Als gevolg van de economische crisis gedurende de jaren dertig en de ondermeer daaruit voortvloeiende slechte toestand van het middenstandsbedrijfsleven, kwam de Vestigingswet kleinbedrijf 1937 (VWK 1937) tot stand. Deze wet, ook wel genoemd 'de grondwet voor de middenstanders', Potjer, 3. Groeneveld Meijer, 3. Potjer, 7-8.
De VWK 1937 werd later vervangen door de Vestigingswet bedrijven 1954 (VB 1954). Blom, 5.
De versterkte overheidsbemoeienis vereiste uitbreiding van het onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken dat de middenstandsaangelegenheden behandelde. Bij dit ministerie werd in 1933 een bureau Middenstand, van de afdeling Handel en Nijverheid, ingesteld, in 1937 verheven tot afdeling Middenstand, Staatsalmanak, 1934, 1938.
In 1945 kwam het tot instelling van het directoraat voor den Middenstand, onder leiding van dr. W.L. Groeneveld Meijer. In de loop der jaren vonden verschillende reorganisaties en dientengevolge naamswijzigingen van het directoraat plaats: Blom, 10.
De organisatie van het departement c.q. het directoraat is vrij vaak gewijzigd. Zie voor een meer gedetailleerd overzicht van de organisatie en de wijzigingen daarvan inventarisnummer 1397 (literatuurrapport).
Gedurende de jaren 1943-1945 bestond naast de toenmalige afdeling Middenstand de Rijksdienst Vestiging Kleinbedrijf. Bestuursalmanak, 1943-1944. Staatsalmanak, 1946.
Het begrip Middenstand is als volgt aan te geven: 'De groep van ondernemers in het midden- en kleinbedrijf in de sectoren detailhandel, kleine nijverheid (ambacht), horeca en vervoer'. Landbouw en visserij vallen dus buiten de bemoeienis van het directoraat (en taakopvolgers). Blom, 5.
De belangrijkste taken waren: Blom, 5-9.
Voor overzichten van organisatie, taken en functionarissen wordt verwezen naar inventarisnummer 1397 (literatuurrapport) en voor uitleg van de werking van de toegepaste code naar inventarisnummer 1373 (archiefplan voor het Ministerie van Economische Zaken).
Het archief was naar onderwerp geordend; deels volgens trefwoorden, deels volgens een code, afgeleid van de basis-archiefcode. Daarnaast was er een deel waarin geen duidelijke ordening viel te ontdekken. Verder bestond een gedeelte uit zogenaamd werkarchief; dit is archief, door de behandelende ambtenaren als persoonlijke documentatie gevormd.
Het beginjaar is 1945. Toen is het directoraat voor den Middenstand ingesteld en begon de zelfstandige archiefvorming. Blom, 3-4. Inv. nrs. 1-15.
Het eindjaar is 1965. Per 01-01-1966 vond toepassing plaats van een archiefplan, geldend voor het hele departement.
Vernietiging heeft vóór de bewerking reeds plaatsgevonden, met name stukken betreffende makelaardij (dossiers makelaars), verstrekking ministeriële verklaringen, uitvoering Drank- en horecawet kredietdossiers.
Overbrenging van een overheidsarchief
Ten behoeve van de selectie werd gebruik gemaakt van de 'Lijst van voor vernietiging in aanmerking komende archiefbescheiden' van het Ministerie van Economische Zaken. Waar deze niet toereikend was, werden categorieën gevormd van incidenteel te vernietigen archiefbescheiden.
Vreemd archief werd ingevolge het bestemmingsbeginsel afgescheiden. Eveneens volgens dit beginsel werden bescheiden, afkomstig van het archief van de directie van Handel en Nijverheid, ingevoegd. Ook werd een aantal commissie-archieven aangetroffen; deze werden apart opgenomen, evenals een verzameling documentatie.
De omvang voor de bewerking bedroeg 188 meter. Uiteindelijk resteerde 64 meter, waarvan 20 meter toegangen. Totaal werd 65 % vernietigd.
De toegangen bestaan voor een deel uit agenda's van de Rijksdienst Vestiging Kleinbedrijf (zie ook Organisatie). Daar deze zonder onderbreking, ook wat betreft de agendanummers, overgaan in die van de afdeling Middenstandswetten, zijn ze bij het archief gelaten. Het archief van de taakvoorganger van het directoraat, de directie van Handel en Nijverheid (1905-1943), eindigt per 01-01-1944. Dit betekent dat het jaar 1944 geen aansluiting zou vinden bij enig archief. Gezien dit feit zijn stukken betreffende dit jaar eveneens bij het archief gelaten.
Stukken gedateerd voor 01-01-1944, die een samenhangend geheel vormen met stukken van na die datum, zijn niet afgezonderd. Hetzelfde geldt voor stukken, gedateerd na 31-12-1965. Bovendien is het archief van de taakopvolger, het directoraat-generaal voor het Midden- en Kleinbedrijf en het Toerisme, over de jaren 1966-1969, reeds geïnventariseerd (zie ook Geraadpleegde literatuur). Naar dit archief kunnen derhalve geen daarvoor in aanmerking komende bescheiden worden teruggebracht. Anderzijds bevinden zich in het Centraal Archief van het Ministerie van Economische Zaken (1944-1965) stukken, behorend bij het archief van het directoraat.
Stukken betreffende commissies zijn zo mogelijk geplaatst onder taakuitvoering.
Omdat geen bruikbare, eenduidige ordening werd aangetroffen, werd algehele herordening van het archief toegepast, met de in het 'Archiefplan voor het Ministerie van Economische Zaken' opgenomen archiefcode als basis (zie inventarisnummer 1373).
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Economische Zaken: Directoraat-Generaal van het Midden- en Kleinbedrijf en het Toerisme, nummer toegang 2.06.073, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, EZ / Midden- en Kleinbedrijf, 1945-1965, 2.06.073, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
zie Handelsregister
zie Bevordering van de verkoop