Het gebruik van Encoded Archival Description op het Nationaal Archief versie 1.7.2

2.19.308 Inventaris van het archief van het Nederlandse Rode Kruis - Netherlands Tracing Mission Het Nederlandse Rode Kruis en het Nationaal Archief Versie: 29-03-2024 Nationaal Archief, Den Haag 2019

cc0

Deze digitale toegang is in 2019 vervaardigd door het Nationaal Archief op basis van de richtlijn Het gebruik van Encoded Archival Description op het Nationaal Archief versie 1.7.2.Eindredactie: Caroline Leistra This finding aid is written in Dutch. Deze toegang is vervaardigd met inachtneming van de volgende richtlijnen: ISAD(G): Algemene Internationale Norm voor Archivistisch Beschrijven, vertaling van de tweede uitgave, Antwerpen / Leuven / Amsterdam 2004; Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen, Stichting Archiefpublicaties, 's-Gravenhave 2003. 2021-12-24 Aangepaste geschiedenis IB ingevoegd onder archiefvorming, door Anita Bouwman Beschrijving van het archief Het Nederlandse Rode Kruis - Netherlands Tracing Mission Ned. Rode Kruis - Netherlands Tracing Mission archiefvorming: 1946-1952 oudste stuk - jongste stuk: 1946-1952 I28561 10902 inventarisnummer(s) 23,90 meter Het merendeel der stukken is in het Nederlands en een deel is in het Engels en Duits. Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften. Nationaal Archief Den Haag Netherlands Tracing Mission / Arolsen (1947-1952) Nederlandse Rode Kruis / Informatiebureau (NRK) (1914-1998) Deze collectie bevat persoonsdossiers van vermiste Nederlandse personen, meestal in Duitsland. De inhoud van de dossiers bestaat uit correspondentie gevoerd tussen het Netherlands Tracing Mission (NTM) en het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis (NRK-IB) en soms ook andere instanties in Duitsland omtrent het lot van de persoon in kwestie. Archiefvorming Geschiedenis van de archiefvormer Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis

De vereniging Nederlandse Rode Kruis (NRK) is in 1867 opgericht met als doelstelling:"In tijd van oorlog, het lot van den gekwetsten en zieken krijgsman door persoonlijke diensten en stoffelijke hulpmiddelen te helpen verzachten, ook dan, wanneer hare hulp wordt gevraagd door oorlogvoerende natiën, terwijl Nederland in den oorlog niet betrokken is; In tijd van vrede, zich uitsluitend tot die taak voor te bereiden, om daarvoor steeds gereed te zijn."In 1909 krijgt het NRK bij Koninklijk Besluit de aanvullende opdracht om bij mobilisatie een informatiebureau voor zieken en gewonden in te richten. Tijdens de Eerste Wereldoorlog voert het Informatiebureau (hierna: IB) voor de eerste keer de werkzaamheden van deze oorlogstaak uit. Primair bestaat de taak uit het inwinnen en uitwisselen van informatie over militairen, krijgsgevangenen en geïnterneerden. Daarnaast levert het IB hulppakketten aan krijgsgevangenen en sociale zorg aan hun verwanten.

Het takenpakket van het IB groeit in de loop der jaren en dat is aanleiding om in 1936 het IB in vier afdelingen te verdelen

Verslag van het Nederlandse Roode Kruis gedurende de periode augustus 1939 december 1940

: Afdeling I: Belast met aangelegenheden omtrent Nederlandse militairen; Afdeling II: Belast met aangelegenheden omtrent militairen van vreemde nationaliteit; Afdeling III: de Gravendienst, onder andere belast met de identificatie van onbekende gesneuvelden; Afdeling IV: Belast met het zenden van pakketten aan krijgsgevangenen, geïnterneerde burgers en gijzelaars. Daarnaast heeft het IB een algemeen secretariaat en een staf voor de financiële administratie.

Vanwege de groeiende internationale spanningen stelt het NRK het IB op 29 augustus 1939 opnieuw in werking. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog nemen de werkzaamheden van het IB explosief toe. Het IB richt zich op militairen maar er blijkt ook behoefte aan informatie over burgers. In juni 1940 richt het IB daarom het Correspondentiebureau en de Inlichtingendienst voor Burgers op

Het correspondentiebureau probeerde contact tussen burgers in Nederland en burgers in het buitenland mogelijk te maken. Het Inlichtingenbureau behandelde vragen betreffende Nederlandsche vluchtelingen, Nederlanders in het buitenland en opvarenden van Nederlandse koopvaardijschepen.

. Deze diensten staan los van het IB maar zijn er wel nauw mee verbonden.

Tijdens de oorlog blijken er toch nog groepen geïnterneerden en gevangen te zijn die niet voorkomen in de instructie van het IB. Daarom richt het IB in mei 1943 de Afdeling V op. Deze afdeling gaat zich bezighouden met bijzondere aangelegenheden, zoals het verstrekken van inlichtingen over personen in gevangenissen

Het Nederlandse Rode Kruis (1867-1967) door G.M. Verspyck.

Na de oorlog stelt het IB nieuwe afdelingen in om de informatiestromen beter te kunnen verwerken

Het informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis; Verslag van over zijn werkzaamheden van 1939 tot en met 1947 door J. van de Vosse.

: Afdeling A: Belast met aangelegenheden betreffende Nederlandse militairen (inclusief Nederlanders in geallieerde dienst); Afdeling B: Belast met aangelegenheden betreffende vreemde militairen (inclusief Nederlanders in Duitse dienst); Afdeling C: Belast met aangelegenheden betreffende Nederlandse burgers; Afdeling D: Belast met aangelegenheden betreffende vreemde burgers; Afdeling Gravendienst: Belast met de registratie van oorlogsgraven.

Na de capitulatie van Japan houdt Afdeling A zich bijna alleen nog maar bezig met de Nederlandse militairen in en rond Nederlands-Indië. Het blijkt ook praktischer alle zaken met betrekking Nederlands-Indië door dezelfde afdeling uit te laten voeren. Dit wordt voortaan gedaan door Afdeling A. De nog lopende zaken over Nederlandse militairen in Europa worden door afdeling A overgedragen aan Afdeling C. Eind 1945 worden ook de taken van Afdeling D bij Afdeling C gevoegd.

In de eerste jaren na de oorlog bestaat de taak van het IB voornamelijk uit het vaststellen van het lot van weggevoerde personen. Op 12 september 1945 wijst het NRK het IB dan ook aan als National Tracing Bureau. Ook andere instanties houden zich met opsporing bezig wat het opsporingswerk niet ten goede komt. In 1946 besluit de regering daarom de opsporingstaak te centraliseren bij het IB. De werkarchieven van de andere instanties worden naar het IB overgebracht

Luijters, G., Schutz, R. en Jongman, M. (2017). De Deportaties uit Nederland 1940-1945. Portretten uit de archieven.

. Het IB neemt lange tijd een zelfstandige plaats in binnen het Nederlandse Rode Kruis. Het heeft een eigen directeur en wordt tot het voorjaar van 1946 gefinancierd door het Ministerie van Oorlog. Hierna neemt het Ministerie van Sociale Zaken de financiering (deels) over.

Dit zorgt er voor dat het IB een nieuwe indeling krijgt

Het informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis; Verslag van over zijn werkzaamheden van 1939 tot en met 1947 door J. van de Vosse.

: Afdeling A: Belast met alle werkzaamheden betreffende Nederlandse militairen en burgers in Indië en het verre Oosten; Afdeling B: Belast met alle aangelegenheden betreffende Nederlanders in Duitse dienst en buitenlandse militairen (zogenaamde vreemde militairen); Afdeling C: Belast met de aanleg van een Centrale Europese Cartotheek, het beheer van de documentatie en het archief en zaken die niet onder één van de andere afdelingen vallen zoals het opsporen van kinderen; Afdeling E: Belast met alle aangelegenheden betreffende vermiste ex-politieke gevangenen; Afdeling Gravendienst: Belast met de registratie van oorlogsgraven; Afdeling H: Belast met alle aangelegenheden betreffende gedwongen en vrijwillig tewerkgestelde arbeiders; Afdeling J: Belast met aangelegenheden betreffende Joden.

Eind jaren veertig neemt de hoeveelheid werkzaamheden van het IB af. Diverse afdelingen worden daarom opgeheven

Het informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis; Verslag van over zijn werkzaamheden van 1948 tot en met 1953 door J. van de Vosse

. Het IB blijft wel particulieren voorzien van informatie over oorlogsgetroffenen in Europa en Indonesië. Ook de gravendienst blijft actief. Vanaf de jaren ’60 wordt steeds vaker onderzoek gedaan voor de verificatie van uitkeringsaanvragen van oorlogsgetroffenen wat leidt tot de vorming van een aparte sectie voor verificatieonderzoek. Om een betere groepering van de werkzaamheden te krijgen voert het NRK in 1981 een grotere herindeling van de taken door

Jaarverslag van het Informatiebureau 1981

: Archief / documentatie / Oorlogsinformatie Opsporingen / algemene informatie Rampeninformatie binnenland / verbindingen

In de jaren die volgen vinden er nog meermaals (kleine) herindelingen plaats. Halverwege de jaren negentig zet het NRK een grote reorganisatie in. Voor de afhandeling van aanvragen met betrekking tot de periode rond de Tweede Wereldoorlog en Nederlands-Indië richt het NRK een aparte afdeling in: Oorlogsnazorg. Het Informatiebureau wordt hiermee opgeheven.In 2014 wijzigt het NRK de naam van Oorlogsnazorg in Oorlogsarchief en brengt het de taak over naar de afdeling Opsporing en Ondersteuning

Jaarverslag van het Nederlandsche Rode Kruis 2014

Geschiedenis van het archiefbeheer

Vanaf 8 maart 1948 was de Nederlandse Missie tot Opsporing van Vermiste Personen uit de Bezettingstijd (MtO) werkzaam vanuit het gebouw van het NRK-IB aan de Vlamingstraat 2 in Den Haag. Toen de MtO op 1 september 1951 werd opgeheven werden de werkzaamheden grotendeels overgenomen door het NRK-IB. Tot 1 oktober 1952 werd de NTM aangehouden om de Nederlandse belangen bij de ITS-archieven te waarborgen. Vermoedelijk zijn de persoonsdossiers (uit Arolsen) hierna ook overgebracht naar het NRK-IB.

Inhoud en structuur van het archief Inhoud

Selectie en vernietiging

Uit het archief is bij bewerking niets vernietigd.

Aanvullingen

NNTB

Verantwoording van de bewerking

Bij overdracht naar het Nationaal Archief in 2018 is elk dossiers voorzien van een eigen inventarisnummer en omslag.

Ordening van het archief

Het grootste deel van het persoonsdossiers is alfabetisch geordend. Een ander deel is op naam toegankelijk. Een klein plukje is echter alleen op dossiernummer toegankelijk. Er wordt niet naar de NTM dossiers verwezen in de Centrale Europese Cartotheek (CEC, 2.19.287).

Aanwijzingen voor de gebruiker Openbaarheidsbeperkingen Volledig beperkt openbaar (A). Beperkingen aan het gebruik

Reproductie van bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.

Materiële beperkingen

Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.

Andere toegang

Voor dit archief is geen andere toegang beschikbaar

Aanvraaginstructie

Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen: Creëer een account of log in. Selecteer in de archiefinventaris een archiefstuk. Klik op ‘Reserveer’ en kies een tijdstip van inzage.

Citeerinstructie

Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.

VOLLEDIG: Nationaal Archief, Den Haag, Het Nederlandse Rode Kruis - Netherlands Tracing Mission, nummer toegang 2.19.308, inventarisnummer ...

VERKORT: NL-HaNA, Ned. Rode Kruis - Netherlands Tracing Mission, 2.19.308, inv.nr. ...

Verwant materiaal Beschikbaarheid van kopieën

Afgescheiden archiefmateriaal

Een deel van de dossiers zijn opgenomen in het archief van het Nederlandse Rode Kruis: Persoonsdossiers Europees (2.19.288)

Verwante archieven

Toegang 2.15.43, Inventaris van de archieven van het Ministerie van Sociale Zaken: Regeringscommissaris voor Repatriëring; Afdeling Repatriëring en Opsporing; Missie tot Opsporing van Vermiste Personen uit de Bezettingstijd, 1943-1952 (archiefinventaris 2.15.43)

Toegang 2.19.288, Inventaris van het archief van het Nederlandse Rode Kruis: Persoonsdossier Europees, (archiefinventaris 2.19.288)

Publicaties

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Missie tot Opsporing van Vermiste Personen uit de Bezettingstijd: Eindverslag. Ministerie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidMissie tot Opsporing van Vermiste Personen uit de Bezettingstijd: Eindverslag , Den Haag 1952

Vosse, J. van de, Het Informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis. Verslag over zijn werkzaamheden van 1939-1947, Den Haag 1948.

Vosse, J. van de, Het Informatiebureau van het Nederlandsche Roode Kruis. Verslag over zijn werkzaamheden van 1948-1953, Den Haag 1954

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen 1-10902 Persoonsdossiers alfabetische geordend afkomstig van de Netherlands Tracing Mission - Liason Section U.S. Zone - A.H.van Banning - 1946-1952

Redelijk

Een gedeelte van deze dossiers is opgenomen in de serie Europese persoonsdossiers.

1 http://hdl.handle.net/10648/9c944fd2-093f-0ee8-e053-09f0900a92c1 A.A. JOHANNES ANTONIUS, VAN DE