Namens de minister van Economische Zaken is de Directie Financiering en Deelnemingen, een centrale directie van het ministerie, belast met behandelen van zaken van financiële en financieel-economische aard die verband houden met financiering (in de vorm van kredietverlening, garantie of deelneming) door de Staat, voor zover het ministerie daar rechtstreeks of zijdelings bij betrokken was. De instellingsdatum van de directie is onbekend, maar in ieder geval in december 1949 (bron: Staatsalmanak 1950) bestond de directie.

De overheid beschikte voor de uitvoering van het beleid over een groot aantal financieringsinstrumenten.

PIVOT-rapport nr. 57 Staatsdeelnemingen en financiering van het bedrijfsleven. Een onderzoek naar de handelingen, taken van de Rijksoverheid op het beleidsterrein staatsdeelnemingen en financiering van het bedrijfsleven, 1940-1995. Dit rapport is een gezamenlijke uitgave van het Ministerie van Economische Zaken en het Ministerie van Financiën en de Rijksarchiefdienst/PIVOT 1998

Bijzondere Financiering-regeling 1971 (de B.F.-regeling):

De Regeling Bijzondere Financiering 1971 (Regeling BF) was een garantieregeling die als doelstelling heeft knelpunten te verhelpen in de ondernemingsfinanciering van (middel-)grote ondernemingen. De regeling werd geëvalueerd met als doel het verschaffen van inzicht in de werking en vooral het toetsen van de actualiteit, effectiviteit en doelmatigheid van de regeling. Juni 1996 werd de evaluatienota naar de Kamer gestuurd. Hieronder volgt een korte beschrijving van de regeling.

Doelstelling van de Regeling BF was knelpunten te verhelpen in de kapitaalmarkt voor rendabele en goed geleide ondernemingen. De regeling bood Nederlandse ondernemingen de mogelijkheid (achtergestelde) financieringen onder (gedeeltelijke) staatsgarantie aan te trekker indien deze bedrijven niet op andere wijze tegen aanvaardbare condities in hun vermogensbehoefte konden voorzien. De regeling was gebaseerd op een provaatrechtelijke overeenkomst tussen de Staat en de Nationale Inverseringsbank (NIB). De regeling werd door de NIB uitgevoerd. De NIB verstrekte aan ondernemingen zogenaamde B- en AAkredieten die de overheid onder de Regeling BF garandeerde. De besluitvorming over garantieverstrekking en kredietvoorwaarden geschiede door de Werkcommissie voor de Bijzondere Financiering ('Werkcie BF') waarin de directeur Financieringen van het Ministerie van Financiën, de betrokken vakminister(s) -waaronder altijd Economische Zaken (Directie Financiering en Deelnemingen)- en de NIB als voorzitter zitting hebben. Het overleg in deze kredietcommissie (2 wekelijks met 2 wekelijkse voorbereiding en beheersoverleg) was zowel inhoudelijk van aard als oplossingsgericht.

De omvang van de gegarandeerde kredieten onder de regeling varieerde in de praktijk tussen ƒ 2 en ƒ 50 miljoen. De gemiddelde kredietgrootte was in de latere jaren duidelijk hoger den in eerdere jaren. De algemene banken waren in de gelegenheid voor 40% te participeren in AA-kredieten die groter waren dan ƒ 7,5 miljoen. Het garantieplafond betrof het maximaal in een jaar te verstrekken bedrag aan garanties. In 1993 werd het plafond tijdelijk verhoogd van ƒ 175 miljoen naar ƒ 275 miljoen per jaar voor de jaren 1993, 1994 en 1995. In elk van deze drie jaren was het beroep op de regeling van dusdanige omvang geweest dat het plafond van ƒ 275 miljoen was bereikt. Werd in het verleden een bepaalde mate van anticycliciteit opgemerkt -het beroep op de regeling was lager in tijden van hoogconjunctuur-, nu leek daar minder sprake van te zijn. Naar aanleiding van de evaluatienota werd besloten het plafond voor 1996 tot en met 1998 wederom vast te stellen op ƒ 275 miljoen per jaar. In 1996 was het plafond opnieuw volgetrokken.

Onder de regeling-BF werden de afgelopen drie jaar gemiddeld ongeveer ƒ 300 miljoen per jaar aan krediet verstrekt. Naast de omvang van de kredietverstrekking onder de Regeling BF was de kredietgenererende werking als gevolg van verstrekking van AA-krediet voor beoordeling van de effectiviteit van groot belang. Van kredietgenererende werking van de Regeling BF werd gesproken, indien verstrekking van een AA-krediet er toe leide dat andere vermogensverschaffers bereid waren additionele financiering te verstrekken. Uit onderzoek van de NIB bleek dat het AA-krediet in circa driekwart van de gevallen gepaard ging met een directe uitbreiding van de kredietlijnen.

Naast de effectiviteit van de regeling met betrekking tot het verhelpen van knelpunten in de ondernemingsfinanciering werd een aantal algemeen economische baten geïdentificeerd. Tijdens de onderzoeksperiode stak de werkgelegenheidsontwikkeling in de groep bedrijven die van de Regeling BF gebruikt maakte gunstig af ten opzichte van een controlegroep en een groep beursbedrijven. Als ruwe indicatie werd afgeleid dat het positieve directe effect op de werkgelegenheid ruim duizend arbeidsplaatsen per jaar bedroeg. De praktijk wees uit dat de onder de regeling verstrekte kredieten doorgaans werden aangewend voor investeringen. Bovendien diende met het aanvullende positieve effect van de kredietgenererende werking op het investeringsniveau rekening gehouden te worden. Geconcludeerd werd dat de regeling jaarlijks gepaard is gegaan met een investeringseffect van enkele honderden miljoenen guldens.

Het toerekenen van eventuele baten aan de regeling was kwestieus, indien de onderneming ook anderszins in haar financieringsbehoefte had kunnen voorzien; de regeling diende aanvullend te zijn. Toetsing van het aanvullende karakter van de regeling werd voldoende gewaarborgd door de procedure voor behandeling van kredietaanvragen. De huisbankier, de NIB en vervolgens de Werkcommissie BF vormden zich elk een oordeel over de aanvullende werking.

A-kredieten:

Deze regeling bestond sinds 1976. In het kader van de Regeling Bijzondere Financiering werd de mogelijkheid geschapen om achtergestelde kredieten (de zogenaamde A-kredieten aan ondernemingen te verstrekken. Dit was slechts mogelijk voor in de kern gezonde en goed geleide ondernemingen, die een aantoonbare behoefte hadden aan versterking van hun risicodragend vermogen. Per lening was het maximum ƒ 50 miljoen. De leningen waren bestemd om in afwachting van de mogelijkheid tot het verkrijgen van voldoende risicodragende middelen, via emissie of winstinhouding, een brug te slaan met deze vorm van ‘aansprakelijk vermogen’. Naast de A-kredieten bestond ook nog het aangepast A-krediet (= AA-krediet).

Bij het opzetten van de regeling voor AA-kredieten werd bewust gekozen voor een risicodragende vermogensvorm, het zogenaamde achtergestelde krediet, teneinde een oplossing te bieden voor een specifiek knelpunt op de kapitaalmarkt met betrekking tot risicodragend vermogen.

Regeling Steun Individuele Bedrijven:

Indien de B.F.-regeling niet meer toepasbaar was werden de werkgelegenheidsgelden ingezet volgens bovengenoemde regeling, waarbij uitzicht op continuïteit na reorganisatie nodig was, en de werkloosheid in het betreffende rayon tenminste 7% bedraagt. Tot verstrekking werd besloten in een interdepartementale commissie (Economische Zaken; Financiën; Sociale Zaken, eventueel Landbouw, Natuurbeheer en Milieu) onder voorzitterschap van het plaatsvervangend hoofd van de Directie Financiering en Deelnemingen, waarin de sectordirecties de voorstellen inbrengen. Beroep op de respectievelijke ministers was mogelijk bij gebrek aan overeenstemming. Dit instrument was de laatste jaren aanzienlijk in omvang teruggelopen. De uitzettingen geschieden veelal door bemiddeling van de NIB die dan namens de Staat de kredieten beheerde.

Garantieregeling Particuliere Participatiemaatschappijen 1981:

In 1980 besloot de regering tot een aantal beleidsmaatregelen welke gericht waren op de versterking van de eigen vermogenspositie van het Nederlandse bedrijfsleven. Een voorbeeld hiervan was de Garantieregeling Particulier Participatiemaatschappijen (PPM) 1981. Deze was gericht op het bevorderen van het beschikbaar stellen van particulier vermogen aan kleine en middelgrote ondernemingen in de risicodragende sfeer, waarbij het accent op aandelenvermogen lag. Centraal in deze regeling stond het beginsel dat de helft van het risico voor de hoofdsommen gedragen werd door de Staat en de andere helft door de PPM. Wanneer de PPM kosten maakt bij ‘actieve begeleiding’ waren deze geheel voor haar rekening. Daarnaast waren de participatiemaatschappijen volledig vrij in het bepalen van het begeleidingsnivo en de andere operationele kosten. Voor verrichte diensten mochten zij kosten in rekening brengen.

Als uitvoerder van de regeling trad De Nederlandse Bank (DNB) op. Sinds 1 januari 1992 was het Ministerie van Economische zaken budgethouder. Het Ministerie van Financiën voert de begrotingsvoorbereiding en -uitvoering. Voor de garantieregeling PPM kwamen alleen participatie maatschappijen in aanmerking die door DNB op basis van vastgelegde criteria waren erkend.

Een erkende participatiemaatschappij diende een participatie, welke zij onder de regeling wou laten vallen, aan te melden bij DNB. Deze melde de participaties via kwartaalgewijze rapportage bij de Directie Financieringen van het Ministerie van Financiën. De directie legde de rapportage vast en gaf de meldingen door aan het Ministerie van Economische Zaken. DNB was beschikkingsbevoegd inzake de garantieregeling PPM. Na garantieverlening kon uitbetaling niet worden afgewezen of voorkomen indien de declaratie aan formele vereisten voldeed. De mutaties op gemelde participaties werden gedaan aan de hand van rapportages van DNB welke eenmaal per kwartaal aan de directie werden toegezonden. Aan de hand van deze rapportage werd het bestand declaraties/restituties BF/PPM en het meldingenregister bijgewerkt. Verliesdeclaraties werden afzonderlijk ontvangen en ingevoerd in het bestand declaraties/restituties BF/PPM. De jaarlijkse rapportage van DNB gingen vergezeld van een accountantsverklaring waarmee de Directie Financieringen zekerheid kreeg over de juistheid van de declaraties en de volledigheid van de ontvangsten. Maandelijks werd een declaratie/restitutie opgesteld voor het Ministerie van Economische Zaken. Deze ging vergezeld van alle declaraties van DNB die betrekking hadden op verplichtingen aangegaan vanaf 1992 en een uitdraai uit het meldingenregister.

In het kader van de begrotingsuitvoering ontvingen zowel het Ministerie van Financiën als het Ministerie van Economische Zaken kwartaalrapportages van DNB. De gegevens uit deze rapportage werden door het Ministerie van Financiën in een databestand opgenomen. Indien DNB een verzoek tot vergoeding van een door de PPM geleden verlies afwees kon een PPM bezwaar aantekenen bij de Directie Financieringen. Na een hoorzitting gaf de Directie Financieringen schriftelijk antwoord op het bezwaar. Mocht de PPM het niet eens zijn met de uitkomst van het bezwaar kon de PPM een gerechtelijke procedure starten. Vanaf dat moment nam de Directie Wetgeving Juridische en Bestuurlijke Zaken de behandeling over.

Een erkende participatiemaatschappij was verplicht om een participatie welke, zij onder de regeling wou laten vallen, te melden bij DNB. Deze melde de participaties via eerdergenoemde kwartaalrapportages op haar beurt bij de Directie Financieringen. DNB hield het totaal aan gemelde participaties bij (50% garantie) in verband met de uitputting van het budget (bereiken van het garantieplafond). Over de eventuele noodzaak voor het afkondigen van een garantiestop ging DNB met de minister van Financiën overleggen. De garanties, welke werden verstrekt op participaties, aangegaan in 1992 en later kwamen voor rekening en risico van het Ministerie van Economische Zaken.

Individuele steunverlening

PIVOT-rapport nr. 148 Innovatie gesubsidieerd. Een institutioneel onderzoek naar het handelen van de overheid op het beleidsterrein industrie- en technologiebeleid, 1945 – 2001. Dit rapport is een gezamenlijke uitgave van het Ministerie van Economische Zaken & Rijksarchiefdienst/PIVOT 2003 Tekst: mw. drs. R. Baan en drs. J.E. Ipem

In de ‘Nota inzake de selectieve groei’ (1976) werd er voor het eerst gesproken over speerpunten. Ter versterking van de economische structuur dienden nieuwe economische activiteiten met goede vooruitzichten op rentabiliteit en blijvende werkgelegenheid te worden gecreëerd. Voor die gevallen waarbij het bedrijfsleven dit niet alleen zou kunnen, is door de overheid het speerpuntenbeleid opgezet. Dit beleid moest het bedrijfsleven stimuleren bij het aanpakken van nieuwe uitdagingen. Als voorwaarde werd wel gesteld dat de speerpunten aansloten bij de al bestaande sterke punten van het Nederlandse bedrijfsleven. Bij volledig succes kon een speerpunt leidden tot een nieuwe (sub)bedrijfstak.

Speerpuntenbeleid: het versterken van de Nederlandse industrie door het bedrijfsleven (financieel) te stimuleren nieuwe uitdagingen aan te gaan die naar verwachting belangrijke uitstralingseffecten hebben, zich kenmerken door een hoge onzekerheidsfactor en een betrekkelijk lange terugverdienperiode hebben.

Bij het selecteren van de speerpunten speelden meerdere criteria een rol: de speerpunten moesten bijdragen aan een structurele versterking van de economie; De te ontwikkelen economische activiteiten dienden naar verwachting een redelijke bijdrage te leveren aan het creëren van hoogwaardige arbeidsplaatsen; na een zekere periode dienden de speerpunten rendabel te worden; In dit geval speelden marktverwachtingen en de technologische haalbaarheid van het project een doorslaggevende rol; de speerpunten dienden tevens niet strijdig te zijn met het nagestreefde selectieve groeibeleid.

Naast financiële steun was het voor de overheid ook mogelijk om in een aantal gevallen steun van niet (direct) financiële aard te verstrekken. Het ging hierbij bijvoorbeeld om het inbrengen van knowhow of het bepleiten van regelingen in internationaal verband. Het was wel de bedoeling dat het bedrijfsleven, in zowel financieel als leidinggevend opzicht, de grootste verantwoordelijkheid voor het speerpunt zou gaan dragen. Zo bleef ook het ondernemersrisico gehandhaafd.In 1976 werd begonnen met een experimentele opzet van het speerpuntenbeleid. Hierdoor was het mogelijk om het beleid later aan te passen en te verbeteren. De eerste fase werd uitgevoerd door het Ministerie van Economische Zaken in samenwerking met de Nationale Investeringsbank (NIB). Na verloop van tijd is het speerpuntenbeleid stil gevallen.

In de ‘Voortgangsnota economisch structuurbeleid’ (1979) werden de hoofdlijnen beschreven van een regeling voor individuele bedrijven in moeilijkheden.

Op basis hiervan werd in de 1980 de Regeling Steun aan individuele bedrijven (SIB – Staatscourant van 1980, nr. 50) uitgevaardigd. Deze regeling bood de mogelijkheid om steun te bieden aan individuele bedrijven met continuïteitsproblemen, die niet op andere wijze in hun financiële middelen konden voorzien. ‘Centrale doelstellingen van de steunregelingen waren (...) behoud van werkgelegenheid en rentabiliteitsherstel van bedrijven, die tijdelijk in moeilijkheden zijn geraakt. Die moeilijkheden dienen «een strikt individueel karakter te hebben» en niet structureel, maar tijdelijk te zijn, «uitsluitend een gevolg van tijdelijke ongelukkige samenloop van omstandigheden». De continuïteit van het bedrijf dient redelijk verzekerd te zijn en de steunoperatie eenmalig (geen repeteerprojecten): «na de hulp moet de operatie van het bedrijf weer op een zodanig gezonde basis mogelijk zijn dat het de concurrentiestrijd weer aankan». Bij de beoordeling spelen naast bedrijfseconomische (rentalibiteits-) vooruitzichten en de werkgelegenheidsaspecten ook de plaats van het bedrijf in de bedrijfstak en de kwaliteit van de leiding en de organisatie een rol (62)’. Wel was het de bedoeling om het individuele steunbeleid geleidelijk aan terug te brengen ten gunste van een sectorale aanpak.

Het industriebeleid van de jaren zeventig werd desondanks gekenmerkt door omvangrijke overlevingssteun op ad hoc basis aan de bedrijven in moeilijkheden zonder dat er sprake was van voldoende regulering. Het initiatief lag veelal bij de bedrijven zelf die daarna de regering benaderden voor steun. Het meest sprekende voorbeeld is de steunverlening aan het Rijn-Schelde- Verolme-concern (RSV). Naar aanleiding van het faillissement van dit bedrijf werd in 1983-1984 door de Tweede Kamer een parlementaire enquête gehouden naar de gang van zaken rond het overheidsbeleid en RSV.

Na de parlementaire behandeling van deze enquête stelde de Minister van Economische Zaken de Regeling Herstelfinanciering 1984 (Stcrt. 1984, 60) in. Deze regeling was bedoeld voor defensieve dienstverlening en kwam in de plaats van de SIB. De regeling werd in 1991 ingetrokken.

De uitgangspunten in de Nota ‘Economie met open grenzen’ uit 1990 lagen in het verlengde van de aanbevelingen van de RSV-enquêtecommissie. Als uitgangspunt van het beleid werd door de toenmalige Minister van Economische Zaken de clustergedachte geïntroduceerd. Dit zijn groepen van bedrijven die rond een kernbedrijf gegroepeerd zijn. Hierbij kan worden gedacht aan toeleveranciers en wetenschappelijke kenniscentra.

Eén van de vele conclusies die uit de RSV-enquête naar voren kwamen was dat EZ een eenduidiger beleid diende te ontwikkelen ten aanzien van steunverlening. Deze conclusie werd verder uitgewerkt en vastgelegd in de Industriebrief uit 1993. In deze brief benadrukte de Minister van Economische Zaken het streven naar bovengenoemde clustervorming.

Clusterbeleid = het (financieel) stimuleren van de samenwerking tussen het bedrijfsleven en wetenschappelijke instellingen en tussen bedrijven onderling.

Dit beleid is vertaald in een aantal stimuleringsregelingen, waaronder voor de biotechnologie en de ICT. Hierdoor zou de beste technologische wisselwerking in gang gezet worden. Het beleid ging wel uit van een draagvlak in het bedrijfsleven. Het clusterbeleid is uiteengevallen in operationele regelingen voor aparte clusters. Sindsdien is er niet echt meer sprake van een overkoepelend beleid. Met het algemenere clusterbeleid wordt weinig meer gedaan: er wordt niet gekeken of het beleid eventueel bijgesteld moet worden. Aanvragen voor subsidie worden nu per geval bekeken.

De Kaderwet verstrekking financiële middelen EZ (Stb. 1991, 767) was een stap in de richting van het strakker reguleren van subsidies.

Het vormde een concrete uitwerking van meer regulering in de financiële relaties tussen EZ en de bedrijven die financiële hulp ontvingen. Daarom kan de wet ook gezien worden als een logisch gevolg van de RSV-enquête. De wet bood echter nog wel mogelijkheden voor defensieve steun op ad hoc basis. Bij de inwerkingtreding van de Kaderwet EZ-subsidies op 1 januari 1998 werd de oude kaderwet ingetrokken. In oktober 1996 werd door de Algemene Rekenkamer het rapport ‘Financiële relaties met grote ondernemingen’ aan de voorzitter van de Tweede Kamer aangeboden. Hierbij werden steunoperaties rond Fokker, NedCar en DAF onderzocht. Het was de aanbeveling van de Rekenkamer om voor steunoperaties een standaardaanpak te ontwikkelen. De reactie van de toenmalige Minister van EZ kwam in november. Hij stelde vast dat de verantwoordelijkheid voor beslissingen over aard en richting van de bedrijfsinvesteringen en productie bij het bedrijfsleven berusten. De overheid zorgt primair voor een aantrekkelijk vestigings- en investeringsklimaat voor industriële en dienstverlenende bedrijven. Daarom stelt de overheid zich ook relatief terughoudend op bij het verlenen van subsidie aan het bedrijfsleven. Ondanks dit afwijzende principe kunnen er gevallen bestaan waarin de omstandigheden zo bijzonder zijn dat de overheid toch besluit om tot steunverlening over te gaan. Het gaat hier echter om uitzonderlijke gevallen, waarbij overigens wel moet worden voldaan aan een aantal essentiële voorwaarden, namelijk: De onderneming moet van grote betekenis zijn voor de Nederlandse economie; Er moet concreet uitzicht zijn op continuïteit en rendementsherstel van de betrokken onderneming; De overheidsbijdrage aan de oplossing van de problemen moet een éénmalig karakter hebben; Ook marktpartijen moeten bereid zijn om een substantiële bijdrage te leveren aan de oplossing van de problemen; De bijdrage van de overheid dient in relatie te staan tot het te bereiken economisch effect.

Deze voorwaarden zijn noodzakelijk, doch niet voldoende toereikend voor overheidssteun. Dit moet per geval bekeken worden. De Minister vond het hierdoor niet mogelijk om de voorwaarden in een allesomvattende regeling te gieten.Bovengenoemde voorwaarden zijn ook tegenwoordig nog het uitgangspunt. Er is geen aparte financiële pot voor individuele bedrijven: het verlenen van financiële steun blijft een uitzondering en wordt per geval bekeken. Het blijft dus een incidenteel verschijnsel.

Vanaf het begin van de instelling van de Directie Financiering en Deelnemingen, ca. 1949, zijn de taken ongeveer gelijk gebleven: Het ontwikkelen van beleid t.a.v. de financieringsproblematiek van het bedrijfsleven alsmede door het in samenwerking met anderen bijdragen aan het ontwerpen of wijzigen van nieuwe c.q. bestaande algemene financieringsvormen en/of daaraan verwante instrumenten; Het behandelen van aangelegenheden in het kader van financieringsinstrumenten voor ondernemingen welke verband houden met financieringsaanvragen en - voorstellen, en met krediet- en garantieovereenkomsten en daaruit voortvloeiende rechten van de Staat; Het behandelen van aangelegenheden in het kader van de verhouding Economische Zaken en aan haar gelieerde rechtspersonen zoals het beheren van staatsdeelnemingen en het uitoefenen van aandeelhoudersrechten voor zover deze bij Economische Zaken in handen zijn; Het adviseren inzake de bij Economische Zaken ondergebrachte commissariaten; Het vervullen van bestuursfuncties bij staatsdeelnemingen en andere aan Economische Zaken gelieerde rechtspersonen; Het aangaan en beheren van krediet- en garantieovereenkomsten betreffende de passieve financiering van tussen Economische Zaken en het bedrijfsleven opererende intermediaire instellingen; Het beheren van deelnemingen en de advisering terzake van commissariaten, welke bij Economische Zaken zijn ondergebracht. Dit houdt in de advisering en coördinatie van adviezen over punten, die in de Raad van Commissarissen, alsmede in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders aan de orde komen en het inlichten van de minister en andere belanghebbenden over voor hen van belang zijnde zaken, die in de betreffende ondernemingen spelen. Het gaat hier om bijvoorbeeld DSM, Hoogovens, Gasunie, Nederlandse Pijpleidingmaatschappij, NOM, LIOF, Congresgebouw Den Haag, waarbij Economische Zaken het aandelenbeheer heeft. Daarnaast heeft Economische Zaken ook commissariaten bij de Nederlandse Spoorwegen, NIB, NMB, Fokker, Hembrug. Tenslotte is er een aantal rechtstreekse staatsdeelnemingen ontstaan en gefinancierd via de werkgelegenheidsgelden en Speerpuntgelden: bijvoorbeeld de Vries Robbé Ramen (ex-Nederhorst), Transmissie BV, Gero NV, Vredestein NV.

Vanaf 1998 had de directie de volgende afdelingen: Financiering Grootbedrijf; Beleidsontwikkeling; Financiering Midden- en Kleinbedrijf.

In 2000 vond er een kleine verandering plaats: Financiering Grootbedrijf; Beleidsontwikkeling; Financieringsaangelegenheden.

De directie in deze hoedanigheid heeft tot 2001 bestaan. Daarna is het grootste deel van de taken overgegaan naar de Directie Ondernemerschap en Financieel Ondernemingsschap onder het Directoraat-Generaal voor Ondernemingsklimaat.

Bij Wet van 18 juli 1957 werd de Stichting Industrieel Garantiefonds door de minister van Economische Zaken opgericht met als doel de risicodragende financiering van kleine en middelgrote industriële ondernemingen te helpen bevorderen. De stichting werd op grond van de Wet Stichting Industrieel Garantiefonds in het leven geroepen; de statuten werden in 1961 notarieel vastgelegd. Dit fonds beoogde de versterking van het eigen vermogen van een onderneming door aandelenparticipatie onder 100 % risico van de Staat. Voor de uitvoering van de taak van de stichting had zij twee financieringsmaatschappijen opgericht die onder bepaalde voorwaarden deelnamen in bestaande en nieuwe ondernemingen. Deze twee maatschappijen waren de: Financieringsmaatschappij Industrieel Garantiefonds Amsterdam NV (FIGA), die onder beheer stond van de Nederlandse Middenstandsbank te Amsterdam (tot maximaal ƒ 750.000,-- per deelneming); Financieringsmaatschappij Industrieel Garantiefonds 's-Gravenhage N.V. (FIGG), waarvan het beheer was opgedragen aan De Nationale Investeringsbank NV te 's-Gravenhage (vanaf ƒ 250.000,-- tot ƒ 10 miljoen per deelneming).

De door de Financieringsmaatschappijen voorbereide deelnemingen werden ter goedkeuring voorgelegd aan het Stichtingsbestuur van het Industrieel Garantiefonds (drie ambtenaren en twee oud ondernemers).

Voor deelnemingen c.q. in aandelen converteerbare leningen boven ƒ 4 miljoen had het Bestuur de goedkeuring nodig van de minister van Economische Zaken. De Stichting bracht jaarlijks verslag uit met rekening en verantwoording aan de ministers van Economische Zaken, Financiën en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.

Bij Wet van 15 april 1992 werd de minister van Economische Zaken gemachtigd het besluit tot opheffing van de stichting Stichting Industrieel Garantiefonds goed te keuren.

De Nederlandse Pijpleidingmaatschappij BV (NPM) was een van de bedrijven waarin het ministerie aandelenbeheer had. Het bedrijf werd eind jaren zestig opgericht voor de aanleg en exploitatie van een pijpleiding tussen de havens van Rotterdam en Amsterdam. Amsterdam had de ambitie een petrochemisch complex aan te leggen in de Amerikahaven. De komst van de Mobil raffinaderij was daartoe de eerste aanzet. In Rotterdam konden grote mammoettankers worden ontvangen en gelost; in Amsterdam was dit niet mogelijk vanwege de sluizen van IJmuiden. Grote schepen konden de sluizen niet passeren en met de aanleg van de pijpleiding werd de efficiënte aanvoer van aardolie gegarandeerd.

De raffinaderij van Mobil sloot echter de deuren in 1982 en in dat jaar werd het gebruik van de olieleiding gestaakt. De leiding werd wel onderhouden en vanaf 1976 werd dit uitgevoerd door de Nederlandse Gasunie.De NPM-buisleiding had een totale lengte van 83 kilometer, een uitwendige diameter 660,4 mm en een minimum nominale wanddikte 7,14 mm. De capaciteit van de leiding was ongeveer 400.000 vaten olie per dag. Een deel van de leiding wordt nu nog gebruikt voor de opslag en transport van CO2 onder een procesdruk van 10 - 22 bar.

Op 11 juni 2004 hebben de Staat en de gemeente Amsterdam hun belang in de NPM verkocht aan OCAP Trading BV. OCAP heeft de leiding in gebruik genomen om CO2 vanuit de Shell-raffinaderij in het Botlek-gebied te leveren aan tuinders in het Westland. OCAP heeft zich verplicht de leiding te ruimen als deze niet meer gebruikt wordt.