In 1939 werd door de Nederlandse overheid het Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork opgezet om de, grotendeels Duitse, Joodse vluchtelingen te kunnen herbergen. Tot dan toe werden deze vluchtelingen verspreid over Nederland opgevangen. Het Centraal Vluchtelingenkamp kwam te vallen onder het Ministerie van Binnenlandse Zaken. In de zomer van 1939 werd begonnen met de bouw en in oktober nam de eerste groep van 22 vluchtelingen intrek.
Aan het begin van de oorlog woonde er zo'n 750 joodse vluchtelingen. Na de capitulatie werd J. Schol aangesteld als commandant. Het kamp viel eerst onder het Ministerie van Binnenlandse Zaken, maar vanaf juli 1940 onder het Ministerie van Justitie.
Op 1 juli 1942 namen de Duitsers de leiding over en werd het Vreemdelingenkamp Westerbork een Durchgangslager onder het directe bevel van de Befehlshaber der Sicherheitspolizei und Sicherheitsdienst (BdS). SS-Sturmbannführer Erich Deppner (1910-2005) werd de commandant van het kamp. Per 1 september 1942 werd hij opgevolgd door SS-Obersturmführer Josef Hugo Dischner. Dischner werd op zijn beurt per 12 oktober 1942 vervangen door Albert Konrad Gemmeker. Deze laatste zou tot april 1945 als Lagercommandant aanblijven. Op 15 juli 1942 vond het eerste transport van Durchgangslager Westerbork naar Auschwitz plaats.
In de eerste maanden vertrok de trein twee keer per week: op maandag en vrijdag. Vanaf 1943 werd dinsdag de dag van het transport. 93 Treinen vertrokken vanuit kamp Westerbork richting de kampen in Oost-Europa. Tot 13 september 1944. Toen vertrok de laatste trein met 279 personen naar Bergen-Belsen. Bijna 107.000 Joden waren, grotendeels via Westerbork naar het Oosten weggevoerd. Daarnaast 245 Sinti en Roma en enkele tientallen verzetsstrijders. De meeste treinen reden naar Auschwitz. Andere transporten gingen naar Sobibor, Theresien stadt en Bergen-Belsen. Een veel kleiner aantal ging naar de kampen Buchenwald en Ravensbrück. In totaal keerden slechts 5.000 mensen terug.
Binnen Kamp Westerbork bestonden verschillende organisatieonderdelen. J. Schol formeerde begin 1942 de volgende dertien Dienstzweige:
Gebaseerd op de indeling van Schol formeerde Gemmeker in januari 1943 de volgende Dienstbereiche:
Op 14 juni 1943 bracht Gemmeker het aantal Dienstbereiche terug van twaalf naar zes. Zo onstonden:
Na de bevrijding van 12 april 1945 richtte de Gemeente Westerbork het Inlichtingenbureau voor Joden in, dat de beschikking kreeg over de administratie van de Hulpsecretarie. Het kamp ontving rechtstreekse informatieverzoeken van familieleden van gedeporteerde joden. De opsporingstaken met betrekking tot vermiste oorlogsslachtoffers werden door meerdere concurrerende instanties uitgevoerd: het Afwikkelingsbureau voor Concentratiekampen te Vught, het Inlichtingenbureau voor Joden te Westerbork en het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis. In Amsterdam hadden Volksherstel en de Afdeling Amsterdam van het Rode Kruis de beschikking over de Joodsche Raadcartotheek. Na een competentiestrijd werd in 1946 de opsporingstaak door het Ministerie van Sociale Zaken toebedeeld aan het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis in Den Haag (Central Tracing Bureau). In het kader van de uitoefening van die taak kwamen daar ook de meeste archiefbestanden en registraturen van de andere opsporingsbureaus terecht. Schutz, Vermoedelijk op transport. De Joodse Raadcartotheek als informatiesysteem binnen sterk veranderende kaders: repressie, opsporing en herinnering. Een archiefwetenschappelijk onderzoek naar de herkomst, het gebruik en het beheer van een bijzondere historische bron, Masterscriptie Universiteit Leiden 2010, pag. 82-84
De vereniging Nederlandse Rode Kruis (NRK) is in 1867 opgericht met als doelstelling:
"In tijd van oorlog, het lot van den gekwetsten en zieken krijgsman door persoonlijke diensten en stoffelijke hulpmiddelen te helpen verzachten, ook dan, wanneer hare hulp wordt gevraagd door oorlogvoerende natiën, terwijl Nederland in den oorlog niet betrokken is; In tijd van vrede, zich uitsluitend tot die taak voor te bereiden, om daarvoor steeds gereed te zijn."
In 1909 krijgt het NRK bij Koninklijk Besluit de aanvullende opdracht om bij mobilisatie een informatiebureau voor zieken en gewonden in te richten.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog voert het Informatiebureau (hierna: IB) voor de eerste keer de werkzaamheden van deze oorlogstaak uit. Primair bestaat de taak uit het inwinnen en uitwisselen van informatie over militairen, krijgsgevangenen en geïnterneerden. Daarnaast levert het IB hulppakketten aan krijgsgevangenen en sociale zorg aan hun verwanten.
Het takenpakket van het IB groeit in de loop der jaren en dat is aanleiding om in 1936 het IB in vier afdelingen te verdelen Verslag van het Nederlandse Roode Kruis gedurende de periode augustus 1939 december 1940
Daarnaast heeft het IB een algemeen secretariaat en een staf voor de financiële administratie.
Vanwege de groeiende internationale spanningen stelt het NRK het IB op 29 augustus 1939 opnieuw in werking. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog nemen de werkzaamheden van het IB explosief toe. Het IB richt zich op militairen maar er blijkt ook behoefte aan informatie over burgers. In juni 1940 richt het IB daarom het Correspondentiebureau en de Inlichtingendienst voor Burgers op Het correspondentiebureau probeerde contact tussen burgers in Nederland en burgers in het buitenland mogelijk te maken. Het Inlichtingenbureau behandelde vragen betreffende Nederlandsche vluchtelingen, Nederlanders in het buitenland en opvarenden van Nederlandse koopvaardijschepen.
Tijdens de oorlog blijken er toch nog groepen geïnterneerden en gevangen te zijn die niet voorkomen in de instructie van het IB. Daarom richt het IB in mei 1943 de Afdeling V op. Deze afdeling gaat zich bezighouden met bijzondere aangelegenheden, zoals het verstrekken van inlichtingen over personen in gevangenissen Het Nederlandse Rode Kruis (1867-1967) door G.M. Verspyck.
Na de oorlog stelt het IB nieuwe afdelingen in om de informatiestromen beter te kunnen verwerken Het informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis; Verslag van over zijn werkzaamheden van 1939 tot en met 1947 door J. van de Vosse.
Na de capitulatie van Japan houdt Afdeling A zich bijna alleen nog maar bezig met de Nederlandse militairen in en rond Nederlands-Indië. Het blijkt ook praktischer alle zaken met betrekking Nederlands-Indië door dezelfde afdeling uit te laten voeren. Dit wordt voortaan gedaan door Afdeling A. De nog lopende zaken over Nederlandse militairen in Europa worden door afdeling A overgedragen aan Afdeling C. Eind 1945 worden ook de taken van Afdeling D bij Afdeling C gevoegd.
In de eerste jaren na de oorlog bestaat de taak van het IB voornamelijk uit het vaststellen van het lot van weggevoerde personen. Op 12 september 1945 wijst het NRK het IB dan ook aan als National Tracing Bureau. Ook andere instanties houden zich met opsporing bezig wat het opsporingswerk niet ten goede komt. In 1946 besluit de regering daarom de opsporingstaak te centraliseren bij het IB. De werkarchieven van de andere instanties worden naar het IB overgebracht Luijters, G., Schutz, R. en Jongman, M. (2017). De Deportaties uit Nederland 1940-1945. Portretten uit de archieven.
Het IB neemt lange tijd een zelfstandige plaats in binnen het Nederlandse Rode Kruis. Het heeft een eigen directeur en wordt tot het voorjaar van 1946 gefinancierd door het Ministerie van Oorlog. Hierna neemt het Ministerie van Sociale Zaken de financiering (deels) over.
Dit zorgt er voor dat het IB een nieuwe indeling krijgt Het informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis; Verslag van over zijn werkzaamheden van 1939 tot en met 1947 door J. van de Vosse.
Eind jaren veertig neemt de hoeveelheid werkzaamheden van het IB af. Diverse afdelingen worden daarom opgeheven Het informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis; Verslag van over zijn werkzaamheden van 1948 tot en met 1953 door J. van de Vosse Jaarverslag van het Informatiebureau 1981
In de jaren die volgen vinden er nog meermaals (kleine) herindelingen plaats. Halverwege de jaren negentig zet het NRK een grote reorganisatie in. Voor de afhandeling van aanvragen met betrekking tot de periode rond de Tweede Wereldoorlog en Nederlands-Indië richt het NRK een aparte afdeling in: Oorlogsnazorg. Het Informatiebureau wordt hiermee opgeheven. Jaarverslag van het Nederlandsche Rode Kruis 2014
In 2014 wijzigt het NRK de naam van Oorlogsnazorg in Oorlogsarchief en brengt het de taak over naar de afdeling Opsporing en Ondersteuning
De archieven van het Centraal Vluchtelingenkamp (1939-1942) en het Durchgangslager Westerbork (1942-1945) die ten dienste staan van de latere opsporing van joodse personen zijn via een omweg uiteindelijk terecht gekomen bij het Informatiebureau. Na de bevrijding ontstonden er verschillende particuliere en officiële bureaus die zich bezig hielden met de opsporing van Joden. Omdat het zuiden eerder was bevrijd dan het noorden vestigde zich in Eindhoven de Joodsche Coördinatie Commissie (JCC). Na de oorlog vestigde de JCC zich in Amsterdam. In Utrecht richtte de Nederlands Israëlitische Gemeente een inlichtingenbureau op, Informatie Werk. In Vught vestigde zich het Afwikkelingsbureau Concentratiekampen (ABC) dat later verhuisde naar Den Haag. In Amsterdam richtte Volksherstel het Opsporingsbureau voor Joodsche Personen op. Hun taken werden overgenomen door de Afdeling Amsterdam van het Rode Kruis. In 1946 kwamen de bureaus in Westerbork en Amsterdam te vallen onder het Informatiebureau. Op 15 december 1946 werd een groot gedeelte van de stukken overgebracht naar Den Haag. (Alleen de cartotheek van de Joodsche Raad bleef nog tot mei 1949 in Amsterdam.) De archiefstukken werden opgenomen in het werkproces van het Informatiebureau. Er werd verder gewerkt met de dossiers en stukken ten behoeve van de opsporing. Het Informatiebureau Rode Kruis voegde zelf ook documenten toe aan de collectie. Daarnaast er soms ook informatie aan de reeds bestaande documenten toegevoegd.
Documenten die minder relevant waren voor de opsporing van vermiste personen zijn uiteindelijk bij het NIOD terecht gekomen. De collecties zijn complementair.
Dit archief bevat de neerslag van de verschillende fasen van Kamp Westerbork en de werkzaamheden van het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis met betrekking tot de opsporing van vermisten. Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork 1939-1942.
Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork 1939-1942: Van 1939 tot 1942 was Kamp Westerbork in gebruik als Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork en viel het onder de verantwoordelijkheid van het ministerie Binnenlandse Zaken en opvolgend het ministerie van Justitie. Dit gedeelte van het archief is geordend op archiefvormer, Centraal Vluchtelingen Kamp of de Gemeente Westerbork, en vervolgens op datum. Te vinden is onder andere binnenkomende en uitgaande correspondentie en lijsten betreffende aangekomen of vertrokken vluchtelingen.
Polizeiliches Durchgangslager Westerbork 1942-1945: Van de periode dat Kamp Westerbork onder het bevel van Befehlshaber der Sicherheitspolizei und Sicherheitsdienst dienst deed als Durchgangslager (1942-1945 ) is slechts een gedeelte van de oorspronkelijke kampadministratie in deze collectie terecht gekomen. Een voorbeeld van de stukken die u kunt aantreffen zijn (delen van) de financiële administratie van het kamp, zoals facturen, en de zogenaamde deportatielijsten. Daarnaast bevat dit archief stukken die zijn opgesteld door de Bevolkingsadministratie Hulpsecretarie van de gemeente Westerbork [Hulpsecretarie] die in het kamp gevestigd was. Te denken valt aan stukken betreffende geboorten, sterftegevallen en huwelijken gesloten in het kamp. Daarnaast bevat dit archief ook gealfabetiseerde lijsten van gedeporteerde personen met hun laatste woonadres voordat zij in Westerbork arriveerden.
Persoonskaarten: De Joodse gevangenen werden bij aankomst in Westerbork door de Hulpsecretarie op persoonskaarten ingeschreven als inwoner van Hooghalen. De persoonskaarten zijn in Nederland vanaf 1939 opgemaakt ten behoeve van de gemeentelijke bevolkingsadministratie. Iedere persoon staat in het bevolkingsregister op één kaart geregistreerd met naam, geboortedatum, adres, plaats in het gezinsverband en eventueel beroep, godsdienst, verhuizingen of overlijdensdatum. Als iemand verhuisde werd hij ook in de nieuwe gemeente ingeschreven in het bevolkingsregister en werd bij de inschrijving in de vorige gemeente aangetekend welke bestemming betrokkene had. Omdat bij deportatie uit Westerbork de nieuwe bestemming onbekend was werden de persoonskaarten afgestempeld met de vermelding ‘Buitenland’. Let op: de Hulpsecretarie beperkte zich in het begin tot het registreren van de kleine groep Duitse Joden uit het Stammlager, die werden gedeporteerd. De gedeporteerde Nederlandse joden werden in eerste instantie niet door de Hulpsecretarie geregistreerd; zij werden alleen op de deportatielijsten vermeld. Vanaf begin 1943 veranderde dit. De persoonskaarten komen voor een groot deel overeen met de zogenoemde ‘kleine persoonskaarten’ die door de Hulpsecretarie werden aangemaakt. Deze ‘kleine persoons kaarten’ zijn na de oorlog opgenomen in Centrale Europese Cartotheek (Centrale Europese Cartotheek (CEC), toegangsnummer 2.19.287).
Informatiebureau: De naoorlogse stukken in de collectie zijn opgesteld door de verschillende opsporingsinstanties en zijn uiteindelijk allemaal gebundeld bij het Informatiebureau van het Rode Kruis. Dit gedeelte van het archief bevat onder andere getuigenissen van overlevenden en de neerslag van het onderzoek door het Informatiebureau over groepen vermiste Joodse personen.
Uit het archief is bij bewerking niets vernietigd.
Er worden geen aanvullingen verwacht.
De collectie is voor de overdracht aan het Nationaal Archief reeds deels gedigitaliseerd.
Bij de overdracht van het Oorlogsarchief Nederlands Rode Kruis naar het Nationaal Archief is besloten om de volgende archieven samen te voegen tot één collectie:
De collectie is hiervoor omgenummerd. Inv.nr. 1590 uit NL-HANRK-2050 Vervolging Westerbork bleek twee keer voor te komen. Beide stukken hebben een apart nummer gekregen, zie inv.nr. 1646.
Reproductie van bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van kwetsbare of slechte materiële staat.
Op inv.nr. 1616-1621 bestaat een (incomplete) digitale toegang. Deze is beperkt openbaar en alleen raadpleegbaar door medewerkers van het Nationaal Archief.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Het Nederlandse Rode Kruis: Kamp Westerbork, nummer toegang 2.19.296, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Ned. Rode Kruis: Kamp Westerbork, 2.19.296, inv.nr. ...
NIOD, NL-AsdNIOD, 250i Westerbork, Judendurchgangslager
2.04.58 Inventaris van het archief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, zorg voor de vluchtelingen uit Duitsland
2.09.45 Inventaris van het archief van de Rijksvreemdelingendienst (RVD) en taakvoorgangers van het Ministerie van Justitie
2.19.287 Inventaris van het archief van het Nederlandse Rode Kruis, Centrale Europese Cartotheek (CEC)
2.19.321 Inventaris van het archief van het Nederlandse Rode Kruis: Kampen en Gevangenissen
NIOD, NL-AsdNIOD, 250i Westerbork, Judendurchgangslager
Drents Archief, NL-AsnDA, 0126 Centraal Vluchtelingenkamp Westerbork, 1940-1946
GMD 3 - Bestuursarchief gemeente Beilen 1917-1972
GMD 4 - Bestuursarchief van de gemeente Westerbork 1920-1997
Bij de verwerving van dit archief heeft er deels een onnummering plaatsgevonden (de inv.nrs. 1-1590 zijn hetzelfde gebleven). Met deze concordans is het oude inv.nr. aan het nieuwe inv.nr. te relateren.
Op 26 juni 1942 werd door SS-Hauptsturmführer Ferdinand Aus der Fünten van de Zentralstelle für Jüdische Auswanderung aan de Joodsche Raad medegedeeld dat mannen, vrouwen en gezinnen zouden worden overgebracht naar werkkampen in Duitsland, 'ein Polizeilicher Arbeits(ei)nsatz'. In het Joodsche Weekblad, extra editie van 14 juli 1942, publiceerde de Joodsche Raad het dreigement van de Sicherheitspolizei. Er waren 700 joden in Amsterdam gearresteerd. Als de 4000 daartoe aangewezen joden niet naar Duitsland zouden vertrekken dan werden de arrestanten direct weggevoerd. Met deze bedreiging werd het begin van de grote transporten aangekondigd. De oproeplijsten werden door de Duitsers (Zentralstelle) opgesteld. Onmisbare personen werden er vanaf gehaald door de Joodsche Raad. Met geblindeerde trams werd men naar het Centraal Station gebracht waar de treinen richting Westerbork klaar stonden. De lijsten in deze serie zijn niet eenduidig.
Verschillende lijsten met een verschillende herkomst zijn chronologisch geordend. Er zijn verschillende opstellers van de documenten te herkennen: de Joodsche Raad, de Zentralstelle, de Registratuur van Kamp Westerbork (Dienstbereich II). Er zijn ook verschillende soorten lijsten: Lijsten met oproepnummers, lijsten met strafgevallen (S) en zgn. Hopla-lijsten. De term Hopla kan verwijzen naar Hotelplan, dat voor de oorlog luxueuze treinen exploiteerde met bestemming in wintersportgebieden. Etty Hillesum was werkzaam in de Hopla-cartotheek in Westerbork. [Etty Hillesum, The letters and diaries of Etty Hillesum 1941-1943 (Amsterdam 2002) voetnoot 528, 728]. Niet alle personen die op de lijsten worden genoemd zijn daadwerkelijk op dat moment in Westerbork terecht gekomen.
De datum van aankomst op de kaart van de Joodsche Raad wijkt soms af. Vermoedelijk heeft iemand dan op het laatste moment toch nog een vrijstelling gekregen. Ook is het zo dat er soms andere plaatsnamen worden genoemd.
De lijsten zijn voornamelijk losbladig. Af en toe zijn ze met bruin tape vastgelijmd.
Sinds half juni 1942 waren veel joden die in de provincie woonden gedwongen om naar Amsterdam te verhuizen. Niet degenen die een volgens de Wehrmacht een belangrijk bedrijf werkten en in het bezit waren van een Rüstungsinspection waren. Verder gold dit - maar niet overal - voor gemengd gehuwden en Duits-joodse oorlogsinvaliden uit de Eerste Wereldoorlog.
De transporten naar Westerbork verliepen regionaal verschillend. De deportaties uit andere steden kwamen later op gang dan de deportaties vanuit Amsterdam. Vanuit Den Haag vond het eerste transport op 18 augustus 1942 plaats. Toen men overging tot het ophalen van mensen bleken de gegevens van de Zentralstelle vaak achterhaald. In Rotterdam begonnen de grote razzia's in de eerste week van oktober 1942.
In de inventaris van Marja Poters zijn details te vinden over de data van transport naar Westerbork.
De volgende serie is vermoedelijk na de oorlog geordend op plaatsnaam van de gemeente van herkomst. Meestal gaat het om zogenaamde straftransporten: gearresteerde joden. Op sommige lijsten komen stempels voor. 'Registratur Abt Gesuche'of 'DB 2 Verwaltung'
een bladzijde ontbreekt
Het gaat hier om zogenoemde sleutellijsten, lijsten met namen van personen die de sleutel van hun woning hebben ingeleverd voordat ze op transport werden gesteld.
Het gaat hier om zogenoemde sleutellijsten, lijsten met namen van personen die de sleutel van hun woning hebben ingeleverd voordat ze op transport werden gesteld.
Het gaat hier om zogenoemde sleutellijsten, lijsten met namen van personen die de sleutel van hun woning hebben ingeleverd voordat ze op transport werden gesteld.
Het gaat hier om zogenoemde sleutellijsten, lijsten met namen van personen die de sleutel van hun woning hebben ingeleverd voordat ze op transport werden gesteld.
Het gaat hier om zogenoemde sleutellijsten, lijsten met namen van personen die de sleutel van hun woning hebben ingeleverd voordat ze op transport werden gesteld.
Dit is de dag waarop de familie Frank aankwam in Westerbork
Begin januari 1942 moeten honderden joodse mannen huis en haard verlaten om ver weg te gaan werken in speciale kampen. Ze komen terecht in meer dan veertig werkverruimingskampen in vooral Noord- en Oost-Nederland. Deze kampen blijken uiteindelijk een voorportaal van deportatie naar kamp Westerbork en de vernietigingskampen in het Oosten.
In de oude inverntaris van Marja Potters zijn de diverse data te vinden per plaatsnaam
Het betreft stukken met een verschillende herkomst. Ze zijn op een gegeven moment geordend per plaatsnaam.
De registratie van de persoonsgegevens van een binnengekomen transport vond plaats in de toneel- en concertbarak. Eerst werden daar de personalia van de betrokkenen opgenomen en zij kregen dan in de regel ook meteen te horen, in welke barak zij ondergebracht werden. Vervolgens moesten zij bij enkele ambtenaren van het Centraal Distributiekantoor hun distributiebescheiden afgeven – niet hun persoonsbewijs: dat mochten zij behouden. De persoonsbewijzen waren strikt genomen overbodig daar in het kamp aparte identiteitsbewijzen (kampkaarten) werden uitgereikt. Daarna passeerden de nieuw binnengevoerden enkele tafels waar door functionarissen van de Antragstelle nagegaan werd of zich onder hen Joden bevonden die op omstandigheden konden wijzen waaruit zou voortvloeien dat zij niet transportfähig waren; al die gegevens werden genoteerd. Ten slotte kwam de ´controle´ door enkele medewerkers van de roofbank Lippmann-Rosenthal (Sarphatistraat): men moest al zijn courant geld binnen het toegestane maximum (geen Joods gezin mocht meer dan 250 gulden in bezit hebben) inwisselen tegen kampgeld- de rest werd in beslag genomen, samen met eventuele waarde voorwerpen die men nog bij zich had; de fouillering was even grondig als vernederend.
Het kaartsysteem, waarin iedereen werd geregistreerd door de Duitsers is slechts gedeeltelijk bewaard gebleven. Alleen het gedeelte van de mensen die nog in Westerbork aanwezig waren. Toen het bevel kwam tot vernietiging van de gehele registratie hebben de gevangenen stukken achtergehouden en in een houten schuurtje van de timmermanswerkplaats begraven. Na de bevrijding zijn deze boeken aan het Canadese Leger overgedragen. Deze stukken zijn terecht gekomen bij het NIOD. (Overigens bevinden zich in deze collectie vergelijkbare stukken)
uitzonderlijk formaat doos; samen met inv. nr. 263
afwijkend formaat doos; samen met inv. nr. 1587
Tussen juli 1942 en december 1942 werden de Nederlandse joden niet door de gemeentelijke autoriteiten in Westerbork geregistreerd. Zij werden gezien als ‘op doorreis’. Vanaf begin 1943 veranderde dit. De Joden ´verhuisden´ administratief van Amsterdam (en andere plaatsen in Nederland) naar Hooghalen en werden bij aankomst in Kamp Westerbork ingeschreven als inwoner van Hooghalen. De gemeente had een hulpsecretarie gevestigd in het kamp, die de personalia registreerde op persoonskaarten. Personen die langere tijd in het Lager Westerbork verbleven, werden na zes weken ingeschreven in het bevolkingsregister van de Gemeente Westerbork.
De Lagerkommandanten waren achtereenvolgens Deppner, Dischner en vanaf 12 oktober 1942 Gemmeker. Kurt Schlesinger was vanaf februari 1942 Oberdienstleiter. De interne organisatie van het Judendurchgangslager lag in handen van de daar verblijvende Duitse Joden. De twaalf en later zes hoofdafdelingen van de interne organisatie heetten ´Dienstbereiche´ (DB). De Lagerkommandatur was Dienstbereiche I. En daarbij sloten de overige Dienstbereiche aan: II de Administratie (met de Antragstelle), III de Ordedienst en de Fliegende Kolonne, IV de Medische dienst, V de Binnendienst (o.m. verdeling van binnenkomenden over de barakken), VI de Buitendienst (boerderij, tuinderij), VII de Bouwtechnische dienst, VIII de Reparatiebedrijven, IX de Keuken, X de Sociale dienst (hulp aan vertrekkenden) XI de ´Vrouwendienst´ (vorming van de keuken-Kommandos ed.) en XII de Industriële bedrijven.
Zitten grijze vellen tussen. En af en toe nietjes.
De heer Molhuijsen was het hoofd van de Afdeling Distributie. Op 13 oktober 1942 kreeg Molhuijsen een brief van de Commandant, Jac. Schol. De Commandant deelde mee dat met ingang van 15 oktober 1942 de bestaande afdeling Distributie zal ophouden te bestaan. Een in het kamp opgerichte afdeling van het Centraal Distributiekantoor (CDK) zal de werkzaamheden overnemen. Met als gevolg: ´Met ingang van de genoemde datum worden vanwege het kamp geen toewijzingen voor levensmiddelen meer aangevraagd en behoeven ook geen bonnen meer geplakt te worden, daar de in het kamp opgerichte afdeling van het CDK voortaan op grond van de sterktestaat (Meldezettel) van het kamp toewijzingen zal verstrekken.
In het kamp werden alle mutaties van binnenkomende en vertrekkende mensen bijgehouden. Het eerste formulier: ´Stärkemeldung des Lagers Westerbork´ stamt uit begin oktober 1942. Het formulier doet dagelijks opgave van: Gesamtbestand / Zugänge (Transporte en Geburten) / Abgänge (Transport nr., Todesfälle, Entlassungen) en een vermelding van de ´Lagerstand´ op dat moment. Vanaf 22-10-1942 wordt er dagelijks melding gedaan van het aantal kinderen dat in het kamp verblijft. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kinderen tot en met 4 jaar en van 5 tot en met 13 jaar. De doorslag is getiteld: ´Melding van de barakkenleiders Sterktestaat´ en is voorzien van een paraaf. In de rechterbovenhoek wordt [de afdeling] Distributie en Hr. Molhuijsen vermeld, die de dagstaat waarschijnlijk onder ogen krijgt. Met ingang van 1-1-1943 wordt op de dagstaten ´Verwaltung I´ vermeld en in potlood `Hilfschr. Verwaltung II´ en Molhuijsen. Met ingang van maart 1942 worden de gegevens ingevuld op de zogenoemde ´Meldezettel´. De naam van de afdeling is veranderd in ´Verwaltung´en de onderafdeling heet ´Statistisch Büro´. De heer Dr. W. Molhuijsysen wordt op het formulier vermeld en zwaait de scepter op het Bureau. Soms worden er twee exemplaren aangetroffen. Een voor Molhuijssen en een voor het ´Hilfssekretariaat´, met aan het hoofd de heer Joel. Naast de hierboven genoemde in te vullen categorieën wordt ook nog melding gedaan van het aantal vermisten (onderdeel van Abgänge). Bovendien is er op het formulier ruimte voor opmerkingen (opgave van geboortes, gestorvenen en vermisten en ontslagenen). Ieder Meldezettel is voorzien van volgnummer.
Vanaf begin maart 1942 worden er ook briefjes aangetroffen met opgave van: ´Zurück von Kommando´ en een verwijzing naar Verwaltung I / Distributie (Hr. Haas). De briefjes (soms Milchmeldung genoemd) met opgave van het aantal kinderen onder 4 jaar en het aantal tussen 5 en 14 jaar worden gemaakt door het Wohnungsbüro.
Vanaf april 1943 worden er ingevulde formulieren aangetroffen getiteld: ´Mutatiën op …dag, … 1943`, met opgave van de ontslagenen, vermisten en huwelijken.
In de loop van mei 1943 worden er als bijlage bij de Meldezettel ook briefjes aangetroffen met gegevens over het aantal opgenomen volwassenen en kinderen in het ziekenhuis.
Met ingang van september 1943 wordt er boven aan de Meldezettel vermeld: ´Gemeindebureau, Abt. Distributie´ of ´C.D.K.´ dat Centraal Distributiekantoor betekent. Hieruit volgt de conclusie dat de Meldezettel gebruikt werd voor de voedselvoorziening in het kamp.
In 1939 werd in Den Haag het Centraal Distributiekantoor opgericht. Het land was in 479 distributiekringen ingedeeld. De gemeenten hadden gemeentelijke distributiediensten georganiseerd voor het uitdelen van bonnen. De bonnen gaven recht op de aankoop van een distributieartikel, die men bij elke winkelier in de betrokken branche kon kopen. Bij veelvuldig aan te kopen artikelen zoals levensmiddelen konden de bonnen tot bonkaarten verenigd worden. Door middel van een zogenoemde distributiestamkaart kon men bonkaarten krijgen. In de distributiestamkaarten werd steeds een stempel geplaatst in het vakje dat de aankoop betrof. Het uitreiken van de distributiestamkaarten gebeurde aan de hand van de gegevens van de bevolkingsregisters. De winkeliers plakten de bonnen die zij van hun klanten ontvingen op vellen die ze naar het Centraal Distributiekantoor stuurden. Op grond van de getelde bonnen kon de winkelier opnieuw bevoorraad worden.
Vermoedelijk is deze lijst uit de oorlog. De bestemming van deportatie is meestal incorrect. Bergen-Belsen en Theresienstadt worden genoemd in plaats van de werkelijke bestemming Sobibor
niet op chronologische volgorde
Slechte staat. Restanten van plakband
Lijst 21 ontbreekt.
Met naam, geboortedatum, adres en nummer van verklaring. Lijst 21 ontbreekt.
Lijsten per datum van oproep voor transport
Deze lijsten zijn dezelfde lijsten in inv. 336, met het verschil dat deze vanwege de materiële staat wel te raadplegen zijn.
Bevat een tweetal schriftjes.
Schriftje, alleen de eerste pagina's zijn beschreven
schriftje oranje marmer
De stukken zijn fotokopieën in negatiefvorm.
ingebonden, okerkleurig, bruine band
Bij aankomst in Kamp Westerbork vroegen medewerkers van de afdeling Voorlichting van de Joodsche Raad of van de Antragstelle de nieuwe mensen of zij zich ergens op konden beroepen: een gedeeltelijk niet-joodse afstamming, een buitenlandse (soms tweede) nationaliteit, een doopbewijs, een plaats op de Barneveld- of Puttkammer lijst etc. Als dat het geval was, werden zij naar het bureau Antragsvorbereitung (A.V.) verwezen, dat de mogelijkheden nader bekeek en eventueel probeerde de benodigde documenten bij elkaar te krijgen. Vervolgens stelde de Antragstelle een Gesuch op dat aan de Kommandantur werd voorgelegd. De meeste Gesuchen werden voor een beslissing naar de Zentralstelle in Amsterdam of naar IV B 4 in Den Haag worden gestuurd. In afwachting daarvan gold dan in Westerbork een voorlopige Zurückstellung (aangegeven door middel van een zwarte Z stempel).
´Als je zo´n Z op je lagerkaart had, kwam je in aanmerking voor een baantje. Er waren verschillende lijsten van gesperden. Zo waren er de oude Kampfeinsassen [Lagerinsasse], ca. 1700, die een rood stempel hebben en die tot het laatst daar blijven en de macht hebben. Dan is er een aantal rode stempels die men op grond van belangrijkheid van werk krijgt. Dat zijn er maar heel weinig want meestal moet je eerst een of andere Z hebben op je Lagerkaart om een baantje te krijgen. Alleen door protectie kan je het omgekeerd en dan nog maar in een enkel geval. Dan zijn er groene stempels, ook gegeven door de commandant op grond van prestatie. Dan ineens worden die stempels ongeldig verklaard en gaan de mensen toch op transport. Ook was er een lijst van ouders van Expositur-mensen, die een groene stempel hadden en op transport zijn gegaan. Dat noemt men het platzen van een lijst. Wanneer er op een dag niet voldoende mensen voor transport zijn, zegt de commandant dat één of andere lijst gesperden moet vervallen. En zo is vorige week (juli 1943) de Palestinalijst gesprongen. Deze mensen hadden blauwe stempels en waren vrijgesteld op order van Den Haag. ' (Mirjam Bolle, Ik zal je vertellen hoe een dag eruit ziet, 2003)
Bevat een okere band met een bruine band
In de periode tussen 14 juli 1942 t/m 13 september 1944 vonden de volgende deportaties plaats:
15 juli 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1135 gedeporteerden - 8 overlevenden
16 juli 1942 - Westerbork - Auschwitz - 895 gedeporteerden - 1 overlevende
21 juli 1942 - Westerbork - Auschwitz - 932 gedeporteerden - 4 overlevenden
24 juli 1942 - Westerbork - Auschwitz -1000 gedeporteerden - 2 overlevenden
27 juli 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1010 gedeporteerden - 2 overlevenden
31 juli 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1007 gedeporteerden - 0 overlevenden
3 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1013 gedeporteerden - 1 overlevende
3 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1013 gedeporteerden - 1 overlevende
7 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 987 gedeporteerden - 1 overlevende
10 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 559 gedeporteerden - 1 overlevende
14 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 505 gedeporteerden - 0 overlevenden
17 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 506 gedeporteerden - 1 overlevende
21 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1008 gedeporteerden - 6 overlevenden
24 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 519 gedeporteerden - 0 overlevenden
28 augustus 1942 - Westerbork - Auschwitz - 608 gedeporteerden - 11 overlevenden
4 september 1942 - Westerbork - Auschwitz -714 gedeporteerden - 8 overlevenden
7 september 1942 - Westerbork - Auschwitz - 930 gedeporteerden - 9 overlevenden
11 september 1942 - Westerbork - Auschwitz - 874 gedeporteerden - 10 overlevenden
14 september 1942 - Westerbork - Auschwitz - 902 gedeporteerden - 8 overlevenden
18 september 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1004 gedeporteerden - 2 overlevenden
21 september 1942 - Westerbork - Auschwitz - 713 gedeporteerden - 1 overlevende
25 september 1942 - Westerbork - Auschwitz - 928 gedeporteerden - 0 overlevenden
28 september 1942 - Westerbork - Auschwitz - 610 gedeporteerden - 0 overlevenden
2 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1014 gedeporteerden - 4 overlevenden
5 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 2012 gedeporteerden - 29 overlevenden
9 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1703 gedeporteerden - 4 overlevenden
12 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1711 gedeporteerden - 8 overlevenden
16 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1710 gedeporteerden - 30 overlevenden
19 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 1327 gedeporteerden - 8 overlevenden
23 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 988 gedeporteerden - 14 overlevenden
26 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 841 gedeporteerden - 3 overlevenden
30 oktober 1942 - Westerbork - Auschwitz - 659 gedeporteerden - 11 overlevenden
2 november 1942 - Westerbork - Auschwitz - 954 gedeporteerden - 14 overlevenden
6 november 1942 - Westerbork - Auschwitz - 465 gedeporteerden - 3 overlevenden
10 november 1942 - Westerbork - Auschwitz - 758 gedeporteerden - 9 overlevenden
16 november 1942 - Westerbork - Auschwitz - 761 gedeporteerden - 3 overlevenden
20 november 1942 - Westerbork - Auschwitz - 726 gedeporteerden - 0 overlevenden
24 november 1942 - Westerbork - Auschwitz - 709 gedeporteerden - 1 overlevende
30 november 1942 - Westerbork - Auschwitz - 826 gedeporteerden - 9 overlevenden
4 december 1942 - Westerbork - Auschwitz - 812 gedeporteerden - 0 overlevenden
8 december 1942 - Westerbork - Auschwitz - 927 gedeporteerden - 2 overlevenden
12 december 1942 - Westerbork - Auschwitz - 757 gedeporteerden - 0 overlevenden
11 januari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 750 gedeporteerden - 8 overlevenden
18 januari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 750 gedeporteerden - 0 overlevenden
22 januari 1943 - Apeldoorn - Auschwitz - 921 gedeporteerden - 0 overlevenden
23 januari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 516 gedeporteerden - 1 overlevende
29 januari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 659 gedeporteerden - 2 overlevenden
2 februari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 890 gedeporteerden - 1 overlevende
9 februari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 1184 gedeporteerden - 12 overlevenden
16 februari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 1108 gedeporteerden - 5 overlevenden
23 februari 1943 - Westerbork - Auschwitz - 1101 gedeporteerden - 4 overlevenden
2 maart 1943 - Westerbork - Sobibor - 1105 gedeporteerden - 0 overlevenden
10 maart 1943 - Westerbork - Sobibor - 1105 gedeporteerden - 14 overlevenden
17 maart 1943 - Westerbork - Sobibor - 961 gedeporteerden - 1 overlevende
23 maart 1943 - Westerbork - Sobibor - 1250 gedeporteerden - 0 overlevenden
30 maart 1943 - Westerbork - Sobibor - 1255 gedeporteerden - 0 overlevenden
6 april 1943 - Westerbork - Sobibor - 2020 gedeporteerden - 2 overlevenden
13 april 1943 - Westerbork - Sobibor - 1204 gedeporteerden - 0 overlevenden
20 april 1943 - Westerbork - Sobibor - 1166 gedeporteerden - 0 overlevenden
21 april 1943 - Amsterdam - Theresienstadt - 295 gedeporteerden
27 april 1943 - Westerbork - Sobibor - 1204 gedeporteerden - 0 overlevenden
27 april 1943 - Westerbork - Theresienstadt - 295 gedeporteerden
4 mei 1943 - Westerbork - Sobibor - 1187 gedeporteerden - 0 overlevenden
11 mei 1943 - Westerbork - Sobibor - 1446 gedeporteerden - 1 overlevende
18 mei 1943 - Westerbork - Sobibor - 2511 gedeporteerden - 0 overlevenden
25 mei 1943 - Westerbork - Sobibor - 2862 gedeporteerden - 0 overlevenden
1 juni 1943 - Westerbork - Sobibor - 3006 gedeporteerden - 1 overlevende
8 juni 1943 - Westerbork - Sobibor - 3017 gedeporteerden - 0 overlevenden
29 junii 1943 - Westerbork - Sobibor - 2397 gedeporteerden - 0 overlevenden
6 juli 1943 - Westerbork - Sobibor - 2397 gedeporteerden - 0 overlevenden
13 juli 1943 - Westerbork - Sobibor - 1988 gedeporteerden - 0 overlevenden
20 juli 1943 - Westerbork - Sobibor - 2209 gedeporteerden - 0 overlevenden
24 augustus 1943 - Westerbork - Auschwitz - 1001 gedeporteerden - 28 overlevenden
31 augustus 1943 - Westerbork - Auschwitz - 1004 gedeporteerden - 5 overlevenden
7 september 1943 - Westerbork - Auschwitz - 987 gedeporteerden - 8 overlevenden
14 september 1943 - Westerbork - Auschwitz - 1005 gedeporteerden - 73 overlevenden
14 september 1943 - Westerbork - Theresienstadt - 305 gedeporteerden
21 september 1943 - Westerbork - Auschwitz - 979 gedeporteerden - 58 overlevenden
19 oktober 1943 - Westerbork - Auschwitz - 1007 gedeporteerden - 11 overlevenden
15 november 1943 - Vught - Auschwitz - 1149 gedeporteerden - 38 overlevenden
16 november 1943 - Westerbork - Auschwitz - 995 gedeporteerden - 16 overlevenden
11 januari 1944 - Westerbork - Bergen-Belsen - 1937 gedeporteerden
18 januari 1944 - Westerbork - Theresienstadt - 870 gedeporteerden
25 januari 1944 - Westerbork - Auschwitz - 949 gedeporteerden - 30 overlevenden
1 februarii 1944 - Westerbork - Bergen-Belsen - 908 gedeporteerden
8 februari 1944 - Westerbork - Auschwitz - 1015 gedeporteerden - 30 overlevenden
15 februari 1944 - Westerbork - Bergen-Belsen - 773 gedeporteerden
25 februarii 1944 - Westerbork - Theresienstadt - 811 gedeporteerden
3 maart 1944 - Westerbork - Auschwitz - 732 gedeporteerden - 44 overlevenden
15 maart 1944 - Westerbork - Bergen-Belsen - 210 gedeporteerden
23 maart 1944 - Westerbork - Auschwitz - 599 gedeporteerden - 74 overlevenden
5 april 1944 - Westerbork - Theresienstadt - 289 gedeporteerden
5 april 1944 - Westerbork - Auschwitz - 240 gedeporteerden - 20 overlevenden
5 april 1944 - Westerbork - Bergen-Belsen -101 gedeporteerden
19 mei 1944 - Westerbork - Auschwitz - 453 gedeporteerden - 64 overlevenden
19 mei 1944 - Westerbork - Bergen-Belsen - 238 gedeporteerden
3 juni 1944 - Vught - Auschwitz - 496 gedeporteerden - 160 overlevenden
31 juli 1944 - Westerbork - Theresienstadt - 213 gedeporteerden
31 juli 1944 - Westerbork - Bergen-Belsen -178 gedeporteerden
3 september 1944 - Westerbork - Auschwitz - 1019 gedeporteerden - 127 overlevenden
4 september 1944 - Westerbork - Theresienstadt - 2087 gedeporteerden
13 september 1944 - Westerbork - Theresienstadt - 279 gedeporteerden
Er bevinden zich verschillende series met deportatielijsten in het archief. De series onderscheiden zich van elkaar bijvoorbeeld door de manier waarop ze ingebonden zijn. Zo heeft een bepaalde serie blauwe etiketten. Deze series hebben vermoedelijk gefunctioneerd bij Dienstbereich II. Daarnaast zijn er ingebonden series die er qua vorm hetzelfde uitzien, maar anders zijn gebonden een soort van beige /mauve etiket hebben. Deze serie heeft is vermoedelijk afkomstig van de Gemeentelijke Hulpsecretarie in kamp Westerbork. Inhoudelijk komen veel lijsten overeen, doch door de annotaties onderscheiden ze zich weer van elkaar. De betekenis van de verschillende annotaties is niet altijd duidelijk. Wel is duidelijk dat de deportatielijsten na de datum van deportatie gecontroleerd werden en er vermeld wordt als een persoon overleden is, niet meegegaan is op transport etc. Naast de betekenis van de lijsten op zich, maken de annotaties sommige lijsten nog waardevoller. De annotaties bepalen de uniciteit van een lijst. Zo is bijvoorbeeld aan een deportatielijst van 5 oktober 1942 toegevoegd uit welke werkkampen de mensen afkomstig waren. Daar er weinig archiefstukken betreffende werkkampen nagelaten zijn, heeft deze lijst wat dat betreft een toegevoegde waarde.
Naast de ingebonden lijsten zijn er ook verschillende losse lijsten. De lijsten die dienden als een soort van pakbonnen voor het transport zijn grotendeels losbladig. Dit zijn de originele transportlijsten. Daarnaast zijn er losse lijsten waar de namen zijn gealfabetiseerd en lijsten van gedeporteerden per gemeente. Al deze losse lijsten zijn voor de overzichtelijkheid geordend per deportatiedatum.
Ingebonden, blauw marmer, beige band
in lijst 16 oktober 1942 ontbreekt blad 2; in lijst 19 oktober 1942 blad 35
In lijst 26 oktober 1942 ontbreken bladen 23 en 24
Lijst 18 januari 1943 ingebonden in volgorde 18-33 en dan 1-17
4 & 8 dec compleet maar verkeerd ingebonden; volgorde: 4 dec 1-14; 4 dec 31-35; 8 dec 1-11; 4 dec 15-30; 8 dec 12-46.
blad H 95 ontbreekt
Bladen H 19 en H 20 ontbreken
In slechte materiële staat
Blad H95 bestaat niet
Bladen J34 en J35 ontbreken
Bladen M112 en M113 dubbel; uit een andere lijst?
25 mei 1943 blad V4 ontbreekt
Blad K11 bestaat niet
31 augustus 1943 blad B2 ontbreekt
Aantallen gedeporteerden: Vittel, ca. 73 personen; Bergen-Belsen, ca. 23 personen; Ravensbrück (5 april 1944), ca. 37 personen; Buchenwald, ca. 89 personen; Ravensbruck (29 maart 1944), 3 personen; Liebenau, 3 personen; Tittmoning (25 maart 1944), 1 persoon.
lijst 16 juli 1942 bladen 2 en 3 ontbreken
Lijst 24 augustus 1942 blad 3 ontbreekt
N.B. de bestemming van het transport was waarschijnlijk Sobibor.
Slechte materiële staat
Lijst 1 bladen 28 en 56 dubbel ingebonden
N.B. Lijst 9 februari 1943 incompleet; bladen 46-51 ingebonden na 10 maart 1943 (inv. nr. 508)
De lijst van 21 maart 1943 lijkt op de lijsten in de serie met laatste adres, zie inv.nrs. 509 t/m 514.
N.B. Lijst 10 maart 1943 zijn bladen 46-51 van 9 februari 1943 (inv. nr.507) ingebonden.
Blad 1 ontbreekt
Blad E4 ontbreekt
gebonden, blauw marmer, beige band
Deze registers hebben allen een voorblad met een stempel van het Informatiebureau. Er worden een aantal afkortingen verklaard:
ent = entlassen
Int = internerung
a.V. = aus Vught
a.A. = aus Amersfoort
verst = verstorben
Mauth. ovl = overleden in Mauthausen
Vught ovl = overleden in Vught
B.B = Bergen Belsen
Th = Theresienstadt
van Ap = van Apeldoorn
naar R = naar Ravensbruck
W. overl. = in Westerbork overleden
Mech = naar Mechelen
Vittel = naar Vittel
Blad 1238 ontbreekt
Bladen 1 & 2 ontbreken
Blad 1 ontbreekt
Deze lijsten zijn vermoedelijk dezelfde als de lijsten aanwezig bij het NIOD en bekend als de Clandestiene Westerbork Cartotheek
Niet raadpleegbaar
N.B. de bestemming van het transport was Theresienstadt.
Lijst 2 pag 12 ontbreekt
N.B. de bestemming van het transport was in eerste instantie Theresienstadt. Op het laatste moment veranderde de bestemming naar Bergen Belsen. Desondanks belanden ongeveer 5 maanden later de meesten personen van dit transport alsnog in Theresienstadt.
N.B. de bestemming van dit transport was Ravensbrück. Het transport bestond uit vrouwen en kinderen.
N.B. de bestemming van het transport was Vittel.
N.B. de bestemmingen van diverse lijsten zijn onbekend. Voor zover bekend gaat om transporten naar Auschwitz, Bergen-Belsen, Theresienstadt en Ravensbrück.
N.B. bevat lijsten van het transport naar Auschwitz (ca. 245 personen) en Bergen Belsen (ca. 238 personen).
Aparte lijsten voor gedeporteerde Sinti en Roma
N.B. betreft 2 transporten op dezelfde datum. Eén transport van Westerbork naar Theresienstadt op 31 juli 1944 (ca.93 personen). En een ander transport van Westerbork naar Bergen-Belsen (ca.179 personen).
gebonden, blauw marmer, blauw etiket
gebonden, blauw marmer,
gebonden, blauw marmer, blauw gerand etiket, beige band
Dubbelen
In het pas bevrijde Nederland was de administratieve chaos enorm. De gemeentelijke bevolkingsadministraties vertoonden door de oorlogsomstandigheden grote gaten. De landelijke overheid kreeg met moeite overzicht over de situatie. Er was gebrek aan transportmiddelen en gebouwen, schrijfmachines en linten en aan personeel. In bevrijd Nederland werd het bestuur uitgevoerd door het Militair Gezag. De autoriteiten stonden voor de taak om de administratieve continuïteit die tijdens de bezetting was ontstaan te repareren. Van de joden was het lot in eerste instantie onbekend. Zij bevonden zich deels nog in bevrijde kampen in Duitsland en Polen maar voor een groot deel waren zijn anoniem vermoord. Het was al snel duidelijk dat de administraties van kampen en gevangenissen de basis zouden vormen voor het onderzoek naar vermisten. De bronnen voor Nederland waren ook verspreid over het land.
Er waren vele grote en kleine bureaus die zich bezig hielden met het verschaffen van inlichtingen over oorlogsvermisten. In Vught was het initiatief van mej. Timmenga het Afwikkelingsbureau Concentratiekampen. Van het Militair Gezag kreeg dit bureau een officiële status. In Eindhoven was het Centraal Registratiebureau voor Joden (CJBJ) opgericht. In Utrecht waren de Joodse juristen L. Landsberger en K. Selovsky actief in het Joods Recherchewerk. Het Informatiebureau was op 3 maart 1945 met de grond gelijk gemaakt. Het had de functie van algemeen opsporingsbureau op grond van het Koninklijk Besluit uit 1909 maar beschikte dus niet meer over gegevens. In Amsterdam was het Opsporingsbureau Joodsche Personen sinds mei 1945 actief, dat was opgericht door Volksherstel. Het werkte samen met de Afdeling Amsterdam van het NRK. De Gemeente Westerbork had na de bevrijding het Gemeentelijk Inlichtingenbureau voor Joden ingesteld. De institutionele context van de naoorlogse periode is complex. Taken lagen niet vast en daar probeerde iedere speler gebruik van te maken. Er was geen overzicht op de beschikbare bestanden. Er ontstond een bittere strijd met als inzet de informatieverstrekking over de gedeporteerde joden.
Door verschillende opsporingsinstanties zijn na de oorlog getuigenverklaringen afgenomen. De ene verklaring is slechts een ingevulde formulier. De andere verklaring is uitgebreider. De serie is door indertijd de Afdeling Documentatie samengevoegd en geordend op deportatiedatum.
J.S. d’Ancona-Vredenburg, E. Auerbach-Resen, J.S. Auerbach, D. Backner-Mandelbaum, S. Bachner, Grete Blok, L.F. Bornsteijn, Bernard Bouwman, G. Cohen-de Jong, Ernst B. Cohen, H.C. Cohen-de Haaff, N. Cohen, Sara Cohen, S.A. Colthof, Rachel Coppenhagen-Cohen, R. Dresden, Henriëtte Elisabeth Drievoet, Mulli Drialesjuski, B. Eisenmann-Simon, R. Eliel, Elisabeth Frank-Broekman, Erik Frank, Frederik Frank, Iwan Frank, Robert Frank, Johanna van Gelder-Buxbawm, Raphael van Gelder, Heins van Gelder, E. Gompen-Kalker, J.G. Gompen, M. Grünbaum, Alfred Maurits Hakkert, Catharina Hakkert-Alter, Max Hakkert, R. van der Hal-Prins, Elisabeth Hammelburg-van Loggem, G. Hanemann-Kelemen, M. Hanemann, Alice Handwein-Rothschild, S.L. Hartogh-Katz, G. van Hees-Perels, Anna Hertzberger-Cohen, Gerda Hes-Mannheimer, S. Heijman, R.S. Hirsch-Nathans, Eduard Charles Keizer, E.C. Keizer, Simon Max, L. Kleerekoper-Blocq en C. Kleerekoper-Bekkers, Mathilde (Tilly) Knap-de Groot, Marion Krieg, O. Krieg-Merwitzer, Cornelis Kroonenberg, Eva Landauer, L. Landauer-Kahn, Froukje Debora de Lange, J. Lange en H. Lange-Isaak, Nina van Leer, Abraham de Leeuw, E. Lek-van Leeuwen, S.H. Levie, Ilse Mariewthal, Bertha Matlatzki-Cohn en Paula Matlatzki, Rosa Paula Matlatzki, Frederika Melkman-de Paauw, Eva Meyer en Lilli Hirschfeldt, Jakob Meijer, Lize Meijer-Voet, H. Morpurgo, Anni Moses, Hans Simon Muller, C. van Norden-v.d. Sluis, Elizabeth Ivy Nunes Nabarro, Harry Nunes Nabarro, Viola Nunes Nabarro, R. Parser, S. Pelser-Oudkerk, Ellen Maria Piccard Bauman, J. Plotske
Helena Eleonora, F. Prins-Coezijn, H.L. van der Reis, Leo van der Reis, Leonora van der Reis, M. van der Reijs, Y.L. Reiss-Drilsma, Clara Ricardo, R. Rodricues-Mercado en A. Cohen, Bertha Rokkestikker, Ernst Rosenthal, Gerrit Rosenthal, Herbert Rosenthal, Marianne Rosenthal-Peeper, Regina Rosenthal, Tilli Rosenthal, D. van Rijn-van Gelder, Fritz Sandelowsky, Esther Santeroos-Presser, Friede Schächter, Henrieta Schächter-Heliezer, K.D. Schwabacher, H.P. Schwabacher-v.d. Bergh en A.-S. Schwabacher, B. Simons-van Praag, Eva Slomper, Rachel Slomper, H. Snapper-Sondervan, R. Souget-Wallig, R. Spitz-Marchand, E. Springer-Content, H. en S. Springer, Vera Stoppelman, Caroline Eva van Straaten, Eva van Straaten-Compris, Jacob Swaeb, Cila Taube, David Taube, Perla Taube-Auerbach, M. Turfreijer, Alida Verveer-op den Berg en Rachel Verveer, Henri Godschalk de Vries, Margaretha Warendorf-Konijn, Geertruida Weis-Cohen, Robert Windmuller, Ada Wisman-Meyer en Max Ziekenoppasser.
Volgens mededeling van een familielid (mei 2022) is de juiste naam Rozetje Dellius - van Gelder.
N.B. bevat persoonskaarten.
Bevat ook een lijst van personen aangekomen vanuit Rotterdam in Westerbork.
Bevat ook originele niet gealfabetiseerde lijst. Splitsen
N.B. betreft twee twee lijsten met verschillende bestemmingen. Bevat een transportlijst van 19 mei 1944 van Westerbork naar Bergen-Belsen (ca. 238 personen). En een transportlijst van 5 april 1944 van Westerbork naar Theresienstadt (ca. 289 personen).
N.B. betreft lijsten met dezelfde transportdatum maar met een andere bestemming. Bevat het interneringstransport van 5 april 1944 van Westerbork naar Ravensbrück (ca.37 Roemeense vrouwen) en een transport van Westerbork naar Theresienstadt op 5 april 1944, ca.289 personen.
N.B. bevat twee transporten van 31-7-1944 met verschillende bestemmingen. Bevat een transport van 31-7-1944 van Westerbork naar Bergen-Belsen betreffende 178 personen. En een transport van 31-7-1944 van Westerbork naar Theresienstadt betreffende 213 personen.
bevat een okere band, bruine band
Identiek. Een van de twee scannen.
Dubbel hoeft niet volledig gescand te worden
Lijst 2, opgemaakt door het Informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis opsporing joodsche personen, Staalstraat 7b Amsterdam
In de eerste omslag zit een eigentijdse toegang op deze serie
Bevat dubbelen, ingebonden
Bevat verschillende formaten. Wel gedrukt materiaal.
De kaarten zijn inmiddels omgepakt. Moet nog wel worden ontdaan van nietjes. Kaarten zijn ontzuurd
De kaarten bevat informatie over het laatste adres voordat men naar Kamp Westerbork ging. Met de stempel Buitenland werd aangegeven dat men Kamp Westerbork had verlaten.
Bevat een formulier betreffende Siegfried Wreszynski. Voor gegevens zie: Igor Cornelissen: Opkomst en ondergang van een onweerstaanbare oplichter. De Arbeiderspers, Amsterdam/Antwerpen
De persoonsbewijzen zijn gedigitaliseerd in het kader van het project "Een naam een gezicht"van Herinneringscentrum Westerbork
De beschrijvingen zijn afkomstig uit de oude inventaris vervaardigd door het Nederlands Rode Kruis: NL-HaNRK-2030
Vermoedelijk zijn deze persoonsbewijzen ingeleverd op het moment dat men op transport werd gesteld vanuit Westerbork