Begin 1814 werd de uit de Franse tijd stammende Generale Intendance voor de Financiën en der Publieke Schatkist uit Amsterdam verhuisd naar Den Haag en geïntegreerd in het aldaar heropge¬richte Ministerie van Financiën. Het ministerie is belast met de zorg voor de rijksfinanciën. De belangrijkste onderdelen van die taak hebben betrekking op de rijksbegroting en de rijksrekening, de rijkscomptabiliteit, de financiële verhouding tussen rijk en lagere overheden, belastingen, staatsschuld, geldwezen en het domeinbeheer. Gedurende een bepaalde tijd behoorden ook de rijksgebouwen, de pensioenen en de borgtochten tot het aandachtsterrein van het ministerie. In de periode 1815-1831 waren de bemoeiingen met de belastingen ondergebracht bij verschillende zelfstandige administraties zoals het Departement van Ontvangsten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de regering in Londen gevestigd, alwaar ook een Ministerie van Financiën gefunctioneerd heeft.
De Generale Thesaurie is ontstaan uit de Generale Directie der Centrale Kas en der Publieke Schuld, welke in 1814 verenigd is met het Departement van Financiën. De Generale Thesaurie is steeds onderverdeeld in een wisselend aantal bureaus of afdelingen. In 1869 is de Administratie van ’s Rijks Uitgaven opgeheven en verenigd met de Generale Thesaurie. In 1897 zijn de taken betreffende het binnenlands geldwezen, het buitenlands betalingverkeer en de staatsschuld overgenomen van het Generaal Secretariaat. Het bureau pensioenen werd in 1904 verzelfstandigd tot de Afdeling Pensioenen. Het in 1922 opgerichte Bemiddelingsbureau Wachtgelders is in 1928 overgegaan naar de Afdeling Pensioenen en Erediensten. Na opheffing van de Afdeling Pensioenen en Erediensten in 1933 is de zorg voor de financiën van de kerkgenootschappen overgebracht naar het bureau erediensten van de Generale Thesaurie. In 1936 werd de in 1921 opgerichte Bezuinigingsinspectie ondergebracht bij de Generale Thesaurie als het bureau controle. In 1937 is bij de Generale Thesaurie o.m. de Afdeling Begrotingszaken opgericht, waaruit in 1946 de Dienst der Rijksbegroting en in 1970 het Directoraat-Generaal van de Rijksbegroting is ontstaan. Het bureau controle is in 1941 gereorganiseerd tot de Inspectie der Rijksfinanciën.
De Generale Thesaurie was aanvankelijk belast met de administratie van ’s Rijks Schatkist (instructie en controle van de ontvangers-generaal en de betaalmeesters (tot 1922), alsmede rijksbetalingsdienst en rijkshoofdboekhouding). Later kwamen daar nog bij:
In 1923 werd overgenomen van het Ministerie van Landbouw, Nijverheid en Handel de afwikkeling van de gevolgen van de economische crisis tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Het Generaal Secretariaat is begin 1814 ontstaan uit de Divisie der Generale Zaken en de Divisie der Archieven van de Generale Intendance, de voorganger van het Departement van Financiën. Het Generaal Secretariaat is steeds onderverdeeld in drie à vier bureaus. Tot het Generaal Secretariaat behoorde ook het Kabinet van de Minister. In 1913 is de naam van het Generaal Secretariaat gewijzigd in Afdeling Kabinet en Secretarie. Deze afdeling is in 1941 gesplitst in een Afdeling Algemeen Secretariaat, Afdeling Kabinet, Afdeling Ambtenarenzaken en een Afdeling Vertalingen.
Het Generaal Secretariaat was belast met:
In de loop der jaren zijn er een aantal taken overgebracht naar de Generale Thesaurie:
De Afdeling der Generale Comptabiliteit is in 1814 ontstaan uit de Divisie van de Centrale Comptabiliteit van de Generale Intendance, de voorganger van het Departement van Financiën. In 1819 is de Afdeling Generale Comptabiliteit opgegaan in de nieuwe opgerichte Administratie van ’s Rijks Uitgaven. Deze administratie was steeds onderverdeeld in een wisselend aantal bureaus. In 1869 is de Administratie van ’s Rijks Uitgaven opgeheven en verenigd met de Generale Thesaurie, nadat in 1868 het bureau pensioenen al was overgebracht naar de Generale Thesaurie.
De Afdeling der Generale Comptabiliteit en de Administratie van ’s Rijks Uitgaven waren belast met:
Het Afdeling Comptabiliteit van de Administratie der Belastingen is in 1929 als uitvloeisel van de Comptabiliteitswet 1927 uit die administratie gelicht en verzelfstandigd. De afdeling nam taken over, welke daarvoor uitgevoerd werden door de Generale Thesaurie. In 1976 is de naam van de afdeling gewijzigd in Centrale Afdeling Financieel Economische Zaken.
De Afdeling Comptabiliteit was belast met:
Aanvankelijk werden de documenten in chronologische volgorde bewaard volgens het verbaalstelsel 1823. In de loop van de 19e eeuw begon men met vorming van onderwerpsbundels. In 1922 is deze ordening geformaliseerd, waardoor vrijwel alle documenten op onderwerp werden opgeborgen. Tussen 1922 en 1995 zijn ook de documenten, welke in het chronologische verbaalarchief waren achtergebleven gelicht en aan het dossierarchief toegevoegd. In 1997 heeft de CAS te Winschoten de inventarisatie van het archief voltooid.
Toen het ministerie van Algemene Zaken in juni 1940 Kneuterdijk 20, alwaar het ministerie van Financién gehuisvest was, moest verlaten en ondergebracht werd op Binnenhof 21, is enig archiefmateriaal van Financiën per abuis is meegekomen. Dat heeft de weg van het archief van Afdeling II van Algemene Zaken verder gevolgd en in het bezit van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (HDCNP) geraakt. Na overdracht en bewerking daarvan in 2014-2015 is het Financiën-materiaal afgezonderd en aan het dossierarchief toegevoegd onder de inv.nrs. 4378-4497. Zie ook de inventaris van het archief van het ministerie van Algemene Zaken (1932) 1937-1945, nummer toegang 2.03.06.
In 1946 (archief 1831-1890), 1953 (archief 1891-1913), 1960 (archief 1914-1918) en in 1982 (archief 1919-1940) zijn archiefdelen overgenomen van het Ministerie van Financiën.
In 2013 en 2015 werden de inv.nrs. 4378-4497 van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (HDCNP) bij privaatrechtelijke overeenkomst verworven.
Het archief is krachtens bepalingen van de Archiefwet overgebracht.
Het archief bevat, naast een serie afschriften van koninklijke besluiten (1830-1918), dossiers betrekking hebbend op het takenpakket van het Ministerie van Financiën over de periode 1831-1940. Tevens zijn enige commissiearchieven in het archief opgenomen. Van enkele andere commissies bevinden zich de notulen en vergaderstukken in het archief, welke zijn ontvangen en gebruikt door ambtenaren van het ministerie als lid van deze commissies.
Uit de periode 1833-1870 zijn veel documenten verloren gegaan door onoordeelkundige vernietiging. Uit de periode 1870-1940 is vernietigd overeenkomstig een goedgekeurde selectielijst, waarbij vooral financieel-administratieve bescheiden zijn verwijderd. De selectie is derhalve beperkt gebleven tot de periode na 1869 en is uitgevoerd aan de hand van de 'Selectielijst voor de archieven van de afdelingen Generaal Secretariaat, Kabinet en Secretarie, Generale Thesaurie, 's Rijks Uitgaven en Comptabiliteit van het ministerie van Financiën 1831-1935', vervaardigd door drs. H.A.J. van Schie. Aanvullingen die tijdens de bewerking door de CAS zijn geformuleerd voor de stukken die niet in de selectielijst waren vermeld, zijn ter goedkeuring voorgelegd aan de opdrachtgever.
Aanvullingen op het archief worden niet meer verwacht. Eventueel nog aanwezige stukken zullen worden toegevoegd aan het archief van het ministerie van nà 1940.
Het archief van het ministerie van Financiën, 1831-1940, werd in 1996 door het Algemeen Rijksarchief (ARA) ter bewerking aangeboden aan de Centrale Archief Selectiedienst. Er werden 10 archiefblokken naar de CAS gebracht, variërend in omvang van één archiefdoos tot circa 148 strekkende meter. De totale omvang bedroeg c. 284 meter, bestaande uit een verbaal gedeelte van c. 66 meter en een dossiergedeelte van c. 218 meter. Van het gehele bestand is 218 m voor bewaring aangewezen,
32 m afgescheiden als vreemd archief, zodat 34 m voor vernietiging in aanmerking kwam (c. 12%). Het doel van de bewerking was samenvoeging en volledige integratie van de te bewaren bescheiden, afkomstig uit de verschillende blokken, ter verbetering van de toegankelijkheid, uitgevoerd volgens de normen uit de brochure 'Om de kwaliteit van het behoud: normen 'goede en geordende staat', Den Haag, Rijksarchiefdienst/PIVOT, 1994'.
De serie Koninklijke besluiten zijn chronologisch geordend. De dossiers zijn geordend naar onderwerp. De indeling van de onderwerpen is gebaseerd op de taken van het ministerie.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.
Op de personeelsregisters (inventarisnummers 111-134) is een
Op de beschikkingen betreffende het personeel (inventarisnummers 89-99) is een
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Financiën: Dossierarchief, nummer toegang 2.08.41, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Financiën / Dossierarchief, 2.08.41, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
Agenda’s, indices en klappers, bevattende beknopte omschrijvingen van alle documenten, óók de vernietigde, welke tot dit archief behoord hebben, bevinden zich in de verbaalarchieven van het Ministerie van Financiën (1831-1935), deel: Agenda’s en toegangen (toegang 2.08.05.01).
Een deel van de stukken die voorheen waren ondergebracht in Nummer toegang 2.08.36, dossierarchief van het Ministerie van Financiën 1831-1918, is niet terecht gekomen in de voorliggende inventaris. De betreffende stukken zijn beschreven in:
De geheime correspondentie van het ministerie bevindt zich in het kabinetsarchief (toegang 2.08.05.02). Stukken betreffende de belastingen bevinden zich voornamelijk in de verbaalarchieven van het Ministerie van Financiën 1831-1935 (toegangen 2.08.05.08 tot en met 2.08.05.40).
De eerste kolom geeft steeds het nummer van de oude inventaris weer, terwijl in de tweede kolom het nummer te vinden is, waaronder het archiefbestanddeel thans is aan te vragen.
Bij de bewerking van het archief in de periode 1996-1998 is van een aantal oude inventarisnummers niet vastgelegd in welke nieuwe nummers deze bestanddelen thans zijn opgenomen. Dat is nu helaas niet meer te achterhalen.
Een beperkt aantal inventarisnummers is geheel verspreid over het gehele archief. Dit is met name het geval met de chronologisch geordende reeks bescheiden, vroeger beschreven onder de nummers 697.1 tot en met 697.18 van de oude plaatsingslijst 2.08.27.
Op de beschikkingen betreffende het personeel is een
De registers nrs. 1-10 beslaan de periode c.1845-1890, de registers nrs. 11-23 de periode c.1890-1918.
Op de personeelsregisters is een
Betreft 'archief' Loncke.
Fondsen en Staatsbedrijven
1920 - 1921
Toevallig bewaard gebleven los exemplaar, deel uitgemaakt hebbend van een grote serie.
Voor de periode 1831-1832: zie ook het archief van het ministerie van Financiën 1813-1830, dossier 263, inventaris 2.08.01.
Zie voor de periode 1831-1832 dossier 208 van inventaris 2.08.01 van het archief van het ministerie van Financiën 1813-1830.
Voor de periode 1831-1832: zie ook het archief van het departement van Financiën 1813-1830, doos A94 dossier 210, inventaris 2.08.01.
Zie ook inventarisnummer 4286.
Met hiaten.
Scheimiddelen zijn hulpmiddelen bij het onderzoek naar het gehalte van zilveren en gouden voorwerpen en munten.
Bevat oude nummerstempels Algemeen Rijksarchief.
Niet raadpleegbaar
Afkomstig van het Agentschap Amsterdam
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Het dossier over de totstandkoming van de Beurswet 1914 bevindt zich in het archief van de afdeling Handel van het ministerie van Landbouw, Nijverheid en Handel.
Zie voor namenklapper op personen en bedrijven bijlage III en voor index op zaken bijlage IV.
Zie bijlage I voor de namenklapper op particulieren en bedrijven. Zie bijlage II voor de index op de objecten.
Voor de periode 1831-1832 zie het archief van het ministerie van Financiën 1813-1830, doos A94, dossier 211, inventaris 2.08.01.
Zie ook het archief van de afdeling Domeinen, dossier 7430. Voor inventarisnummers 708-710 zie ook namenklapper, bijlage VI.
Zie namenklapper, bijlage VI.
Zie namenklapper, bijlage VI.
Zie namenklapper, bijlage VI.
Niet raadpleegbaar
Met hiaten.
Afgezonderd uit inv.nrs. 2406-2409, waar het onderscheid tussen de commissie-Bodenhausen I en II over het hoofd was gezien, net als het geval is bij T. Pfeil,
De stukken vertonen ook onderling veel duplicaten en zijn verder ten dele dubbel ten opzichte van het secretariaatsarchief, zie daarvoor inv.nrs. 4472-4497.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Zie ook inv.nr. 4254.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
De inv.nrs 3200-3202 betreffen 'archief' Van Doorninck.
Hier ook instelling, door Koloniën, van de Commissie van Advies nopens concrete Uitbreiding van de economische Samenwerking tussen Nederland en Indië.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Betreft `archief' Van Doorninck.
Betreft mede het 'archief' Van Doorninck.
De thesaurier-generaal was penningmeester van het fonds.
Tab Zutphen-Winterswijk bevat ook stukken over aankoopplannen van de spoorlijnen Almelo-grens en Enschede-Oldenzaal.
Bevat ook stukken betreffende de spoorlijn Zwolle-Kampen.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Betreft 'archief' Van Doorninck.
Bevat ook stukken van het Centraal Verrekenkantoor voor Brandstoffen en het Distributiekantoor Kolen.
Instelling: Beschikking van de tijdelijk voorzitter van de ministerraad van 28 juli 1922, nr. 286 Kabinet M.R. Samenstelling: voorzitter tot mei 1924 E.P. Westerveld (PTT), daarna A. van Doorninck (Financiën); secretaris tot mei 1924 is A. Mastenbroek (Sociale Zaken), daarna W.P. Palm (Centraal Bureau van Voorbereiding voor Ambtenarenzaken). Taak: Zoeken naar mogelijkheden tot bezuiniging bij de buitendiensten van de departementen. Rapporten: diverse rapporten. Opheffing: beschikking van de voorzitter van de ministerraad van 29 oktober 1931, nr. 361, Kabinet M.R.
Zie ook inv.nr. 3184
Instelling: beschikking van de minister van Landbouw, Nijverheid en Handel van 4 september 1924. Samenstelling: voorzitter G. Seret (?), secretaris E. Weber (PTT); leden zeer wisselend. Taak: onderzoek naar mogelijke bezuinigingen op de diensten van de Scheepvaart-inspectie, de Havenarbeidinspectie, het Loodswezen en andere op de scheepvaart betrekking hebbende diensten en administraties. Rapporten: diverse rapporten. Opheffing: opheffingsvergadering van 10 december 1928.
Instelling: gemeenschappelijke beschikking van de minister van Arbeid, Handel en Nijverheid en de minister van Financiën van 7/15 februari 1924, nr. 452/125, afdeling A.V./Gen. Thes. Samenstelling: voorzitter A.C.A. van Vuuren (Tweede Kamer); secetaris H.A.C.L. Barentsen (Financiën); leden A. van Doorninck (Financin), J. Korndörffer en K. Lindner (Rijksverzekeringsbank), A.C.G. Tydeman (Rijkspostspaarbank) en D.P. Moll (Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds). Taak: 1e zoeken naar een rationele verdeling van de lasten die uit hoofde van de financiering van de Ouderdoms-, Invaliditeits- en Pensioenwet, als mede van de rente en aflossing van de crisisleningen op de staatsfinanciën drukken; 2e zoeken naar een beleggingsveld (voor een eventueel te vormen centrale beleggingsdienst) voor de Rijksverzekeringsbank, de Rijkspostspaarbank, de Postcheque en Girodienst en het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. Rapporten: 1e: 21 maart 1925 en 2e: 11 februari 1927. Opheffing : ?
Instelling: installatie op 7 december 1936 van de Commissie zoals bedoeld in art. 9bis van de Wet (op het Werkloosheidssubsidiefonds) van 4 maart 1935, Stb. 76. Samenstelling: voorzitter J.B. Kan (Raad van State); secretaris G.W. Toebes (?); leden D.G. Draaijer (Sociale Zaken), A. Vogel (Financiën), W. Drees (Tweede Kamer), H.J. van Voorst tot Voorst (GS Gelderland), T. Heukels (GS Zuid-Holland), W. Wagenaar (Tweede Kamer), C.G.C. Quarles van Ufford (gem. Apeldoorn) en J.G. Ramakers (gem. Breskens). Taak: adviseren over de (objectieve en subjectieve) bijdragen aan gemeenten uit het fonds. Het Rijk stort een bijdrage in het fonds en de gemeenten doen dit door het afstaan van een deel van hun belastingheffingen, waarna herverdeling aan gemeenten plaatsvindt. Rapporten: diverse adviseringen. Opheffing: in of na 1941.
Instelling: Koninklijk besluit van 8 november 1915 op voordracht van de minister van Financiën van 5 november 1915, nr. 84 afdeling Kabinet. Samenstelling: voorzitter T.H. de Meester (Pensioenraden), vanaf 21 januari 1920 G.C. von Weiler (Financiën); secretaris A.L. Scholtens (Financiën); leden J.N. Elenbaas (GS Zeeland), T.G. den Houten (Volksgezondheid), J.C. Mulder (Pensioenfondsen), J.P. Suijling (RU Utrecht), N.G. van Taack tra Kranen (Pensioenraden), L.J.A. Trip (Financiën), B. Turksma (gem. Amsterdam), G.C. von Weiler (Financiën), W.P. Zeilmaker (PTT). Taak: ontwerpen van een meer uniforme regeling voor het pensioenrecht van de burgerlijke ambtenaren en andere groepen van niet-militaire pensioengerechtigden. Rapporten: in 1919. Opheffing: 1920 (in ieder geval na 21 januari).
Instelling: ? Samenstelling: voorzitter en secretaris van de hoofdcommissie D. Kooiman en A.J. Rosman (beiden Binnenlandse Zaken); voorzitter van de subcommissie A. Vogel (Financiën). Taak: subcommissie onderzoekt een betere regeling voor de verrekening van onderwijskosten tussen het Rijk en gemeenten en tussen gemeenten onderling. Rapporten: diverse adviseringen. Opheffing: ?
Voorzittersarchief A. Vogel.
Zie ook inv.nr. 925.
In het Duits.
Zie ook inv.nr. 3783.
In deze rubriek zijn stukken beschreven, die in mei 1940 zijn achtergelaten door de naar Engeland uitgeweken secretaris-generaal jhr.mr. A.M.C. van Asch van Wijck, sinds 22 oktober 1937 tevens directeur-generaal van de Administratie der Belastingen a.i.
Nadat in voorgaande jaren aandrang uit de Tweede Kamer tot reorganisatie van de dienstvakken onder het ministerie van Financiën was aangedrongen is de commissie van advies inzake de samensmelting der dienstvakken van Directe Belastingen en van de Registratie ingesteld bij besluit van de minister van Financiën van 14 april 1919 Kabinet en Secretarie No. 150. Tot lid en voorzitter werd benoemd dr. E.J. Beumer, lid van de Tweede Kamer, tot leden F. Bartelink, directeur der Registratie en Domeinen te Maastricht, C.R. Drossart Bentfort, hoofdambtenaar bij de gemeente-belastingen te Rotterdam, C.W. Bodenhausen, directeur gemeente-belastingen te Amsterdam, H. de Jong, inspecteur der Registratie en Domeinen te Arnhem, O.C. Ligtenberg, inspecteur der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen te Eindhoven, mr. P.J. Oud, lid van de Tweede Kamer, A. Volkmaars, inspecteur der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen te Rotterdam, E.J.A. Weygers, inspecteur van het Kadaster en hoofd van de afdeling Hypotheken en Kadaster bij het ministerie van Financiën, en tot lid en secretaris mr. J.F. Dijkstra, advocaat en procureur te Den Haag. Het lid Bodenhausen kreeg bij beschikking van 7 juli 1921 eervol ontslag met het oog op zijn vertrek naar Nederlands-Indië. De secretaris werd bij beschikking van 28 mei 1919 afdeling Kabinet en Secretarie Nr. 125 ingaande 1 juni eervol en opgevolgd door mr. E. Broens. Deze werd bij beschikking van 14 juni 1920 afd. Kabinet en Secretarie nr. 141 ingaande 1 juli eervol ontslagen en bij beschikking van 22 juli 1920, afd. Kabinet en Secretarie nr. 133 ingaande 1 augustus opgevolgd door mr. A.H. Seylhouwer, advocaat te Amsterdam. De Commissie is op 22 mei 1919 geïnstalleerd door de minister van Financiën. Klad en concept van het verslag maken deel uit van het archief, een exemplaar van het gedrukte rapport is beschikbaar in de Collectie Drukwerk bij het Nationaal Archief, NL-HaNA 2.22.15, als inv.nr. 4373. Uit de correspondentie van de secretaris blijkt dat het verslag onder geleidebrief van de commissie kort na 23 oktober 1923 aan de minister is toegezonden. De secretaris meldde op 23 oktober 1923 aan de voorzitter dat hij zonder diens tegenbericht het commissie-archief gelijktijdig met de verzending van het verslag per spoor aan de minister zou opsturen.
De commissie bepleitte een fusie van het dienstvak der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen met dat van de Registratie, zonder daarbij een uitzondering te maken voor de Invoerrechten en Accijnzen. Die fusie zou fasegewijs moeten verlopen: eerst zou de wet- en regelgeving in de beide dienstvakken voor de aanstaande fusie moeten worden aangepast, daarna zouden op het departement van Financiën de directie der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen en die van de Registratie moeten worden samengevoegd, waarna vervolgens de versmelting van de twee uitvoeringsapparaten in den lande vorm zou moeten krijgen. Van die aanbevelingen van de commissie is feitelijk alleen de samenvoeging van de departementsdirecties tot het Directoraat-Generaal der Belastingen gerealiseerd, per 1 januari 1926. De fungerend hoofddirecteur Directe belastingen, Invoerrechten en Accijnzen J.H.R. Sinninghe Damsté (1881-1960) werd bij die gelegenheid directeur-generaal van de Administratie der Belastingen.
Voor het overige riep het rapport van de commissie-Beumer zoveel weerstand en kritiek op, dat uiteenlopende vervolgcommissies zich over de fusiekwestie op lager niveau hebben gebogen.
Zie ook inv.nr. 2400.
Nog eer de Commissie-Beumer zijn rapport had overgelegd, werd bij beschikking van 14 februari 1923 nr. 141 Generale Thesaurie een commissie ingesteld die binnen het dienstvak der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen (DBIA) naar bezuinigingsmogelijkheden moest speuren. De commissie bestond uit A. Volkmaars, directeur DBIA te Amsterdam, J. Takken verbonden aan het ministerie van Financiën en de externe organisatie-adviseurs V.W. van Gogh en E. Hijmans. De instellingsbeschikking van de commissie is zover nu bekend in origineel noch afschrift overgeleverd, zodat de precieze taakomschrijving niet bekend is. De commissie lijkt zich, te oordelen naar haar sporen in het archief van de Centrale Reorganisatie Commissie (NL-HaNA 2.01.48 inv.nr. 4149 en 4157), vooral te hebben toegelegd op vereenvoudiging van de comptabele voorschriften, waarvoor zij onder geleidebrief van 22 september 1925 nr. 602 een uitgewerkt voorstel indiende, en vervolgens op een voorstel tot wijziging van de wet op de Inkomstenbelasting 1914. Voorzover zij ultimo 1925 nog werkzaamheden te verrichten overhad, zijn die begin 1926 overgenomen of afgehandeld door de Reorganisatie-Commissie voor de dienst der Belastingen (Commissie-Jansma). De commissie Van het archief van de Commissie-Volkmaars zijn slechts enkele brokstukken overgebleven. Zie ook inv.nr. 4415.
Zeer fragmentarisch.
Toen de aanbevelingen van de commissie-Beumer (1923) op aanmerkelijke weerstand waren gestoten, besloot de minister van Financiën tot een salami-tactiek door het besluit om de inning van de Vermogensbelasting en de Verdedigingsbelasting I, die tot dusver door de ambtenaren van de Registratie was behartigd, over te hevelen naar de Directe Belastingen. De daarvoor benodigde voorbereidingen moesten in kaart worden gebracht door de commissie die bij beschikking van 20 februari 1925 nr. 77 (Kabinet en Secretarie) werd ingesteld. De commissie bestond uit J.M. van der Minne, directeur der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen (DBIA) te Groningen, lid en voorzitter, D. Voûte, hoofd van de afdeling Registratie, Hypotheken en Vermogensbelasting van het ministerie van Financiën, lid en secretaris, en C.M. Moolenburgh, inspecteur der directe belastingen, invoerrechten en accijnzen te Delft, lid. Oorspronkelijk moest de commissie voor 1 juni 1925 haar voorstellen voorleggen. Die termijn werd met een maand verlengd, maar op 25 juni kon zij nog slechts een tussentijds verslag indienen. Uiteindelijk heeft de commissie haar eindverslag onder geleidebrief van 26 augustus 1925 ingediend.
Op het titelblad van de agenda wordt weliswaar gesuggereerd dat deze agenda die van de ‘Fusie-Commissie’ (Commissie-Beumer) is, maar de agenda is zonder twijfel gebruikt voor de registratuur van de Commissie-Van der Minne.
De agendanummers 8, 9, 18, 21, 24, 28, 32, 35, 39-41 niet aangetroffen. Agendanummer 27 is een concept van tussentijds verslag van 25 juni 1925.
Voor de commissie-Volkmaars zie inv.nrs. 4390-4391. Van de commissie Van den Hurk, belast met onderzoek omtrent bezuinigingsmaatregelen bij het dienstvak der Registratie en Domeinen, zijn geen bescheiden aangetroffen.
De geretourneerde ingevulde formulieren niet aangetroffen.
De Reorganisatie-Commissie voor de Dienst der Belastingen werd ingesteld bij resolutie van de minister van Financien 4 feb 1926 nr. 111 Generale Thesaurie en opgeheven bij resolutie van de minister van Financiën 23 december 1929 nr. 118 Generale Thesaurie m.i.v. 1 januari 1930. De commissie diende, nu de leiding van het dienstvak der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen en dat van de Registratie op departementsniveau in één hand waren gelegd, nl. van de directeur-generaal der Belastingen, maatregelen voor te bereiden om de ambtenaren van beide dienstvakken samen te brengen in een nieuw. Voorzitter was T.K. Jansma, directeur Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen (DBIA) te Arnhem, secretaris J. de Willigen, lid en vice-voorzitter P.L.A Adriani, hoofdinspecteur der Registratie en Domeinen en leden de onafhankelijke organisatie-adviseurs E. Hijmans en V.W. van Gogh. De commissie bracht in juli 1927 een rapport uit over de inrichting van de belastingdienst, waarin o.m. werd aanbevolen om een in 1926 in Amsterdam gehouden proef tot samenvoeging van de kantoren van de DBIA met die van de Registratie en Successie te herhalen in Alkmaar. Het rapport van de commissie leidde tot flinke onrust onder de betrokken ambtenaren en op het ministerie. De commissie bracht in 1929 over een ander aspect van zijn opdracht nog rapport uit, maar werd niet in de gelegenheid gesteld om haar totale opdracht tot een einde te brengen.
Betreft de verbalen van 23 feb 1924 nr. 59 (Personeel), 7 november 1925 nr. 175 (Personeel), 9 januari 1925 nr. 83 (Personeel), 26 mei 1925 nr. 86 (Personeel), en losse stukken, 1921-1925, in 1926 gelicht en onder geleidebrief ter beschikking gesteld van de commissie-Jansma, maar niet teruggeplaatst in het chronologische ministeriearchief.
Dossier 128 in de plaatsingslijst inv.nr. 4430.
Dossier 125 en 126 van de plaatsingslijst inv.nr. 4430.
Dossier 154 in de plaatsingslijst inv.nr. 4430.
Dossier 127 in de plaatsingslijst inv.nr. 4430.
Dossier 91 in de plaatsingslijst inv.nr. 4430.
Dossier 118 in de plaatsingslijst inv.nr. 4430.
Dossier 61 in plaatsingslijst inv.nr. 4430 maar niet als archiefexemplaar gemerkt.
Dossier 116 in plaatsingslijst inv.nr. 4430 maar niet als archiefexemplaar gemerkt.
Behelst een lijst van dossiers genummerd 1-182, waarvan maar sporadisch identificeerbare eenheden zijn aangetroffen, zie voorgaande nummers. Dossier 182 bevatte ‘Correspondentie’, notulen van de Commissie worden in de lijst niet genoemd.
Bij zijn besluit van 12 juli 1928 no. 230 Kabinet droeg de minister van Financiën aan enkele ambtenaren op om in enkele Europese landen een onderzoek in te stellen naar de inrichting van de dienst der invoerrechten en accijnzen en met name ook aan de daarmee verbonden kosten, alsmede om te adviseren of het wenselijk zou zijn in Nederland de heffing van invoerrechten en accijnzen aan een apart dienstvak op te dragen, zowel vanuit belastingtechnisch als kostenperspectief. Met die opdracht werden belast het hoofd van de afdeling Invoerrechten van het ministerie L. Meijers, de bij het departement gedetacheerde administrateur, naderhand hoofd van de afdeling Personeel van het DG belastingen en hoofd van de Centrale Directie van dat DG, tenslotte ingaande 1 januari 1930 secretaris-generaal van het ministerie A.M.C. van Asch van Wijck, de directeur van Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen (DBIA) te Rotterdam J.B. van den Dries en diens evenknie te Den Haag, naderhand Den Bosch T.K. Jansma, met als secretaris de inspecteur der DBIA Accijnzen te Hansweert, naderhand te Den Haag M.J.H. Smeets. Op 18 januari, kort nadat hij secretaris-generaal was geworden, werd Van Asch van Wijck eervol ontheven van zijn taak en werd in zijn plaats benoemd H. Postma, administrateur bij het ministerie, en W.F. Caron, inspecteur der DBIA bij het ministerie, naderhand inspecteur bij het Bureau Controle van de Generale Thesaurie. De ‘delegatie-Meijers’, zoals de opdrachtnemers werden aangeduid, verrichtte in januari 1929 in Duitsland en in januari 1930 in België het gevraagde onderzoek en bracht op 19 juli 1930 haar rapport uit, waarin de delegatie zich in meerderheid uitsprak vóór de wenselijkheid om de heffing van invoerrechten en accijnzen aan een afzonderlijk dienstvak op te dragen en de andere belastingen, directe en indirecte, in een tweede dienstvak samen te brengen. Eén lid, Jansma, was het met die conclusie niet eens maar bleef bij het standpunt dat de door hemzelf voorgezeten Reorganisatie-Commissie voor den Dienst der Belastingen al in 1927 had ingenomen, nl. dat te bestaande dienstvakken der DBIA enerzijds en dat der Registratie en Successie anderzijds, in elkaar geschoven konden worden. Wel stelde Jansma dat, indien het oordeel van ‘zijn’ commissie door de minister niet werd overgenomen, hij met het voorstel van de ‘delegatie-Meijers’ kon instemmen.
Het handschrift van de agenda-inschrijvingen is niet dat van de secretaris van de delegatie, M.J.H. Smeets. Zie inv.nr. 4433.
Zie inv.nr. 4432
De stukken zijn blijkens de bijschriften althans voor een deel de exemplaren van voorzitter Meijers zelf.
Afkomstig van de directeuren-generaal van de Administratie der Belastingen J.H.R. Sinninghe Damsté, q.q. en in vroegere kwaliteit als hoofd van de afdeling Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen (DBIA) van het ministerie en als lid van de Centrale Reorganisatie Commissie (CRC), en jhr.mr. A.M.C. van Asch van Wijck, q.q. en in kwaliteit als secretaris-generaal van en voorgaande functies bij het ministerie van Financiën.
Voor de Centrale Reorganisatie Commissie zie rubriek 21.01 (inv.nrs. 4142-4198).
Bevat: aantekeningen van J.R.M. Sinninghe Damsté bij het rapport van de Commissie-Beumer, z.j.; brief namens de secretaris-generaal van Financiën ondertekend door hoofd Kabinet en Secretarie E. Snoeck aan de hoofdambtenaren, i.c. Sinninghe Damsté als hoofd Directe belastingen, Invoerrechten en Accijnzen om rapport op de vraag hoe alle andere belastingheffingen tot één dienstvak kunnen worden verenigd wanneer de Invoerrechten en Accijnzen zouden worden losgemaakt van de Directe Belastingen, 1924, met bijschrift van Sinninghe Damsté van 7 april 1930 dat de antwoorden op die vraag niet in het archief voorhanden zijn; en verslag van de bespreking over het ‘fusierapport’ van de minister van Financiën op 2 februari 1925 met heren Hoetink, Oud, Van den Hurk, Takken, Bungenberg de Jong, Klein, Van den Dries, Laman de Vries (secretaris-Generaal), Van Wieringen en Volkmaars, doorslag bestemd voor Sinninghe Damsté.
Het rapport ‘Bouw van den Belastingdienst’ in inv.nrs. 4419 en 4444.
Pagina 1 ontbreekt.
De commissie van advies ingesteld bij beschikking van de minister van Financiën van 23 april 1938 afd. Kabinet nr. 133, diende te adviseren over uiteenlopende belastingthema’s T. Pfeil,
A 1. Is het wenschelijk en hoe is het uitvoerbaar om bij de heffing van de Inkomstenbelasting het zoogfenoemde bronnenstelsel te verlaten en over te gaan tot het zoogenaamde reëele stelsel of een ander stelsel?
A 2. Welke maatregelen moeten worden genomen om te voorkomen, dat zooals thans voorkomt, iemand die zijn vermogen op regelmatige wijze belegt, een abnormaal hoog deel van zijn inkomen betaalt aan inkomsten- en vermogensbelasting?
B. Te adviseeren aangaande de naar voren komende vraagstukken op belastinggebied, omtrent welke de Minister een advies aan haar zal vragen.
De commissie bestond uit C.W. Bodenhausen (1869-1966), oud-vice-president van de Raad van Nederlands-Indië, als voorzitter, naar wie de commissie ook werd genoemd; de leden P.J.A. Adriani, hoofdinspecteur der Registratie te Amsterdam en kort daarop benoemd tot hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, H.F.R. Dubois, administrateur bij het ministerie van Financiën, P. Karmelk, inspecteur der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen bij datzelfde ministerie, J. van der Poel, hoofdinspecteur der invoerrechten en accijnzen te Rotterdam, N.J. Polak, hoogleraar aan de Handelshogeschool te Rotterdam, H. Postma, administrateur bij het ministerie, J. Ridder, referendaris bij het ministerie, M.J.H. Smeets, inspecteur der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen bij het ministerie, A.F.L. Stapel, gemeenteontvanger van Amsterdam, J. Takken, administrateur bij het ministerie, E. Tekenbroek, advocaat en accountant te Den Haag, en A. Vogel, administrateur bij het ministerie. Tot secretaris met adviserende stem werd benoemd H.J. Hofstra, inspecteur der Directe Belastingen, Invoerrechten en Accijnzen bij het ministerie en naderhand (1956-1958) minister van Financiën na de oorlog , en tot adjunct-secretaris W.B. Plantenga, ontvanger der registratie en domeinen te Den Haag. Bepaald werd dat het archief van de commissie bij haar ontbinding zou worden toegezonden aan het ministerie. Bij ministeriële beschikking van 3 april 1939 afdeling Kabinet nr. 139 werd secretaris Hofstra benoemd tot lid en secretaris, zodat hij sindsdien als volwaardig lid deelnam aan de werkzaamheden. Hofstra werd weliswaar op eigen verzoek ingaande 16 november 1939 eervol ontslagen uit zijn primaire ambtelijke functie bij het ministerie van Financiën maar bleef tenminste nog enige tijd werkzaam als lid-secretaris van de commissie. Met ondertekening ‘De secretaris, Hofstra’ zijn nog stukken uit 1940 vindbaar in inv.nr. 4483. De laatste ondertekende gestencilde stukken in dat nummer zijn door de adjunct-secretaris ondertekend (niet in 1936 zoals abusievelijk vermeld).
Op het titelblad ‘Commissie van Advies’. Het register is van oorsprong bedoeld geweest als indicateur, omdat in de laatste kolom de ‘map’ wordt aangeduid waarin de stukken werden opgeborgen. Deze mappenstructuur is echter niet intact gebleven.
Ingesteld in de plenaire vergadering van 5 oktober 1938.
Ingesteld in de plenaire vergadering van 5 oktober 1938.
Een correspondentie-agenda over 1940 is niet aangetroffen