Bij resolutie van 4 april 1726 besluiten de "Hooghmogende Heeren Staaten Generaal" tot de eerste "Generaliteyts Loterye der Vereenigde Nederlandtsche Provinciën". De loop der staatkundige gebeurtenissen in de Nederlanden wordt weerspiegeld in een groot aantal naamswijzigingen van de Staatsloterij:
Het Fransch Keizerlijk Decreet van 13 oktober 1812 (door de Regering genoemd: reglement) is de grondslag van alle verordeningen terzake van de loterij. De latere Besluiten worden vermeld als nadere Verordeningen. Bij "Wet van den 23sten juli 1885, tot regeling der Staatsloterij" (Staatsblad 142) wordt voor het eerst de organisatie bij wet vastgesteld.
De frequentie van de loterijen is in de loop der jaren steeds groter geworden: wordt aanvankelijk volstaan met één loterij per 10 maanden, in 1831 komt de frequentie op 3 per jaar.
De aanvankelijke opzet van de Staatsloterij is geweest om de overheid voor noodzakelijk voorzieningen een deel van de benodigde middelen te verschaffen. Naast deze inkomstenbron voor de Staat vormt de Staatsloterij tevens een middel ter beteugeling c.q. kanalisatie van de goklust. De Staatsloterij werkt volgens het klassikale stelsel: in artikel 8 van de Wet op de Kansspelen is het klassikale stelsel voor de Staatsloterij vastgelegd. Kenmerkend voor dit stelsel is de lange duur van elke loterij, die door een onderverdeling in klassen met afzonderlijke trekkingen en de telkens herhaalde vernieuwing van het prijzenpakket de aandacht tot het einde tracht te handhaven. Het aantal uit te geven loten, de prijs der loten en het schema van de uitgeloofde prijzen zijn van te voren bepaald.
Overbrenging van een overheidsarchief
Uit de verantwoording van de inventarisatie door G.J. Lamfers:
"Tijdens de inventarisatie heeft vernietiging plaatsgevonden van archiefbescheiden conform de lijst van het Ministerie van Financiën, vastgesteld bij de beschikking van de Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur en de Minister van Financiën d.d. 20 september 1983, kenmerk M.M.A./Ar-63C1II.
Het betreft:
Periode 1854-1977
Periode 1785-1985
In 1992 heeft inventarisator G.J. Lamfers van het Ministerie van Financiën een klassieke inventaris gemaakt van het archief van de Staatsloterij. Het betreft hier de periode 1757-1990. Uit dit deel heeft de CAS de bescheiden uit de periode tot 1941 opgenomen in een 'nieuwe' klassieke inventaris die bestaat uit twee dozen. In de klassieke inventaris van G.J. Lamfers was een verantwoording van de inventarisatie aanwezig. Deze verantwoording is in deze verantwoording overgenomen.
Vooruitlopend op een mogelijke privatisering in 1990 werd in 1986 een groot aantal archiefbescheiden overgedragen aan het Bureau Semi-Statische Archieven van het Ministerie van Financiën. Het betrof circa 235 m² archiefbescheiden, verpakt in archiefdozen en ordners, waarbinnen een chronologische ordening was gevolgd. De hoofdindeling bestond uit een groep bescheiden over de periode 1854-1935 (nader aangeduid als "Historisch Archief"), totaal 6 m², en een groep bescheiden over de periode 1936-1977 (nader aangeduid als Algemene Zaken), totaal 17 m². Beide groepen bescheiden omvatten voornamelijk aanbieding- en geleidebrieven, correspondentie met collecteurs - debitanten - particulieren, financiële bescheiden en personele stukken (sollicitatie - benoemingen - ontslagenwerkhervattingen, etc. van collecteurs en debitanten). Hiernaast werd een groot aantal (circa 210 m²) boekhoudkundige bescheiden overgedragen over de periode 1977-1985: afschriften en invoerdocumenten van bank en giro, overschrijvingsformulieren, correctie- en rentenota's. Over de periode van vóór 1854 zijn alleen plannen van loterijen (vanaf 1757) en een verzameling van besluiten en verordeningen (1812-1827) bewaard gebleven. Navraag bij het Nationaal Archief leverde geen resultaat op en gezien er volgens de administratie van de Staatsloterij in het verleden vernietiging heeft plaatsgevonden (onder andere bij verhuizingen) moet worden aangenomen dat overige archiefbescheiden van vóór 1854 verloren zijn gegaan.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Financiën: Directie Staatsloterij, nummer toegang 2.08.66, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Staatsloterij, 2.08.66, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
gedrukt