In de Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden is aangegeven dat er een opperste gerechtshof bestaat onder de naam van "Hoge Raad der Nederlanden" (artikel 175 van de Grondwet van 1815). Het duurde echter tot 1838, voordat het zover kwam; tot die tijd bleef de rechterlijke organisatie uit de Franse tijd (1810-1813) gehandhaafd met als hoogste rechtscollege het Hoog Gerechtshof te 's-Gravenhage.
De nieuwe Rechterlijke Organisatie, zoals die in de wetten van 18 april 1827 (Staatsblad nummer 20) en 28 april 1835 (Staatsblad nummer 10) en in de daarbij behorende wetten en besluiten is beschreven, werd met de gehele nieuwe wetgeving met ingang van 1 oktober 1838 in werking gebracht.
De Hoge Raad diende in tenminste twee Kamers verdeeld te zijn.
In het Staatsblad nummer 36. van 16 september 1838, is de kennisneming der zaken als volgt geregeld (civiele zaken):
"Eene der Kamers van den Hoogen Raad neemt kennis:
De andere Kamer neemt kennis (strafzaken):
In het jaar 1914 is er een derde Kamer bijgekomen ten behoeve van de Belastingzaken. Deze Kamer neemt kennis van alle aangelegenheden op belastinggebied. Tevens is zij belast met de behandeling van de onteigeningszaken.
Elke Kamer van de Hoge Raad hield wekelijks drie terechtzittingen. Iedere Kamer diende te zijn samengesteld uit een president of vice-president en vijf tot zeven leden.
In gevallen waarin de wet geen bepaald getal der leden voorschreef, bestond elke Kamer van de Hoge Raad uit vijf leden, daaronder de Voorzitter inbegrepen. In heel bijzondere gevallen, bijvoorbeeld als hooggeplaatste ambtenaren moeten worden berecht zijn dat tien leden. Artikel 165 (van de Grondwet van 1815) zegt hiervan het volgende:
"De leden der Staten-Generaal, de hoofden der Ministerieële departementen, de Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië en de Gouverneurs van Suriname en Curaçao, de leden van de Raad van State en de Commissarissen des Konings in de provinciën staan wegens ambtsmisdrijven in die betrekking gepleegd, ook na hunne aftreding, terecht voor den Hoogen Raad ter vervolging hetzij van 's Konings wege. hetzij vanwege de Tweede Kamer".
De wet kan bepalen, dat nog andere ambtenaren en leden van de hoge colleges wegens ambtsmisdrijven voor de Hoge Raad terecht staan.
De Hoge Raad is geen hoogst feitelijke instantie. Zij is belast met de controle of het recht bij de lagere rechtsinstanties juist is toegepast en of deze geen procedurefouten hebben gemaakt.
Na de uitspraak worden vele arresten met de conclusies in de vakbladen gepubliceerd. De leden van de Hoge Raad worden benoemd door de Koningin. Hiertoe maakt de Raad, welke vrij is bij het uitkiezen van de kandidaten, een niet bindende aanbeveling van zes personen en stuurt deze naar de Tweede Kamer van het Parlement. De Tweede Kamer draagt de eerste drie genoemde personen voor benoeming voor.
In de praktijk wordt altijd de eerstgenoemde benoemd tot raadsheer. Vacatures worden meestal opgevuld met leden welke afkomstig zijn uit de rechterlijke macht of kandidaten uit de universitaire wereld.
Wat zij hierbij gemeen hebben is dat het allen juristen zijn met grote kennis en ervaring. De leden worden benoemd voor het leven en zijn niet afzetbaar. De president wordt benoemd uit de leden van de Hoge Raad. Dit is altijd de oudste in rang van benoeming. De leden van de Hoge Raad gaan in de praktijk op hun zeventigste jaar met pensioen. Bij de Hoge Raad is ook een "Parket" (Openbaar Ministerie of O. M.). De hoogste functionaris daarvan is de procureur-generaal. De andere leden zijn de advocaten-generaal.
Ook de leden van het Parket worden door de Koningin benoemd. De procureur-generaal voor het leven, de advocaten-generaal tot hun zeventigste jaar.
Het Parket begeeft zich niet op het terrein van de strafvervolging. Zij heeft meer een adviserende taak.
De procureur-generaal bij de Hoge Raad waakt in het bijzonder voor de handhaving en de uitvoering der wetten en reglementen bij de Hoge Raad, bij al de "Geregtshoven, Regtbanken en Kantongeregten in het Koninkrijk" (Besluit van 14 september 1838, Staatsblad nummer 36).
De advocaten-generaal zijn ondergeschikt in hun ambtsbetrekkingen aan het hoofd van het Parket.
Volgens artikel 61 der Wet op de Rechterlijke Organisatie is de griffier buiten de werkzaamheden die de Wet hem opdraagt, belast met het beheer der griffie, het bewaren der minuten, registers en stukken, alsmede de gelden en van het geldswaarde hebbende papier en andere zaken en stukken, die ter griffie zijn aangebracht.
De verzamelingen van wetten en besluiten alsmede de boekwerken die bij de Hoge Raad in gebruik zijn worden door hem bewaard.
De Griffier is tevens belast met het "behoorlijk houden der rollen", alsmede de registers en het audientieblad.
De Griffier kan zich laten vervangen door een substituut-griffier of beëedigd klerk.
De Hoge Raad kan als de feiten voldoende vaststaan, zelf de zaak afdoen of deze terugverwijzen naar een gerechtshof dat nog geen kennis heeft genomen om de zaak opnieuw te onderzoek.
Hij kan daarentegen ook een veroordeelde ontslaan van rechtsvervolging. In beroep gaan bij de Hoge Raad heet "in cassatie gaan".
Men kan in cassatie gaan als vormfouten in het proces zijn begaan. Sommige vormverzuimen zijn uitdrukkelijk in de wet met nietigheid van het vonnis bedreigd.
De verdachte en het Openbaar Ministerie kunnen pas in cassatie gaan als andere rechtsmogelijkheden zijn uitgeput. Iemand die door de rechtbank is veroordeeld zal eerst in hoger beroep moeten bij het gerechtshof alvorens hij cassatie aan kan tekenen bij de Hoge Raad.
Op verzoek van de Procureur-Generaal bij de Hoge Raad is het mogelijk dat deze een principiële uitspraak doet. Dit noemt men "Cassatie in belang der wet".
Ook is het mogelijk dat na afloop van een zaak blijkt dat een verdachte meineed heeft gepleegd of dat er ontlastende stukken zijn gevonden; in die gevallen spreekt men van "herziening van arrest of vonnis". Was het vroeger zo dat de Raad afging op een klein aantal bescheiden van de lagere rechter zoals het proces-verbaal, het vonnis en de behandeling van de zaak op de terechtzitting, tegenwoordig wordt het gehele dossier geraadpleegd. De Hoge Raad heeft bevoegdheid beslissingen van de kantongerechten, rechtbanken en de gerechtheven te casseren.
Er kunnen dan "middelen" worden ingediend op grond waarvan men meent dat een uitspraak van de lagere rechter niet gestand kan blijven. In elke zaak beziet een raadsheer-rapporteur de stukken op formele punten. Een zaak zonder "middelen" wordt een "peek" genoemd. Waarom dit woord "peek" is ingevoerd, kon niet achterhaald worden.
De cassatieverzoeken komen altijd binnen bij de griffie van de Hoge Raad. Vandaar wordt de zaak naar het Openbaar Ministerie van de Hoge Raad gezonden.
Het Openbaar Ministerie verzoekt aan de president van de Hoge Raad een dag te bepalen waarop de zaak kan worden behandeld.
Eén der raadsheren wordt benoemd tot rapporteur. Deze rapporteur-raadsheer brengt, als de zaak op de zitting komt. mondeling verslag uit.
Als de advocaat van de verdachte ter plaatse is, krijgt deze gelegenheid om de zaak te bepleiten. De president geeft hierna het woord aan de advocaat-generaal om een advies aan de Hoge Raad uit te brengen. Deze stelt zijn advies op schrift. Dit noemt men een conclusie. Na voorlezing van de conclusie, volgt de uitspraak van de Hoge Raad na zes weken. Dit noemt men een arrest.
In het eerdergenoemde besluit van 14 september 1838, Staatsblad nummer 36, is ook de eedsaflegging opgenomen vastgesteld in voldoening aan artikel 19 der "Wet op de zamenstelling van de Regterlijke Magt en het beleid der Justitie".
Voor leden der rechterlijke macht bij de Hoge Raad geldt het volgende:
"De President, Raadsheren en ambtenaren van het Openbaar Ministerie, alsmede de Griffier en substituut-griffier van de Hoge Raad, leggen de eed af in handen van de Koning".
In het reglement van orde en discipline voor de advocaten en procureurs wordt uiteengezet wie bevoegd is om als advocaat te worden toegelaten.
Artikel 1:
"Elk, die den vereischten graad van Doctor of licencaat in de regten heeft verkregen, op eene der Hoge Scholen des Rijks, is bevoegd om te kunnen worden toegelaten als Advocaat".
De advocaten zijn verplicht hun woonplaats te hebben binnen het arrondissement, waarin het rechterlijk college is gelegen, waarbij zij zijn ingeschreven. De advocaten welke bij de Hoge Raad zijn ingeschreven hebben de bevoegdheid om hun beroep bij alle gerechtshoven en rechtbanken in het Koninkrijk uit te oefenen.
Door de griffier van de Hoge Raad wordt een register gehouden, waarin worden Ingeschreven de Koninklijke besluiten, bevattende de benoeming der "Regterlijke Ambtenaren", die tot het afleggen van de eed zijn toegelaten. Zij worden door den griffier op een tableau gesteld.
Verder wordt uiteengezet de afwisseling en orde van de inwendige dienst. Het betreft hier onder meer: Benoeming door de koning, het voorzitten der Kamer door de president of vice-president, de wisselende samenstelling der raadsheren in de Kamers, vervanging bij absentie en het houden van gewone- en buitengewone zittingen.
Verder schrijft artikel 35 dat voor de burgerlijke zaken, een register of algemene rol wordt gehouden, waarop ingeschreven "alle zaken in den rang waarin zij worden aangebragt, met de namen der partijen en van hare Procureurs.
Aan iedere zaak wordt een afzonderlijk nummer gegeven; op deze rol wordt ook kortelijk aantekening gehouden van al hetgeen in iedere zaak voorvalt".
Wanneer de zaken in staat zijn om te worden voorgedragen (bedoeld wordt ter terechtzitting te behandelen; artikel 39), zal zulks geschieden in den rang waarin dezelve op de rol voorkomen; "echter zal de Regter daarvan eene uitzondering maken voor de zaken die spoed vereischen".
De arresten worden uitgesproken door de president van de Kamer, die hetzelve heeft gewezen.
In 2023 is er een aanvulling gekomen van 15 notulenboeken met bijbehorend register over de periode 1812-1954 gevormd door het Bureau van Consultatie, aangeboden door de Raad van Rechtsbijstand,. de rechtsopvolger van het Bureau. Het Bureau van Consultatie was een onderdeel van de Hoge Raad dat rechtshulp bood aan minder vermogenden. De notulenboeken en registers zijn te vinden onder rubriek E.
Het archief is krachtens bepalingen van de Archiefwet overgebracht.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Hoge Raad der Nederlanden, nummer toegang 2.09.28, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Hoge Raad, 1838-1939, 2.09.28, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
Zie ook arresten in druk:
In de vergaderingen zijn de volgende onderwerpen regelmatig besproken:
De Hoge Raad oordeelt in burgerlijke en handelszaken in cassatie over de handelingen, arresten en vonnissen door de gerechtshoven, de arrondissementsrechtbanken en - meer beperkt - door de kantongerechten gedaan of gewezen, voor zover aan cassatie onderworpen (art. 95 RO jo. art. 398 e.v. Rv).
De banden zijn genummerd 1-93. Memories van eis c.q. dagvaardingen en conclusies van antwoord (van de verweerder) zijn in beperkte mate bijgevoegd. Met name in de latere jaren, vanaf c. 1900 wordt het aantal dagvaardingen en conclusies geleidelijk minder. Vanaf 1920 ontbreken ze geheel.
De arresten zijn niet op rolnummer, maar op datum van de uitspraak geordend, als onderdeel van het proces-verbaal van terechtzitting.
De concept-arresten uit de jaren 1838-1913 en 1929 zijn niet bewaard gebleven.
Op de rolboeken bestaat een niet volledige alfabetische namenklapper (inv.nrs. 96, 98-99 en 781-782).
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
De inhoud is vrijwel identiek aan die van de algemene rol (inv.nrs. 393-400).
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
De naamklapper verwijst naar de vier rolboeken:
De naamklapper verwijst naar de cassatierol, nrs. 1-592, inv.nrs. 386-388.
Een namenklapper op de rol en/of arresten over de periode 1852-1893 is niet bewaard gebleven.
De naamklappers verwijzen naar de algemene cassatierol (inv.nrs. 394-402, 708-712 en 774-778) en de algemene onteigeningsrol (inv.nrs. 707 en 779-780).
De Hoge Raad oordeelt in burgerlijke en handelszaken:
Artikel 87 RO is vervallen bij de Wet van 22 juni 1893 S. 93.
Op de rolboeken bestaat een niet volledige alfabetische namenklapper (inv.nr. 99).
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
De inhoud is vrijwel identiek aan die van de algemene rol (inv.nrs. 93-94).
De Hoge Raad oordeelt in revisie over arresten door de Hoge Raad zelf in eerste aanleg gewezen (art. 90 RO jo. art. 359 e.v. Rv).
De processen-verbaal en revisiearresten uit de periode 1879-1895 en 1959 zijn niet bewaard gebleven
Op het rolboek bestaat een niet volledige alfabetische namenklapper (inv.nrs. 99 en 382).
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
De Hoge Raad oordeelt in hoger beroep over zaken in eerste aanleg behandeld bij de hoven van Justitie in de koloniën (art. 91 lid 2 RO).
Tot 1900 betreffen de zaken ook beroepen tegen uitspraken van het Hoog Gerechtshof van Nederlands-Indië, vanaf 1900 slechts beroepen tegen uitspraken van de Hoven van Justitie in Suriname en in Curaçao, later Nederlandse Antillen.
Op het rolboek bestaat een niet volledige alfabetische namenklapper (inv.nrs. 99 en 382).
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
De naamklapper verwijst naar twee rolboeken:
De Grondwet van 1815 verleende de Koning de bevoegdheid om individuele personen dispensatie te verlenen van wettelijke bepalingen, na advies ingewonnen te hebben van de Hoger Raad (art. 68; GW 1840: art. 67). Het betrof vooral bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek. In de Grondwet van 1848 was de adviesfunctie van de Hoge Raad niet meer opgenomen.
Het register verwijst naar een serie adviezen aan de minister van Justitie, welke niet bewaard is gebleven. Het vermeldt:
De Hoge Raad verleende surséance van betaling aan kooplieden die door buitengewone omstandigheden buiten staat geraakt waren hun schulden te kwijten (art. 901 WvK). Bij de in werking treding van de Wet op het faillissement en de surséance van betaling (1893 S. 140) per 1 mei 1894 is deze bevoegdheid vervallen.
De archiefbescheiden, welke zijn ontstaan bij het uitoefenen van deze taak zijn niet bewaard gebleven.
De Hoge Raad verleende brieven van meerderjarigverklaring, welke door de Koning werden goedgekeurd (art. 474 BW). Ter verkrijging moest men 20 jaar zijn en was een onderzoek vereist. Als gevolg van de verlaging van de leeftijd waarop volgens het Burgerlijk Wetboek de meerderjarigheid wordt bereikt, verloor deze bevoegdheid haar betekenis. Bij de invoering van het Nieuw Burgerlijk Wetboek is de meerderjarigverklaring afgeschaft.
Het register vermeldt:
Dit register is nog niet overgebracht en wordt bij de griffie van de Hoge Raad bewaard.
De beschikkingen zijn veelal geschreven op het verzoekschrift zelf.
De verzoekschriften uit de jaren 1838-1909 zijn niet bewaard gebleven.
In het register zijn verzoekschriften ingeschreven, welke betrekking hebben op een grote verscheidenheid aan zaken. Belangrijke categorieën zijn verzoekschriften om vernietiging van uitspraken:
Voorts zijn ingeschreven de verzoekschriften aan de Hoge Raad:
De klapper is opgemaakt in 1925 en bijgehouden tot 1949.
De beschikkingen en arresten zijn veelal geschreven op het verzoekschrift zelf, evenals de conclusie van de procureur-generaal.
De rekesten uit de jaren 1838-1848 en 1857-1870 zijn niet bewaard gebleven. Omdat de rekesten niet zijn geregistreerd, is de (on)volledigheid van de wel bewaard gebleven, ongenummerde reeks (inv.nrs. 132-134) niet vast te stellen.
Vanaf 1892 zijn de rekesten genummerd en geregistreerd in het register van verzoekschriften (inv.nr. 689).
Verzoekschriften inzake faillissementen en om gratis admissie, alsmede in vreemdelingenzaken zijn uit de serie gehaald en tot afzonderlijke reeksen geordend. Zie inv.nrs. 138, 529-530, 791 en 139, 694, 792-793, alsmede 685.
De beschikkingen zijn veelal geschreven op het verzoekschrift zelf.
De arresten zijn veelal geschreven op het verzoekschrift zelf.
De Hoge Raad oordeelt in strafzaken in cassatie over de handelingen, arresten en vonnissen door de gerechtshoven, arrondissementsrechtbanken en kabntonrechters gedaan of gewezen, voor zover aan cassatie onderworpen (art. 95 RO jo. art. 380Sv, sinds 1886 art. 346 Sv).
De banden zijn genummerd 1-228. In de laatste band van ieder jaar bevindt zich achterin een alfabetische klapper op namen van veroordeelden.
De serie bevat ook de arresten van de Hoge Raad, welke in eerste aanleg zijn gewezen.
De arresten zijn primair geordend op datum van uitspraak, en vervolgens van een jaarlijks arrestnummer voorzien. Het rolnummer is veelal wel op de eerste opagina van het arrest vermeld.
De rechterlijke organisatie van 1838 werd in Limburg pas ingevoerd in 1842. Gedurende de periode oktober 1838 tot januari 1842 volgde de Hoge Raad in Limburgse strafzaken de procesgang zoals deze bij het Hooggerechtshof tot 1838 gebruikelijk was.
Voorin het eerste pak van ieder jaar bevindt zich een alfabetische klapper op namen van veroordeelden.
Bijgevoegd zijn de akten van betekening van de behandeling der zaak, opgemaakt op last van de procureur-generaal en uitgevoerd door de deurwaarder of dienaar der openbare macht.
Op de rolboeken bestaat een niet-volledige alfabetische namenklapper (inv.nrs. 151A en 885-887).
De rolboeken bevatten de volgende gegevens:
De rolboeken over de periode 1841-1907 ontbreken. In de rolboeken is geen verwijzing naar de arrestnummers: de arrestdatum is bepalend voor de vindplaats van het arrest in de serie arresten.
De naamklapper verwijst naar de nummers 1-89 van de algemene rol (inv.nr. 320).
Een namenklapper op de rol over de periode 1872-1920 is niet bewaard gebleven.
De naamklappers verwijzen naar de rolnummers in de - deels niet meer bestaande - rolboeken (inv.nrs. 320, 467-473, 879-891).
Bij de arresten van elk jaar (inv.nrs. 152-319, 414-434, 800-838) bevindt zich een namenklapper op de arresten van dat jaar.
De Hoge Raad oordeelt in strafzaken in eerste en laatste ressort over:
Voor de strafzaken in eerste aanleg heeft de Hoge Raad geen afzonderlijke rol gehouden. De arresten zijn opgenomen in de algemene serie (inv.nrs. 152-247). Van de beroemde zaak tegen het Eerste Kamerlid Lodewijk Pincoffs en zijn compagnon Henri Kerdijk zijn slechts de arresten van 23 februari en 6 maart 1880 bewaard gebleven (in inv.nrs. 234), alsmede enkele, tijdens het pleidooi van de advocaat van H. Kerdijk, overgelegde drukwerken.
De beschikkingen en arresten zijn veelal geschreven op het verzoekschrift zelf.
De rekesten zijn niet genummerd.
De beschikkingen en arresten zijn veelal geschreven op het verzoekschrift zelf.
Het betreft voornamelijk verzoeken om aan het openbaar ministerie of de gerechten te bevelen alsnog tot vervolging van misdrijven over te gaan welke tot dan toe was verzuimd (art. 109 RO).
De Hoge Raad beslist op verzoeken om vaststelling van het Nederlanderschap ter voorkoming van uitzetting als vreemdeling of uitlevering aan een vreemde mogendheid (art. 20 van de wet van 13 augustus 1849 S. 39, art. 16 van de wet van 6 april 1975 S. 66 en art. 4 van de wet van 17 juni 1918 S. 410.
De verzoekschriften vanaf 1892 zijn geregistreerd in het register van verzoekschriften (inv. 689).
De Hoge Raad oordeelt in herziening over alle in kracht van gewijsde gegane einduitspraken inhoudende een veroordeling (art. 409-412 Sv, na 1886 art 375 Sv, sinds 1926 art. 457 Sv). Het rechtsmiddel van herziening is aanzienlijk uitgebreid bij de Wet van 14 juli 1899 S. 189.
De arresten uit de periode 1930-1939 zijn niet bewaard gebleven. Zie voor de concepten van de arresten uit deze jaren de revisiedossiers (inv.nrs. 895-903).
De dossiers bevatten het verzoekschrift, de conclusie van de procureur-generaal, het proces-verbaal van terechtzitting (indien gehouden) en het concept van het arrest.
De dossiers 2281-2300 uit 1930-1931 ontbreken.
Het nummer 883 behelst 696 verzoekschriften ten gunste van de herziening in één zaak.
De klapper bevat ook een korte vermelding van de loop van de zaak.
De klapper over de periode 1922-1939 bevindt zich in het archiefdeel 1940-1979 (archiefinventaris 2.09.65, inv.nr. 1756).
De processen-verbaal bevatten geen overwegingen van de raadsheren.
De Hoge Raad oordeelt in cassatie over beschikkingen van de rechtbank en van het gerechtshof in raadkamer, en van de kantonrechter, voor zover aan cassatie onderworpen. Cassatie over beschikkingen is mogelijk sinds de inwerking treding van het Wetboek van Strafvordering per 1 januari 1926.
Bijgevoegd zijn de conclusies van de procureur-generaal en de verzoekschriften.
Het register van verzoekschriften bevindt zich in het archief van de Hoge Raad 1940-1979, archiefinventaris 2.09.65, inv.nr. 1649.
De Hoge Raad oordeelt in cassatie over de uitspraken in belastingzaken gewezen.
De Wet van 19 december 1914 S. 564 tot instelling van de Raden van Beroep voor de Directe Belastingen stelde cassatie open van uitspraken van deze raden (art. 18 van de Wet van 19 december 1914 S. 564).Vanaf 1920 was ook cassatie mogelijk in uitspraken over gemeentelijke belastingen.
De banden zijn genummerd I-LI en 52-58.
De arresten zijn geordend op nummer van het arrest, NIET op rolnummer.
Om onduidelijke redenen bevinden deze concept-arresten zich niet in de dossiers (inv.nrs. 376-381, 535-549).
De dossiers, geordend op rolnummer, bevatten meestal de volgende documenten:
Op het rolboek bestaat een niet volledige alfabetische namenklapper (inv.nr. 631).
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
De naamklapper verwijst naar de rolnummer 1-6600 van de rolboeken (inv.nrs. 622-630 en 1016-1018). De klapper op de rolnummers 6601-8822 bevindt zich in het archief van de Hoge Raad 1940-1979, archiefinventaris 2.09.65, inv.nr. 3.
De Hoge Raad oordeelt in cassatie over uitspraken in zaken betreffende:
Deze zaken werden behandeld volgens de procesgang in civiele zaken. Op gelijke wijze zijn, naast onteigeningszaken, ook belastingzaken behandeld waarvan de bestreden uitspraak niet door een Raad van beroep voor de Directe Belastingen was gedaan, maar door een ander gerecht.
Bijgevoegd zijn veelal conclusies van eis en van antwoord, overgelegd bij de mondelinge behandeling ter zitting.
Op de rolboeken bestaat een niet volledige alfabetische namenklapper (inv.nrs. 781-782).
Het rolboek bevat de volgende gegevens:
De Hoge Raad oordeelt in cassatie in kiesrechtzaken. Tot 1919 was deze taak opgedragen aan de Kamer voor Burgerlijke zaken.
Betreft zaken als bedoeld in de art. 20 van de Wet van 4 juli 1850 S. 37.
Bevat ook:
De arresten hebben betrekking op de verzoekschriften 1-160.
Betreft zaken als bedoeld in de art. 40 van de Wet van 7 september 1896 S. 154.
Zie voor het register van verzoekschriften, genunmmerd 1-174, 1987-1981, archiefinventaris 2.09.65, inv.nr. 2510.
De Hoge Raad adviseert de Kroon op verzoeken om gratie of vermindering (remissie), verwisseling of kwijtschelding van straf, krachtens art. 67 van de Grondwet 1815. De Grondwet van 1848 beperkte in art. 66 de adviestaak van de Hoge Raad tot verzoeken om gratie van straffen, indien het veroordelingen betreft van drie jaar gevangenisstraf en daarboven. Krachtens art. 68 van de Grondwet van 1887 is het adviesrecht geregeld in een algemene maatregel van bestuur, het Gratiebesluit 1887 (KB van 13 december 1887 S. 215). Krachtens de artt. 1, 2 en 13 adviseerde de Hoge Raad op verzoeken tot gratie van straffen, opgelegd bij vonnissen van rechters in de koloniën, van consulaire rechtbanken en indien op het tijdstip van indiening van het gratieverzoek meer dan drie jaren waren verlopen sinds de uitspraak van de rechter.
Voor verzoeken om gratie van de doodstraf, zie de notulen van de algemene vergaderingen van Hoge Raad (inv.nrs. 656-659 en 662-672).
Op de gratieregisters bestaat een afzonderlijke alfabetische namenklapper (inv.nrs. 356-358).
De gratieregisters bevatten de volgende gegevens:
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 1-535 (1838) en 1-1088 (1839).
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 1-1421 (1840) en 1-796 (1841).
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 797-1721 (1841) en 1-1300 (1842).
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 1301-1611 (1842) en 1-1687 (1843).
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 1-1922.
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 1-2085.
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 1-2075.
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 1-1852 (1847) en 1-500 (1848).
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 501-1701 (1848), 1-530 (1849), 1-437 (1850) en 1-160 (1851).
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 161-546 (1851), 1-472 (1852) en 1-350 (1853).
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 351-520 (1853), 1-486 (1854), 1-381 (1855) en 1-175 (1856). Zonder namenklapper.
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 176-413 (1856), 1-371 (1857), 1-329 (1858), 1-259 (1859) en 1-52 (1860). Zonder namenklapper.
Betreft verzoekschriften, ingeschreven onder de volgnummers 53-245 (1860), 1-285 (1861), 1-278 (1862), 1-438 (1863), 1-282 (1864), 1-304 (1865), 1- 318 (1866), 1-348 (1867), 1-343 (1868), 1-382 (1869), 1-344 (1870), 1-385 (1871), 1-437 (1872), 1-346 (1873) en 1-355 (1874). Zonder namenklapper.
De namenklappers verwijzen naar volgnummers van de inschrijvingen in de gratieregisters (inv.nrs. 359-371). De verzoekschriften zijn per jaar genummerd.
Sedert de wijziging van het Gratiebesluit 1887 in 1925 (KB van 2 juli 1925 S. 321), wordt altijd het advies ingewonnen van de rechter die de straf heeft opgelegd. De bepaling dat op gratieverzoeken het advies van de Hoge Raad moest worden ingewonnen, namelijk in het geval dat op het tijdstip van de indiening van het gratieverzoek meer dan drie jaren waren verlopen, kwam toen te vervallen. Het aantal adviezen van de Hoge Raad daalde vervolgens van enkele tientallen tot slechts enkele per jaar.
Adviezen van vóór 1901 zijn niet bewaard gebleven.
Het register van gratieverzoeken vanaf 1923 bevindt zich in het archief van de Hoge Raad 1940-1979, archiefinventaris 2.09.65, inv.nr. 2563.
De Hoge Raad adviseert de Kroon over verzoeken tot toekenning van brieven van wettiging (art. 329 BW).
De dossiers bevatten het verzoekschrift met bijlagen, de conclusie van de procureur-generaal en het advies van de Hoge Raad.
Het register van wettiging bevat de volgende gegevens:
De akten uit de periode 1838-1844 zijn in een register ingeschreven. Vanaf juni 1844 betreft het losse akten.
De stukken zijn genummerd in 61-1076, met hiaten.
De Koninklijke besluiten uit de periode 1847-1903 zijn in het griffiearchief niet bewaard gebleven. Zie hiervoor de archieven van het Ministerie van Justitie of van het Kabinet des Konings / der Koningin.
Het register over de periode 1857-1878 is niet bewaard gebleven.
In de negentiende eeuw behoorden de opbrengsten uit de griffierechten tot het inkomen van de griffier. Eerst vanaf 1911 kreeg de griffier een vast salaris, en moesten de griffierechten op de toen gangbare wijze worden verantwoord en afgestort.
De nummering in dit register heeft geen enkele relatie met de rolnummers van de Hoge Raad.
Bevat de volgende gegevens:
Betreft hoofdzakelijk verrekening van verschuldigd griffierecht met voorschotten.
Het expeditieboek uit de periode 1926-1931 is niet bewaard gebleven.
Het register bevat gelijksoortige rekesten als ingeschreven in inv.nr. 689. Ze zijn ingeschreven onder de nummers 1-680, welke nummering geen relatie heeft met de rol- of rekestnummering.
De register bevat de volgende gegevens:
Het register uit de periode 1929-1932 is niet bewaard gebleven.
De verschuldigde bedragen hebben betrekking op de burgerlijke zaken met de rolnummers 5262-7931.
Het register uit de periode 1933-1937 is niet bewaard gebleven.
Dit boek behoort waarschijnlijk tot een dossier, waarvan het is losgeraakt. Het werd aangetroffen in de archiefruimte van de Hoge Raad, zie corr. ARA/Tweede Afdeling 1982 D9.298/77