Op 29 januari 1976 heeft de Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa aanbeveling nr. 779, inzake de rechten van zieken en stervenden (Recommendation on the rights of the sick and dying) aangenomen.

In deel II van deze aanbeveling wordt het Comité van ministers aanbevolen de lidstaten van de Raad van Europa uit te nodigen om nationale commissies voor onderzoek in te stellen, samengesteld uit vertegenwoordigers van alle geledingen uit de medische professie, juristen, moraaltheologen, psychologen en sociologen.

Deze onderzoekscommissies zouden belast dienen te worden met het uitwerken van ethische regels voor de behandeling van stervenden; het vaststellen van tot richtsnoer dienende medische principes met betrekking tot het treffen van speciale maatregelen, teneinde het leven te verlengen; het onderzoeken van onder andere de situatie, waarin leden van de medische professie zich zouden kunnen bevinden – bijvoorbeeld in verband met mogelijke sancties welke voorzien zijn in de burgerlijke - of strafwetgeving – wanneer zij ervan hebben afgezien kunstmatige maatregelen te nemen tot verlenging van het proces van het sterven bij patiënten, bij wie de doodstrijd reeds is begonnen en van wie het leven niet gered kan worden bij de huidige stand van de medische wetenschap, óf wanneer zij ingegrepen hebben door het nemen van maatregelen, die er vóór alles toe dienen het lijden van zulke patiënten te verlichten en die een neveneffect kunnen hebben op het proces van het sterven; en tenslotte met het onderzoeken van het probleem van de schriftelijke verklaringen, opgesteld door juridisch handelingsbekwame personen, waarin artsen worden gemachtigd maatregelen, die het leven verlengen, achterwege te laten, in het bijzonder wanneer de hersenen definitief hebben opgehouden te functioneren.

In het kader van de voorgenomen uitvoering van de motie heeft voornoemde staatssecretaris bij brief van 9 oktober 1979 (DgVgz/MBO nr. 34137) de voorzitter van de Gezondheidsraad verzocht om advies uit te brengen inzake euthanasie. Zij stelde in dat verzoek voor dat het verlangde advies het mogelijk moest maken de taakstelling van een in te stellen staatscommissie concreet te kunnen formuleren. Bij brief van 25 maart 1982 heeft de voorzitter van de Gezondheidsraad, gehoord de Beraadsgroep Gezondheidsethiek en het College van Advies en Bijstand van de Gezondheidsraad, het door de ‘Commissie Belinfante’ uitgebrachte advies inzake euthanasie aangeboden aan de Minister en de Staatssecretaris van Volksgezondheid en Milieuhygiëne.

In haar advies heeft de commissie zich niet uitgesproken over de toelaatbaarheid van euthanasie en de daarbij naar haar mening nauw betrokken hulp bij zelfdoding. Het advies gaf een beperkte omschrijving van het begrip euthanasie. Daarnaast gaf het advies een inventarisatie van problemen en moeilijkheden, die zich in de praktijk rond het sterven en bij de toepassing van euthanasie en het verlenen van hulp bij zelfdoding voordoen. Ook behandelde de commissie de vraag of en in hoeverre een taak van de overheid moest worden gezien met betrekking tot het vraagstuk van euthanasie en hulp bij zelfdoding. Tenslotte bevatte het advies argumenten die pleitten voor èn tegen wijziging van de artikelen 293 en 294 van het Wetboek van Strafrecht.

De Ministerraad heeft op 1 oktober 1982 de instelling van de staatscommissie goedgekeurd. De instelling werd bekrachtigd met het koninklijke besluit van 18 oktober 1982. nr. 3. Op 19 oktober 1982 werd de Staatscommissie Euthanasie, mede namens de Minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne, geïnstalleerd door de Minister van Justitie, J. de Ruiter.

De Staatscommissie Euthanasie heeft na de installatievergadering van 19 oktober 1982 in totaal nog 29 maal plenair vergaderd. Met de voorbereiding van de agenda voor de plenaire vergadering en de planning van werkzaamheden werd een agendacommissie belast die bestond uit de voorzitter Mr. H. J. M. Jeukens, Raadsheer in de Hoge Raad der Nederlanden, de leden prof. S. A. de Lange, hoogleraar neurochirurgie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam en prof. dr. H. J. J. Leenen, hoogleraar sociale achtergronden van gezondheid en gezondheidszorg aan de Universiteit van Amsterdam, en het secretariaat bestaande uit de secretaris dr. ir. M. W. de Kleijn-de Vrankrijker.

Naast de plenaire vergaderingen heeft de staatscommissie, zo daaraan behoefte bestond, ook in kleinere kring, in tijdelijke werkgroepen, vergaderd. Deze werkgroepen, die gevormd werden door ter zake deskundige leden van de staatscommissie, hadden veelal tot taak om met betrekking tot een specifiek onderwerp advies uit te brengen aan de plenaire vergadering. Op deze manier zijn in de loop van de werkzaamheden van de staatscommissie een juridische en een medische werkgroep gevormd alsmede een werkgroep rechtsvergelijking. Teneinde haar werkzaamheden zoveel mogelijk te structureren, heeft de staatscommissie eerst een werkprogramma opgesteld en de verschillende onderwerpen geïnventariseerd waaraan zij op grond van haar taakopdracht aandacht zou moeten geven. Deze inventarisatie bestond onder meer uit een overzicht van de belangrijkste vragen met betrekking tot de verschillende aspecten van doden op verzoek en hulp bij zelfdoding; een overzicht van de vraagpunten die in het advies van de Gezondheidsraad werden gesignaleerd; en een schriftelijke enquête onder de leden ten einde een inzicht te krijgen in de bij hun levende meningen.

Na de afronding van de werkzaamheden heeft de staatscommissie een driedelig eindrapport opgesteld, en dit rapport op 9 juli 1985 aan de minister aangeboden. Daarna heeft de minister bij beschikking de staatscommissie ontbonden.