Tussen het departement en de ingenieurs van Rijkswaterstaat in de regionale directies, bestond een bepaalde werkverdeling. Het ministerie in Den Haag hield zich vooral bezig met het beleid: de voorbereiding en wijziging van wet- en regelgeving, de bestuurlijke voorbereiding van grotere openbare werken, het opmaken van begrotingen en het verrichten van financiële controle. Het korps ingenieurs was vooral met uitvoerende taken belast: het ontwerpen van nieuwe projecten en onderhoudswerken, het opmaken van berekeningen en bestekken, het rapporteren over de aanbestedingen en het houden van toezicht op de uitvoering van werken. In veel gevallen was wel de toestemming van het ministerie vereist. Ook de vaststelling van de bestekken was aan de goedkeuring van de minister onderworpen.
Vrijwel alle werken werden in het openbaar aanbesteed. In 1817 werd een aanbestedings¬reglement vastgesteld, dat ruim honderd jaar van kracht bleef. Voor de opstelling van bestek¬ken golden de 'Algemene Voorschriften' van de Waterstaat, daterend uit 1839 en later regelmatig aangepast. Sommige werken werden in concessie uitgevoerd, echter onder toezicht van het Rijk. Tot 1860 werden grote werken als regel in meerdere duidelijk afgebakende bestekken aanbesteed en waren verscheidene aannemers erbij betrokken. Na dat jaar ging het Rijk bij omvangrijke projecten liever met één partner in zee. Dit leidde tot schaalvergroting: verscheidene aannemers gingen als vennoten een firma vormen, die wel in staat was grote werken uit te voeren.
Omdat er altijd ten behoeve van de aannemers, die aan de aanbesteding wilden deelnemen altijd meerdere exemplaren nodig waren, zijn de bestekken gedrukt. Aannemers konden deze bestekken aanschaffen, en vervolgens op het werk inschrijven. Bij het ministerie zijn deze bestekken tot een serie gevormd en ingebonden. Bij de verschillende archiefoverdrachten zijn de bestekken als deelserie met het hoofdarchief van de afdeling, later Directie van de Waterstaat meegekomen. Slechts de jongste blok is als afzonderlijk bestand overgebracht.
Het archief is krachtens bepalingen van de Archiefwet overgebracht.
Van de volgende soorten objecten zijn bestekken aanwezig: zeeweringen (o.m. zeedijken, kusten, afsluitdijken, calamiteuse polders), rivieren (o.m. rivierdijken, dammen, kaden, kribben, kanalisatie, stuwen), kanalen en vaarten (o.m. schutsluizen, wachterswoningen), havens (o.m. zeehavens, havendammen, kranen, dokken, doksluizen), bedijkingen, droogmakerijen, inpolderingen, stoomgemalen, wegen (o.m. bestrating, bruggen, tolgaarderswoningen, duikers), gebouwen (o.m. paleizen, huizen, ministeriegebouwen, scholen). Het gaat hierbij uiteraard alleen om objecten die in beheer zijn geweest van Rijkswaterstaat. Bij veel bestekken horen tekeningen, niet gekleurd, maar wel instructief.
De series bestekken zijn niet compleet. Tot 1956 ontbreekt er incidenteel een bestek, maar vanaf dat jaar vertonen de series grotere hiaten.
In 2002 is het archief door de CAS te Winschoten bewerkt. De gegevens van de bestekken zijn in een Access-database ingevoerd, tesamen met die van de bestekken uit de periode 1814-1929. Vervolgens is het archief zelf opnieuw verpakt en geëtiketteerd, en globaal, als serie beschreven. Aan de fysieke orde en de oorspronkelijke nummering is niets veranderd.
De bestekken zijn in twee series te verdelen: de reguliere bestekken van Rijkswaterstaat en de bestekken van de Dienst Zuiderzeewerken. Vervolgens zijn ze per dienstjaar genummerd.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.
Op de bestekken is een
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Waterstaatsbestekken, 1930-1961; Bestekken Zuiderzeewerken, 1920-1980, nummer toegang 2.16.16, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Waterstaatsbestekken, 2.16.16, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
De oudere bestekken bevinden zich in:
Op de bestekken is een
De Dienst der Zuiderzeewerken was belast met de aanleg van de dijken tot afsluiting van de Zuiderzee en met de drooglegging van delen van het IJsselmeer. Aangelegd zijn de Amsteldiepdijk tussen het vaste land van Noord Holland en het eiland Wieringen, de Afsluitdijk tussen Wieringen en Zurich (Friesland), alsmede de proefpolder bij Andijk, de Wieringermeerpolder, de Noordoostpolder, Oostelijk Flevoland en Zuidelijk Flevoland. De Markerwaard is niet aangelegd, behoudens de dijk van Lelystad naar Enkhuizen.
Op de bestekken is een