De oorsprong der heren van Altena verliest zich in de nevelen der tijden. Oude geslachtslijsten en Kronieken gewagen van een afstamming uit de graven van Teisterbant Vergl. F.V. Goethals: Histoire généalogique de la maison de Hornes, p. 43, noot 1; Gert vander Schueren: Clevische Chronik (ed. R. Scholten), p. 47, en het merkwaardig betoog omtrent de porspronkelijke onafhankelijkheid der heren van Altena van de graven van Holland, te vinden onder no. 24 van de hierna volgende inventaris. Goethals, loc. cit., en W.A. van Spaen: Oordeelkundige inleiding tot de historie van Gelderland, deel III, p. 210. Van Spaen wijst in dit verband op de overeenkomst der geslachtswapens van Montbéliard en Altena. Van Spaen, loc. cit., p. 211. Als voren.
Omtrent Dirk van Altena, die volgt, is meer bekend. Aanvankelijk gehuwd met Maria, dochter van Hendrik I van Brabant, hertrouwde hij vóór 1224 met Imama Schellaert Goethals, loc, cit., p 46. Inv.no. 92. Vergl. F.C. Buskens: Tropheés de Brabant, deel II, p. 110. Inv.no. 2.
Willem I van Horne, sedert 1242 alleenheerser over Altena, overleed vóór 29 April 1265 L.P.C. van dan Bergh: Oorkondeboek voor Holland en Zeeland, deel II, no. 125. L.P.C. van dan Bergh: Oorkondeboek voor Holland en Zeeland, deel II, no. 244. Een copie van dit testament is opgenomen in een handschrift van P.C. Bockenberg, getiteld "Annotationes de nobilibus familiis Neerlandicis" (Univ. Bibl. Utrecht, m.s. 1646). G. Brom: Regesten betreffende het Sticht, no. 2938. Brom, loc. cit., no. 2945.
Dat Altena oudtijds gedeeltelijk aan de graven van Holland en gedeeltelijk aan de graven van Cleve leenroerig was, wordt ons uit hetgeen hier volgt, duidelijk.
10 April 1306 bekende Gerard van Horne zich ten onrechte de opvolging in Woudrichem en het land van Altena "alsoe verre als dat roeret van der heerscap van Cleve", en in alle overige goederen, waarmede de heer van Cleve zijn vader ea zijn broeder Willem hadden beleend, te hebben aangematigd, zijnde deze goederen bij ontstentenis van een rechte leenvolger een de leenheer komen te vervallen. Onder belofte om de graaf met twintig welgeboren mannen ter heervaart te zullen dienen, verwierf Gerard van Horne ze nochtans weder in leen Archief Leenkamer Holland, no. 22, fol. 60vo en 61. Vergl. inv. no. 3, waarbij een afschrift van een ongedateerde acte, welke bijna woordelijk met die van 10 April 1306 overeenstemt, behoudens dit verschil, dat inplaats van het land van Altena van Woudrichemmerwaard wordt gesproken. Zie nog Gert van der Schueren, loc. cit., p. 242: "Ao 1307 belehent Gerardt van Horne mit die Manscap van Altena van Woldrichem und Woldrichemerwardt als ein ledig verfallen lehen".
Uit zijn eerste huwelijk met Johanna van Leuven was hem een zoon Willem geboren, die reeds als kind tot echtgenoot voor Ada van Putten, erfdochter van heer Nicolaas van Putten en Strijen, werd bestemd. Bij het daartoe opgemaakte contract in 1315 zegde Gerard van Horne zijn zoon toe, om hem, zodra hij de twaalf-jarige leeftijd had bereikt en dus volgens middeleeuwse begrippen mondig was geworden, de heerlijkheid Altena af te staan Leenkamer Holland, no. 78, fol. 40-42. Met jaartal 1305 aldaar als datering voor deze acte vermeld, is kennelijk een schrijffout van de copiist. Leenkamer Holland, no. 51, II, fol. 30. Inv.no. 7. Inv.no. 4. Leenkamer Holland, no. 22, fol. 61vo. Van Mieris, deel II, groot charterboch der graaven van Holland p, 569. P.C. Muller: Regesta Hannoensia p. 293. Inv.no's 34 en 35.
Willem V van Horne geraakte weldra in moeilijkheden met zijn leenheer, daar hij in gebreke bleef om hem in de oorlog tegen de bisschop van Utrecht te dienen. 30 November 1356 veroordeelde Willem van Beieren de heer van Altena om op eerste aanmaning met twintig welgeboren mannen ter heervaart te verschijnen. Bovendien werd aan de onderzaten van de lande van Altena een boete van 1200 oude schilden opgelegd, waarvan 450 schilden aan de graaf van Holland en de rest aan heer Willem te voldoen Leenkamer Holland, no. 25, fol. 19vo. Inv.no. 36. Inventare der nicht-Staatlichen Archive dez Provinz Westfalen, Band I, Heft IV, Kreis Steinfurt, p. 136 en 139. Inv.no, 37. Zie reider M. Hardenberg: De stichting van het slot Loevestein. (Bijdragen en Mededelingen ."Gelre" XXXVII, p. 187-212) Goethals, loc. cit., p. 215-218. Leenkamer Holland, no. 51, II, fol. 24. Leenkamer Holland, fol. 7vo. Over de heerlijkheid Monnikenland zie: W. van Dan van Brakel: De oorsprong van Loevestein en Monnikenland, en Hardenberg, loc. cit. Leenkamer Holland no. 50, fol. 238. Leenkamer Holland no. 51, II, fol. 10.
Onenigheden, gerezen tussen vader en zoon, naar aanleiding van de moord op Willem Cuser en Aleida van Poelgeest leidden in 1393 tot de verwoesting van het slot Altena, dat op twee torens na geheel met de grond gelijk werd gemaakt Aangaande de belegering van het slot Altena zie E. Devillers: Cartulaire des comtes de Hainaut II, p. 535-557. (D. van Alphen): Vaderlandsche Chronijk, p. 254 en Th. van Riemsdijk: De Tresorie en Kanselarij van de graven van Holland en Zeeland, p. 186.
Altena bleef in het bezit der graven van Holland tot dat Jacoba van Beieren in 1417 aan het bewind was gekomen en deze de heerlijkheid opnieuw in leen uitgaf aan de oudste zoon van Willem VI van Horne die reeds in 1390 in Horne was opgevolgd Inv.no. 40.
Willem VII van Horne schijnt, evena1s zijn vader, nog tijdens zijn leven afstand te hebben gedaan van de heerschappij over Horne en die vanaf 1428 te hebben overgelaten aan Frederik, graaf van Meurs als "mombre des lands van Hoerne" Publications de la Société historique et archéologique dans 1e duché de Limbourg, deel XL, p. 20, noot 1. Inv.no. 42. Het archief der Leenkamer bevat hieromtrent geen gegevens.
Jacob van Horne, in 1439 meerderjarig geworden zijnde, werd omstreeks 1440 door Philips de Goede te Keulen met Altena beleend, welke belening in 1447 nogmaals voor leenmannen van Holland plaats vond Inv.no. 42. Het archief der Leenkamer bevat hieromtrent geen gegevens. Pubications Limbourg, deel XL, p. 62. Inv.no. 45.
Jacob, tweede graaf van Horne, aanvankelijk gehuwd met Philippa van Würtemberg, hertrouwde na haar kinderloos overlijden in 1477 met Johanna van den Gruythuyse dochter van Lodewijk van Brugge, heer van den Gruythuyse, etc., stadhouder-generaal van Holland, Zeeland en West-Friesland. Tengevolge van de hulp, door hem aan zijn broeder Johan van Horne, bisschop van Luik, in de Luikse oorlog verleend, met aanzienlijke schulden bezwaard zijnde, zag Jacob van Horne zich genoodzaakt om in 1486 de heerlijkheid Altena aan zijn echtgenote af te staan, teneinde haar en hun kinderen een behoorlijk bestaan te verzekeren Inv. no. 50. Leenk. Holl, no. 120, Caput Huesden, etc., fol. 12. Leenk. Holl, no. 120, Caput Huesden, etc., fol. 10vo. Inv.no. 52.
Jacob, derde graaf van Horne huwde drie maal, doch liet, toen hij den 15e Augustus 1531 kwam te overlijden geen oir na, weshalve de procureur-generaal bij het Leenhof van Holland de heerlijkheid Altena in naam des Keizers sequestreerde. Johan van Horne, proost van het kapittel van Sint-Lambert te Luik, een broeder van de overledene, wist zich echter door Keizer Karel V in het voorlopig bezit der heerlijkheid te doen stellen Archief Leenhof van Holland, no. 11, fol. 33-34. Inv.no. 58. Zie Aanwinsten Alg. Rijksarchief 1892, no. 1, IIIh.
Nog vóór het jaar 1540 ten einde was, diende de rentmeester van Altena namens Philips van Montmorency bij stadhouder en leenmannen van Holland een verzoek om leenverheffing in, waarop deze ten antwoord gaven, dat, alvorens de belening kon plaats vinden, hun eerst het octrooi van de Keizer getoond diende te worden, dat volgens het zeggen van de rentmeester de toewijzing der heerlijkheid aan de vader van zijn lastgever inhield Inv.no. 59. Leenk, Holl. no. 126, Caput Asperen etc., fol. 1-1vo. Leenk, Holl. no. 126, Caput Asperen etc., fol. 4-4vo.
Aldus verging het - weer een drietal jaren later - René van Brugge, heer van den Gruythuyse, die moest vernemen, dat het de stadhouder der lenen door de landvoogdes uitdrukkelijk verboden was om, hangende het proces enig verlei te doen Leenk Holl. no. 127. Caput Asperen etc. fol. 1-1vo.
Ofschoon, voor zover in de registers der Leenkamer is na te gaan, Philips van Montmorency nimmer met de heerlijkheid Altena beleend is geworden, schijnt hij, zo wel als zijn moeder, door de inwoners van de lande van Altena als hun heer en vrouwe te zijn erkend. Zo liet Anna van Egmond, aan wie Johan van Horne het vruchtgebruik zijner gehele nalatenschap had vermaakt, zich in 1546 door ingelanden en geërfden in den lande van Altena een twaalf-jarige bede toestaan, op voorwaarde, dat zij hen van de tiende penning en andere door de Staten van Holland in naam des Keizers opgelegde belastingen zou bevrijden Inv.no. 20. Leenk. Holl. no. 132. Caput Asperen etc. fol. 4-5. Zie ook Aanw. Alg. Rijksarchief 1892, no. 1, IIIi (stukken rakende het proces in deze door de Staten van Holland met de graaf van Horne gevoerd).
Het tragische uiteinde van Philips van Montmorency, graaf van Horne, weleer de gunsteling van Philips II, die hem tot stadhouder van Gelderland en admiraal der Nederlanden had aangesteld, mag als bekend worden verondersteld, Na zijn dood in 1568 werden zijn goederen geconfisqueerd en werd de heerlijkheid Altena bij Holland ingelijfd.
In 1571 wendde Herman, graaf van Nieuwenaar en Meurs, broeder van Walburga, gravin van Nieuwenaar, de weduwe van Philips van Montmorency, die kort daarop hertrouwde met haar neef Adolf, graaf van Nieuwenaar en Limburg, zich tot stadhouder en leenmannen van Holland, teneinde zijn aanspraken op de heerlijkheid, gebaseerd op het testament van Johan van Horne en de huwelijksvoorwaarden van zijn zuster Walbruga en haar eerste man, bevestigd te zien Leenk. Holl., no. 132, loc. cit., fol. 1-2 Onder de ingemelde huwelijksvoorwaarden (zie inv.no.65) opgesomde heerlijkheden, welke in geval van het kinderloos overlijden van Philips en Floris van Montmorency aan den huize Nieuwenaar zouden vervallen, ontbreekt merkwaardigerwijze Altena. Leenk. Holl., no. 132, loc. cit., fol. 1-2 . Onder de ingemelde huwelijksvoorwaarden (zie inv.no.65) opgesomde heerlijkheden, welke in geval van het kinderloos overlijden van Philips en Floris van Montmorency aan den huize Nieuwenaar zouden vervallen, ontbreekt merkwaardigerwijze Altena. Als voren, fol. 2-3. Leenkamer Holland, no. 133, fol. 110-112vo. Leenkamer Holland, no. 133, fol. 96vo-98. Leenkamer Holland, no. 133, fol. 98-99vo. Tevoren had zij zich eveneens tot de oude, te Utrecht gevestigde leenkamer gewend, doch was aldaar afgewezen. Zie Leenk. Holl. no. 132, Caput Asperen etc. fol.3-4.
Na het kinderloos overlijden van Herman van Nieuwenaar op 4 December 1578 werd de 15e December d.a.v. zijn zuster Walburga met de heerlijkheid Altena, als haar van haar broeder aan bestorven zijnde, beleend Leenkamer Holland no. 134, fol. 249-249vo.
Voor de tweede maal weduwe geworden, verkocht zij de 13e Juli 1590 de heerlijkheid aan de Staten van Holland voor 92.000 ponden Vlaams. Volgens de omschrijving in het koopcontract omvatte de koop de "heerlickheyt ende 't huys van Althenae eensamentlyck de stede van Woudrichem mette dorpen, luyden en landen, thollen, acchijsen, gemael, thienden, visscherien, vogelrien, thijnsen, middelwaerden, uyterwaerden, vasallagien, aentwassen ende andere hoocheden ende gerechtigheden, met alle appendentien ende dependentien der voorseide heerlyckheydt, zulex, die den heeren ende vrouwen van Althenae heeft gecompeteert ende zij beseten hebben, mitsgaders 't recht van de erfpacht, dus competerende tot de goederen, thienden ende visscherien, gelegen in den lande van Althenae ende daerbuyten, die van outs bij den heeren ende vrouwen slandts van Altenae in een eeuwige erffpacht gehouden worden van den decken ende capittule van Oudamunster tot Utrecht, als die thienden van Rijswijck, van Uytwijck, van Almkerck, onder Santwijck ende van De Wercke, item van de visscharie van de zeegenworp tot Worcum, ende van de vloedrift tot Worcum ende tot Rijswijck, ende voorts nyet gereserveert ofte uytgesondert" Resolutie Staten van Holland, 13 Juli 1590.
2 October 1590 transporteerde David van Goorle, tresorier der gravin van Nieuwenaar, voor leenmannen van Holland de heerlijkheid aan de Staten Leenkamer Holland no. 135, fol. 484-485.
De charters en andere stukken, welke het archief der heren van Altena uitmaakten, werden van oudsher te zamen met die betreffende de heerlijkheid Horne op het kasteel te Weert, de hoofdzetel van het geslacht van Horne, bewaard. Een oorkonde uit 1351 bevat hieromtrent een merkwaardige getuigenis. Dirk van Horne, heer van Perwez belooft bij deze acte aan zijn neef Willem V van Horne, om alle brieven, betrekking hebbende op de heerlijkheden Horne, Altena en Gaasbeek Een belangrijke bezitting van de Horne's in de buurt van Brussel. M.S. Bockenberg, fol. 179-179vo.
Omstreeks 1533 bevond zich dit archief nog te Weert, zoals blijkt uit een beëedigde verklaring van Johan, graaf van Horne en zijn hofmeester, afgelegd voor Arend Sandelyn, raad, en Cornelis Barthouts, griffier van den Leenhove van Holland, in verband met het voor dit hof hangende proces over het recht op de heerlijkheid Altena, volgens welke verklaring zekere, door eerstgenoemde geexhibeerde stukken - in het verbaal van de genoemde gecommitteerden uit den Leenhove aangeduid als te zijn afkomstig "ex archivis comitis de Horne" - waren gevonden in het sterfhuis van zijn broeder Jacob van Horne "in een coffer, daer sijn ander brieven ende beschreet van Sijnen goeden leggende waeren" Als voren, fol. 185vo, Vergl. Kroniek van het Hist. Genootschap te Utrecht. jg. 1852 p. 347.
Toen Walburga, gravin van Nieuwenaar de heerlijkheid Altena in 1590 aan de Staten van Holland verkocht, werd in het koopcontract de bepaling opgenomen, dat verkoopster binnen een maand tijds aan de Staten zou overgeven "alle titulen, brieven, reeckeninge, pachtcedullen, munimenten, sacken ende stucken van processen ter oorsaecke van de voorseide heerlickheyt mitten appendentien ende dependentien van dien, soo tegens den Staten, den Graven van Hollandt indertijt, als alle andere vuytstaende, geen vandezelve vuytgesondert ende namentlyck mede den leenboucken van de leenen daeronder sorterende, ende de instructien, dienende tegens de pretensien opde voornoemde heerlickheyt zoo van gen grave van Houtekercke als de gravinne van Hoochstraten, ende alle anderen, die daerop recht zouden willen pretenderen" Resolutie Staten van Holland, 13 Juli 1590.
Wat de verdere lotgevallen dezer stukken geweest zijn, alvorens zij in het Algemeen Rijksarchief belandden, is niet precies na te gaan. Waarschijnlijk werden zij door de Staten van Holland bij de Leenkamer gedeponeerd. Een aantal dezer stukken draagt op de rugzijde aantekeningen van de hand van de archivaris Van Wijn, waaruit men kan afleiden, dat zij bij de splitsing van het archief der Leenkamer in 1806 onder diens berusting kwamen. De leenboeken van Altena volgden na evenwel de griffier der lenen Swaan naar het Oude Hof, en vonden na enige omzwervingen hun weg naar het Amortisatie-Syndicaat, dat ze in 1825 met de overige registers der Hollandse leenkamer aan het Rijksarchief afstond Overzigt van het Nederlandsche Rijksarchief, p. 80, 81 en 49.
Het Amortisatie-Syndicaat droeg het archief in 1825 samen met registers van de Hollandse Leenkamer over aan het Rijksarchief. Zie: Overzigt van het Nederlandsche Rijksarchief, p. 80, 81 en 49.
Het archiefblok bevat archiefstukken onder verschillende rechtstitels verworven.
Bij de datering der stukken is uitgegaan van de gedachte, dat de heren van Altena vóór de tweede helft der 13e eeuw niet de Paasstijl gevolgd hebben. Grond voor deze onderstelling leveren twee oorkonden, welke beide het jaartal 1230 dragen, en waarvan de inhoud slechts zin heeft, indien men aanneemt, dat zij korte tijd na elkaar zijn opgemaakt, hetgeen de mogelijkheid van het gebruik van de Paasstijl uitsluit Inv.no. 1 en 2.
Uit latere oorkonden blijkt evenwel, dat omstreeks 1300 de Paasstijl gebezigd werd Brom, loc. cit., no. 2938, 2945 en 2947. Inv.no. 14.
Rest nog de vraag, welke stijl zij dan wel bezigden. Hoewel ik geen afdoende bewijzen daarvoor heb gevonden, komt mij als het meest waarschijnlijk voor, dat de heren van Altena oorspronkelijk de Jaardagstijl gevolgd hebben, en in 1452 wederom tot die stijl waren teruggekeerd.
Toen mij in het laatst van 1931 de bewerking van het archief der heren van Altena werd opgedragen, bevond zich de overgrote meer derheid van de tot dit archief behorende bescheiden in de verzameling Altena'se charters, welke tijdens het beheer van de Rijksarchivaris Bakhuizen van den Brink was aangelegd. Dank zij de dorsale aantekeningen, door een zestiende eeuwse hand op deze stukken gesteld, viel hun samenhang gemakkelijk te constateren. Alhoewel de meeste stukken van lettertekens waren voorzien, was daarbij van een systematische ordening niets te bespeuren, daar de nummering los van de aard en de inhoud der stukken bleek te staan, en vermoedelijk alleen berustte op de volgorde, waarin de stukken de persoon, die de lettertekens geplaatst had, door de vingers waren gegaan. Ik heb er dan ook verder geen aandacht aan besteed.
Bij de ordening van het archief is dit in vier hoofdafdelingen gesplitst. De eerste afdeling omvat de stukken, welke de betrekkingen der heren van Altena tot het leenheerlijke, zomede het landsheerlijk gezag raken, met dien verstande dat de leenbrieven, daterende van na het tijdstip, waarop de leenheerschappij over Altena definitief aan de graven van Holland was gekomen, Onder de persoonlijke stukken, die de derde afdeling vormen, zijn geplaatst. De beide overige afdelingen spreken voor zich zelve; alleen diant er op gewezen te worden, dat de leenregisters van Altena voorlopig in het archief der Leenkamer zijn gelaten.
Behalve de reeds genoemde bescheiden, werd in de Altena'se charterverzameling een aantal stukken aangetroffen van onzekere herkomst, benevens enige charters, die naderhand bij de collectie waren gevoegd zonder dat van enige samenhang met de overige stukken sprake kon zijn. Terwijl laatstgenoemde stukken afzonderlijk werden gehouden, zijn de eerstgenoemde bij het archief der heren van Altena gelaten, en in een aanhangsel tot de inventaris beschreven, evenels enkele stukken betrekking hebbende op het graafschap Horne en de heerlijkheid Ghoor, die vermoedelijk bij vergissing tussen de Altena'se charters waren geraakt.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van kwetsbare of slechte materiële staat.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Heren van Altena, nummer toegang 3.19.02, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Heren van Altena, 3.19.02, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn in kopievorm beschikbaar
Dit archiefstuk is overgebracht naar Graven van Holland, nummer toegang 3.01.01, inv. nr. 781.
(Reg.no. 2).
(Reg.no. 3).
Dirk, gezegd heer van Altena, bekent, dat hij het slot Altena en onderhorigheden, zomede zijn allodia in Zuid-Holland, Woudrychemerwart en Hoecce aan Floris, graaf van Holland heeft opgedragen, en het slot Altena van de graaf in gezamendehands leen houdt met zijn neef Willem van Horne, die door graaf Floris met zijn overige goederen beleend is geworden, zijnde voorts het slot Altena tot open huis van de graaf verklaard.
Oorspr. ( Inv. no. 2 ). 3 zegels verloren.
Afgedrukt in O.B.I. no. 322.
(Reg.no. 9 en 10).
"Gerhart, heer van Horne bekent zich ten onrechte de opvolging in Woldrichem en Woldrichemerwart, zomede in alle overige goederen, waarmede de heren van Cleve zijn vader en zijn broeder Wilhelm hadden beleend, te hebben aangematigd, zijnde deze goederen door de dood van Gerhart's broeder bij ontstentenis van een rechte leenvolger aan de heren van Cleve vervallen, en verklaart dezelve bij wijze van gunst van Otto, graaf van Cleve in erfelijk leen te hebben ontvangen op voorwaarde, dat hij en zijn nakomelingen de graaf tegen een iegelijk, zowel binnen als buiten 's graven gebied, in eigen persoon met 20 welgeboren mannen zullen dienen; nog verklaart hij met de graaf verzoend en uit zijn gevangenschap ontslagen te zijn."
Copia Copiae ( Inv. no. 3 ). Met copia copiae van een transfix d.d. 1307 September 9. (zie regest no. 10).
Zie inleiding p. 1 , noot 13.
De graaf van Cleve geeft vidimus van de brief, waardoor deze gestoken is. (zie no. 9)
Copia copiae ( Inv. no. 3 ).
"Onder de brief staat geschreven: ""Ondergescreven gecollationaert dy twee voirgaende copien bij beveel van den luyden van den rekeninghe in den Haeghe teghens da originale briven, rustende in den registercamer van Hollant in een lade daer voir ghescreven staet Altena, bij mij onder teyckent Vincent Dammas."""
(Reg.no. 27).
Korteweg p.15 nr. 84
Gheraet, heer van Hoerne verklaart aan de graaf van Cleve, dat hij zich met zijn oudste zoon, Willem, verzoend en deze gezet heeft op zijn Hollandse lenen, en verzoekt de graaf, om genoemde zoon met de Kleafse lenen, behorende tot de heerlijkheid Outena, welke hij aan de graaf opdraagt, te belenen.
Oorspr. ( Inv. no. 4 ). Met ruiterzegel en contrazegel van de oorkonder in groene was, geschonden.
(Reg.no. 28 en 109).
Korteweg p.68-69 nr. 92
Didderic, graaf van Cleve verklaart zijn rechten op al het goed, dat Willem, heer van Hoern en Altena van hem ten rechten manleen hield, te hebben verkocht aan de graaf van Holland, die hij verzoekt, om de heer van Hoern op dezelfde wijze daarmede te belenen.
Gevidimeerd in de brief z.d. (zie regest no. 109).
Jan van Haerlem, pastoor van Oesterwijc en kanunnik te Cortersem, geeft vidimus van de brief d.d. 1333 October 1 (zie no. 28 ). Z.d.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 5 ). Het opgedrukt zegel van de oorkonder verloren.
(Reg.no's 43, 45-50, 61, 66-69, 71, 153, 172).
Jan die Borchgrave, baljuw in den lande van Altena, Jan die Borchgrave Janszoon, Jan die Borchgrave Dircszoon, Claes Janszoon, Herman van Ghanswijc en Ghijsbrecht Porc Jacobszoon, verklaren tegenwoordig te zijn geweest, dat Jan Venedam van Tolloysen en andere buren van der Op-Alm de kerkegoedsren aldaar geschonken hebben aan de kerk van Almkerck als zijnde de moederkerk van die van Op-Alm op voorwaarde, dat deze goederen aan de kerk van Op-Alm zullen terugkeren, indien Op-Alm weder bedijkt mocht worden.
Oorspr. ( Inv. no. 6.1 ). Met zegels van Claes die Voecht Jansz., priester, Jan die Borchgrave Janszoon en Herman van Ghanswijc in bruine was, dat van Ghijsbrecht Porc Jacobszoon verloren.
Walramus van Meurs, elect van Utrecht, verzocht zijnde om de gift der kerkgoederen van Op-Alm, door de parochianen wegens de onbewoonbaarheid hunner parochie tengevolge van overstromingen aan de fabriek der moederkerk te Almkerc gedaan, te bekrachtigen, beveelt, dat men in twee of drie naburige, niet ondergelopen parochies degenen, die de gedane schenking wensen te betwisten, zal indagen, om voor de officiaal der Utrechtse curie te verschijnen.
Oorspr. ( Inv. no. 6.4 ). Het zegel van de oorkonder verloren.
Met twee transfixen d.d. 1437 Juli 21 (zie no. 68 en 69).
Nicolaus Huninc, pastoor te Wouderichem, verklaart ter uitvoering van de brief d.d. 1437 Juli 1, waardoor deze is gestoken (zie no. 67), al degenen, die de inhoud daarvan mochten wensen te betwisten, te hebben opgeroepen, om op de negende dag na dato dezes voor de officiaal der Utrechtse curie te verschijnen.
Oorspr. ( Inv. no. 6.3 ) Met zegel van de oorkonder in bruine was, geschonden.
Nicolaus de Voecht, priester, en Ysebrandus, priester en onderpastoor te Emmichoven, verklaren ter uitvoering van de brief d.d. 1437 Juli 1 (zie no. 67), waardoor deze is gestoken, in de kerken van Emmichoven en Almkerc al degenen, die de gift van de buren en parochianen van der Op-Alm mochten wensen te betwisten, te hebben opgeroepen, om op de negende dag na dato dezes voor de officiaal der Utrechtse curie te verschijnen.
Oorspr. ( Inv. no. 6 ). Met zegel van Nicolaus de Voecht in bruine was, zwaar geschonden.
Rodolphus, bisschop van Utrecht, staat de fabriekmeesters der kerk te Almkerck toe, om de kerk te Op-Alm te slopen en de opbrengst der afbraak te beleggen in renten, welke zullen dienen tot het lezen van zielmissen voor de in de kerk en op het kerkhof van Op-Alm begravenen, en andere vrome doeleinden onder voorwaarde, dat deze renten bij wederopbouw der voornoemde kerk aan dezelve zullen komen te vervallen, en dat de fabriekmeesters zich bij schepenbrieven der stad Woudrichem met lijf en goed tot de nakoming van een en ander zullen verbinden.
Oorspr. ( Inv. no. 6.5 ). Het zegel van de oorkonder verloren
"Schout, burgemeesteren, schepenen en raad van Woudrichem oorkonden, dat Jan Aerdtszoon, Jan Ghysbertszoon en andere ter instantie van Jan Schellaert, rentmeester van den lande van Althenae, onder ede verklaard hebben, dat het land van Dussensser Gantel langs de Koornssen dijk tot het verlaat toe, en het huis, staande ten noorden van de Koornsse sluis, zomede het land, genaamd ""die Koorn"" tussen de Koornsse- en de Ganswijcse sluis, in den lande van Althenae gelegen zijn."
Oorspr. ( Inv. no. 6.6 ). Met zegel der stad Woudrichem in bruine was, zwaar geschonden.
Johan van Bloys, hertog van Gelre, etc., oorkondt, dat Johan van Pollanen, heer van der Lecke en Breda, met consent van zijn zoon, Jan van der Lecke, heer van der Nyervaert een zijn echtgenote Margariete van der Lippen, vrouwe van der Lecke en Breda, de gehele tijns van de Tijselse waard met inbegrip der eilanden Monsterkerck en Almsvoet, welke goederen hij van de hertog van Gelre houdende is, heeft verlijftocht.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1372 October 10 (zie regest no. 45).
Jan van Wesel, abt van sinte Bernaerds, geeft vidimus van de brief d.d. 1371 Februari 21 (zie no. 43).
Afschrift op papier ( Inv. no. 6 ).
Johanna, vrouwe van Ghennep en van der Eem, en Reynout van Brederode, heer van Ghennep en Van der Eem, haar man en voogd, verpanden al hun goederen, behorende tot de heerlijkheden van der Alm en van der Eem, met het huis tot Almsteyne, benevens de ambachten Eemkercke, Op-Alm, Wt-Alm en Voernsaterswairt, deels gelegen in Zuyt-Hollandt, in den lande van Outhena en in den lande van Hoesden, voor 13,000 oude Roomse schilden aan Jan van Pollanen, heer van der Lecke en Breda, onder voorwaarde, dat de onderpanden na heer Jans' dood op Otto van Polanen, gesproten uit diens huwelijk met hun nicht Margriete van der Lippe, vrouwe van der Lecke en Breda, of bij vooroverlijden van deze en ontstentenis van verder mannelijk oir uit dit huwelijk op heer Jan's oudste zoon Johan van der Lecke zullen overgaan, welke verpanding geschiedt met toestemming van Aelbrecht van Beyeren, ruwaard van Hollant en Willem, heer van Horne en Althena.
Afschrift op papier ( Inv. no. 6 ).
Johanna, vrouwe van Ghennep en van der Eem, en Reynoudt van Brederode, heer van Ghennep, haar man en voogd, bevestigen de verpanding hunner heerlijkheden ter Alm en ter Eem aan Johan van Pollanen, heer van der Lecke en Breda, onder belofte deze goederen van alle daarop rustende verbanden te bevrijden, waartoe zij hem vóór Pasen e.k. een brief zullen bezorgen, waarin de heer en vrouwe van Lienden bekennen, dat de lijfrente van 500 ponden 's jaars, daarop ten behoeve van Margriete, vrouwe van Lienden gevestigd, met hun toestemming op andere bezittingen, aan Johanna van Ghennep en haar man toebehorende, gevestigd is geworden.
Afschrift op papier ( Inv. no. 6.7 ).
Margrieta van Ghennep, vrouwe van Lienden, en Johan, heer van Lienden, haar man en voogd, verklaren, dat de lijfrente van 500 ponden zwarten (tornoys) 's jaars, ten behoeve van vrouwe Margrieta op de heerlijkheid ter Alm en ter Eem gevestigd, op andere goederen is overgebracht en hechten hun goedkeuring aan de verpanding der voornoemde heerlijkheden.
Afschrift op papier ( Inv. no. 6 ).
Johanna, vrouwe van Ghennep en Reynoudt van Brederode, heer van Ghennep, haar man en voogd, leggen hun goede lieden en onderzaten in de heerlijkheden ter Alm en ter Eem gehoorzaamheid aan Jan van Pollanen, heer van der Lecke en Breda, op.
Afschrift op papier ( Inv. no. 6 ).
Johanna, vrouwe van Ghennep en Reynoudt van Brederode, heer van Ghennep, haar man en voogd, erkennen uit de renten der heerlijkheden ter Alm en ter Eem, die zij aan Johan van Pollanen, heer van der Lecke en Breda, verpand hebben, 161 ponden l3 schillingen 7 penningen gebeurd te hebben, welke zij hem beloven met de hoofdsom af te lossen.
Afschrift op papier ( Inv. no. 6.7 ).
Schepenen van sinte Gheertrueden berghe oorkonden, dat Jan Venydam Claeszoon, Danel Venydam, zijn broeder, zomede Jacob Buys Peterszoon, Johan Arntszoon, diens zoon Adriaen, Peter die Jude, Loedrocht Schaertszoon en Everaet, Willem Claeszoon's zoon, gezamenlijk het huis te Almsteyn en de goederen daartoe behorende, voor de tijd van negen jaren gepacht hebben van Otten van der Lecke, heer tot Hedel, Philips van der Lecke, bastaard, Vrederick Hubrechtszoon, priester, Gherit Reysvoelden en Jan Cal ..... voor 1100 gouden Wilhelmus guldens 's jaars onder verplichting om gedurende die negen jaren Otto van der Leeke c.s. vrij te houden van alzulke tijnsen, als voornoemde eigenaars voor deze goederen aan de heren van sinte Peters tot Utrecht verschuldigd zijn.
Afschrift op papier ( Inv. no. 6.7 ).
Schepenen van Woudrichem certifiëren, dat Gerit Geritszoon de jonge, Jan Cloots Jacobszoon, Huybrecht Willemszoon en Adriaen Meuszoon, inwoners van De Wercken, ten verzoeke van Gielis Schellaert, drossaard van den lande van Althenae, verklaard hebben, dat zij respectievelijk van de graaf Van den Berch, de erfgenamen van Seger van Alveringen, en de rentmeester van Althenae verscheidene buitendijkse gronden aan De Werken in pacht hebben gehouden, waarvan zij, evenals hun voorgangers het rustig genot hebben bezeten, tot in September 1561 hun door de commissarissen des Konings het gebruik van de vogelstad en de visserij binnen de door hen gepachte gebieden ontzegd is geworden.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 6.7 ). Met opgedrukte zegels van Heynrik die Roemer en Adriaen van der Hoeven Ewoutszoon in groene was, het laatste bijna geheel verloren.
Die van de Reeckeninge ordonneren de rentmeester-generaal van Zuythollant om zijn handen af te trekken van de Galgewaert, gelegen in den lande van Althena tegenover de stad Gorinchem en deze uit zijn rekening te laten, overeenkomstig de inhoud ener beschikking, in 1566 door de hertogin van Parma ten gunste van de graaf van Hoorn verleend.
Oorspr. ( Inv. no. 6.8 ). Met opgeplakt papieren zegel van de Rekenkamer en handtekening van ... ...de Greve.
(Reg.no. 22).
Willem, graaf ven Henegouwen, van Hollant, etc., verklaart aan Willaem van Hoerne toe to staan, dat die van den lande van Altena een nieuwe sluis in den Maesdamme bouwen op een door 's graven heemraden aan te wijzen plaats, en bepaalt daarbij, dat, zolang de nieuwe sluis stand zal houden, van de goede lieden van Altena niet geist mag worden, dat zij enige andare sluis of waterloop aanleggen.
Oorspr. ( Inv. no. 7 ). Met zegel van de oorkonder in groene was, geschonden.
Afgedrukt bij Van Mieris II, p. 300.
(Reg.no. 116).
Korteweg p.430-432 nr. 367
Philips, Koning van Cantilliën, etc., vergunt Jacob van Hoorne junior, om misdadigers, die gevangen worden, in zijn heerlijkheden Wounchem, Althenae, Hoerne en zijn overige, op grenzen van Gelre gelegen heerlijkheden, alwaar hij geen behoorlijke gevangenissen heeft, ongehinderd over landsheerlijk gebied te voeren naar zijn andere heerlijkheden, waar deze wel aanwezig zijn, op voorwaarde, dat de gevangenen berecht worden volgens de costumen en het vaste recht, geldende ter plaatse hunner gevangenneming.
Oorspr. ( Inv. no. 8 ). Met zegel van de oorkonder in rode was, zwaar geschonden.
(Reg.no. 158).
Korteweg p.461-464 nr. 390
Het Hof van Hollant veroordeelt Jan van Goer, schout van de Ghysen, Jan Adriaenszoon, schout van Waerthuysen en Aert Wolfszoon, schout van de Hil, die in gebreke waren gebleven om hun kohieren aan Joost van Rijswiick, ontvanger van de tweetiende penning voor het kwartier van Arckel, Althena en Gorinchem, over te leggen, weshalve zij viermalen achtereen op gijzeling gedagvaard, doch niet verschenen waren, onder verlies van al hun exeptiën tot vergoeding der schade, door de Keizer ingevolge het gemis zijner bede geleden, zomede tot betaling ener boete van 40 Carolus guldens.
Oorspr. ( Inv. no. 9 ). Met zegel van den Hove in rode was, geschonden.
Onder de brief staat geschreven, dat Cornelis van Haeften als procureur van Anna van Egmondt tegen dit vonnis bij de Grote Raad te Mechelen appèl heeft aangetekend.
(Reg.no. 32 en 52).
Korteweg p.94 nr. 112; p.69-70 nr. 93
Wilhelm, graaf van Henegouwen, van Hollant, etc., beleent Wilhelm heer van Horne en Althena met de poorte en het land van Woudrichem op dezelfde voorwaarde, als waarop de heer van Hoorne deze van de graaf van Cleve in leen hield ten dage, dat hij de manschap over dit gebied van de graaf van Cleve kocht.
Afschrift op papier ( Inv. no. 10 ). Op hetzelfde stuk afschrift der brieven d.d. 1323 December (zie no. 25) en 1383 Mei 26 (zie no. 52).
Afgedrukt bij Van Mieris II, p. 569.
Willem, hertog van Beyeren, graaf van Hollant, etc., verklaart de grafelijke tol van Nyemansvrient naar Woudrichem verlegd te hebben en ingevolge zijn toezegging aan Willem, heer van Hurne, dat noch hij, noch de poorte van Woudrichem er schade van ondervinden zal, aan de tollenaren bevolen te hebben om geen tol te heffen van goederen, welke men op de markt te Woudrichem verkoopt, uitgezonderd wijnen, staal, hout en kolen.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1383 Mei 26 (zie regest no. 52).
Jacob van den Zande, priester, deken in den lande van Althena, geeft vidimus van de brief d.d. 1356 December 2 (zie no. 32).
a. Oorspr. ( Inv. no. 10 ). Zegel verloren.
b. Afschrift op papier (Inv.no. 10).
c. Ander afschrift op papier (Inv.no. l0). Op hetzelfde stuk afschriften der brieven d.d. 1323 December (zie no. 25) en 1334 November 4 (zie no. 29).
(Reg.no. 88).
De hertog ven Bourgoingne beveelt de drossaard en centmeester van Worinchem om Dieric van Rijswijck, zijn tollenaar van Gorinchem en Scoenhove rustig zijn tol te laten heffen te Worinchem, doende dezelve dit ten gerieve der kooplieden, die anders genoodzaakt zouden zijn, Gorinchem aan te doen.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 11 ) Het opgedrukte zegel van de oorkender verloren.
"Jacob, graaf van Hoorne, heer van Althenae, Corterschem, Weerdt, etc., en Jan die Juede, heer tot Hardixvelt, sluiten een vergeltjk betreffende het recht op de visserij aan de noordzijde van de Merwede bij Hardixvelt, inhoudende, dat zij de vroonen van de vissen, met zogenaamde ""standeren"" gevangen, zullen delen, welke overeenkomst voorlopig voor de tijd van één jaar wordt aangegaan, doch stilzwijgend tot wederopzeggens toe verlengd zal worden, een en ander sans préjudice ten aanzien van het tussen partijen bij de Grote Raad te Mechelen aanhangig geding."
Afschrift op papier, gecollationneerd door Dierik Willemszoon, secretaris en gezworen klerk der heerlijkheid Hardicxvelt, d.d. 1545 November 26 (zie regest no. 88).
(Reg.no. 34 en 54.)
Korteweg p.95-96 nr. 114; p.147 nr. 168
Ontbreekt.
Rechter, schepenen, raad en gemene poorte van Woudrichem verklaren, dat de bepaling, voorkomende in de handvest, door jonker Willem van Hoerne en Altena in het jaar '56 gegeven, volgens welke een man wegens vrouwenkracht de hoogste boete verbeurt, aldus moet worden opgevat, dat hij lijf en goed verbeurt, en beloven voorts de accijnzen, meenten en renten, hun door Willem voornoemd geschonken, te beleggen en te beheren ten voordele der poort, waarvan de burgemeesters behoorlijke rekening zullen afleggen aan de daartoe aangewezen vrienden van de heer van Hoerne en aan schepenen van Woudrichem.
Oorspr. ( Inv. no. 12 ). Met zegel der gemene poort van Woudrichem in groene was, geschonden.
Rechter, schepenen en raad der poorte van Woudrichem beloven uit naam der poorte aan de heer van Hoern, Altena en Kurtersem, dat zij alle artikelen van de privilegiebrief, die zij van hem hebben gekregen, zullen naleven.
Oorspr. ( Inv. no. 12 ). Met zegels van de poorte van Woudrichem, Mathijs van Kessel, ridder, Didderic, van Wtwijc, Roelof van Emminchoven, pastoor van Mareyis en Heynric de Borchgreve, knape, in groene was.
(Reg.no. 40).
Korteweg p.105 nr. 129
Didderic, heer van Hoerne en Altena vaardigt een keur uit betreffende de voogdij over onmondige kinderen beneden de twaalf jaren in den lande van Altena.
Oorspr. ( Inv. no. 13 ). Met zegel van de oorkonder in groene was.
(Reg.no's 76-79).
Korteweg p.256-268 nr. 299; p.280-289 nr. 301; p.291-293 nr. 302
Jacob, graaf tot Hoeren, heer tot Althena, Cortershem en Montengiis geeft aan de goede lieden en onderzaten in den lande van Althena zekere privilegiën.
a. Oorspr. ( Inv. no. 14.1 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder, benevens zegels van Gielis van Wijck, Jan die Borchgrave Dirckzoon, Segher van Emmechoeven (geschonden). Jan van Emmechoeven Segherszoon, Jan van Rijswijck Glymmerszoon, Segher van Wtwijck, Adriaen Engberechtszoon, Aert Hyelaert, Bruysten Lodenzoon, Steesken, Jan Voszoon, Wail Nodenzoon, alle in bruine was, die van Adryaen van Ghiesen, Jan die Borchgrave Willemszoon en Dirck van Cloetwijck verloren.
Met transfix d.d. 1452 Maart 7 (zie no. 78).
Phillips, hertog van Borgoengen, graaf van Hollant, etc., bevestigt de brief d.d. 1452 Februari 23, waardoor deze gestoken is. (zie no. 76).
a. Oorspr. ( Inv. no. 14.2 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder in rode was.
Jacob, graaf tot Hoeren, heer tot Althena, Cortershem en Montengiis geeft aan de goede lieden en onderzaten in den lande van Althena zekere privilegiën.
a. Oorspr. ( Inv. no. 14.3 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder, benevens zegels van Gielis van Wijck, Jan die Borchgrave Dirckzoon, Segher van Emmechoeven (geschonden). Jan van Emmechoeven Segherszoon, Jan van Rijswijck Glymmerszoon, Segher van Wtwijck, Adriaen Engberechtszoon, Aert Hyelaert, Bruysten Lodenzoon, Steesken, Jan Voszoon, Wail Nodenzoon, alle in bruine was, die van Adryaen van Ghiesen, Jan die Borchgrave Willemszoon en Dirck van Cloetwijck verloren.
b. Tweede origineel. De zegels van de oorkonders Gyelis van Wijck en Wail Noydenzoon verloren.
Met transfix d.d. 1452 Maart 7 (zie no. 78).
Phillips, hertog van Borgoengen, graaf van Hollant, etc., bevestigt de brief d.d. 1452 Februari 23, waardoor deze gestoken is. (zie no. 76).
b. Tweede origineel. Het zegel van de oorkonder verloren.
Phillips, hertog van Bourgoingnen, graaf van Hollant, etc., bevestigt de brief d.d. 1452 Februari 24, waardoor deze gestoken is. (zie no. 77).
Oorspr. ( Inv. no. 14.5 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder in rode was, geschonden.
Jacob, graaf tot Hoerne, heer tot Althena, Cortershem en Montengys geeft de poosrteren der stad Woudrichem zekere privilegiën.
Oorspr. ( Inv. no. 14.6 ). Met zegel en contrazegel van de corkonder en zegel der stad Woudrichem in bruine was.
Met transfix d.d. 1452 Maart 7 (zie no. 79).
(Reg.no. 164).
Korteweg p.293-295 nr. 303
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Johan Schellaert, rentmeester van Althena en van Municklandt, en zijn zuster Anna, Gielis Schellaert's dochter, zich ieder borg stellen voor 500 Carolus guldens ten behoeve van Cornelis van Rijswiick, aangewezen door Anna van Egmondt, gravin tot Hoern, vrouwe van Althenae, Weerdt, Cortershem, etc., als opvolger van Johan Schellaert voornoemd onder de verplichting om een cautie van 1500 Carolus guldens te stellen.
Oorspr. ( Inv. no. 15 ). Met zegels van Thomas Janszoon van den weerdt en Muybrecht van Zevender in groene was, geschonden.
(Reg.no. 17).
Korteweg p. 43-45 nr. 52
Schepenen van Wouderichem oorkonden, dat Gheraert, heer ven Horne, Altena en Perweis aan Willem de Hoghe en Hoevelman benevens hun helpers terzake van vechterij met Boudene van den Worpe en zijn helpers een gezamenlijke boete van 250 ponden heeft opgelegd en voorts beide partijen op verbeurte van lijf en goed bevolen heeft. om zich voor altoos te verzoenen.
"Oorspr. ( Inv. no. 16 ). Met zegels van Jan de Pape, Claes Uit de Camp, Peter Lens en Jan de Hoghe in bruine was; dat van Claes Andrieszoon verloren."
(Reg. no. 110).
Korteweg p. 422-423 nr. 358
Naar Charters Rekenkamer?
Aernt Spirinck van Wel verklaart, aan Jan Wouterszoon en Joest Peters Willemzoon geen kwijtschelding te zullen verlenen wegens de doodslag, die zij te Andel aan Heinrick Stesenzoonszoon begaan hebben, dan met goedvinden des graven van Hoern, heer tot Altena.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 17 ). Met handtekening van Aernt Spirinck van Wel.
(Reg.no. 38).
Korteweg p.102 nr. 126
"Didderic, heer van Hoerne en Altena verklaart de helft, van 40 morgen land, gelegen in het gerecht van Slewije, benevens de helft van 9 morgen land, gelegen in het gerecht van Almkerc, toebehoord hebbende aan Heynric van Hoekelem, verkocht te hebben aan Jan, heer van Hoekelem bij wijze van verhaal voor de bede en wettige ""scout"", welke eerstgenoemde en het voorschreven land hem schuldig waren."
Oorspr. ( Inv. no. 19 ). Met zegel van de oorkonder in bruine was, geschenden.
(Reg.no's 144,1, 146, 160, 166-168).
Korteweg p.448-449 nr. 380; p.467-469 nr. 392; p.484-486 nr. 402
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Huybert Herberenszoon van Haulingen, schout tot Almkerck, Huybert Wouterszoon, schout tot Andel, Wouter van Emmechoven, ambechtsheer tot Emmechoven, Jan van Goor, schout tot Giecen en Jan van Emmechoven, schout tot Weerthusen, op vordering van de drossaard Jan Schellaert onder ede verklaard hebben, dat de gemene geërfden en inwoners van den lande van Althena op 18 Augustus 1537 aan de graaf van Hoorn, heer tot Althena, een bede van 4 stuivers 's jaars van elke morgen land hebben toegestaan voor de tijd van acht jaren. (zie no. 144,1).
Oorspr. ( Inv. no. 20.1 ). Met zegel van Adriaen Damenzoon en Jasper Adriaenszoon in groene was.
Ingelanden en geërfden in den lande van Althenae staan Anna van Egmondt, gravin van Hoern, vrouwe van den lande van Althenae een twaalfjarige bede toe, te weten van 3 stuivers van elke onvrije morgen land gedurende de eerste twee jaren en van 4 stuivers gedurende de tien overige jaren, op voorwaarde, dat de vrouwe van Althenae hen bevrijden zal van de tiende penning en andere imposten, welke door de Keizer worden geëist en dat de heer van Hoern hen met geen andere beden belasten zal.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 20.5 ). Met handtekeningen van G. van Outhuesden, J. van Vuytwiick, Philips van Weyborch en Huybrecht Wouterszoon.
Ingelanden en geërfden in den lande van Althenae staan de graaf van Hoorn als heer van Althenae een twaalf-jarige bede van 4 ½ stuiver van elke morgen land toe op voorwaarde, dat hij hen zal vrijwaren van alle lasten en beden, door de grafelijkheid van Hollant geheven, gelijk hij tot dusver heeft gedaan, doch verklaren wegens de heersende armoede niet in staat te zijn om zijn beden intake de terugbetaling van 12000 Carolus guldens, welke deze lasten hem gedurende de laatste 17 of 18 jaren hebben gekost, zomede inzake een tegemoetkoming voor de reparatiekosten van 's graven huis binnen Woudrichem in te kunnen willigen.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1560 Febr. 13 (zie regest no. 167).
Schout, burgermeesters en schepenen van Woudrichem geven vidimus van de brief d.d. 1560 Februari 11 (zie no. 166).
Oorspr. ( Inv. no. 20.3 ). Met zegel der stad Woudrichem in groene was.
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat het merendeel der geerfden en poerters in de bedijkte polder en de landen, gelegen buitendijks aan De Werken, de graaf van Hoorn als heer van Althenae een twaalf-jarige bede van 2 ½ stuiver van elke morgen land hebben toegestaan, op voorwaarde, dat hij hen van alle lasten en beden, door de Koning of de Staten van Hollant geheven, zal vrij houden.
Oorspr. ( Inv. no. 20.4 ). Met zegel jan spiegel en Heinrich van Vooren in groene was.
Schout, Burgemeesteren, schepenen en raad der stad Woudrichem geven oorkonde van een beëdigde verklaring van Aert van Weyborch en Willem van Riebeeck als burgemeesters, Aert Janssen, Jan Adriaensz, Geerit Cornelissen, Aert Vervoort, Franck Lambertsz, Adriaen Damensz en Jasper Adriaensz als gerechtslieden der stad Woudrichem, dat de burgers en ingezetenen van het land van Althena met de uitheemse geërfden aan de graef van Hoorne als heer van Althena een bede van vier stuivers s jaars van elke morgen land hebben toegestaan voor een tijd van acht jaren, met dien verstande dat graef van Hoorne zijn onderzaten deze bede kwijt scheldt, voor het geval hij zijn proces over Althena zou verliezen.
Oorspr. ( Inv. no. 20.2 ). Met zegel des stad Woudrichem in groene was, geschonden.
(Reg.no. 96).
Maximiliaen en Marie, hertogin van Oistricke, etc., bekrachtigen de overeenkomst, aangegaan tussen Jacob, graaf van Hoirne, heer tot Altena en Cranendonck, enerzijds, en schepenen, gezworen raad en gemene ingezetenen van 's Hertogenbosch, anderzijds, waarin bepaald is, dat de ingezetenen van de stad en de meierij van Den Bosch, die de tol, welke door de heer van Altena wordt geheven, ontduiken, op verzoek van de rentmeester van Altena door het Bossche gerecht veroordeeld zullen worden tot betaling van het viervoud van het verschuldigde tolgeld en daarenboven in criminalibus vervolgd worden, alsof zij de hertogelijke tol hadden ontdoken.
a. Oorspr. ( Inv. no. 21 ). Met zegel en contrazegel der oorkonders in rode was.
b. Afschrift op papier (Inv.no. 21).
(Reg.no's 97, 106 en 121).
"Jacob, graaf van Hoerne, heer tot Althena, etc., komt met schepenen, gezworen raad en gemene poorteren van 's-Hertogenbosch overeen, dat alle schepen, die uitsluitend poortersgoed aan boord hebben, vrij de tol te Wourichem als vanouds hun zeilen zullen strijken, doch tegen betaling van een ""orkonds pynninck"" ongehinderd zullen mogen paaseren, en dat in plaats van het meer verschuldigde de stad 's-Hertogenbosch jaarlijks 35 Rijnse guldens aan de rentmeester van Althena zal betalen, welke overeenkomst zolang van kracht zal zijn, totdat de Keizer de som, waarvoor de voornoemde tol eertijds aan de heren van Althena is verpand, zal hebben afgelost."
"a. Afschrift op papier ( Inv. no. 22 ). Onder de brief staat: ""Franco de Langhel, notarius secretariusque opidi de Buscoducis quo ad copiam et concordat cum originali""."
b. Afschrift van voorgaande copie op papier (Inv.no. 22).
c. Afschrift op papier, gecollationneerd door Jan van Clootwiick, secretaris der stede en lande van Huesden d.d. 1553 Juli 3 (Inv.no. 22).
d. Afschrift op papier, gecollationneerd door W.J. Roggen, secretaris tot Ethen en Meuwen (Inv.no. 22).
Op hetzelfde stuk afschriften der brieven d.d. 1493 October 25 (zie no. 106) en 1510 October 4 (zie no. 121).
Jacob, graaf tot Huerne, heer tot Althena, Cortershem, Cranendonck, etc., oorkondt, dat Floris van Nispen Adaemszoon in tegenwoordigheid zijner mannen van leen hem de erfrente van 20 oude Franse schilden 's jaars, die voorzegde Floris uit 's graven revenuen van den lande van Anthena placht te beuren, heeft opgedragen ten behoeve van Lambrecht Millinck, die hij daarmede op gelijke voorwaarden heeft be leend.
Afschrift op papier, gecollationneerd door W.J. Roggen, secretaris tot Ethen en Meuwen ( Inv. no. 22 ).
Op hetzelfde stuk afschrift der brieven d.d. 1481 Oct. 31 (zie no. 97) en 1510 Oct. 4 (zie no. 121).
Jacob, de jonge graaf zo Huerne, heer zo Althenae, zo Corterschem, etc., verklaart de rentebrief van 35 Rijnse guldens 's jaars door de stad Shertogenbosch wegens de tolvrijdom van haar burgers te Woudrichem aan de heeren van Althenae verschuldigd, die zijn vader in 1492 voor 500 peters aan Daniell van Gherwen had verpand, te hebben ingelost, waartoe Lambrecht Millinck, heer tzo Vucht, hem de nodige gelden heeft voorgeschoten en hem bovendien nog 250 Rijnse guldens in gerede penningen verstrekt, zodat hij in totaal 700 Rijnse guldens schuldig is, weshalve hij gezegde rentebrief op zijn beurt aan Lambrecht Millinck verpand heeft, aan wie hij daarenboven een jaarlijkse rente van 35 Rijnse guldens te heffen uit zijn revenuen van den lande van Althenae, in erfkoop heeft verkocht, ingaande, wanneer, doordien de Keizer de tol te Wondrichem, die aan de heren van Althenae verpand is geworden, weder mocht inlossen, de door de stad Shertogenbosch verschuldigde rente zal komen te vervallen.
Afschrift op papier, gecollationneerd door W.J. Roggen, secretaris tot Ethen en Meuwen ( Inv. no. 22 ). Op hetzelfde stuk afschriften der brieven d.d. 1481 October 31 (zie regest no. 97) en 1493 October 25 (zie regest no. 106).
(Reg.no. 75).
Hierbij afschrift van een acte uit 1450 betreffende vrijdom voor die van Den Haag van de markttol te Gorinchem.
De stadhouder-generaal en andere van de Raad des hertogs van Bourgoingnen, uitspraak doende in een geschil tussen schout en schepenen van den Haghe en die van Gorinchem wegens een nieuwe markttol, die in laatstgenoemde plaats sedert een jaar of drie van de buren uit den Haghe in strijd met het hun door hertog Willem van Beieren in 1407 verleende privilegie wordt geheven, bepalen, dat die van den Haghe ten eeuwige dage van deze markttol vrij zullen zijn.
Afschrift op papier, gecollationneerd door N.N. Benninck ( Inv. no. 23 ).
Hierbij betoog van de oorspronkelijke onafhankelijkheid der heren van Altena van de graven van Holland.
Niet opvraagbaar.
(Reg.no. 73).
Korteweg p.249-251 nr. 293
Ghijsbert, heer van Hemert en Zegher van Wtwiick als gemachtigden van Jacob, heer van Horne, Cotersem en Montajis, enerzijds, en Dirck van de Merwede, ridder, heer van Ethen, Meuwen en Gravenmoer, Aernt van Wijck, heer van Hondzoirde en Nierkuyck, zomede burgemeesters en schepenen der stad Heusden, namens het dorp Genderen, anderzijds, sluiten een overeenkomst aangaande de dijkages, welke gemeld dorp te Andel in den lande van Altena bezit.
Afschrift op papier ( Inv. no. 26 ).
De jaartallen geven het tijdperk van het bezit der heerlijkheid aan.
(Reg.no. 1).
Dirk van Altena en Jan van Husden sluiten een zoen, waarbij zij elkander wederkerig hulp en bijstand beloven.
"Oorspr. ( Inv. no. 27 ). Chirograaf. Met zegel van de abt van Bern in witte was, geschonden; 2 zegels verloren."
Afgedrukt in O.B.I, no. 228.
(Reg.no. 5).
Dirk, heer van Altena verzoent zich met zijn ministerialen Nicolaas de Ema en diens zoon Henricus op voorwaarde, dat hij zich in eeuwige dienstbaarheid aan hem onderwerpen, zullende bij niet naleving dezer voorwaarde heer Wilhelmus de Strina, Giselbertus de Ema, Sygerus de Almesvothe en Bodynus de Dussene in Wodrinhem rijden, en evenzo Rudolfus, zoon van wijlen Godfridus, graaf van Werkendamme en Renerus Kurthals de Wodrinchem in Durdrech, en aldaar drie maanden verblijven, na verloop van welke tijd de voornoemde gijzelaars gehouden zullen zijn om Nicolaus en Henricus de Ema opnieuw voor Dirk van Altena in Wodrinhem te doen verschijnen.
Oorspr. ( Inv. no. 28 ). Met zegels van Dirk van Altena en Wilhelmus de Strina in witte was, beide geschonden.
Afgedrukt in O.B. I, no. 381.
(Reg.no's 11 en 13).
Kortwep p.27-31 nr. 27; p.33-38 nr. 46
Willem, graaf van Henegouwen, van Hollant, etc. geeft als arbiter een voorlopige uitsprask inzake de twisten, sedert 1304 gerezen tussen Gerrit, heer van Horne en Altena, enerzijds, en Jan, heer van Arkele, Vastraed van Ghiesen en diens oom Vastraed, anderzijds.
Oorspr. ( Inv. no. 29.1 ). Het zegel van de oorkonder verloren.
Willem, graaf van Henegouwen, van Hollant, etc., nader uitspraak doende inzake de twisten tussen Gherard, heer van Horne en Altena, en Jan, heer van Arkele, en hun wederzijdse helpers en magen, bepaalt ondermeer, dat de heer van Arkele en zijn helpers 2000 ponden zwarte tornoys zullen betalen als schadevergoeding aan de lieden van Woudrichem en die uit den lande van Altena, en dat de heer van Horne op nader vast te stellen wijze de verwoesting van het huis te Ghiesen zal goedmaken.
Oorspr. ( Inv. no. 29.2 ). Met zegel van de oorkonder in bruine was.
(Reg.no. 12).
Korteweg p. 26 nr. 42
Jan, heer van Kuye, Willem, heer van Boecstele en Bernaert, pastoor van Vueren verklaren, dat heer Arnout van Ghiesene, heer Vastraeds' zoon, het huis te Ghiesene in hun tegenwoordigheid op het kerkhof te Risewije te leen heeft ontvangen van wijlen Willem, heer van Horne, vader van hem, die thans heer van Horne is.
Oorspr. ( Inv. no. 30 ). Met ruiterzegel en contrazegel van Jan van Kuyc in bruine was. 2 zegels verloren.
Jan van Risewijc, ridder, Aert van Wtwijc, Henric van Emmekoven, Diederic de Borchgrave, Ghisebrecht van den Zande en Diederic van Anle, knapen, oorkonden, dat Vastraet, heer Aernoudszoon van Ghiesene uit vrije wil de gerechten van Ghiesene en van Anle heeft overgedragen aan Gheraerd, heer van Horne, Altena en Perweis, hetgeen door gemelde Vastraet uitdrukkelijk wordt bevestigd.
Oorspr. ( Inv. no. 30 ). Met zegels ven Jan van Risewijc, Aert van Wtwijc, Henricus van Emmechoven en Diederic de Borchgrave (Castelanus) in gele was, en die van Gisbert van den Zande, Gheraerd van Horne en Vastraet van Ghiesene in bruine was.
(Reg.no. 18).
Willem, graaf van Henegouwen, van Hollant, etc., belooft Gheraert, heer van Horne en Houttena schadeloos te stellen voor alle kosten an schaden, voortspruitende uit de borgtocht, door de heer van Horne te zijnen behoeve aangegaan tegenover heer Florens Baertout wegens de aankoop der stad an vrijheid ven Mechelen.
Oorspr. ( Inv. no. 31 ). Met ruiterzegel en contrazegel van de oorkonder in groene was, geschonden.
Afgedrukt in Van Mieris II, p. 151 en Rutkens I, p, 149-150.
(Reg.no. 21).
Korteweg p 51 nr. 62
Jan, heer Tan Arkel verklaart namens zijn broeder Clase en diens huisvrouw Lisebette Heinricsdochter van Emmekoven, dat de heer van Hoerne of zijn erven het gerecht van Emmekoven en Uterspijc tegen een redelijke prijs kunnen afkopen.
Oorspr. ( Inv. no. 32 ). Met zegel van de oorkonder in groene was.
(Reg.no. 26).
Willem, graaf van Henegouwen, van Holland, etc., oorkondt, dat heer Willaem van Hoirne, heer van Outena, Willem Fienzoon van Almsvoete, die hij had verhannen wegens moord en diefstal, uitgeleverd heeft, en verklaart zich te gelegenertijd tot gelijke wederdienst bereid.
Oorspr. ( Inv. no. 33 ). Met zegel van de oorkonder in groene was.
Afgedrukt bij Van Mieris II, p. 484.
(Reg.no. 30).
Korteweg p.77-78 nr. 101
Lodewijk, Rooms Keizer, beleent Dirk van Hurne als wettige voogd van Willem van Hurne, minderjarige broeder en erfgenaam van Gerard van Hurne, met het slot Altena en deszelfs onderhorigheden, welke Gerard van Hurne van de graaf van Holland in leen hield, zullende Dirk van Hurne aan Dirk, graaf van Cleve in 's Keizers naam hulde en manschap moeten bewijzen.
Oorspr. ( Inv. no. 34 ). Met troonzegel en contrazegel van de oorkonder in gele was.
(Reg. no. 31).
Korteweg p.79-80 nr. 104
Willem, hertog van Beyeren, graaf van Hollant, etc., verklaart met toestemming van zijn gemene raad en van de steden Dordrecht, Delf, Leyden, Haerlem en Aemstardam Willem, heer van Hoerne en Altena beleend te hebben met de heerlijkheid Altena op dezelfde voorwaarden, als waarop diens ouders die van 's graven voorzaten plachten te houden.
Oorspr. ( Inv. no. 35 ). Met de resten van het zegel van de oorkonder in bruine was.
(Reg.no. 33).
Korteweg p.94-95 nr. 113
Willem, hertog van Beyeren, graaf van Holland, etc., beleent jonkheer Dirc Loef van Hoerne met de heerlijkheid Altena op dezelfde voorwaarden, als waarop diens ouders die van de graven van Holland plachten te houden.
Oorspr. ( Inv. no. 36 ). Met zegel van de oorkonder in bruine was.
Afschrift in no. 68 van de inventaris, fol. 171vo.
(Reg.no. 25 en 41).
Korteweg p.110-113 nr. 134
Lodewijk, Rooms Koning, verpand de markttol te Woudrichem aan heer Gerard van Hoerne, Altena en Peruweys voor 20.000 ponden tornoys.
a. Copia copiae op papier ( Inv. no. 37 ).
b. Translaat op papier (Inv.no. 37).
c. Ander afschrift op papier (Inv.no. 10). Op hetzelfde stuk afschriften der brieven d.d. 1334 Novenber 4 (zie no. 29) en 1383 Mei 26 (zie no. 52).
Aelbrecht van Beyeren, ruwaard van Hollant etc., en Mergriete, hertogin van Beyeren, nader uitspraak doende inzake de punten, waarvan zij Dirck Loef van Huerne hadden beschuldigd, bevelen ondermeer, dat heer Dirck zal bekennen, ten onrechte een nieuwe tol te Woudrichem gelegd te hebben en hiervan bij open brief afstand te doen, zullende hij echter de wettige markttol, die daar van oudsher bestaat, mogen behouden, zomede het genot der renten en inkomsten uit de heerlijkheid Altena, welke door hertog Aelbrecht verbeurd is verklaard, met dien verstande, dat laatstgenoemde ambtslieden zal aanstellen, die de heerlijheid zullen besturen en aan heer Dirck datgene uitkeren, wat boven hun wedden, en hetgeen deze rechtens schuldig is, overblijft.
Afschrift op papier, gecollationneerd door N.N. van de Ketel. ( Inv. no. 37 ).
(Reg.no. 42).
Korteweg p.118 nr. 138
Dyric Loef van Hoerne, heer van Heerstal en Monkoernet, verklaart zich met zijn neef Willam, heer van Hoerne en Altena aldus te hebben verstaan, dat deze de heerlijkheden Hoerne en Altena zal bezitten overeenkomstig de brief, die door hun magen Johan van Arkel, bisschop te Ludic en graaf van Loen, Dyric van Hoerne, heer van Perweys en Duffle, Johan van Polanen, heer van der Lecke en Breda, zomede Johan, heer van Petershem bezegeld is, en verzoekt hertog Aelbrecht van Beyeren, ruwaart van Hollant, etc., om zijn voornoemde neef Willam met Altena te belenen.
Oorspr. ( Inv. no. 38 ). Met zegel van de oorkonder in groene was.
Vervallen. Overbrenging onbekend.
(Reg.no. 51 en 53).
Voormalig inventarisnummer 39.
Willem, heer van Huerne en Althena, verklaart 1500 oude schilden van Claes van Zevender geleend te hebben, en belooft hem en zijn nakomelingen, zolang deze schuld niet is afgelost, niet te ontzetten uit de ambten, die hij thans bekleedt, zijnde de kastelenij van het huis Althena, het baljuwschap, rentmeesterschap, dijkgraafschap en markttolgaarderschap van den lande van Althena benevens het rentmeesterschap van Moniclant, welke belofte door Albrecht van Beyeren bekrachtigd wordt.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1384 Mei 22 (zie regest no. 53).
Afgedrukt bij Van Mieris III, p. 391.
Deken en kapittel der hellige Martini en Vincentii-kerk te Ghorinchem geven vidimus van de brief d.d. 1382 November 8 (zie no. 51).
Oorspr. ( Inv. no. 39 ). Het zegel van het kapittel verloren.
(Reg.no. 62).
"Jacoba, hertogin in Beyeren, gravin van Hollant, etc., beleent Willem, heer tot Huerne en tot Kurterssem met het land van Althena, benevens de hoge en lage heerlijkheid, de stad woudrichem en het slot Althena op dezelfde voorwaarden, als waarop zijn voorvaderen die van de hare plachten te houden, doch daarenboven op voorwaarde, dat alle brieven en giften, welke haar vader aan derden verleend mocht hebben, van kracht zullen blijven en dat de stad en het slot voornoemd evenals andere stolen, door heer Willem of zijn nazaten aldaar te stichten, ten alle tijde voor haar en haar nakomelingen ""open"" zullen zijn."
Oorspr. ( Inv. no. 40 ). Met zegel der gravin en contrazegel van Helmich van Dornic in rode was.
Afschrift in no. 68, fol. 171vo-172.
(Reg.no. 65).
Jacob, hertogin in Beyeren, gravin van Hollant, etc., verzoekt de graaf van Muerss om de vrouwe van Heemskerck de behulpzame hand te bieden tot het rustig genot ener waard, door haar gekocht in den lande van Altena, en haar een schriftelijk vrijgeleide voor lijf en goed, geldig gedurende 10 jaren of langer, te geven.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 41 ). Met handtekening van Jan van Goch, secretaris der gravin.
Voor de afleiding van het jaartal zie no. 74.
(Reg.no. 74).
Korteweg rep nr. 296
Op een aangehecht papieren strookje staat te lezen: "in extractis commissariorum est infeudatio comitis de Morss de dato M.CCCC.XXXVI"
Phillips, hertog van Bourgondië, palatijn van Hollant, etc., oorkondt, dat hij omtrent zeven jaar geleden te Coelen Jacob, heer van Huerne en Althena ondermeer beleend had met de heerlijkheid Althena, behoudens nadere bevestiging door leenmannen van Holland, voor wie Jacob van Huerne heden verschenen is, en de heerlijkheid Althena met de stad Woudrichem, etc. op dezelfde voorwaarden ten leen heeft ontvangen, als waarop zijn vader deze van de grafelijkheid placht te houden.
Oorspr. ( Inv. no. 42 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder in rode was.
"Op een aangehecht papieren strookje staat te lezen: ""in extractis commissariorum est infeudatio comitis de Morss de dato M.CCCC.XXXVI""."
Afschrift van de brief in no. 68, fol. 172-173. Van de inventaris
(Reg.no. 82 en 87).
Korteweg rep 311
Burgemeesters, schepenen en raad van Woudrichem geven vidimus van de brief d.d. 1460 October 23 (zie no. 82).
Oorspr. ( Inv. no. 43.1 ). Met zegel der stad Woudrichem in groene was.
Phillips, hertog van Boergoengnen, graaf van Hollant, etc., vergunt Jacob, graaf van Hoirne en heer van Altenae om een gedeelte der stadsmuren van Woudrichem, aangelegd ten, tijde, dat hertog Albrecht en Willem, graaf van Hollant, het land en de heerlijkheid van Altena in bezit hadden genomen, af te breken en door vounhuizen te vervangen op voorwaarde, dat Woudrichem voor hem en zijn nakomelingen steeds een open stad zal blijven.
a. Oorspr. ( Inv. no. 43.2 ). Met zegel van de oorkonder in rode was, geschonden.
b. Gevidimeerd in de brief d.d. 1466 December 12 (zie no.87)
(Reg.no. 83-86).
Dirck van Lyesvelt, enerzijds, en Dirck Claeszoon als gemachtigde van de graaf van Huerne en van schepenen van den lande van Altena, benevens Ghijsbrecht Quekel, anderzijds, sluiten ten overstaan van Apollonius Craye, Keizerlijk notaris, een overeenkomst, volgens welke zij hun geschil over de kosten van een voor de Grote Raad van de hertog van Burgundië gevoerd proces over 3 ½ morgen land, gelegen in den ambachte van Sleewijck, zullen onderwerpen aan de uitspraak van een scheidsgerecht, te vormen van de zijde van Dirck Claeszoon en Ghijsbrecht Quekel door Gerijt, heer van Assendelff, raad en Adam van Cleve, secretaris van de hertog, en van de zijde van Dirck van Lyesvelt door Mr. Heinrick van der Mye, doctor to de beide rechten en Jan Claeszoon, apothecaris op die Plaetse in dan Hage, eventueel met Pieter Rijck, licenciaat in de rechten en pastoor aldaar, als opperscheidsman.
a. Oorspr. ( Inv. no. 44 ). Met getekend zegel van de notaris.
b. Translaat in het Frans op papier (Inv.no. 44).
Dirck van Lyesvelt, enerzijds, en Dirck Claeszoon en Ghijsbert Quekel, anderzijds, herroepen ten ovetstaan van Apollonius Craye, Keizerlijk notaris, de door hen aan hun respectievelijke procureurs bij de Grote Raad van de hertog van Burgandie verleende volmachten.
Oorspr. ( Inv. no. 44 ). Met getekend zegel van de notaris.
Gerard van Assendelff, Henrick van der Mye, Adam van Cleve en Johan Claeszoon als scheidsmannen uitspraak doende inzake het gaschil tussen Dirck van Lyesvelt, enerzljds, en de graaf van Heurne, schepenen van den lande van Altena en Ghijsbrecht Quekel, anderzijds, veroordelen laatstgenoemde om aan Dirck van Lyesvelt 17 ponden 6 groten Vlaams te betalen, doch verwijzen Dirck van Lyesvelt voor wat betreft zijn vordering tot schadeloosstelling wegens het onrechtmatig bezit, dat Ghijsbrecht Quekel drie jaar lang heeft gehad van de 3 ½ morgen land, waarover de rechtsstrijd liep, naar de gewone rechter.
Frans translaat op papier ( Inv. no. 44 ). Gehecht aan de brief z.d. (zie no. 86).
(Reg.no. 90).
Korteweg p.300 nr. 328 (rep)
(Reg.no. 91).
Ontbreekt.
Kaerel (hertog van Bourgondië) oorkondt, dat Jacob, graaf tot Hoirne hem de heerlijkheid Altena en de stad Woudrichem heeft opgedragen ten behoeve van zijn oudste zoon Jacob, die hij daarmede heeft beleend op dezelfde voorwaarden, als waarop deszelfs vader die van de grafelijkheid placht te houden.
Afschrift op perkament, gecollationneerd door Van Buschhuysen ( Inv. no. 46 ).
Lodewijc van Brugge, graaf van Winchester, heer van den Gruythuyse, prins van Stecnhuyse, stadhouder-generaal van Hollant, Zeelant en Vrieslant, verklaart, dat Jacob, graaf van Huerne, heer van Altena, de losrentebrief van 25 ponden Vlaams 's jaars, gevestigd op zeker goed, door hem van de heren van Oud-Munster te Utrecht in erfpacht gehouden, die hij aan heer Lodewijk had verkocht, vóór de termijn van aflossing door Henric Loyenzoon, rentmeester van den lande van A1tena, heeft deen lossen.
Oorspr. ( Inv. no. 46 ). Met zegel van de oorkonder in rode was.
(Reg.no. 95).
Korteweg p.399-400 nr. 338
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Frederick, zoon tot Heurne, heer tot Montengys, etc., ridder, ten behoeve van zijn broeder Jacob, graaf tot Huerne, heer tot Althena, Corterschem, Cranendonck, etc., afstand heeft gedaan van alle roerende en onroerende goederen, welke hij bij de dood zijner moeder Johanna, gravin tot Huerne, vrouwe tot Althena, etc., geërfd had, zomede van die, welke hij bij het overlijden van zijn vader, thans verblijf houdende in het Observantenklooster der Franciscanen, zal erven, voor zover deze binnen de vrijheid van Woudrichem en in lande van Althena gelegan zijn.
Oorspr. ( Inv. no. 47 ). Met zegels van Lambert van Huerne en
Adriaen Aert Colenzoon in groene was.
(Reg.no. 98 en 101).
Jacob, graaf tzo Hornes, heer tzo Altenae, etc., verleent zijn dienaar en onderzaat Claes van Cranenborch terzake van de borgtocht, door deze ten behoeve van de graaf tegenover Lambrecht Millinck en anderen aangegaan, tiend, bede- en schatvrijdom van alzulke morgentalen, als Claes voornoemd van zijn vader, heer Hendrick van Cronenborch, ridder, geërfd heeft, benevens het recht omt over zijn goederen vrij te beschikken, zomede andere rechten, en begiftigt hem voorts met de accijns op het bier te Vuytwijck, een en ander op voorwaarde, dat hij desgewenst 's graven livrei zal dragen.
Afschrift op papier, gecollationneerd door Splinter van Voern, openbaar notaris bij den Hove van Holland. ( Inv. no. 48 ).
Jacob, graaf zo Hoerne, heer zo Altenae, Corterssem, Cranendonck, etc., bekent, dat Claes van Cronenborch, voor hem borg zijnde, tegenover Lambrecht Millanck en anderen, 200 gouden leeuwen heeft betaald, en staat hem daarvoor de helft van alle in het dorp Almkerck vervallen breuken af voor zo lange tijd, totdat hij of zijn erfgenamen genoemd bedrag zullen hebben terugbetaald, terwijl hij hem voorts de vrijdom der morgentalen, die hij hem in de brief d.d. 1484 Augustus 25 (zie no. 98) heeft verleend, bevestigt.
Afschrift op papier, gecollationneerd door Splinter van Voern, openbaar notaris bij den Hove van Holland. ( Inv. no. 48 ).
(Reg.no. 93, 94 en 137).
Korteweg nr. 347 (rep)
Leenmannen van Hollant oorkonden, dat Jacob, graaf van Hoerne, heer van Althena ingevolge de huwelijksvoorwaarden, door hem met jonkvrouwe Johanna, enige dochter van Lodewijck, graaf van Winchester, heer van den Gruythuyse, prins van Steenhuyse aangegaan, van heer Lodewijck 12.000 Rijnse gulden, in gerede penningen heeft ontvangen, waartegenover hij aan Johanna van den Gruythuyse en haar erfgenamen een rente van 600 Rijnse guldens 's jaars uit zijn revenuen van den lande van Althena toezegt, uit te keren op zodanige wijze, als bij huwelijksvoorwaarden is. bepaald, welke jaarrente zal kunnen worden afgelost met de genoemde som van 12.000 Rijnse guldens, terwijl de graaf van Hoerne daarenboven aan zijn bruid nog een lijfrente van 200 Rijnse guldens 's jaars uit gemelde revenuen toekent.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1522 Januari 9 (zie regest no. 137).
Karel (Hertog van Bourgondië) bevestigt de door Jacob, graaf van Hoirne aan zijn bruid Johanna van den Gruythuyse gedane giften, vermeld in de brief d.d. 1477 Januari 18 (zie no. 93).
Gevidimeerd in de brief d.d. 1522 Januari 9 (zie regest no. 137).
Het Hof van Holland geeft vidimus van de brieven d.d. 1477 Januari 8 (zie no. 93) en 1477 Januari 22 (zie no. 94).
"Oorspr. ( Inv. no. 49 ). Met zegel van ""justitie"" van den Hove in rode was."
(Reg.no. 100).
Maximiliaen en Phillips, hertogen van Oostenrijk, graven van Hollant, etc., oorkonden, dat Jacob, graaf tot Horne, heer tot Altena etc., krachtens huwelijksvoorwaarden verplicht zijnde om aan zijn echtgenote Johanne van den Gruythuyze jaarlijks 1200 Rijnse guldens uit ztjn goederen uit te keren, doch ingevolge de door hem aan zijn broeder, de bisschop van Luydic, in de oorlog verleende hulp met aanzienlijke schulden belast zijnde, en begerende, dat zijn vrouw zich zelve en hun drie kinderen behoorlijk zal kunnen onderhouden, aan de stadhouder-generaal en de leenmannen van Hollant de heerlijkheid Altena heeft ogedragen ten behoeve van Johanne van den Gruythuyse voornoemd, welke vervolgens daarmede beleend is geworden.
Oorspr. ( Inv. no. 50 ). Met zegel der oorkonders in rode was.
(Reg.no. 107).
Korteweg p.420 nr. 354 (rep)
Everart van der Marcke, heer van Aerberch, Mirwar en Nieuwenberch, erfvoogd van Hespengouwe en van Sint Hubrecht in de Ardenn, benevens Everart, zijn oudste zoon, burggraaf van Bruessel, en Robrecht, zijn jongste zoon, verbinden zich naar aanleiding van het aanstaande huwelijk tussen Everart, oudste zoon tot Aerberch en jonkvrouwe Margriete van Huerne, dochter van de graaf van Huerne en van vrouwe Johanne van den Gruuethuse, gravin van Huerne, om laatstgenoemde, die tengevolge van kwaadwillige inblazingen door haar echtgenoot van haar heerlijkheden Altena en Monckenland is verjaagd, met behulp hunner vrienden, magen en helpers weder in het bezit dezer heerlijkheden te stellen en degenen, die de graaf van Huerne opgestookt hebben, te bestraffen, verbindende Everart junior zich om dit alles te volvoeren vóór aleer hij zijn rechten als echtgenoot op haar dochter en op de goederen, door deze ten huwelijk medegebracht, zal doen gelden.
Oorspr. ( Inv. no. 51 ). Met zegels van Everart van der Marcke senior en junior in rode was, dat van laatstgenoemde zwaar geschonden.
(Reg.no. 113).
Korteweg rep. nr. 364
Leenmannen van Hollant oorkonden, dat Jacob, graaf tot Hoerne, heer tot Althena, etc., ingevolge de overeenkomst, de le September 1504 aangegaan tussen jonkheer Jacob, de jonge graaf tot Hoerne, enerzijds, en Evereerd van der Marck, heer tot Arenborch etc., anderzijds, het land van Altena met al zjn toebehoren aan Phillips, aartshertog van Oistrijck, etc., heeft opgedragen ten behoeve van zijn zoon, de jonge graaf tot Hoerne, die daarmede door de aartshertog beleend is gewerden.
Oorspr. ( Inv. no. 52 ). Met handtekening van N. Haneton.
(Reg.no. 114).
Leenmannen van Hollandt oorkonden, dat Aert Spierinck van Weell, drossaard van den lande van Althenae, de overdracht der heerlijkheden en lande van Althenae, benevens de stad Woudrichem, welke hem door Jacob, de jonge graaf tot Huern, heer tot Althenae, Cortersschem, etc., op heden is gedaan, te goeder trouw ten behoeve van Margriete van Croeye, gravin tot Huern, etc., heeft aanvaard.
Oorspr. ( Inv. no. 53 ). Met zegel van Adriaen Lyoniszoon in groene was, dat van Mr. Andries van Haghen en Jan van Clootwijck verloren.
Het Leenhof van Hollant, uitspraak doende in het geschil tussen Johan, graaf tzo Hoerne, eiser en impetrant van request-civiel, en de procureur-generaal van het Leenhof, verweerder, betreffende de opvolging in de heerlijkheid Althena, welke de Keizer na het kinderloos overlijden van eiser's broeder Jacob van Hoerne als een aan hem gedevolveerd recht of kwaad leen had doen sequestreren, waartegen eiser was opgekomen, voorgevende, dat zijn voorzaten de heerlijkheid van oudsher hadden bezeten als een Cleefs leen, verervende op alle mannelijke descendenten van de eerste stam, die daarmede beleend was geworden, wijst het request-civiel af, doch veroordeelt verweerder om eiser in het techtmatig bezit der heerlijkheid Altena met de stad Woudrichem te stellen.
Oorspr. ( Inv. no. 53 ). Met zegel en contrazegel van den Leenhove in rode was.
(Reg.no. 115).
Leenmannen van Hollandt oorkonden, dat Jacob, de jonge graaf tot Huern, heer tot Althenae, Cortersschem, etc., in verband met zijn reis naar Spaengen, aan zijn echtgenote Magriet van Croey, gravin van Heurn, etc., zijn heerlijkheden en lande van Althena, benevens de stad Woudrichem heeft verlijftocht.
Oorspr. ( Inv. no. 54 ). Met zegels van Jan van Clootwijck Reynnertszoon en Adriaen Lyoniszoon in groene was, het zegel van Mr. Andries van Haghen verloren.
(Reg.no. 119).
"Karel, aartshertog van Oistenrijck, etc., beleent Jacob, de jonge graaf van Hoirn, ridder van het Gulden Vlies, met de heerlijkheid Althenae en al hetgeen er toe behoort, overeenkomstig de brieven van "" relievemente"", hem verleend wegens verzuim van hulde en manschap na de resignatie, op 19 September 1504 door zijn vader Jacob, graaf van Hoi rne te zijnen behoeve gedaan."
Oorspr. ( Inv. no. 55 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder in rode was.
(Reg.no. 120).
Jacob, de jonge graaf tot Hoerne, en Margariete van Croy, echtelieden, komen met Everard, graaf van der Marck en tot Arenborch, etc., en Margarete, zwager en zuster van Jacob voornoemd, overeen, om de clausule in de huwelijksvoorwaarden, ten behoeve der beide laatsten door Jacob, graaf to Hoerne, hun wederzijdse vader en schoonvader gemaakt, volgens de welke eerstgenoemd echtpaar verplicht is, om desgemaand aan het laatstgenoemd echtpaar 7000 guldens, onder verband der heerlijkheid Altena, uit te keren, aldus te wijzigen, dat bij wijze van afbetaling der gezegde 7000 guldens, welke Everard van der Marck en zijn echtgenote aannemen te beleggen ten voordele van het huis Hoerne en daaraan blijvend te verbinden, Jacob, de jonge graaf tot Hoerne en Margariete van Croy, en derzelver nakomelingen hun een jaarlijkse rente van 300 guldens, gevestigd op de Altenase goederen, zullen uitkeren, waartoe Everard van der Marck en Margarete van van Hoerne alle vorige overeenkomsten, betreffende deze huwelijksvoorwaarden aangegaan, herroepen.
Oorspr. ( Inv. no. 56 ). Met zegels van Jacob van Hoerne en Everard van der Marck in rode was benevens de handtekeningen der vier contractanten, benevens die van Johan van Hoerne, proost en kanunnik, Mr Johan Ferret, kanunnik en koster te Luydick, Gerart Vyzon, burgemeester te Luydick, Godert van Drakenvelt, heer tzo Goer, Daniel van Nuenhem, Willem van Hoerne, Zeegher van Weyborch, Peter van Stralen, Willem van Oeverheyt en Willem Stockxen als getuigen.
(Reg.no. 138).
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Jacob van Heell de graaf ven Hoern, etc., 600 Rijnse guldens geleend heeft tegen een losrente van 36 Rijnse guldens 's jaars.
Oorspr. ( Inv. no. 57 ). Met zegels van Willem van Riebeeck en Jan van Rijswijck in groene was.
(Reg.no. 145).
Korteweg p.446-448 nr. 379 analyse
(Reg.no. 135 en 136).
Maximiliaen van Horne, ridder van het Gulden Vlies, raad en kamerheer des Keizers, heer van Gaesbeek, Hondschoote, Heeze en Leende en van Braine-le-Château, vrijgraaf der stad en heerlijkheid St. Winoxbergen, verleent procuratie op Mr. Josse Amzoon van Delft, lieenciaat in de rechten, en advocaat bij het Parlement van Parijs, in een proces tegen Philips van Montmorency.
Oorspr. ( Inv. no. 59.2 ). Met zegel van de oorkonder in rode was. Met transfix d.d. 1520 December 24 (zie no. 136).
Schepenen van Hal bevestigen de inhoud van de brief d.d. 1520 December 24, waardoor deze gestoken is (zie no. 135).
Oorspr. ( Inv. no. 59.1 ). Met zegel der stad Hal in groene was.
(Reg.no. 149).
Stadhouder en leenmannen van Hollant, voor wie Johan Schellaert, rentmeester van den lande van Althena, namens den heer van Monmorency, graaf van Hoerne, gekomen is met het verzoek om laatstgenoemde met de stad Woudrichem benevens het slot en het land van Althena te belenen op dezelfde voorwaarden, als waarop wijlen graaf Jan van Huerne deze leengoederen bij octrooi van de Keizer zou hebben verworven, stellen de leenverheffing uit tot de tijd, dat 's graven rentmeester hem het gemelde octrooi zal hebben getoond.
Oorspr. ( Inv. no. 60 ). Met handtekening van C. Barthout.
(Reg.no. 148 en 151).
"Johan, graaf tot Hoirne benoemt zijn stiefzoon Philips van Montmorenty tot universeel erfgenaam, latende aan Anna van Egmont, zijn echtgenote, het volledig vruchtgebruik zijner goederen, onder de ver plichting om, indien het voorgenomen huwelijk tussen haar zoon Philips van Montmorenty voornoemd en Walborch dochter van Wilhelm, graaf tot Nuevardt, tot stand komt, dit echtpaar bij zich in huis te nemen, of wel aan hen een jaargeld van 3000 Brabantse guldens uit te keren, en wijst voor het geval, dat meergenoemde stiefzoon zonder wettige nakomelingschap mocht komen te sterven, diens broeder Floris van Montmorency als erfopvolger aan, met de bepaling, dat, bijaldien laatstgenoemde kinderloos overlijdt, de door Johan van Hoirne na te laten goederen zullen vallen onder de huwelijksvoorwaarden van Philips van Montmorenty en Walborch van Nuevardt, een en ander behoudens het vruchtgebruik van Anna van Egmont. Voorts vermaakt de testator ondermeer legaten aan Willem, graaf tot Nuevardt en Walborch van Nuevardt, aan Margriete , zijn natuurlijke dochter, ""possessyt"" in het klooster der Hasseltse zusters te Luik, aan Johan, zijn bastaardzoon, en benoemt tot executeurs van zijn uiterste wil: Cornelis van Bergen, bisschop te Luydich, hertog van Bullioen, grave tot Loen, etc., Anna van Egmont voornoemd, Willem, graaf tot Nuevaert voornoemd, Johan de Waes, drossaard van Horn,en Willem van Edingen, rentmeester van Weerdt."
a. Geïnsereerd in de brief d.d. 1541 December 20 (zie no. 151).
b. Geinsereerd in de brief d.d. 1574 Maart 5 (zie no.176).
Philippus van Momorenzy, graaf van Hoorn, en Anna van Egmont, weduwe van Johan, graaf van Hoorn, verlenen ten overstaan van Egidius Mattei, keizerlijk apostolisch notaris te Luik, procuratie aan Johannes Salmon, Mr. Petrus Bosset, Johannes Fabri en Joachim Brigade om te procederen tot het verkrijgen van approbatie en publicatie van het testament van Johan, graaf van Hoorn voornoemd.
Geïnsereerd in de brief d.d. 1541 December 20 (zie regest no. 151).
De officiaal van Luik approbeert en publiceert ten verzoeke van Anna van Egmont, gravin-weduwe van Horn en Philippus de Momorenzy het testament van Johan, graaf van Horn (zie no. 148), na de echtheid daarvan door getuigen te hebben doen bevestigen en na behoorlijke oproeping van alle degenen, die het zouden wensen te betwisten.
Afschrift op papier, gecollationneerd door W. Sluysken, griffier bij het Hof van Gelderlant. ( Inv. no. 61 ).
(Reg.no. 165).
Philips, Koning van Castille, etc., verklaart Philips van Montmorency, graaf van Horne, ridder van het Gulden Vlies, stadhouder en kapitein-generaal van het hertogdom Gelre en het graafschap Zutphen te benoemen tot admiraal ter zee.
Oorspr. ( Inv. no. 62 ). Met troonzegel en contrazegel van de oorkonder in rode was.
Latere aanwinst, herkomst onbekend. Was foutief gedateert (1559 mei 13)
(Reg.no. 169).
Philips, Koning van Castille, etc., bevestigt Philips van Montmorency, graaf tho Horne, zijn camerling, ridder in de orde van het Gulden Vlies, admiraal der Nederlanden, kapitein der archieren van zijn lijfwacht en stadhouder van het vorstendom Gelre en het graafschap Zutphen, in het ambt van jagermeester van de Veluwe.
Oorspr. ( Inv. no. 63 ). Met troonzegel en contrazegel van de oorkonder in rode was.
In dorso etiket "Gemeentearchief Schiedam, Charters Mathenesse, nr. 86."
(Reg.no. 174 en 175).
Harman, graaf zu Nyvenaer en Morss, heer zu Bodtbur en Rodemach, erfhofmeester van het aartsbisdom Collen, en Rooms Koninklijke Raad, machtigt Friederich Boeymer, der rechten doctor, om de heerlijkheid. Althenae, welke krachtens het, testament van Johan, graaf van Horn ingevolge het overlijden van Philips en Floris van Montmorancy aan hem is vervallen, in leen te ontvangen en te verheergewaden.
a. Geïnsereerd in de brief d.d. 1571 Maart 1 (zie no. 175).
b. Afschriften op papier (Inv.no. 64).
Stadhouder en leenmannen van Hollant weigeren Frederik van Boyemer, doctor in de rechten, als gemachtigde van Harman, graaf zu Nyvenaer, etc., te belenen met het land en da hoge en lage heerlijkheid van Althenae, benevens de stad Woudrichem en het slot Althenae, op grond van het feit, dat de Koning deze heeft doen confisqueren en in handen van zijn stadhouder doen stellen.
Oorspr. ( Inv. no. 64 ). Met handtekening van de griffier der lenen C. Oem.
(Reg.no's 147, 148, 159, 173, 176 en 177).
Karel, Romischer Keizer, etc., gezeten in zijn Raad, verleent Jan, graaf van Hoerne octrooi om over al zijn goederen, heerlijkheden, etc., die hij van de Keizer of diens vazallen houdt, bij uiterste wil te beschikken.
Geïnsereerd in de brief d.d. 1574 Maart 24 (zie regest no. 177).
"Philips van Montmorency, graaf toe Hoern, heer toe Altena, vrijheer tot Neivelle, en Walburg, dochter van Wilhelm. graaf toe Nuenar, komen als aanstaande echtgenoten overeen, dat Philips zijnerzijds al zijn patrimoniële goederen hem door de dood van zijn vader aanbestorven, zomede die, welke hij na het overlijden zijner grootmoeder Maria van Horne of anderszins mocht erven, met inbegrip van het graafschap Horne en de heerlijkheden Weerdt, Altena, Corterseum, Bucholt en Bruegell zal inbrengen, en dat Walburg harerzijds de lijfrente van 500 Carolus guldens haar door Johan van Hoerne zaliger gelegateerd, inbrengen zal; voorts, dat Walburg, ingeval Philips vóór haar komt te sterven, een lijftocht van 2000 guldens 's jaars zal genieten behalve de reeds genoemde 500 Carolus guldens en bovendien nog een rente van 500 guldens 's jaars, die haar door Anna van Egmondt, Philips moeder, uit goede vriendschap wordt geschonken, een en ander onder bepaling, dat, indien zowel Philips als zijn broeder Floris van Montmorency zonder nakomelingschap mochten komen te sterven, het graafschap Hoern, de heerlijkheid Weerdt en de dorpen Bouckholt en Bruegell aan den huize Nuenar zullen vervallen."
Geïnsereerd in de brief d.d. 1574 Maart 5 (zie regest no. 176).
Philips van Montmorancy, graaf van Hoern, vrijheer zu Nevell, heer zu Weerdt, Althenae, Corterssum, Bucholt en Bruegell, ridder van het Gulden Vlies en admiraal der Nederlanden, legt aan zijn erfgenamen de verplichting op om de 6000 Brabantse guldens welke deels voor zijn stiefvader Johan van Huerne, deels door zijn moeder Anna van Egmondt en deels bij zeker testament door hem zelve aan zijn echtgenote Walburg van Nuenar, gravin zu Hoerne, zijn vermaakt, uit te keren uit de revenuen der heerlijkheid Althenae en vermaakt daarenboven aan zijn echtgenote alle sieraden en lijnwaad, welke zij bezit, benevens een gedeelte van het zilverwerk en huisraad, tot de meubilering van 4 kamers.
Geïnsereerd in de brief d.d. 1574 Maart 24 (zie regest no. 177).
De officiaal van de aartsbisschop van Keulen geeft ten verzoeke van Anna van Egmondt, gravin-weduwe van Hoern en Adolphus, graaf van Nuenar en Limburgh, heer tot Alpen, Hackenbroech, Helpenstein, etc., baron tot Lennep, etc., transsumpt van de brieven d.d. 1540 Nov. 28 (zie no. 148) en 1546 Januari 22 (zie no. 159).
Oorspr. ( Inv. no. 65 ). Het zegel van de oorkonder verloren.
Op hetzelfde stuk de brief d.d. 1574 Maart 24 (zie no. 177).
De officiaal van de aartsbisschop van Keulen geeft ten verzoeke van Wernherus Schenck, der rechten doctor, als gemachtigde van Adolphus, graaf van Nuenar en Limburgh, heer tot Alpen, Hackenbroech en Helpenstein, barch tot Lennep, etc., trahssumpt van de brieven d.d. 1540 Oct. 26 (zie no. 147) en 1566 Aug.ustus 17 (zie no. 173).
Oorspr. ( Inv. no. 65 ). Het zegel van de oorkonder verloren. Op hetzelfde stuk de brief d.d. 1574 Maart 5 (zie no. 176).
De oudste, hier opgenomen oorkonde dateert van 1333.
De oudste, hier opgenomen oorkonde dateert van 1520. Enige acten zijn echter eerst in 1646 geregistreerd. Het titelblad en de eerste bladzijde wijzen op een aanvankelijke andere bestemming van hat register.
Inhoud: fol. 1-40: Register van leenmannen der heerlijkheid Altena. fol. 41-93: "Inventaris van de percelen van Leenen, die gehouden worden van den huyse ende heerlicheyt van Altena, gestelt in zekere quartieren nae uytwijsen het oudt Leen Register der voirseide Leenen". fol. 94: Eed voor leenmannen van Altena. fol. 96: Tarief der "hofrechten".
(Reg.no. 134).
Korteweg p.435-436 nr. 372
Gielis Schellaertz, stadhouder der lenen, en leenmannen van Althenae oorkonden, dat jonkvrouwe Geertruyt van Amerongen van Wielesteyn, weduwe van Anthonis van Wijfvliet, de manschap over een huis en erf met 8 hont land, gelegen te Uythoven in het gerecht van Almkerck, dat Tys van Muylwiick zaliger van haar ten leen placht te houden, aan de graaf van Huerne, heer tot Althenae heeft overgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 74 ).Met zegels van Aert van Weyborch en Meester Adriaen in groene was.
(Reg.no's 108, 117, 122 en 132).
1499. Korteweg p.425-428 nr. 357
Blijkens aantekening op de rugzijde der oorspronkelijke acte zijn deze brieven in 1526 gelost.
Rechter en heemraden van Babiloniënbroeck oorkonden, dat Jacob, graaf tot Huerne, heer tot Althenae, Corterschem, Cranendonck, etc., 38 morgen land, gelegen te Babiloniënbroeck in vrije eigendom aan Mr. Franciscus Cobel heeft opgedragen, onder het beding, dat hij en zijn erfgenamen deze landerijen ten allen tijde zullen mogen lossen met 336 Rijnse guldens, 16 stuivers.
Oorspr. ( Inv. no. 75.1 ). Met zegels van Adriaen van de Weteringe, Henric Pauwelszoon en Jacob Aertszoon in groene was.
Met transfix d.d. 1507 Juni 6 (zie no. 117).
"Op de rugzijde van de brief staat geschreven: ""Dese brieff heeft mijn genaden, graven van Hoern, gelost van Mr. Aert Bueckeler in precensie van scepen, te weten Aert van Weyborch, Aert Janszoon die Graeff, ende Florijs Hermanszoon. Actum den XVIIsten dach in Julio anno XVc ende XXVI."""
Philippus van Spangen, ridder, en Mr. Geryt van der Myde, raadslieden in den Hove van Hollant, verlenen Dirck van Ryswijck akte van vrijwillige condemnatie voor Mr. Francoys Cobel wegens de verkoop van 38 morgen land, omschreven in de brief d.d. 1499 Maart 7, waardoor deze gestoken is (zie no. 108).
Oorspr. ( Inv. no. 75.2 ). Met zegel van het Hof in rode was, geschonden. Met transfix d.d. 1512 Juli 21 (zie no. 122).
President en raadslieden van den Hove van Hollant verlenen Mr. Frans Cobel akte van vrijwillige condemnatie wegens de verkoop van 38 morgen land, gelegen in Babiloniënbroec, benevens de brief d.d. 1507 Juni 6 cum annexis, waardoor deze is gestoken (zie no. 117), aan Mr Aernt Bueckelaer, zijnde de koopsom voldaan door middel van een akte van vrijwillige condemnatie, op heden door Mr. Aernt voornoemd verkregen, en gesteld op een jaarlijkse rente van 21 Rijnse guldens, 7 stuivers, te lossen met 336 Rijnse guldens 17 stuivers.
Oorspr. ( Inv. no. 75.3 ). Met zegel van het Hof in rode was. Met transfix d.d. 1519 September 13 (zie no. 132).
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Mr. Aert Bueckeler 38 morgen land, gelegen te Babiloniënbroeck, benevens de brief d.d. 1512 Juli 21 cum annexis, waardoor deze gestoken is (zie no. 122), aan Mr. Anraedt die Veer en Willem Goudt heeft overgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 75.4 ). Met zegels van Adriaan Dircksz. van Dockenbeeck en Heynrick Godtconincx in groene was.
(Reg.no's 89, 92, 123, 154, 155 en 157).
1542 K 457 nr. 386 1544
K 459-461 nr. 389
Aernt, heer tot Zevenbergen, Noirdeloes en Nycoep, verklaart Wouter van Oudheusden met 36 morgen land benevens een hofstad, gelegen tot Couwenhoven, verleid te hebben.
Oorspr. ( Inv. no. 76.1 ). Met zegel van de oorkonder in rode was. Met transfix d.d. 1475 October 16 (zie no. 92).
Jacob, graaf tot Heurne, heer tot Althena, Corterschem, Cranendonck, etc., bevestigt de brief d.d. 1469 Juli 3, waardoor deze gestoken is (zie no. 89).
Oorspr. ( Inv. no. 76.2 ). Met zegel van de oorkonder in rode was, zwaar geschonden. Gehecht aan de brieven d.d. 1469 juli 3 (zie no. 89) en 1544 Juli 173 (zie no. 157).
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Goetschalck van Authuesden aan Anna van Egmondt, gravin tot Hoorn, vrouwe van den lande van Althenae al zijn originele leenbrieven betreffende het goed Cauwenhoven onder Emmechoven, hetwelk door hem aan de gravin verkocht is, heeft overgedragen onder belofte haar te vrijwaren tegen alle aanspraken, die de heer van Zevenbergen op gemeld goed mocht doen gelden.
Oorspr. ( Inv. no. 76.3 ). Met zegels van Cornelis Robijnszoon en Thonis Janszoon in groene was.
Met aangehechte charters d.d. 1469 Juli 3 (zie no. 89), 1475 oktober 16 (no. 92) e
Maximiliaen van Berghen en tot Zevenberghen, etc., beleent Jan van Outheusden met de hofstede Cauwenhoven en 36 morgen land daartoe behorende, welke hem doer het overlijden van zijn vader aanbestorven zijn.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 76.3 ). Met handtekening van Maximiliaen van Berghen, [Gehecht aan de brieven d.d. 1475 October 16 (zie regest no. 92) en 1544 Juli 13 (zie regest no. 157) DEZE MEDEDELING LIJKT NIET JUIST].
Gootschalck van Authuesden, handelende voor zich zelf en als voogd der minderjarige kinderen zijns broeders, verklaart de hofstad Couwenhoven met 36 morgen land, gelegen buitendijks onder Emmechoven, dewelke een leen is van den huize van Zevenbergen, aan Anna van Egmondt, gravin tot Hoorn, vrouwe tot Althenae, etc., verkocht te hebben en belooft, aangezien hij zomin als zijn vader met dit leen verheven is geworden, om, in geval de bisschop van Ludick, heer tot Zevenbergen, van de vrouwe tot Althenae heergewaden mocht eisen, deze ten hare behoeve te betalen.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 76 ). Met handtekening van Gootschalck van Authuesden.
Godscalc van Oudthuesden bekent deugdelijk betaald te zijn voor alle achterstallige schulden, welke de vrouwe van Altena hem schuldig was, en verleent daarvoor kwijting.
Oorspr. op papier ( Inv. no. 76 ). Met handtekening van G. van Oudthuesden.
(Reg.no. 8).
Korteweg p.24 nr. 37
Rechter, schepenen en raad en gemene poort van Woudrichem oorkonden, dat het huis te Ghiecen, door de graaf van Ghelre aan Gheraert, heer van Horne en Altena in onderpand is gegeven en door deze wettig in pand gehouden tot op het tijdstip, waarop heer Hugheman van Ghiecen met zijn knapen den poorters van Woudrichem en heer Gheraert 28 stuks vee en 10 varkens ontroofden, na behoorlijke sommatie aan heer Gheraert is komen te vervallen, die er naar goeddunken mede gehandeld heeft.
Oorspr. ( Inv. no. 77 ). Met zegel en contrazegel der gemeene poort van Woudrichem in bruine was.
(Reg.no. 104).
Korteweg p.410-419 nr. 351
Ontbreekt.
Stedehouder en leenmannen der heerlijkheid Althenae oorkonden, dat Robbrecht Fave een huis en erf, gelegen voor de stad Woudrichem tussen de poort en het Kruisbroedersklooster, benevens de zwaansdrift en de manschap van Jacob Sassenland aan de stedehouder voornoemd ten behoeve van vrouwe Johanna van den Gruythuse, gravin tot Huerne, vrouwe tot Althena, etc., heeft opgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 78 ). Met zegels van Medaert van Maerle, stedehouder, en Robbrecht Fave in rode was, en dat van Johan van Schijnvelt in groene was, dat van Jacob Spierings Dirickszoon verloren.
(Reg.no. 142).
Korteweg p.444 nr. 376 (rep)
Anthonis van Huesden, prior en andere conventualen van het Cistercienserklooster van Sinte Mariëndonck bij Huesden beloven Jacob, graaf van Hoern, heer van den lande van Altena, etc., jaarlijks één gouden Rijnsen gulden te betalen van 17 morgen land, gelegen buitendijks aan Die Werken, uithoofde, dat zij dit land als vrij goed zullen mogen gebruiken.
Oorspr. ( Inv. no. 79 ). Met zegel van het convent in groene was.
Zie onder Giessen.
(Reg.no. 16).
Korteweg p.38-39 nr. 47
(Reg.no. 60 en 99). 1412
Korteweg p.226 nr. 254 1435; p.413-414 nr. 346
Willem, hertog in Beyeren, graaf van Hollant, etc., verleent aan Florys van Kijfhoeck octrooi om een molen te bouwen te Ghiesen in den lande van Althena, ter plaatse, waar de oude molen stond, en die zolang te gebruiken, totdat het de graaf believen zal de molen voor zich op te eisen tegen betaling der bouwkosten, welke 120 Engelse nobelen bedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 81.1 ). Met zegel van de oorkonder en contrazegel van Helmich van Dornic in rode was.
Met transfix d.d. 1485 April 12 (zie no. 99).
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Joest van Wijck de brief d.d. 1412 Augustus 17, waardoor deze is gestoken (zie no. 60) met alle rechten die daarin vervat zijn, aan Josten van Weyrborch als gemachtigde van Johanna van den Gruythuyse, gravin tot Heurne en vrouwe tot Althena heeft overgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 81.2 ). Met zegels van Aert van Emmechoven en Dirck van Dockenbeeck in groene was, het eerste geschonden.
(Reg.no. 19 en 20). 1317
Korteweg p.50 nr. 61 1321; p.52 nr. 64
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Ghese, 's grutersdochter, het recht van de gruit aldaar, door haar van haar vader geërfd, aan haar zoon Jan heeft overgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 82.1 ). Met zegels van Peter Lens en Gheraet Haec in bruine was.
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Tieleman Willemszoon, Neude Vrankenzoon, en Gielijs van Echt gezamenlijk de handvest van de gruit te Woudrichem benevens de schepenbrief, waarbij Gheese, 's grutersdochter het recht van de gruit aan haar zoon Janne den Grutere opdroeg, aan Gharaerde, heer van Horne hebben overgedragen, doende zijlieden daarbij van al hun rechten afstand.
Oorspr. ( Inv. no. 82.2 ). Met zegels van Willem van Striene en Tielman Janszoon in groene was.
(Reg.no. 7 en 44).
Korteweg p.122-123 nr. 142
Willem, heer van Altena en van Horne, en zijn oudste zoon Willem verklaren de grote tiend te Uppel verkocht te hebben aan Lodewicus Castellanus tegen een jaarrente van 13 ponden Utrechts, en verklaren voorts, dat diens vrouw en zonen deze tiend aan Lodewicus' dochter Beatrice en haar echtgenoot Johannes de Merwede hebben overgedragen.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1371 Augustus 15 (zie regest no. 44)
Deze acte ook in O.B.Holland II, no. 332.
Willem, heer van Hoerne en Althena verklaart, dat heer Claes van der Merweyde, ridder, de helft van de grote tiend te Uppel met alzulke pacht als daar opstaat, benevens de brief d.d. 1277 April 25 (zie no. 7) aan heer Lambrecht Millinc, ridder, heeft overgedragen, behoudens het derde deel der voornoemde tiend, hetwelk aan Willem van Borchoven, zoon van 's heren Claes'zuster, toebehoort.
Afschrift op papier, gecollationneerd door W.J. Rogge, secretaris van Ethen en Meuwen. ( Inv. no. 83 ).
Zie ook Leenkamer Holland no. 51 Oistervant XIIII, fol. 72, alwaar tevens een vidimus van de brief van 1277 (reg.no.7)
Jacob, graaf van Heudurne vezoekt de burtog van Bourgoingne, het door hem met Dirck van Lyesvelt langs arbitrale weg getroffen accoord, waarvan hij duplicaat overzendt, te willen ratificeren.
Frans translaat op papier (Zie regest no. 44). Gehecht aan de brief d.d. 1464 November 21 (zie regest no. 85).
(Reg.no. 23).
Korteweg p.53-55 nr. 67
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Jan van Groesebeec benevens Arnt van Croenstein, Didderic de Borchgrave, diens zoon Jan, Willem van Striene en Hugo Volprechtszoon, zijn borgen, aan Enghebrechte van Andle beloofd hebben ten behoeve van Willem van Horne, om terzake van een geschil over de tienden van De Werken op zekere voorwaarden 220 ponden zwarte tornoys te betalen.
Oorspr. ( Inv. no. 84 ). Met zegels van Jan Brienszoon, Bernt die Smit, Gheraert Peter Leenszoon, Gheraet Haec, Willem Wisse en Ghisebrecht van Riede in groene was.
(Reg.no's 64, 70 en 72).
1432 Korteweg p. 244-245, nr. 286; 1438 pl. 245-246 nr. 288; 1444 p: 248-249 nr. 292
Op de rugzijde der acte van 1438 staat met een 16e-eeuwse hand geschreven: "mijnen Heeren den Grave van Hornes nu toebehoort".
Jacob, hertogin in Beyeren, gravin van Hollant, etc., schenkt Florens van Kijfhoeck in de plaats van zijn huis te Zwijndrecht, dat ondanks het bestand in brand was gestoken, een huis met erf, gelegen aan de Waterpoort te Woudrichem, alwaar men de grote of grafelijke tol placht te houden.
Oorspr. ( Inv. no. 85.1 ). Met zegel der gravin in rode was.
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Florens van Kijfhoeck het tolhuis van de voormalige grafelijke tol te Woudrichem aan Tielman van den Campe heeft overgedragen en daarvoor de volledige koopsom ontvangen heeft.
Oorspr. ( Inv. no. 85.2 ). Met zegels van Ghisebrecht Neyse Aerntszoon en Jan van Eeten in groene was.
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Dirc van Oesterseel de huizinge en hofstad, gelegen binnen Woudrichem aan de Waterpoort, alwaar men de grote tol placht te houden, benevens de brieven, die hij daaromtrent bezat, aan Roelof van Lent heeft overgedragen, van wie hij de volledige koopsom voor deze opdracht heeft ontvangen.
"Oorspr. ( Inv. no. 85.3 ). Met zegels van Ghisebrecht Neyse Aerntszoon en Jan van der Heyde in bruine was; dat van Everaert Keye Janszoon geschonden."
(Reg.no. 103).
Korteweg p. 416-417 nr. 350
Medaert van Maerle, drossaard van den lande ven Althenae, Jan van Ghoor, Jacob Spierinc Diericszoon, Jannes van Schijnvelt, Willem Willemszoon, Jan van Rijswijck, Jan van Clootwiic Diericszoon en Claes Spierinc van Aelborch, gezamenlijk met Claes van Haeften als opperscheidsman uitspraak doende in een geschil tussen de graaf en de gravin van Huerne, enerzijds, en Peter van Hemert, heer tot Poederoyen en jonkvrouwe Janna van Herlaer, zjn huisvrouw, anderzijds, over het visrecht in de Mase vanaf de Zwarte Domme tot aan de Giessense veersteeg toe, kennen de visserij van de Zwarte Damme tot zover als het gerecht van Andel zich uitstrekt, aan Peter van Hemert en diens echtgenote toe, en bepalen voorts, dat beide partijen de baten uit de visserij van daar tot aan de Giessense veersteeg zullen delen.
Oorspr. ( Inv. no. 86 ). Met zegels der oorkonders in groene was, dat van Medaert van Maerle en Jan van Clootwiic Diericszoon verloren.
Afschrift in no. 86 van de inventaris, fol. 173/4.
(Reg.no. 80 en 81).
Korteweg p. 297-301 nr. 307; 301-302 nr. 308
Phillips, hertog van Bourgondië, graaf van Hollant, etc., oorkondt, dat ingevolge de overeenkomst, door de graaf van Huerne met de stad Gorinchem aangegaan, om de grenzen ener hem toegewezen visserij aan de Zuidzijde van de Merwede door Gecommitteerden uit den Hove van Hollant opnieuw te doen vaststellen, op 11 December 1.1. enige gecommitteerden ter plaatse zijn geweest, die in tegenwoordigheid van wederzijdse getuigen tonnen en palen hebben doen plaatsen, alwaar zulks behoorde en beveelt die van Gorinchem deze grehsscheiding te eerbiedigen en de vissers van de heer van Althena in hun visserij niet te storen.
Oorspr. ( Inv. no. 87.2 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder in rode was. Met aangehechte brief d.d. 1455 Januari 6 (zie no. 81).
Jan Everdey, deurwaarder bij den Hove van Hollant, verklaart de brief d.d. 1454 December 20 (zie no. 80) aan de drossaard en het gerecht van Gorinchem te hebben betekend.
Oorspr. ( Inv. no. 87.1 ). Met handtekening van Jan Everdey.
Gehecht aan de brief d.d. 1454 December 20 (zie no. 80).
(Reg.no's 112, 124-131, 133 en 161).
Stedehouder-generaal en raadslieden van den Hove van Hollandt veroordelen Zeegher van Weyburch, drossaard van den lande van Althenae, verweerder in een proces over de visserij van Herdincxvelt contra de weduwe en de erfgenamen van Aernt die Juede, om de touwen, netten en ander vistuig, aan eisers toebehorende en door verweerder, hangende het geding, weggenomen, terug te geven en in hun vorige staat te brengen.
Afschrift op papier ( Inv. no. 88 ).
Jacob, graaf van Horen, verleent ten overstaan van Johannes Passage, apostolisch en keizerlijk notaris te Mechelen, aan Mr. Philippus Dublet volmacht, om namens hem voor de Grote Raad aldaar te procederen, met recht van substitutie.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1516 November 7 (zie regest no.127).
A. Sandelin, griffier van den Hove van Hollandt verklaart, dat Gillis Schellairdt, rentmeester van de graaf van Hoirne, namens de graaf voornoemd, van het vonnis, op de 3e September 1.1. door den Hove bij verstek tegen de vroonmeesters en vissers van Worchem gewezen, appèl heeft aangetekend bij de Grote Raad te Mechelen.
Oorspr. ( Inv. no. 88 ). Met de handtekening van A. Sandelin.
Philippe Le Muet, ordinaris-secretaris van de Koning van Castille, etc., verklaart, dat Mr. Philippe Doublet, procureur bij de Grote Raad te Mechelen, krachtens de hem op 14 September 1508 verleende volmacht (zie no. 118) Mr. Claude Doublet in zijn plaats als procesgevolsmachtigde van de graaf van Horne heeft gesubstitueerd.
Oorspr. ( Inv. no. 88 ). Met de handtekening van Ph. Le Muet.
Gillis Scellaert, rentmeester, en Jan van Cloetwiick, stedehouder van den lande van Althenae, komen als gemachtigden van de graaf van Huern, heer van Althena, ten huize van Mr. Michiel Adriaens, kanunnik te Gorinchem, met de heer van Herdicxvelt overeen, om het proces voor de Grote Raad te Mechelen te schorsen tot aanstaande Lichmisse toe, en, indien beide partijen daarin mochten toestemmen, het. geschil over de visserij in de Merwede vóór gemelde datum door een scheidsgerecht te doen beslissen.
Afschrift op papier ( Inv. no. 88 ).
Op de rugzijde van de brief staat de eigenhandige bekrachtiging van dit compromis door Jacob, graaf tzo Hornes.
President en raden van de Grote Raad te Mechelen bevelen Mrs. Claude en Philippe Doublet, respectievelijk procureur van de graaf de Hornes, appellant, en van Johan de Jode, heer van Hardincxvelt, geïntimeerde, om hun schriftelijke verweren benevens de bewijsstukken binnen 14 dagen na dato dezes ter griffie te deponeren.
Oorspr. ( Inv. no. 88 ).
"President en raden van de Grote Raad te Mechelen staan Mr. Claude Doublet, procureur van de graaf van Hornes, ''chevalier de lordre"", op diens rekest toe om zekere terzake dienende rechtstitel alsnog bij de processtukken te voegen."
Oorspr. ( Inv. no. 88 ).
"Philips van Montmorenty, graaf tot Hoern, heer van den lande van Althena, etc., en Aerdt die Joede, heer tot Hardixvelt, sluiten een accoord, waarbij eerstgenoemde om een eind te maken aan het proces, eertijds door Jacob, graaf tot Hoern tegen Jan die Joede gevoerd over de visserij in de Merwede binnen de limieten der heerlijkheid Hardixvelt en nog steeds hangende voor de Grote Raad te Mechelen, de heer van Hardixvelt met de he1ft der vronen van hetgeen in de vornoemde visserij met zogenaamde ""standaerten"" wordt gevangen, beleent."
Oorspr. op papier ( Inv. no. 88 ). Met handtekeningen van Philips van Montmoranty en Aerdt die Joede.
Kaerle, Koning van Castillen, etc., beveelt de eerste deurwaarder van wapene bij de Grote Raad te Mechelen naar aanleiding van het verzoek van de graaf van Hoorn, appelleerende van twee mandamenten-penaal, door den Hove van Hollant gewezen tegen zijn vissers op grond van pretensies van Jan de Joede op de visserij in de Merwede, die de graaf van Hoorne en zijn voorzaten heeft toebehoord, om president en raden van den Hove voornoemd, zomede de deurwaarder, welke de mandamenten ten uitvoer heeft gelegd, voor de Grote Raad te dagvaarden.
Oorspr. ( Inv. no. 88.1 ). Met zegel van de Grote Raad in rode was. Met aangehechte brief d.d. 1516 Sept. 30 (zie no.126).
Harman H armanszoon, deurwaarder van wapene bij de Grote Raad te Mechelen verklaart de leden van het Hof van Hollant, benevens Wiliem van de Cruys, deurwaarder bij den Hove voornoemd, gedagvaard te hebben om op 7 November e.k. voor de Grote Raad te compareren, en deze dag eveneens aan Jan de Joede betekend te hebben.
Oorspr. ( Inv. no. 88.2 ). Met opgedrukt papieren zegel van de oorkonder. Gehecht aan de brief d.d. 1516 September 23 (zie no. 125).
Schepenen van Gorinchem oorkonden, dat Peter van Hagenau en Willem van Hukenhorst, poorters van Gorinchem, onder ede verklaard hebben, hoe zij gezien hebben, dat Gielis Scelaerts, rentmeester van de graaf van Horn, met de vissers van Woerckem uit-gevaren zijnde om met de zegen te vissen in 's graven visserij op Koelvoet, midden in de Merwede op fuiken en netten gestoten is, waardoor de zegens der vissers gescheurd en gebroken zijn.
Oorspr. ( Inv. no. 88.3 ). Het zegels van Folpaert Mathissen en Jan van Strijen Jansz. in groene was, geschonden.
(Reg.no. 152 en 156).
Korteweg p. 445-446 nr. 384; 458-459 nr. 387
Kaerle, Rooms Keizer, etc. beveelt de eerste deurwaarder bij de Grote Raad te Mechelen om ten verzoeke van Anna van Egmondt, gravin-weduwe van Horne, mede uit naam van haar zoon jonkheer Phillippus van Montmorency, graaf van Horne, de procureur-generaal bij den Hove van Hollant te dagvaarden, hebbende laatstgenoemde krachtens een mandament-penaal van den Hove remonstrante en haar zoon willen dwingen om het gebruik der korenvelden bij Cornsersluis in den lande van Altena, welke van oudsher aan de heren van Altena hebben toebehoord, aan vreemden af te staan, hebbende zij daarenboven de aanwassen en het recht op de vogeljacht aan derden verpacht, waartegen de gravin van Horne tevergeefs bij dien Hove had geprotesteerd.
Oorspr. ( Inv. no. 89.1 ). Met zegel en contrazegel van de oorkonder in rode was. Met aangehechte brief d.d. 1542 Sept. 23 (zie no. 156).
Florijs Jacobszoon, deurwaarder, verklaart ten verzoeke van Cornelis van Haeften, procureur van Anna van Egmondt, gravin-weduwe van Horne, de procureur-generaal bij den Hove van Hollant gedagvaard te hebben om op de eerste rechtsdag na post omnium Sanctorum e.k. voor de Grote Raad te Mechelen te compareren.
Oorspr. ( Inv. no. 89.2 ). Gehecht aan de brief d.d. 1542 Augustus 17 (zie no. 152).
(Reg.no. 170 en 171).
Korteweg p. 493-494 nr. 405; 494-496 nr. 406
"Schepenen van Woudrichem, uitspraak doende in het proces tussen Jan de Feyter Brienenszoon als gemachtigde van het Karthuizerklooster bij Sint Geertruyden berch, eiseres, en de drossaard van den lande van Althenae namens de gravin ven Hoorn, ""conteraenvanger"" en verweerder, rakende een stuk land, gelegen buitendijks onder Emmichoven, wijzen eiseres haar eis toe."
Oorspr. op papier ( Inv. no. 90 ). Met handtekening van M. Zevender.
Het Hof van Hollandt beveelt de eerste gezworen deurwaarder om de vrouwe van Hoorn als vrouwe van dan lande van Althenae te sommeren haar handen af te trekken van zeker stuk land, gelegen buitendijks onder Emmichoven, dat bij vonnis van schepenen van Woudrichem aan de Karthuizers buiten Sinte Geertruyden bergh was toegewezen, doch welk vonnis het gerecht opzettelijk verzuimd had uit te voeren, en in geval van weigering de vrouwe van Hoorn voor den Hove te dagvaarden.
Afschrift op papier, gecollationneerd door Corn. Janszoon van Almkerck, deurwaarder ( Inv. no. 90 ).
(Reg.no. 14 en 15).
"Gherart, heer van Horne en Altena beleent Eghebrechte, heer Egghebrechtes zoon van dien Bosche, bijgestaan door zijn momber Ghisebrecht van den Bosche, met de tienden van IJselmonde, gelegen tussen Riederambacht, Catendrechterambacht, de ""ghichte"" van de kerk te IJselmonde, en het goed te Ouderschije, waar Claes van Berkelrevene op zit."
Gevidimeerd in de brief d.d. 1309 Juni 23 (zie regest no. 15).
Jhan, abt van Sinte Pouwels te Utrecht, en Florens, deken van Sinte Johannes te Utrecht, geven vidimus van de brief d.d. 1309 Maart 20. (zie no. 14).
Oorspr. ( Inv. no. 91 ). Met zegels der oorkonders in bruine was.
Zie voor de ligging van Scalcwich W. van Dam van Brakel, loc. cit., en Hardenberg, loc. cit.
(Reg.no. 4).
Dirk, heer van Altena draagt zijn allodium te Scalcwich, gelegen tussen de gracht van Bracele, de A, de Mersade en de Dobgrave, onder voorbehoud van zekere rechten in erfelijk leen aan enige vrome mannen uit Zeeland op.
Oorspr. ( Inv. no. 92 ). Met zegel van de oorkonder in groene was.
Afgedrukt in O.B.I, no. 346.
(Reg.no. 102 en 105).
Mannen van leen van het hertogdom Gelre oorkonden, dat Jacob, graaf tot Huerne, heer tot Althenae, Cortershem, etc., de heerlijkheid Monnicklandt, gelegen tussen Maes en Wael, grenzende oostwaarts aan de heerlijkheid Poederoden en Brakell, en westwaarts aan het slot Loevesteyne, met alle daaraan verbonden rechten, zoals zijn voorzaten deze van de hertogen van Gelre ten leen plachten te houden, aan Maximiliaen en Philips van Oistrijck als hertogen van Gelre heeft opgedragen ten behoove van Lodewijc van Brugghe, heer van den Gruthuse, etc., behoudens de daarop gevestigde lijftocht zijner echtgenote Johanna van den Gruthuse, gravin tot Huerne, doende hij bij deze onherroepelijk afstand van zijn voogdij als man en kerkelijk voogd voor het geval, dat lodewijc van Brugghe de voornoemde heerlijkheid te eniger tijd aan zijn dochter Johanna mocht overdragen.
Gevidimeerd in de brief d.d. 1490 Sept. 1 (zie regest no. 105)
Maximiliaen, Rooms Koning en Phillips, hertogen van Oistrijck, Gelre, etc., geven vidimus van de brief d.d. 1487 December 9 (zie no. 102), en bevestigen ten behoeve van Lodewijc van Brugge, heer van den Gruthuuse en vrouwe Janne van den Gruthuuse, gravin van Huerne de inhoud daarvan.
Oorspr. ( Inv. no. 93 ). Met troonzegel en contrazegel van Maximilaen, Rooms Koning.
(Reg.no. 111).
Kaerle, hertog van Gelre, etc., bekrachtigd de verklaring door Ott Schenck van Nydeggen, ridder, heer tot walbeeck, etc., in tegenwoordigheid van 's hertogs mannen van leen afgelegd, volgens dewelke Jacob, graaf to Hoerne, heer to Altenae, Kortershem, Cranendonck, etc. ten behoeve van Ott Schenck voornoemd op het leengoed, geheten Monnickenlant, een losrente van 260 Rijnse guldens heeft gevestigd.
Oorspr. ( Inv. no. 94 )., Met zegels van de oorkonder in rode was en van Ott Schenck van Nydeggen in groene was.
(Reg.no. 6).
Leonius, kastelein van Brussel, en zijn vrouw Sophia (% Zij was een zuster van Dirk van Altena en gehuwd met Leonius van der Aa. Vergl. Inleiding, p. 1. %) verklaren de goederen, door hen van heer Dirk van Altena geërfd, met inbegrip van Cruchtene en Werte aan heer Willem van Altena te hebben overgedragen, onder het beding, dat zij gerechtigd zullen zijn, de hulde en manschap van het allodiale goed in Brusteme, van dat in Cose en dat in Kurtere met heer Willem te delen.
Oorspr. ( Inv. no. 95 ). Met zegels van Hendricus van Kuc (ruiterzegel met contrazegel:Kuik). van Johannes van Husden en van Leonius (met contrazegel van zijn vrouw Sophia) in gele was.
Afgedrukt in O.B.I, no. 443.
(Reg.no. 162).
Philips van Montmorantz, graaf van Hoorne, etc., beleent Willem van Harff, heer te Alstorp, met het slot en huis Goir en al hetgeen daartoe behoort, op dezelfde voorwaarden, als waarop deze heerlijkheid van zijn voorzaten, de graven van Horne, ten leen ontvangen placht te worden.
Afschrift op papier ( Inv. no. 96 ).
Datum ontleend aan Publications de la Societé historique et archéologique dans le duché de Limbourg, dl. LXV, p. 431.
(Reg.no. 163).
Johan, heer van Cruninghen en Heenvliet, etc., verklaart Anna van Egmondt, gravin tot Horne, vrouwe tot Weert, Althenae, etc., te vrijwaren tegen alle aanspraken van derden terzake van de door hem verzochte opening van justitie voor stadhouder en leenmannen van het graafschap Horne nopens het huis en slot Ghoor, de heerlijkheid Poll en den hof, gelegen te Bugghenom, aan hem vervallen bij de dood zijns broeders Joist van Cruninghem, welke goederen door wijlen graaf Jacob van Horne voor 1500 goudguldens aan Goedert van Draeckefelt waren verkocht.
Oorspr. ( Inv. no. 97 ). Met zegel van de oorkonder in rode was.
(Reg.no. 24).
"Wouter, heer van Keppel en Jutte, vrouwe van Keppel, zijn echtgenote, dragen hun goed, genaamd ""dy Ketteldunc"", gelegen in den lande van Altena, aan Herberen van Arkel op, en verklaren zich bereid, om de overdracht zonodig ten overstaan van de heer van Altena, van wie het voorzegde goed een leen is, te doen geschieden."
Oorspr. ( Inv. no. 99 ). De zegels der oorkonders verloren.
(Reg.no. 35).
Korteweg p. 96-97 nr. 116
Jan van Pollanen, heer van der Lecke en Breda schenkt Willem Utencampe Tielmanszoon 9 ½ morgen land, gelegen in het gerecht van Woudrichem, die voorzegde Willem van hem in leen placht te houden.
Oorspr. ( Inv. no. 100 ). Met zegel van de oorkonder in bruine was.
(Reg.no. 36 en 37).
Korteweg p. 90 nr. 110; p.99 nr. 119
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Jan van Polanen, heer van der Lecke en Breda, 9 ½ morgen land, gelegen in het gerecht van Woudrichem, in vrije eigendom opgedragen heeft aan Laurens Cloetszoon ten behoeve van Godevaert Riken, behoudens de lijftocht, daarop ten behoeve van jonkvrouwe Creymen, Gielijs Utencamp's vrouw gevestigd.
Oorspr. ( Inv. no. 101.2 ). Met zegels van Jan van den Campe en Ghisebrecht Neyse in groene was.
Met transfix d.d. 1360 Maart 26 (zie no. 37).
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Laurens Cloetszoon de brief d.d. 1360 Maart 13, waardoor deze is gestoken (zie no. 36), benevens de 9 1/2 morgen land, waarvan in gemelde brief sprake is, aan Godevaert den Riken heeft, overgedragen, behoudens de lijftocht, daarop ten behoeve van jonkvrouwe Creymen, Gielijs van den Campe's vrouw gevestigd.
Oorspr. ( Inv. no. 101.1 ). Met zegels van Jan van den Campe en Ghisebrecht Neyes in groene was.
(Reg.no. 39).
Korteweg p. 102-103 nr. 127
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Heynric van Hoekelem, heer Willem van Risewijc, ridder, Brien van Weyborch, heemraad, en Heynric van den Roeve gezamenlijk ten overstaan van rechter en heemraden van Slewijc de helft van 40 morgen, land, gelegen in het gerecht van Slewijc en toebehoord hebbende aan Gyelijs van Ghellichem, opgedragen hebben aan Jan, heer van Hoekelem, behoudens de lijftocht van de non Claesdochter van Ghellichem, bestaande in een rente van 12 pond 's jaars, gevestigd op 5 morgen van het voornoemde land.
Oorspr. ( Inv. no. 102 ). Met zegels van Godevaert die Rijke en Roelof die Taem, het laatste geschonden, in groene was.
In 1980 overgebracht naar RA Noord-Brabant
(Reg.no. 56).
Karth.
Oud inv.nr. 103
Schepenen van Woudrichem oorkonden, dat Jan Doedijn, diens zonen Gheraet en Godevaert, Wouter Cloetwijc en Aernt Roelofszoon, man van Lisebette, Jan Doedijns/dochter, gezamenlijk 3 morgen land, gelegen in de achterste weide, aan Claes Gheraet hebben verkocht en opgedragen, die hun daarvoor de kooppenningen heeft voldaan.
Oorspr. ( Inv. no. 103 ). Met zegel van ? in groene was, geschonden.
In 1980 overgebracht naar RA Noord-Brabant
Oud inv.nr. 104
(Reg.no. 56).
Korteweg nr. 226 Karth.
Schepenen van Woudrichem verklaren, dat Jacob Zasse, man van Zegherade, dochter van Aelbrecht Zegherszoon, 1 ½ morgen land, gelegen op het Ocken, aan Ghisebrecht van Ryede, Ghisebrechtszoon opgedragen heeft.
Oorspr. ( Inv. no. 104 ). De zegels van Brien van Weyborch en Jacob Willems, Jan Noyden zoonszone verloren.
(Reg.no. 57).
Korteweg nr. 233
Robbrecht Scrick, richter van Die Werken, oorkondt, dat Jan van der Donck krachtens vonnis van heemraden de helft van 71 morgen land benevens de helft van 5 morgen land, gelegen aan de hoge zijde van De Wercken, aan Feyken heeft overgedragen, welke overdracht mede door Danckaert van der Wercken, Jan die Greve en Jan Lauerijszoon wordt gevrijwaard.
Afschrift op papier ( Inv. no. 105 ).
In 1980 overgebracht naar RA. Noord-Brabant
Oud inv.nr. 106
(Reg.no. 58 en 59).
Korteweg nrs. 234, 237 Karth.
Segher Wouterszoon, rechter van Emmichoven, oorkondt, dat Wouter van der Eycke met zijn zoon Jan 7 hont land benevens een derde deel zijner havezate, gelegen in den Dorenbosch ender Emmichoven, welke goederen hem van zijn broeder Willem Scobbelant waren aanbe storven, ten vrije gift aan Jacob van der Duyn heeft overgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 106 ). Het zegel van de oorkonder verloren.
Heinric van den Wiel, rechter te Emmichoven, oorkondt, dat Jacob van der Dune de gehele Dorenbosch, gelegen in de spijk bij het land van Coudenhove, ten vrije gift aan heer Robbrecht Bokelaer, priester, heeft opgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 106 ). Het zegel van de oorkonder verloren.
In 1980 overgebracht naar RA. Noord-Brabant
Oud inv.nr. 107
(Reg.no. 63).
Korteweg nr. 273
Jacob, hertogin in Beyeren, gravin van Hollant, etc., oorkondt dat Catherine, Robbijn Bokelaer's dochter in tegenwoordigheid van haar mannen van leen 4 morgen 2 hont land, geheten Sariiscamp en gelegen in den Spijk bij den Dorenbosch in het gerecht van Emmichoven, ten behoeve van de prior en het gemene Karthuizerconvent bij Sinte Gerdenberge aan haar heeft opgedragen, zijnde dit land aan voornoemde Catherine aanbestorven bij de dood van haar broeder, heer Robbrecht, die het van de hofstede van Erkel, waarvan de manschap aan de gravin is gekomen, ten leen placht te houden, na welke opdracht de gravin het gezegde land op haar beurt aan de prior en het convent voornoemd heeft opgedragen.
Oorspr. ( Inv. no. 107 ). Het zegel der gravin verloren.
In 1980 overgebracht naar RA. Noord-Brabant
Oud inv.nr. 109
(Reg.no. 143).
Henrick, graaf tot Nassouw, etc., beleent Elisabeth, weduwe van Gerrit Gerritszoon met 5 1/2 morgen land in het ambacht van Wtwijck, door haar gekocht van heer Johan Ruychrock, ridder, met bijstand van Adriaen Anthoniszoon, haar schoonzoon, die zich daarmede op zijn eigen naam had doen belenen, hetgeen eerst na diens overlijden is uitgekomen, wordende haar het verzuim in het aanvragen van leenverheffing binnen een redelijke tijd na de ontdekking van het bedrog kwijtgescholden.
Oorspr. ( Inv. no. 108 ). Het zegel van de oorkender verloren.
(Reg.no. 144).
Schout en heemraden van Almkerck oorkonden, dat Metijs Janszoon en Cornelis Reyerszoon ten verzoeke van Jan van Clootwiick Reynertszoon de oude, onder ede verklaard hebben, dat vóór omtrent 45 jaren Jan van Clootwiick Reynertszoon een visserij buitendijks aan die Zanden gekocht heeft en tot aan zijn dood in het bezit daarvan niet is gestoord, evenmin als zijn zoon Reynert van Clootwijck ianszoon, van wie de visserij bestorven is aan Jan van Clootwijck Reynertszoon, de oude, en dat voorts Govert Wouterszoon onder ede verklaard heeft, dat hij gedurende 25 of 30 .jaren de voornoemde visserij vanwege de Clootwijck's ongestoord bevist en gebruikt heeft.
Oorspr. ( Inv. no. 109 ). Met zegel van Hubrecht Herberensz. van Hauwelingen , schout, en Gerrit Goessenszoon Schrieck, heemraad, in groene was.