppel-binnen, Olst, Ommelanden, Ommeren, Onderwierum, Onstwedde, Ooltgensplaat, Oosterhesselen, Oostkapelle, Oosterbeek, Oosterbierum, Oosterend (Texel), Oosterend (Frl.), Oosterhaule, Oosterhesselen, Oosterhout, Oosterland, Stroe en Den Oever, Oosterlittens, Oostermeer, Oosterwierum, Oosterwolde, Oosterzee, Oost-Graftdijk, Oosthem, Oostrum, Oostvoorne, Oostwold, Oostzaan, Oostzaandam, Ootmarsum, Opende, Ophemert, Opheusden, Oppenhuizen, Opwierda, Opijnen.
De rekesten zijn afkomstig uit Oss, Oterdum, Otterloo, Ottoland, Oud-Alblas, Oud-Beijerland, Ouddorp en Oterleek, Oudega, Oudega, Nyega en Opeinde, Oudelande (Z.H.), Oudenhoorn, Oude Niedorp, Zijdewind en Veenhuizen, Oude-Pekela, Ouder Amstel, Oudeschild (Texel), Oudeschoot, Oude Tonge, Oudewater, Oude Wetering, Oudkerk en Roodkerk, Oud-Loosdrecht, Oudtshoorn, Oud-Vossemeer, Oudwoude en Westergeest, Overbetuwe, Overzande en Driewegen, Paasloo, Paesens, Papendrecht, Parrega, Peize, Peperga, Petten en Hazepolder, Piershil, Pietersbierum, Pieterburen en Wierhuizen, Pingjum en Zurich, Poederoyen, Polsbroek, Poortvliet, Princenhage, Prinseland, Putten, Ambt-Puttershoek, Pijnacker, Raalte, Raamsdonk, Rauwerd, Ravenstein, Ravenswaay, Reeuwijk, Reitsum, Rekken, Renkum, Rheden, Rhenoy, Ridderkerk, Ried, Ritthem, Rockanje, Roderwolde, Rolde, Roordahuizum, Roosendaal, Rosewinkel, Rozenburg, Rozendaal, Rotterdam.
De rekesten zijn afkomstig uit Rossum, Rottevalle, Rottum, Ruinen, Rumpt, Ruurlo, Rijnland, Rijnsaterwoude, De Rijp, Rijperkerk, Rijsoord, Rijssen, Rijswijk (N.B.), Rijswijk (Z.H.), Sandwijk, Schagen, Schagerbrug en Noordzijpe, Schalsum, Scharnegoutum, Scheemda, Schelluinen, Schermer, bedijkte Schermer, Schermer-Zuid en Driehuizen (Driehuis?), Schermerhorn, Scherpenisse, Scherpenzeel, Scheveningen, Schiermonnikoog, Schingen en Slappeterp, Schipluiden, Schoonhoven, Schoonrewoerd, Schoorl, Schore en Vlake, Schraard, Schijndel, Sellingen, Serooskerke, Sexbierum, Silvolde, Sint Annaland, Sint Annaparochie, Sint Anna, Sint Jacobi Parochie (en omstreken), Sint Jansweer, Sint Laurens en Brigdamme, Sint Maarten, Sint-Maartensdijk, Sint Michielsgestel, Sint Pancras, Sint Philipsland, Sleen, Sleeuwijk, Sliedrecht, Sloten, Sluipwijk, Sneek, Solwerd en Marssum, Someren, Son en Breugel, Sondel, Spaarnwoude en Spaarndam, Spankeren, Sprang, Spijk, Spijkenisse, Stad aan 't Haringvliet, Staphorst, Stavoren, Steenderen, Steenwijk, Steenwijkerwold, Steggerda, Stiens, Stolwijk, Streefkerk, Strijen, Suawoude en Tietjerk, Sybrandaburen, Terborch, Terheijde, Terkaple, Termunten, Ternaard, Terwolde, Texel, Tholen, Tiel, Tilburg, Tinallinge, Tjerkgaast, Tjerkwerd, Tolbert, Tricht, Tubbergen, Tuil, Twello, Twijzel, Tzum, Tzummarum, Uitgeest, Uithuizen, Uitwierde, Uitwijk en Waardhuizen, Ulrum, Ureterp, Urk, Usquert, Utrecht.
De rekesten zijn afkomstig uit Sticht van Utrecht, Vaassen, Valkenswaard, Valkoog en Groenvel, Varik, Varsseveld, Veen (N.B.), Veendam, Veenwouden, Veere, Veesen, Veghel, Veldhoven, Velp, Velsen, Venhuizen, Verwolde, Vessem, Vianen, Visvliet, Vlaardingen, Vlissingen, Vlijmen, Vollenhove, Voorburg, Voorhout, Voorst, Voorthuizen, Vorden, Vorgten, Vries, Vrieschelo, Vriezenveen, Vrouwenparochie, Vught, Vuren en Dalem, Waal (Texel), Waalre, Waalwijk, Waarden (Zeel.), Waarder, Waardenburg, Waaxens, Waddinxveen en Bloemendaal, Wadenoyen, Wagenborgen, Wageningen, Wamel, Wanneperveen, Wanswerd, Warga, Warmenhuizen, Krabbendam en Schoorldam, Warns, Warnsveld, Waspik, Wassenaar, Wateringen, Waverveen en Waveren, Wedde, Weerselo, Weesp en Weesperkarspel, Wehe en Zuurdijk, Weidum, Well, Welsrijp, Wemeldinge, Werkendam, Wervershoof, Onder-, Lage- en Zwaagdijk, Westerbork, Westerbroek, Westeremden, Westernieland, Westervoort, Westerwijtwert, West-Graftdijk, Westmaas, Westsouburg, Westwerd, Westzaan, Westzaandam.
De rekesten zijn afkomstig uit Wetsing, Wier, Wierden, Wieringen, Wierum, zie Nes, Wilmstad (Willemstad?), Wilp, Wilsum, Wilsveen, Windesheim, Windeweer en Lula, Winkel, Winschoten, Winsum, Winterswijk, Wirdum, Wissekerke en Geersdijk, Witmarsum, Woerden, Woldendorp, Wolphaartsdijk, Wolsum, Woltersum, Wommels, Wolvega, Workum, Wormer, Wormerveer, 't Wout, Woudrichem, Woudsend, Wout, Wijhe, Wijk (bij Heusden), Wijkel, Wijnaldum, Wijngaarden, Wijnjeterp, IJhorst, IJsbrechtum (en omgeving), IJsendoorn, IJsselham, IJsselmonde, Oost- en West-, IJsselmuiden, IJsselstein, IJtens, Zaandijk, Zalk, Zaltbommel, het Zandt, 't Zand en Oude Sluis, Zandvoort, Zeddam, Zeerijp, Zelhem, Zevenbergen, Zevenhoven, Zevenhuizen, Zoelen, Zoelmond, Zoetermeer, Zoutelande, Zuidbroek, Zuiderhuisterveen, Zuidland, Zuidlaren, Zuidwolde, Zundert, Zutphen, Zwammerdam, Zwartewaal, Zwartsluis, Zweelo, Zwolle, Zwijndrecht, Zijderveld, Zijpe, Zuid Zijpe.
De rekesten zijn afkomstig uit Aalten, Afferden, Amsterdam, Angeren, Angerlo, Avenhorn, Balgoij en Keent, Batenburg, Dieden en Appeltern, Beek, Bemmel, Beuningen, Bommelerwaard, Bredevoort, Brielle, Burghaare(n) (Borgharen?), Deventer en Colmschate, Doetinchem, Dongen, Doniawerstal, Doornenburg, Drempt en Otbergen, Dreumel, Drunen, Druten.
De rekesten zijn afkomstig uit Elst, Etten, Ewijk, Geertruidenberg, Gendringen, Gendt, Goorn, Groenlo, Groesbeek, Grosthuizen, Haarlem, Hatert, 's-Heerenberg, Heerenveen, Hees, Helmond, Hengelo (Gld.) en Zelhem, 's-Hertogenbosch, Herveld, Herwen en Aerdt, Heteren, Heumen, Hoogwoud, Lemmer, Lenth, Lichtenvoorde, Zieuwent en Dinxperlo, Malden, Medemblik, Millingen, Nederasselt, Neerbosch, Netterden, Stad Nijmegen, Oijen, Olst, Oosterhout, Oudorp, Heiloo, Oesdom en gedeelte van Alkmaar, Pannerden, Puiflijk, Randwijk en Doornink, Rotterdam, Scharwoude, Silvolde, Steenderen, Terborgh, Tiel, Ubbergen, Ursum, Valburg, Waalwijk, Besoyen en Baardwijk, Wamel, Warmond, Weurt, Wichmond, Winssen, Winterswijk, Wychen, Zaltbommel, Zetten.
De rekesten zijn afkomstig uit de gewesten Bataafs Brabant, Gelderland, Utrecht.
De rekesten zijn afkomstig uit Akkrum, Alkemade, Alkmaar, Amsterdam, Aengwirden, Balk, Beltrum, Bergum, Birdaard, Blesse en Blesdijke, Bolsward, Boskoop, Buitenpost, Cothen, Delft, Dordrecht, Dronrijp, Eernsum, Enkhuizen, Ferwerd, Franeker, Garijp, Gorredijk, 's-Gravenhage, 's-Gravenzande en Zand-Ambacht, Haarlem, Harich, Mirns en Bakhuizen, Harkema, Opeinde en Drogeham, Haske (en omgeving), Hazerswoude, Heeg, Helmond, Honselersdijk, Hoorn, Istrum, Jelsum, Katwijk, Kollum, Langeraar, Leeuwarden, Leiden, Leimuiden en Vriesekoop, Lemmer, Lippenhuizen, Loosduinen, Minnertsga, Muiden, Nieuwland en Wolzum, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oosterbierum, Oosterlittens, Oostzaandam, Oudkerk, Oenkerk en Giekerk, Purmerend, Pijnacker, Rauwerd, Rinsumageest, Rotterdam, Rottevalle, Smallinga en Opeinde, Rijnsburg, Rijperkerk, Scheveningen, Schiedam, Schoonhoven, Sondel, Spanbroek, Opmeer en Hoogwoud, Stavoren, Stroobos en Gerkesklooster, Suameer, Surhuizum en Augustinusga, Surhuisterveen, Twijzel, Tzummarum, Utrecht, Vlaardingen, Vlissingen, Vrouwenparochie, Waddinxveen, Zuid-Warga, Warmond, Wateringen, Westwoud (en omgeving), Wolvega, Wijk bij Duurstede (en omgeving), Wijckel, IJlst, Zoeterwoude, Zwaag.
Met rekesten van een aantal inwoners van Werkhoven en Wijk bij Duurstede.
De rekesten zijn afkomstig uit Apeldoorn, Barneveld, Beek en Donk, Beltrum, Berlicum, Beugen, Schoutambacht Dalfsen, Diever, Dieverbrug, Dongen, Eelde, Emmen, Ermelo, Geffen, Gieten, Groeningen en Vortum, Haarst, Heerde, Heino, Hoevelande, Hogersmilde, Koekange, Ledeakker, Liempde, Lierop, Lieshout, Lithoijen, Maaren (N.B.), Maashees en Holthees, Mierlo, Netterden, Neuland, Nietap, Nuenen, Nijbroek, Oirschot, Oosterhesselen, Oploo, Oudenbosch, Overloon, Paterswolde, Roden, Roderwolde, Rosmalen, Rijkevoort, Sambeek, Sint Maartenspolder, Sleen, Someren, Standdaarbuiten, Stiphout, Veghel, Vessem, Vierlingsbeek, Vries, Wapserveen, De Wijk, IJde, Zuidlaarderveen en Midlaren, Zuidlaren, Zwolle, Bataafs Brabant, Drenthe, Gelderland, Overijssel, Stad en Lande, alsmede enkele extract-decreten.
Naast de vijf vaste commissies bestond er nog een wisselend aantal personele commissies (ad hoc). Om een beeld te krijgen van het voorkomen van deze commissies kan men de zogenaamde Commissoriaallijsten raadplegen (zie inv.nrs. 504-506). In deze lijsten werd aangetekend welke kwesties commissoriaal werden gemaakt en wanneer er op deze kwesties werd gerapporteerd en geconcludeerd.
Op 1 maart 1796 werd ingevolge art. 56 van het Reglement op de Nationale Vergadering een eerste Commissie tot het examineren der geloofsbrieven benoemd. Zij had tot taak vast te stellen of de volksvertegenwoordigers inderdaad tot representanten van het Volk van Nederland in de Nationale Vergadering waren gekozen. De verkiezing tot representant vond indirect (getrapt) plaats. De stemgerechtigde inwoners van 126 kiesdistricten, van ongeveer 15.000 zielen, waren ingedeeld in 30 grondvergaderingen per district. Deze grondvergaderingen kozen elk één kiezer voor een districtsbijeenkomst, waarin de kiezers op hun beurt een representant in de Nationale Vergadering kozen. De geloofsbrieven die door de representanten overlegd moesten worden, bestonden uit akten, opgemaakt door de kiezers uit de districten, waarin verklaard werd dat men genoemde volksvertegenwoordiger tot representant van het Volk van Nederland in de Nationale vergadering gekozen had. Deze commissoriale controle van geloofsbrieven is door de latere wetgevende machten gehandhaafd.
Van: Commies ter Kamer van de Generaliteitsfinantie, Hoge Zeekrijgsraad inzake gedrag commandant en officieren zeeslag 11 oktober 1797, Ontvanger van de Exploten, 'Marine' (o.a. Commiezen-generaal en Comité tot de Zaken van de Marine) Comité tot de Algemene Zaken van het Bondgenootschap te Lande, Ambtenaren ten dienste van de Constituerende Vergadering, Nationale Rekenkamer, Nationale Kanselarij, Ministers buiten 's lands, Comité tot de Oost-Indische Handel, Expediërende commiezen bij het Intermediair Wetgevend Lichaam, Commies-notularis, Secretaris van de Constituerende Vergadering, Boodschapper van Staat, Commies notularis, Comité tot de Zaken van de West-Indië, Directeuren tot de Levantse Handel, (Provisioneel) Uitvoerend Bewind (met commandant van het garnizoen in Den Haag), Generaliteitsrekenkamer, College van Administratie over de door de Fransen geabandonneerde goederen van de Vorst van Nassau, Munt, Commandant van de Lijfwacht, Militairen (niet getekend), Administrateurs van de Goederen van de gewezen Stadhouder, benevens hun thesaurier en secretaris.
Voorbeeld van een verklaring: 'Ik verklaar te erkennen de oppermacht des Nederlandschen Volks, Ik beloof aan dezelve en aan de Nationale Vergadering, als hetzelve volk representerende, en aan alle regeeringsvorm, welke op de oppermacht des volks gegrond is, gehouw en getrouw, te zullen zijn'.
Buren en Culemborg beweerden soevereine staatjes te zijn. Dit weerhield het gewest Gelderland er niet van om pogingen tot incorporatie te doen. De commissie was, ingevolge de decreten van 9 en 14 mrt 1796, belast met het onderzoek naar de rechten, welke Willem V op deze vrije heerlijkheden had bezeten en welke rechten en inkomsten van de gewezen graaf toekwamen aan het volk van Culemborg en Buren. Op 25 juli 1796 decreteerde de Nationale Vergadering dat de Commissie een descente en lieu (onderzoek ter plekke) moest houden in Culemborg, om zich op de hoogte te stellen van de stand van politie en justitie en in het bijzonder om een lijst op te stellen van de schulden en de vorderingen van de gewezen graaf. De leden keerden op 4 augustus terug naar Den Haag en brachten op 5 augustus verslag uit aan de Nationale Vergadering. Dagverhaal, d.d. 5 augustus 1796. A.J. van Weel, De incorporatie van Culemborg in de Bataafse Republiek (Zutphen 1977).
De Algemene vergadering der gevolmachtigde gecommitteerden van de gewapende burgermachten, uit de onderscheiden gedeelten der Republiek, tot organisatie der gewapende Bataafse burgermacht, als een één en ondeelbaar lichaam, legde op 30 maart 1796 het concept-plan tot Organisatie van de Bataafsche Gewapende Burgermacht, gegrond op de één en ondeelbaarheid der Republiek ter goedkeuring voor aan de Nationale Vergadering. Decreten der Nationale Vergadering, 30 maart 1796, pp. 544-551, inv.nr. 555
Uit de gedrukte decreten blijkt niet wanneer de personele commissie ter examinatie van dit plan werd benoemd. Volgens de stukken (inv.nr. 488) gebeurde dit in dezelfde vergadering.
De beraadslagingen over het plan werden 13 september 1796 afgerond. Het reglement werd vastgesteld en de commissie werd belast met het formuleren van een voorstel tot het in werking treden van het plan. Gedrukte decreten, 13 september 1796, pp. 247-250.
Op 4 oktober 1796 werd daartoe een Commissie tot het in werking brengen van het Plan van Burger Wapening (ook: commissie tot opperdirectie over de Bataafse gewapende burgermacht) benoemd, die bekleed werd met het opperbestuur over de Bataafse gewapende burgermacht. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, 4 oktober 1796, pp. 75-78.
Met de staatsgreep van 22 januari 1798 werd een provisionele commissie van toezicht over de organisatie der Bataafse gewapende burgermacht benoemd. Gedrukte decreten der Nationale Vergadering, 22 januari 1798, pp 15-16.
Deze 'naamlijsten van kinderen van militairen overgebracht naar serie stamboeken van vóór 1813', nummer toegang 2.01.15.
Op 31 mei 1796 besloot de Nationale Vergadering een publicatie te verspreiden. Alle Uitgewekenen bekend onder den naam van Bataven, die om geleden of te recht gevreesde vervolgingen, hun Vaderland (hadden) moeten verlaten werden uitgenodigd om zich uiterlijk binnen zes weken door middel van een rekest tot de Nationale Vergadering te wenden, indien zij meenden in aanmerking te komen voor een ambt, gratificatie of pensioen. Volgens art. 5, lid 1 en 2 van het 'Reglement nopens den voet en wijze op welke voortaan bij de Nationale Vergadering de Ampten zullen worden begeven' moest het rekest vergezeld gaan van een verklaring van ordentelijk gedrag, die was afgegeven door de geconstitueerde macht van de stad of plaats , waar men voor het vertrek uit de Republiek gewoond had. Uit deze verklaring moest blijken hoe lang men daar gewoond had en wanneer en waarom men vertrokken was. Behalve deze verklaring diende men nog een getuigschrift van ordentelijk gedrag gedurende het buitenlands verblijf en een opgave van de rangen of posten die men daar bekleed had toe te voegen. De rekesten werden ter examinatie en voor consideratie en advies ter hand gesteld van de Commissie tot examinatie van de rekesten der uitgeweken geweest zijnde Nederlanders, bekend onder de naam van Bataven (later Commissie tot examinatie der rekesten der Bataven, Commissie tot de Bataven genoemd). Hoewel men in 1796 nog uitging van een sluitingsdatum van 22 juli 1796 en op 28 december 1796 in een finaal decreet concludeerde het verlenen van gratificatiën te beschouwen voor finaal en volkomen (te zijn) getermineerd, bleek het in de loop van de tijd noodzakelijk het werk over te dragen aan het Uitvoerend Bewind (30-11-1798) en werd er zelfs in 1801 nog een Commissie tot het werk der Gratificatiën voor Bataven benoemd.
Resoluties van de Staten-Generaal, decreten van de Nationale en Constituerende Vergadering en besluiten en decreten van het intermediair Wetgevend Lichaam en het Vertegenwoordigend lichaam,.1795 - 1798 (met lijst)
Ingekomen stukken, in handen gesteld van de commissie voor het werk der uitgewekenen, 1796 - 1800.
Specificatie van aan de geconstitueerde machten in de gewesten teruggezonden rekesten, ingevolge het decreet van 28 december 1796, 1796
Naamlijst van de uitgeweken Bataven, die zich ingevolge de publicatie van 31 mei bij rekest aan de Nationale Vergadering hebben geadresseerd.
Gedrukt register met aantekeningen, en een geschreven register met aantekeningen, 1796.
Alfabetisch op naam geordend
Op voorstel van de Burger-representant Blok werd op 21 juli 1796 een personele commissie benoemd om de inrichting en de werkzaamheden van het uitvoerend bestuur met alle nauwkeurigheid te onderzoeken. Deze personele commissie bestond uit de burgers-representanten Kantelaar, Cambier, Floh, de Lange, Besier, de Mist, Hartogh, Blok en Vatebender (Dagverhaal deel II, 1796, p. 414).
Zie inv.nr. 510A
Mapje nr. 5.
Op 23 mei 1796 stelde de rooms-katholieke representant Ploos van Amstel voor de kerk te scheiden van de staat. Een commissie onder leiding van een Luthers lid van de Nationale Vergadering (J. Lublink de Jonge) ging zich verdiepen in de financiële en universitaire consequenties en bracht op 1 juli 1796 een lijvig verslag uit (bijlage bij gedrukte decreten Nationale Vergadering van 1 juli 1796). Daarover werd uitvoerig beraadslaagd, wat resulteerde in het decreet van 5 augustus 1796. Daarin werd o.a. bepaald dat 'geen bevoorrechte, noch heerschende kerk in Nederland meer kan of zal geduld worden' onder de overwegingen: 'geen maatschappij kan blijven bestaan, veel min bloeien, waarin de godsdienst niet wordt geëerbiedigd en beschermd en deugd en goede zeeden niet worden bevorderd' maar tevens 'dat eene bevoorrechte of heerschende Kerk lynregt strijdig is, zelfs met de eerste grondbeginselen van Gelijkheid, waarop de waare Vrijheid en Broederschap zijn gebouwd'. Een commissie moest een voorstel doen tot regeling van alle gevolgen van de scheiding van kerk en staat. Daartoe werd een personele commissie ingesteld door de Nationale Vergadering, eveneens op 5 augustus 1796 (decreet van 5 augustus 1796, art. 4). Tot leden van de commissie werden benoemd: Zubli (voorzitter tot 30-8-1797, daarna lid af), Ploos van Amstel (voorzitter van 30-8-1797 tot 11-12-1797), De Beveren, Hulshoff, Schimmelpenninck, De la Court, De Sitter, Hugenpoth tot Aerdt, De Raad en Scho(o)negevel. Secretaris was Leemans. De commissie constitueerde zich op 25 augustus 1796. De commissie werd gewoonlijk aangeduid als de Commissie voor de Kerkelijke Zaken, terwijl ook enkele veel langere benamingen gebruikt werden. Naderhand veranderde de samenstelling van de commissie. Nieuwe leden waren onder anderen: C.L. van Beijma, Costerus, J.H. Floh (voorzitter vanaf 11-12-1797), Sanders van Well en Tichler.
De belangrijkste deeltaken van de commissie waren:
a. de bepaling van de wijze waarop in het onderhoud van de 'leraars' in het vervolg zou kunnen worden voorzien;
b. de bepaling van de beste maatregelen die door de staat zouden kunnen worden genomen ter bevordering van de 'beschaving en deugd der natie';
c. het doen van voorstellen ter vernietiging van alle overblijfselen van de voormalig bevoorrechte kerk en ter gelijkstelling van alle kerkgenootschappen.
Op 25 december 1798 is de commissie uiteengegaan. Het is niet bekend of de commissie daarna nog gewerkt heeft; stukken zijn althans niet aanwezig. Ten gevolge van de omslachtige werkwijze van de commissie en van het traineren en saboteren van degenen die hun medewerking moesten verlenen, zijn een concreet plan en eindrapport van de commissie nooit aan de elkaar opvolgende volksvertegenwoordigingen uitgebracht. Wel werd tussentijds gerapporteerd aan de Nationale Vergadering op 24 februari 1797, waarover op 16 juni 1797 gedelibereerd werd (Dagverhaal VI 268-272). De vorderingen van de werkzaamheden van de commissie werden algemeen bedroevend gevonden. De werkzaamheden van de commissie zijn beschreven in: P. Noordeloos, De restitutie der kerken in den Franschen Tijd (Nijmegen, Utrecht 1937) 53-62.
In de Burgerlijke en Staatkundige grondregels van de Staatsregeling van 1798, die op 1 mei 1798 werd aangenomen, werd in artikel 24 bepaald dat alle eigenlijk gezegde Heerlijke Regten en Tituls, waardoor aan een bijzonder Persoon of Lichaam zou worden toegekend enig gezag omtrent het Bestuur van zaken in eenige Stad, Dorp of Plaats, of de aanstelling van deze of gene Ambtenaren binnen dezelve, worden, voor zoo verre' die niet reeds met de daad zijn afgeschaft, bij de aanneming der Staatsregeling, zonder eenige schaevergoeding, voor altijd vernietigd. Artikel 25 verklaarde alle Tiend-, Chijns-, of Thijns-, Nakoops-, Afstervings-, en Naastings-Regten, van welke aard, midsgaders alle andere Regten of verpligtingen, hoe ook genoemd, uit het Leenstelsel of Leenrecht afkomstig, en die hunnen oorsprong niet hebben uit een wederzijdsch vrijwillig en wettig verdrag, worden, met alle de gevolgen van dien, als strijdig met der Burgeren gelijkheid en vrijheid, voor altijd vervallen. Het Vertegenwoordigend Lichaam zal, binnen agttien Maanden, na Deszelfs eerste zitting, bepaalen den voet en de wijze van afkoop van alle zoodanige regten en renten, welke als vruchten van wezenlijken eigendom kunnen beschouwd worden. geene aanspraak op pecunieele vergoeding, uit de vernietiging van gemelde Regten vootdvloeijende. zal gelden, dan welke, binnen zes Maanden na de aanneming der Staatsregeling, zal zijn ingeleverd.
Op 8 mei werden de representanten Rant, Nuhout van der Veen, de Sonnaville, Canter Visscher en Pannebakker benoemd in een personele commissie, die advies moest uitbrengen betrekkelijk de voet en wijze van afkoop van alle zoodanige rechten en Renten, welke als vrugten van wezenlijken Eigendom, (konden) beschouwd worden, en die in artikel 25 van de Staatregeling werden vermeld. Op 4 juni 1798 bracht deze commissie een voorlopig rapport uit, waarbij het uitgebrachte advies zich beperkte tot de tienden, met het oog op de aanstaande oogst en de daarmee samenhangende betaling der tienden.
De radicaal-democratische periode in de Bataafse revolutie duurde te kort om beide artikelen naar de letter uit te voeren. Na de staatsgreep van 12 juni 1798 werd bij publicatie van het Intermediair Bestuur van 19 juni 1798 de voor 12 juni 1798 tot stand gekomen regeling tot schadeloosstelling wegens afschaffing van het tiendrecht ingetrokken. Tegelijkertijd werd bepaald dat alle tiendheffing onverlet zou blijven, totdat het Vertegenwoordigend Lichaam de nodige bepalingen zou hebben vastgesteld.
Bij decreet van 2 augustus 1798 werd wederom een personele commissie samengesteld, bestaande uit de leden Costerus, Verhoysen, Van Royen, van de Borght en Van Bennekom. Zij moest een plan ontwerpen tot regeling van de afkoop van alle rechten die in de artikelen 24 en 25 werden genoemd. In september werd op voorstel van de commissie de termijn voor het inleveren van bewijzen waaruit de gegronde rechten op geldelijke vergoeding moesten blijken, verlengd tot 23 april 1799. De bepalingen tot regeling van schadeloosstelling zijn nooit tot stand gekomen; de tiendrechten zijn in
feite blijven bestaan tot 1913.
De rekesten bevatten verzoeken om geldelijke vergoeding voor het verlies van heerlijke rechten en tienden en kopieën van eigendomsbewijzen, die ter adstructie van het veronderstelde recht op vergoeding zijn meegezonden.
De rekesten zijn geordend op nummer. Op de rekesten Heerlijke Rechten en Tienden ingekomen bij de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam is een
Met A aangegeven in de klappers 2.01.02 en 2.01.03
Lijst van rekwestranten die aangeven eigendomsbewijzen te kunnen over leggen ter staving van hun aanspraken op geldelijke vergoeding voor het verlies van heerlijke rechten en tienden.
Lijsten van door bemiddelaars ingediende rekesten van bezitters van heerlijke rechten en tienden.
Kopie-bewijzen van heerlijke rechten van rekwestranten.
Rekesten om geldelijke vergoeding voor vervallen heerlijke rechten en tienden.
Extract-besluiten van de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam inzake rekesten om geldelijke vergoeding wegens heerlijke rechten en tienden.
De commissie tot de Zaken van de Griffie werd ingesteld bij decreet van 1 maart 1796 en had tot taak onderzoek te doen naar de werkzaamheden, traktementen etc. van de ambtenaren der voormalige griffie en concept-instructies op te stellen voor de ambtenaren van de nieuw te benoemen Nationale Kanselarij.
De commissie tot de Zaken van de Oost-Indische Handel en Bezittingen was belast met het onderzoek naar het bestuur en het financiële beleid van respectievelijk de Bewindhebbers van de Oost-Indische Compagnie en het Comité tot de Zaken van de Oost-Indische Handel en Bezittingen.
De commissie tot de Zaak van de naar Groningen uitgeweken Friese representanten was belast met het onderzoeken van de klacht van provinciale afgevaardigden die in januari 1796, op het hoogtepunt van het conflict tussen de Provisionele representatie van het Volk van Leeuwarden (voorstander van de convocatie van een Nationale Vergadering) en de Representanten van het Volk van Friesland (tegenstanders van zo een convocatie) naar Groningen waren uitgeweken.
Mapje nr. 6
Zie inv.nr. 510A
Mapje nr. 6
Ingevolge decreet van 11 april 1796.
De stukken van de Commissie betreffende de vernietiging der afzonderlijke directie over de koloniën Suriname en Berbice zijn niet aangetroffen bij bewerking in 1994-1995.
Het door de commissie tot de ambten voorgestelde Reglement nopens de voet en wijze op welke voortaan, bij de Nationale Vergadering de Ampten zullen worden begeven, werd in de vergadering van 26 april 1796 gearresteerd. In de literatuur wordt deze commissie wel als zesde vaste commissie aangemerkt. Bevat naamlijsten met gegevens over rekwestranten wier rekesten tot de verkrijging van een of ander ambt in handen waren gesteld van de commissie. Bevat tevens verkeerd geborgen staten van overheidsfunctionarissen, in het bijzonder van de Koninklijke en Gouvernementssecretarie, 1806-1810.
Gilden werden na 1795 beschouwd strijdig te zijn met de Rechten van de Mens en Burger. Toch bleef het gildensysteem, ondanks bedreigingen en concessies, grotendeels intact tot de grondwetswijziging van 1798, waarbij het stelsel van corporatieve gebondenheid vervangen werd door dat van bedrijfs- en verkeersvrijheid. De artikelen 52 en 53 van de Staatsregeling van 1798 hadden betrekking op de afschaffing van het gildewezen. Op 3 augustus 1798 werden de leden Harteveld, van den Braak, Guljé, Van Foreest, Remmers, Gorter en Verbeek benoemd om als personele commissie te onderzoeken en op te geven de wijze en middelen, waardoor aan het 53. articul der algemeene beginselen der Staatsregeling, betreffende de zorge van het Vertegenwoordigend Lichaam, dat de goede orde, het gemak en gerief der Ingezetenen, ten opzichten van het vervallen verklaaren van alle Gilden, Corporatiën, enz. worden verzekerd. Op 29 augustus diende de commissie een rapport in dat in september ter bekrachtiging aan de Tweede Kamer werd gezonden. Op 5 oktober werd het rapport door dit college gesanctioneerd. Besluiten der Eerste Kamer, inv.nr. 586, p. 77.
- binnen acht dagen moesten alle gilden ontbonden zijn;
- dekens en overlieden moesten vervangen worden door provisionele commissarissen, die de documenten en bezittingen der gilden zouden overnemen;
- zij dienden er tevens voor te zorgen dat voorlopig alle gildevoorschriften, die dienden tot de goede politie, ter vermijding van alle wanorde, en tot voorkoming van alle schaden, die anderszins aan 's Lands financiën zouden kunnen worden toegebracht stipt zouden worden gehandhaafd, totdat de wet daarin zou voorzien. Vooral dit laatste zou er oorzaak van blijken dat de afschaffing der gilden voor een belangrijk deel illusoir bleef.
- de municipaliteiten werden verplicht om binnen een maand aan de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam een rapport in te zenden omtrent hetgeen ten opzichte van de afschaffing van de gilden was verricht, alsmede een nauwkeurige opgave van de aard en de gesteldheid der vernietigde gilden, evenals van de in beslag genomen fondsen en van het gebruik, dat van die middelen te voren werd gemaakt. Pas na herhaalde aanmaning en met grote vertraging kwamen deze rapporten binnen (inv.nr 507). Zie: C. Wiskerke, De afschaffing der Gilden in Nederland (Amsterdam 1938).
In handen gesteld van gecommitteerden tot de uitvoering van art. 53 der algemene beginselen van de Staatsregeling, afkomstig van de municipaliteiten van Haarlem (5 dec 1798), Arnhem (25 jan 1799), Breda (26 nov 1798), Enkhuizen (21 jan 1799), Ambt van Maas en Waal (29 dec 1798), Doesburg (4 dec 1798), Weergors en Hellevoetsluis (5 dec 1798), Zwartsluis (4 dec 1798) en Harlingen (14 nov 1798) en rekesten van gilden uit Den Haag, Brielle, Leiden en zonder plaatsaanduiding, tegen het vernietigen van gilden, alle uit 1798.
De alfabetische lijst vermeldt ingekomen stukken betreffende de gilden uit de volgende plaatsen: 's-Hertogenbosch, Harderwijk, Amersfoort, Meppel, Den Haag, Rotterdam, Elburg, Veere, Coevorden, Utrecht, Avenhorn, Oegstgeest, Lekkerkerk, Oude Tonge, Kudelstaart, Ommen, Slochteren, Alphen, Middelie en Aswijk, Stoutenburg, Standdaarbuiten, Kampen, Gorinchem, Elkerzee, Nijmegen en Amsterdam.
Op de Dagverhalen (inventarisnummers 700-708) is een
Met ingang van 21 januari 1796 werd voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis de mogelijkheid geschapen voor de geïnteresseerde burger om kennis te nemen van de beraadslagingen van bestuurlijke lichamen. Niet alleen stond het de burger vrij om de beraadslagingen bij te wonen op de publieke tribune, maar ook om ze in druk uit te geven. Zo werden de beraadslagingen van de Nationale Vergadering en opvolgende Wetgevende Colleges door een particuliere firma met toestemming van de overheid in druk uitgegeven onder de titel 'Dagverhaal van het Verhandelde in de Nationale Vergadering, representerende het Volk van Nederland'. Met het aantreden van weer een nieuw wetgevend en vertegenwoordigend lichaam veranderde de naam van het Dagverhaal dienovereenkomstig. Bij het optreden van het Vertegenwoordigend Lichaam des Bataafschen Volks op 4 mei 1798 werden zowel de vergaderingen van de Eerste en Tweede Kamer daarvan als de Algemene Vergadering van beide kamers opgenomen in het Dagverhaal. Het reglement voor de Nationale Vergadering, vastgesteld op 21 januari 1796, bepaalde in art. 111 dat de vergaderingen met open deuren zou worden gehouden. Op initiatief van de uitgeverij Swart en Comp. werden gedrukte verslagen van de vergaderingen uitgegeven, gedrukt bij de firma Van Schelle en Comp., sinds 26 juli 1798 bij de firma J.J. Stuerman, alle gevestigd te Den Haag. Naderhand werd zelfs officieel bepaald in de Staatsregeling van 1798, art. 64, dat de beide kamers van het Vertegenwoordigend Lichaam hun openbare beraadslagingen in druk zouden uitgeven .
Gedurende de periode 1 maart 1796 tot 18 oktober 1801 werd wekelijks en gewoonlijk vijf dagen per week vergaderd, van maandag tot en met vrijdag. In uitzonderingsgevallen kon op zaterdag en zelfs op zondag vergaderd worden. Met de inwerkingtreding van de Staatsregeling van 1801 werd slechts tweemaal per jaar gedurende een periode van zes tot acht weken vergaderd. Van 15 april tot 1 juni en van 15 oktober tot 15 december.
In de dagverhalen zijn beschrijvingen te vinden van gebeurtenissen als installaties en andere plechtigheden, staatsgrepen, stemmingen. Daarnaast zijn de beraadslagingen over bepaalde kwesties geïnterpreteerd weergegeven. Soms worden redevoeringen breeduit en letterlijk weergegeven, soms wordt slechts een korte samenvatting gegeven. De inhoud van ingekomen brieven, publicaties en rapporten die behandeld worden, wordt eveneens meer of minder uitvoerig weergegeven.
Een verslag van een zittingsdag begint met de opening van de vergadering en de resumptie (voorlezing) van de notulen van de vorige zittingsdag en de vaststelling (arrestatie) daarvan. Daarna vindt de beraadslaging plaats aan de hand van de voorgelezen ingekomen stukken. Van de eis dat tenminste vier uur van de vergadertijd besteed moest worden aan het debat over het Plan van Constitutie is niet veel terechtgekomen; de meeste tijd ging heen met bestuurlijke zaken, vooral met de behandeling van de grote stroom rekesten. Vastgelegd in Art.108 van het Reglement, volgens het welk eene algemeene Nationale Vergadering door het Volk van Nederland zal worden bijeen geroepen en werkzaam zijn, 30 december 1795.
Uit steekproeven is gebleken dat in het Dagverhaal niet de behandeling van alle rekesten is opgenomen. De serie gedrukte, dan wel minuut- en net-decreten en besluiten van de Wetgevende Colleges kunnen in dat opzicht aanvullend zijn. Anderzijds bevat het Dagverhaal ook gegevens, vooral over gebeurtenissen in de vergaderzaal, die niet in de serie gedrukte decreten en besluiten voorkomen. In het Dagverhaal zijn soms namen verkeerd overgenomen: bijvoorbeeld Vreeswijk in plaats van Sleeswijk of A. & J. Loen in plaats van A.& J. Boon.
Het Dagverhaal bestaat uit twee series: In de bibliotheek van het Nationaal Archief bevindt zich een tweede set Dagverhalen van 1 maart 1796 - 18 september 1801.
- De bij de delen vermelde data zijn de data van de gehouden vergaderingen en dus niet de data van uitgave in druk van de afleveringen van het dagverhaal, die in het oog vallend boven elke aflevering van de eerste 6 delen vermeld staan. In de latere delen worden de afleveringsdata vervangen door de data van de zittingsdagen. Per aflevering werden meestal 2 vergaderingen weergegeven. Soms werd wel eens (als er ruimte over was?) alvast een beknopt verslag van een latere zittingsdag opgenomen.
-
De Romeinse cijfers van de delen fungeren ook steeds in de index op het Dagverhaal, wat verwarrend werkt omdat er in beide series dezelfde Romeinse cijfers voorkomen. Men moet dus steeds alert zijn op de periode om te weten welk deel nu precies bedoeld wordt.
Bij het Nationaal Archief is op twee plaatsen een serie dagverhalen aanwezig: één serie in de bibliotheek, met bijbehorende index ('Index Rollin Couquerque') en één in het archief 'Wetgevende Colleges' (nummer toegang 2.01.01.01, inv. nrs. 700-722) met een index die zich op de studiezaal bevindt ('
Ook elders kan men al of niet voorafgaand aan archiefonderzoek de dagverhalen raadplegen in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag en in de Universiteitsbibliotheken van Groningen, Leiden, Nijmegen, Utrecht, Noord-Brabant en Amsterdam alsmede in de provinciale bibliotheek van Friesland en de stadsbibliotheek van Deventer. Bij het Rechtshistorisch Instituut van de Rijksuniversiteit Utrecht en bij het Juridisch Studiecentrum van de Rijksuniversiteit Leiden zijn kopieën van de 'Index Rollin Couquerque' aanwezig.
De eerste negen delen zijn digitaal te raadplegen. Zie hiervoor de website van het NIWI en het Nationaal Archief:
Zie voor het laatste deel van de serie tot 12 juni 1802 inv.nr. 722 in rubriek B.6.
Krachtens de Staatsregeling van 1801 luidde de officiële naam Wetgevend Lichaam van het Bataafse Gemenebest. Later werd het Wetgevend Lichaam aangeduid als Vergadering van Hun Hoogmogenden, vertegenwoordigende het Bataafs Gemenebest (ex Staatsregeling 1805). Vanaf 3 juni 1806 werd de benaming Wetgevend Lichaam van het Koninkrijk Holland (ex Staatsregeling 1806), maar tot 18-02-1807 nog aangeduid als Vergadering van Hun Hoogmogenden. Vanaf 18 februari 1807 werd de officiële naam: Wetgevend Lichaam van het Koninkrijk Holland.
De resoluties werden in deze periode notulen genoemd.
Op lang niet alle werkdagen in de maand is vergaderd. De vergaderfrequentie werd steeds minder. Voor raadpleging van de stukken zie de indices bij de gedrukte niet-geheime resoluties (B.2).
Op 27 november is tevens een besloten vergadering gehouden.
Buitengewone vergadering op 4 sep 1805.
Buitengewone vergadering op 6 oktober 1806.
Buitengewone vergadering op 21 september 1807.
Buitengewone vergadering op 16 januari 1810.
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: nummer toegang 2.01.40.02; inv.nrs 37-39
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: nummer toegang 2.01.40.02; inv.nrs 40
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: nummer toegang 2.01.40.02; inv.nrs 44
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: nummer toegang 2.01.40.02; inv.nrs 44
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken: nummer toegang 2.01.40.02; inv.nrs 41-43
Buitengewone vergaderingen op 9 november en 17 december
Zie: Losse Aanwinsten, 1883. nr. XIV. 1913, XLIII, 6. 1888, 9. Zie Staatsraad 35'
Gedrukt in: Codex Diplomaticus Neerlandicus III. 2e afd. Hist. genootschap. 2e serie (1856)
Aanwezig in de Collectie Gedrukte Staatsstukken, nummer toegang 2.01.40.02; inv.nr 44. De index over 1806 bevindt zich in archief Dassevael, nummer toegang 2.21.048, inv.nr. 145.
De belangrijkste besluiten van Hun Hoogmogenden zijn gepubliceerd in deze
Aanwezig in de bibliotheek van het Nationaal Archief.
Zie over het Dagverhaal Bijlage 2.
Merkwaardigerwijs zijn in dit deel ook nog weer eens de dagverhalen van 4 mei 1798 tot en met 31 juli 1798 opgenomen.