Met de Plans van Vestingen worden de grootschalige plattegronden en kaarten van vestingsteden met het omliggende terrein aangeduid. Deze militaire plattegronden zijn vervaardigd voor de aanleg, het onderhoud, herstel of verbouwing van verdedigingswerken in opdracht van de Generaliteit, het gewest Holland en het ministerie van Oorlog en Defensie vanaf ca. 1650 tot 1940. Behalve deze Scholten (1989), 6-7.
Behalve de Plans van vestingen die zich beperken tot de vesting, zijn er tevens plattegronden en kaarten getekend van de ruime omgeving van de vestingen en opgenomen in groter verband in de defensie-linies. Deze zijn afzonderlijk beschreven in de inventarissen Situatieplans van Vestingen (OSPV) en Situatiekaarten (OSK). Tevens zijn van de verschillende militaire gebouwen die binnen de vestingen werden gebouwd, vanaf de 17e eeuw tekeningen vervaardigd, zoals van schansen, vestingmuren, stenen beren, de inundatiesluizen, torenforten, en kazematten uit de mobilisatietijd van 1939-1940. De tekeningen van deze militaire gebouwen en objecten in en rond vestingen zijn afzonderlijk beschreven in de inventaris van de Plans van Gebouwen. Zowel de Situatieplans, Situatiekaarten als de tekeningen van militaire gebouwen zijn integraal op microfiche gereproduceerd en beschikbaar voor onderzoek. Overigens zijn niet alle Plans van vestingen in deze inventaris beschreven, met name de zogenaamde Plans van Verboden Kringen die volgens wettelijk voorschrift werden getekend voor de controle op de naleving van het bouwverbod rond vestingen vanaf 1853 komen voor in de diverse archiefbestanddelen van het ministerie van Oorlog/Defensie. ARA 2.13.37 Archief der Genie, Verboden Kringen (1815) 1845-1932.
De geschiedenis van de vestingbouw wordt in deze inleiding buiten beschouwing gelaten, omdat de Plans van vestingen in eerste instantie zijn vervaardigd bij de taakuitoefening van opeenvolgende militaire organen en ingenieurs belast met de vestingbouw tot 1940 worden de Plans van vestingen vanuit deze samenhang toegelicht.
Sinds het einde van de 16e eeuw zijn er kaarten en plattegronden getekend voor de aanleg van vestingwerken ter verdediging van de steden in de Nederlandse gewesten die tijdens de 80-jarige Oorlog in opstand waren gekomen tegen het Spaanse bewind. De eerste fortificatiewerken werden ontworpen en aangelegd in opdracht van de steden en provincies door ambachtslieden, zoals timmerlieden en landmeters, en niet door militaire ingenieurs die pas na 1590 in dienst kwamen van de gewesten. Een van de bekendste vestingbouwers was de landmeter Adriaen Anthoniszn, die in 1574 door de Staten van Holland werd benoemd tot fortificatiemeester, en in deze functie van 1579 tot 1596 de vestingen ontwierp van dertig Hollandse steden.
Door de provinciale autonomie in de landsverdediging waren de aanleg en onderhoud en financiering van de vestingwerken een zaak van de gewesten. In Holland was het beheer van de vestingen door de Staten van Holland opgedragen aan de Gecommitteerde Raden, die vanaf 1628 opzichters en ingenieurs benoemden voor de nieuwbouw en onderhoud van de militaire gebouwen. Volgens de instructies uit 1647 hadden de Hollandse ingenieurs ook tot taak de vervaardiging van vestingplans: ARA 3.01.43 inv. nr. 5775 Instructies van de Gecommitteerden Raden voor de 2 ingenieurs aangesteld in 1752. De Hollandse ingenieurs sinds 1647 waren resp.:G. Paen, 1647-1679; W. Paen Gz., 1679-1707; C. van Teijlingen, 1708-1722; J. Vink, 1722-1737; J.P. Prevost, 1737-1762; J. Pierlinck, 1762-1782; C.J. van de Graaff, 1782-1784; A.J. de Bock, 1782-1795; C.R.Th. Krayenhoff, 1796-1798.
Tot 1798 had Holland een afzonderlijke defensie-organisatie onder leiding van Contrarolleurs-generaal. Deze functie werd in de 17e eeuw bekleed door bekende Hollandse vestingbouwers zoals de ingenieurs Genesis en Willem Paen, die in 1670-1707 Contrarolleur-generaal was en tevens concurrent van Van Coehoorn. In de 18e eeuw werd deze functie bekleed door ingenieurs die zowel bij Holland als de Unie in dienst waren. Zie F. Westra, Nederlandse ingenieurs en de fortificatiewerken in het eerste tijdperk van de 80-jarige Oorlog, 1573-1604, (Alphen a/d Rijn 1992) 94-95. L.J. van der Klooster, Archieven van de Contrarolleurs later Contrarollers-generaal van 'slands werken en fortificatiën in Holland, (1613) 1628-1795. Enkele vestingplans van Anthoniszn zijn bewaard gebleven, zie: Binnenlandse kaartenverzameling Hingman ARA 4.VTH nrs. 3212; 3229; 3615.
Hoewel reeds bij de Unie van Utrecht in 1579 de provincies waren overeengekomen om gezamenlijk de aanleg- en onderhoudskosten te betalen van de vestingwerken van de Republiek, werd hiervoor geen fortificatiedienst opgericht. De Raad van State, belast met het toezicht op de fortificaties gelegen in de generaliteitslanden en aan de landsgrenzen, benoemde vanaf 1590 ingenieurs in Staatse legerdienst tijdens de duur van een veldtocht of beleg. Volgens de taakomschrijving waren deze eerste ingenieurs, aangeduid met de titel contrarolleur van de wercken en Meester-ingenieurs, voornamelijk belast met de (financiële) controle op de aanbesteding en uitvoering van de vestingbouwwerken. Behalve met de vestingbouw werden de eerste Meester-ingenieurs door de Generaliteit tevens belast met onderhoud van militaire gebouwen. ARA 1.01.19 Raad v. State inv. nr. 1525 (fol 112) Benoeming Jan Lenaerstszn. in 1595 tot fortificatie-meerster met opdracht tot "... t'ordonneren van nieuwe schantsen ende forten als repareren ende verbeteren van de oude fortificatiën, van steden, huijzen en de plaetsen in de Verenigde Nederlanden..."
Aangezien tot aan het einde van de 17e eeuw door de Raad van State militaire ingenieurs alleen in tijdelijke dienst werden aangesteld, waaronder tevens vele buitenlandse officieren die na een beleg weer vertrokken, zijn er slechts weinig vestingplans uit de 16e eeuw opgenomen in Plans van Vestingen. Ook werden 1870 de plans en tekeningen uit de 16e-18e eeuw uit de liassen van de Raad van State door Hingman gelicht en opgenomen in de Binnenlandse kaartenverzameling; zie: 4.VTH inv.nrs. 3128-3802. Zie ook C. Koeman, Geschiedenis van de Kartografie van Nederland, Alphen aan de Rijn (1983), 72-75. Vermeldt diverse kaartenverzamelingen in het buitenland uit 16e-17e eeuw.
Volgens een instructie uit 1606 waren de Meester-ingenieurs verplicht voor de aanleg en onderhoud van de vestingwerken vooraf concept-bestekken op te stellen ter goedkeuring door de Raad van State. Na aanbesteding werden deze bestekken in het net getekend en uitgereikt aan de aannemers .
Deze bestektekening werd voor de uitvoering van het vestingwerk op de bouwplaats in het bestek ingetekend door de ingenieurs in aanwezigheid van de aannemers en de controlleurs van de Raad van State. Dibbetz., J., Groot militair woordenboek ('s-Gravenhage, 1740) 325-327.
Aangezien na de vrede van Munster van 1648 de Republiek betrokken raakte in zee-oorlogen met Engeland, werd in de defensie voorrang gegeven aan de versterking van de vloot boven het leger. Op de landsverdediging werd bezuinigd zodat er geen nieuwe vestingbouwwerken werden aanbesteed, en tevens weinig nieuwe vestingplans werden getekend. Omdat aanvankelijk in Republiek geen beroepsingenieurs werden aangesteld bij het Staatse leger, raakten de bestaande vestingwerken door gebrek aan onderhoud in verval, zoals bleek in het rampjaar 1672. Pas onder stadhouder Willem III kreeg de aanleg en versterking van de vervallen defensiewerken van de Republiek prioriteit en werd een omvangrijke vestingbouwprogramma opgesteld. In 1688 werd door de Raad van State een Directeur-generaal van fortificatiën aangesteld en belast met de uitvoering van de vestingwerken. Dit was het begin van de latere genie-dienst. Onder Directeur-generaal baron Menno van Coehoorn (1641-1704) werd eind 17e eeuw de basis gelegd voor zowel een nieuw defensiestelsel van de Republiek als het korps militaire ingenieurs voor de uitvoering van militaire bouwwerken en het onderhoud van de vestingen.
Ondanks deze bouwactiviteit zijn slechts enkele vestingplans uit deze tijd bewaard gebleven, omdat er gebruik werd gemaakt van bestaande gedrukte kaarten waarop de vestingwerken en inundaties werden ingetekend. Doordat bovendien de wijze van oorlogsvoering was beperkt tot de belegering van de vestingsteden, werden er weinig nieuwe kaarten getekend. Niet zozeer de militairen maar veeleer de bestuurders hadden gedetailleerde plattegronden nodig voor administratieve controle op vestingwerken vanuit Den Haag. Voor de jaarlijkse inspecties van de grensvestingen door de Commissarrissen uit de Raad van State waren in 1661 voor generaliteit overzichtskaarten van de vestingen getekend, die ingebonden in twee banden op de inspectiereizen werden meegenomen tijdens de visitaties. Deze kaartboeken zijn echter niet bewaard gebleven in het Geniearchief, maar vermoedelijk als oorlogsbuit in 1795 naar Parijs afgevoerd. Ook van de Hollandse vestingen werd in opdracht van de Staten van Holland in 1662 een kaartboek vervaardigd voor de inspectie van de vestingen, dat eveneens verloren is gegaan. Scholten, (1989), 34 en 134. Het betreft een kaartboek dat berust in Parijs bij de Service Hydrographique de la Marine, nrs. 174-175 uit 1661, waarvan op het ARA een foto-reproduktie aanwezig is.
In 1714 werd het ingenieurs korps gereorganiseerd tot een landelijke fortifciatiedienst verdeeld in zeven departementen, waaronder de vestingen gelegen in de Zuidelijke Nederlanden die volgens het barrière-tractaat van 1713 door de Republiek werden bezet. Tevens werd de organisatie van het ingenieurskorps opnieuw vastgesteld, waardoor de ingenieurs in een hiërarchisch dienstverband in departementen onder de bevel kwamen te staan van Directeur-generaal van fortificatiën en de Raad van State.
Ook de vervaardiging van plans en tekeningen van de bouwwerken behoorde tot de taken van iedere ingenieur die volgens de instructie van 1714 werden verplicht tot het inzenden met de bestekken ter goedkeuring aan de Raad van . ARA 1.01.19 R.v.State, inv. nr. 187 resolutie van 17-1-1714; en 2.01.14.02. Oorlog voor 1813 inv.nr.1294B.
Ook de Raad van State, dat als bestuurslichaam toezicht hield over de defensie van de Republiek, was niet bij machte om haar controle-taak naar behoren uit te voeren. Tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog in 1714-1748 had de Raad geen betrouwbare plans van de nieuw aangelegde fortificatie-werken in de frontieren en barrière-vestingen tot haar beschikking, terwijl de bestaande plans inmiddels verouderd en
Hoewel de Directeur-generaal van de fortificatiën Hertell reeds in 1727 had voorgesteld om exacte plans van de aangelegde fortificatiën te laten maken, gaf de Raad pas in 1734 hiertoe opdracht. De ingenieurs werden gelast om nieuwe plattegronden van de vestingen met nieuwe fortificaties aangelegd sinds 1729 op perkament te tekenen, die in 1734-1737 werden ingezonden aan de Raad van State. Deze zogenaamde Plans van de Steden en Sterkten werden ingebonden en als legger bewaard bij de Raad in Den Haag. Ook de Hollandse vestingen werden in 1724-1727 opnieuw in kaart gebracht door de ingenieur Prevost. Met de nieuwe plans kon door de Raad van State echter de val van de zwakke barrière-vestingen en inname van Bergen op Zoom door de Fransen in 1744-1748 niet worden verhinderd. OSPV B562 Brielle; G1 Geertruidenberg; H67 Heusden; K1 Klundert; M12 Muiden; S2 Nieuwpoort; S52 Schoonhoven. ARA 4.OMM inv. nrs. 351-356 Plaens van Staats-Brabant; Staats-Vlaanderen; Namen; West-Vlaanderen; Wedde-en Westwoldingerland; Overijssel en Nijmegen tot Breda. ARA 1.01.19 Raad v. State resolutie van 19-4-1734. ARA 3.01.43 Contrarolleur-Generaal: inv.nr. 2, res. van 20 april 1696; 4.VTHR 652 Kaartboek van de Hollandse fortificaties uit 1698. Scholten, 51-52.
In 1748 werd het korps ingenieurs gereorganiseerd tot een zelfstandig legeronderdeel met een uitbreiding van taken, functies en bevoegdheden. Aangezien de barrière-steden in 1744-1748 slechts van geringe betekenis waren gebleken voor de defensie van de Republiek, werd na 1750 de nadruk gelegd op de versterking van de vestingen langs de oost- en zuidgrens. Als gevolg van de uitvoering van vestingwerken door de ingenieurs nam ook de kaarten- en tekeningenproduktie toe. Ter controle van de militaire objecten in aanbouw en onderhoud had de Raad van State in 1750 behoefte aan een aktueel en compleet overzicht van alle 'slandsgebouwen. Op voorstel van Directeur-generaal P. de la Rive (1701-1771) werden de ingenieurs opgedragen tot het ... ARA 4.OPG inv. nrs. B 47 Bellingwolde; B 90 Bergen op Zoom; B 39 Bourtange; B 185 Breda; K 2 Kampen; K 8-9 Coevorden; D 97 Doesburg; G 113 Westervoort; G 157 Grave; H 20 Hasselt; H 24 Hulst; L 1 Nieuwe Schans; M 1 Maastricht; N 41 Nijmegen; S 3 Sas van Gent; S 33 Stevensweert; S 34-35 Sluis; S 64 Steenbergen; V 35 Venlo; Z 1 Zwolle; Z 11 Zutphen. ARA 1.01.19 R.v. State inv. nr. 281 resolutie van 31-12-1751.
Met deze tekeningen en de nieuwe vestingplans uit 1734 had de Raad van State na 1753 een overzicht van alle 'slandsgebouwen die zich in de vestingen bevonden. De bouwtekeningen ingebonden in boekwerken dienden als een soort van legger voor de controle van de bestekken, kostenbegroting, aanbestedingen door de Raad zonder dat hiervoor aparte bestektekeningen nodig waren. Dit betekende dat na 1752 aanvankelijk weinig bestektekeningen werden vervaardigd. Deze leggers met tekeningen waren wellicht doelmatig als controle-instrument voor de Raad van State in Den Haag, maar niet praktisch voor de uitvoering van de ingenieursdienst in de vestingen. Omdat bij uitzondering tekeningen bij de bestekken werden getekend, had dit tot gevolg dat werkuitvoering van nieuwbouwwerken in de bestekken zeer uitgebreid werden omschreven, zodat deze tenslotte voor aannemers onduidelijk ofwel duyster en onverstaanbaar waren geworden. Op voorstel van Directeur-generaal Carel Du Moulin (1727-1793) werd daarom in 1780 besloten dat de ingenieurs tekeningen ter opheldering van de bestekken moesten maken. Voor zowel nieuwe vestingwerken van enig belang en gehele vernieuwing of reparatie van bestaande vestingwerken dienden de ingenieurs: [...] ARA 1.01.19 Raad v. State inv. nr. 342 resolutie van 7-6-1780; inv. nr. 368 resolutie 13-10-1789.
Aanvankelijk kregen de ingenieurs een vergoeding voor dit extra tekenwerk wat de tekeningenproduktie stimuleerde. Hoewel deze toelage in 1789 weer werd afgeschaft door de Raad van State wegens bezuiniging, had inmiddels het tekeningengebruik definitief intrede gedaan onder de ingenieurs, en in het vervolg werden plans en tekeningen bij de bestekken getekend. Deze tekeningen-instructie was een van de weinige hervormingsvoorstellen van Du Moulin, die eind 18e eeuw werd aangenomen ter verbetering van de uniformiteit, organisatie en werkwijze van de ingenieursdienst.
Een ander voorstel van Du Moulin betrof de invoering van uniforme tekeninstructies voor vestingplans en kaarten bij de genie. Omdat in de Republiek geen centrale dienst voor de topografische kartering bestond, zoals de Service Géographique de l'Armée in Frankrijk, waren er geen een uniforme kaarten van het gehele Nederlandse grondgebied voor handen. Pas vanaf 1747 werd onder Willem IV begonnen met de militaire kartering van de grenzen (frontieren) van de Republiek door de genie-ingenieurs Hattinga en Hottinger. Aangezien de wijze van oorlogsvoering was veranderd van de belegering van vestingen in krijgsverrichtingen over een groter gebied, was in de 18e eeuw behoefte aan uniform kaartmateriaal van zowel de vesting als het hele operatieterrein, en de linies van de Republiek.
In 1775-1786 kwam Du Moulin met voorstellen voor de uniforme kartering en opleiding naar voorbeeld van de ingénieurs-géographes. Hoewel deze hervormingen niet werden ingevoerd tijdens de Republiek, werden vanaf 1788 ingenieurs belast met kartering van de grensgebieden. Een andere instructie van Du Moulin voor het op uniforme wijze tekenen van vestingplans met de reliëf-en terreinweergave in een omtrek van 1 km. rond de vesting werd niet ingevoerd. ARA 4. OMM Algemeen 33 Memorie over het opmaken der Plans van Vestingen, 1775. Scholten, 1989, 147-148.
Bij de karteringen werd de uniforme topografisch tekenmethode gevolgd van ingenieur J. F. Schouster (1721-1801). Deze nieuwe plans kon de val van de vestingsteden in 1793-1795 niet worden verhinderd, als deze werden verdedigd door ingenieurs zoals Schouster, die in 1793 Breda en in 1794 's-Hertogenbosch zonder veel verzet capituleerde. ARA 4. OMM Algemeen 33 Memorie over het opmaken der Plans van Vestingen, 1775. Scholten, 1989, 132-135. Meijgaard, C.H. van, (1995) 83-87. Na de overgave van Breda werd Schouster ontslagen maar hij kreeg in 1794 gratie van Willem V en het commando over Den Bosch.
Na de Bataafse revolutie van 1795 werd de fortificatiedienst voorlopig op oude voet voortgezet maar door het Comité tot de algemene zaken van het bondgenootschap te lande, belast met defensiezaken, onder bevel geplaatst van de patriotse ingenieur H. van Hooff (1740-1809). De ingenieurs verrichtten dezelfde werkzaamheden betreffende de vestingbouw en tevens...de vernieuwingen, reparatien als onderhoud alsmede bestier over 'sLands gebouwen, bruggen, sluizen etc... De continuïteit blijkt uit de voorschriften van vóór 1795 die grotendeels van kracht bleven voor de ingenieursdienst, aangevuld met nieuwe instructies.
Een van de hoofdtaken van het nieuwe bewind was de reorganisatie van het leger, dat naar Frans model werd onderverdeeld in infanterie, cavalerie en artillerie. De genieingenieurs maakten aanvankelijk geen deel uit van de landmacht, totdat op voorstel van het Comité te Lande in juli 1795 de nieuwe organisatie van het Korps Ingenieurs, onder een nieuwe naam het Corps de Genie, werd vastgesteld. Door deze reorganisatie werd de fortificatiedienst ingekrompen, mede door de afstand van Staats-Vlaanderen, Maastricht en Venlo aan de Franse zusterrepubliek bij het vredesverdrag van mei 1795. Hierdoor werden de vestingen in de zuidelijke departementen opgeheven, zodat vijf departmenten overbleven: - Bataafs Brabant; -Neder-Maas; IJssel; de Waal tot de Zuiderzee en Wedde en Westwoldingerland. Deze departementen en het ingenieurs Corps de Genie stond onder leiding van de Directeur-generaal van fortificatiën Van Hooff.
De samenstelling van het ingenieurskorps veranderde drastisch na 1795 doordat meer dan de helft van de genie-officieren wegens Oranjegezindheid vertrok of werd gepensioneerd. Binnen drie weken dienden de ingenieurs het Comité te verzoeken om herplaatsing, ontslag of pensioen. Volgens de naamlijst van het korps opgesteld door het Comite, bleek dat van de 92 ingenieurs die in 1794 in Staatse dienst waren, er slechts 31 in dienst waren getreden van het Bataafse leger. Meijgaard, 1995, 36-37. Het betrof o.a. de ingenieurs: C. Schuller; F.T. Guichenon de Chastillon; J.H. Hottinger; A.W. de Petit; J.A.E. de Veye; C. Engelhardt; C. van Sorgen; W.J. Blanken; A.J. de Bock; J.C. Spengler; en J.H. Voet, later directeur van de KMA. In 1795 bleven 46 ingenieurs in dienst op een totale sterkte van 72 man.
In 1798 vond personeelsuitbreiding plaats door de integratie van de Hollandse fortificatiën. Ondanks de bestuurscentralisatie was de Hollandse fortificatiedienst na 1795 blijven voortbestaan, en onder het bevel geplaatst van de patriot C.R. Th. Krayenhoff, ter vervanging van de Oranjegezinde ingenieur A.J. de Bock.
Sinds de 80-jarige Oorlog beschikte Holland over een aparte fortificatiedienst, die door de gewestelijke autonomie niet onder de Generaliteit maar onder de Staten van Holland ressorteerde. De Hollandse Fortificatiën waren onderverdeeld in de vestingwerken langs de Hollandse en Zeeuwse kusten, en de Departementen van de Grote - en Kleine Fortificatiën, en stond onder bevel van een Contrarolleur-generaal die tevens lid was van het Staatse legerkorps van ingenieurs. Door de centralisatiepolitiek van de unitarissen die in 1798 de eenheidstaat proclameerden, werd tenslotte de Hollandse fortificatiedienst opgeheven, en als het Departement van de Krammer en de Biesbos een onderdeel van de Bataafse defensie-organisatie. Bij deze integratie werden de vestingen op de Zeeuwse eilanden bij Bataafs Brabant ingedeeld, terwijl Voorne en Goedereede en de Hollandse kust van Hoek van Holland tot Texel bij dit nieuwe departement gevoegd, dat onder bevel stond van Krayenhoff. Ibid. 33-35. De Grote fortificatien bestond uit de vestingen Brielle, Hellevoetsluis, Geertruidenberg, Klundert, Heusden, Woudrichem en Gorinchem. Het Kleine departement betrof de vestingen Naarden, Muiden, Weesp, Woerden, Oudewater, Schoonhoven en Nieuwpoort.
Door de Franse alliantie in buitenlandse politiek werd tijdens de Bataafse Republiek in 1795-1800 aan de landsverdediging prioriteit gegeven en werden nieuwe vestingwerken aangelegd. Hiervoor gebruikte men de vestingplans van de opgeheven Raad van State en Staten van Holland die verouderd en onbruikbaar waren geworden. Aanvankelijk werden in 1795-1796 van de oude vestingplans, die waren ingeleverd door de ontslagen ingenieurs, kopieën vervaardigd door de kaartbeheerder Van Westenhout, waarop de nieuwe vestingwerken werden ingetekend. Al spoedig kwamen hierbij grote onderlinge verschillen aan het licht door afwijkend schaalgebruik van oude plans, waarop het Comité in 1797 besloot tot invoering van nieuwe uniforme teken-instucties. De oude generaliteitschaal werd vervangen door een nieuwe uniforme schaal, die de ingenieurs moesten naleven in het formeren van plans en kaarten. Deze schaal van 1:14.400 (100 Rijnlandse Roeden op een duim) was reeds in 1775 voorgesteld door Du Moulin maar werd pas in 1797 verplicht voorgeschreven.
Behalve de schaal werd in 1799 door Van Hooff ook een nieuwe tekeninstructie speciaal voor de vervaardiging van vestingplans ingevoerd. Volgens deze instructie moesten de ingenieurs de nieuwe fortificatie-werken aangelegd sinds 1798 in kaart brengen, met profielen, waterpassing en gedetailleerde terreinopnames voor het stellen van inundaties. Bij deze nieuwe plans werden memories opgesteld over de historie en de verbetering van de defensie met inundaties. De ingenieurs dienden van de plans en stukken een brouillon-exemplaar en twee net-exemplaren te tekenen. ARA 4. OMM N 72 Memorie van 30-12-1799 van Van Hooff aan Agent van Oorlog. ARA 2.01.14.01 Comité te Lande inv. nr. 19 Resolutie 10-8-1797 nieuwe schaalgebruik. Zie OPV B85; B115; B121; B274; B278; H2; H26; K5B; Z27.
Na de Engels-Russische invasie van Noord-Holland van 1799 besloot het Bataafse Uitvoerend Bewind in 1800 tot de versterking van het leger en aanstelling van extra genie-ingenieurs voor de vestingwerken in Noord-Holland. Uit personeelsgebrek werden hiervoor ook fortificatie-opzichters, architecten en stadsfabrieken aangenomen ter assistentie van de ingenieurs. De verhoogde bouwactiviteit gaf een toename van het aantal adspirant-ingenieurs dat een militaire carrière ambieerde. In tegenstelling tot onder het Stadhouderlijk bewind was selectie niet gebaseerd op afkomst maar op capaciteit en scholing. Onder Van Hooff werd in 1797 een strenger toelatingsbeleid van kracht voor het korps, waarbij de ingenieurs op bekwaamheid werden gerecruteerd. De adspirant ingenieur diende theoretische kennis van de oude en nieuwe vestingbouwkunde, de civiele bouwkunde en de vijf bouworden te beheersen, wat aan de hand van zelf vervaardigde tekeningen werd geëxamineerd. De adspirant ingenieur moest op het examen een tekening kunnen overleggen van een huis ..
Bovendien dienden de kandidaat-ingenieurs de Hollandse en Franse taal te beheersen, en een jaar als cadet te hebben gediend. ARA 2.01.14.02 Oorlog voor 1813 inv.nr. 1294B. ARA 4. OMD 208-209. Gunkel en Van de Graaff.
Voor de opleiding werden reeds in 1795 vier Militaire of Artilleriescholen opgericht voor het onderwijs aan zowel de artillerie-cadetten als adspirant-ingenieurs en mineurs en sappeurs te Den Haag, Zutphen, Breda en Deventer. Het onderwijs in de genievakken werd in 1800 geconcentreerd in een aparte genie-school te Zutphen, die in 1805 werd samengevoegd tot een opleiding voor zowel de artillerie als genie- en waterstaatingenieurs te Amersfoort. Tot de eerste lichting behoorden de zoon van de Directeur fortificatiën Van Hooff jr. en de beide zonen van Krayenhoff. Vanaf 1801 werden de ingenieurs uitsluitend gerecruteerd uit de afgestudeerden van deze school. Het tekenonderwijs dat aan de adspirant-ingenieurs werd gegeven door handtekenmeester deed een uniforme stijl van in de vestingplans ontstaan. De leerlingen kregen onderwijs in de ARA 2.21.102 Collectie Krayenhoff, inv. nr. 121. "Instructie voor den Directeur en Chef van de Theoretische en Praktische Militaire Scholen", art. 39, 11 oktober 1805. 2.01.14.02 Oorlog voor 1813 inv. nr. 1272 instructie van 23 september 1800 voor de directeur van het Ingenieur-School te Zutphen.
Door de bestuurscentralisatie werd in 1803 een Bureau de Genie opgericht door de Staats-secretaris of minister van Oorlog, dat belast werd met het toezicht over de fortificaties, militaire gebouwen en het personeel. Aan de Staats-secretaris was tevens zowel de kaartproduktie als het kaartbeheer opgedragen, met de taak om voor het Staatsbewind en de militaire autoriteiten te laten ontwerpen: ARA 2.01.14.02 Oorlog inv.nr. 1278 Instructie Staatssecretaris van Oorlog, 31-5-1803 nr. 75 art. 30.
In 1803-1805 werd de landsverdediging ondergeschikt aan de invasieplannen van Engeland van Napoleon, die de Bataafse Republiek verplichtte tot de levering van schepen en troepen. Op de defensie van de Bataafse Republiek werd onder het bewind van raadspensionaris Schimmelpenninck bezuinigd waardoor in 1805 diverse vestingen werden opgeheven. Met uitzondering van de vestingwerken rond Amsterdam die in 1805-1810 onder leiding van Krayenhoff stand kwamen, waaruit later de Stelling van Amsterdam ontstond. OPV inv. nrs. A45-A61; A63; A65-A115.
Tijdens het Koninkrijk Holland 1806-1810 werd door koning Lodewijk Napoleon naar Frans voorbeeld in 1807 de Artillerie en Genie samengevoegd tot een legerkorps onder leiding van inspecteur-generaal C.R.Th. Krayenhoff (1758-1840). Krayenhoff kreeg tevens de leiding van het Depôt-generaal van Oorlog dat naar Frans voorbeeld in 1806 werd opgericht speciaal voor de militaire kaartproduktie (zie hoofdstuk 4.2). Behalve topografische kaarten werden bij het Depot door Geografische ingenieurs ook vestingplans getekend, die volgens nieuwe instructie werden vervaardigd. De instructie uit 1797 voor uniform schaalgebruik werd uitgebreid met nieuwe schalen van achtereenvolgens 1:14.400 (100 Rijnlandse roeden op een duim) voor detailkaarten, en kleinere schalen van 1:28.800 (200 Rijnlandse r.) en 1:57.600 (400 Rijnlandse r. )voor minder gedetailleerde karteringen. Voor het opnemen van vestingwerken werd een nieuwe schaal van 1:2.880 (20 Rijnlandse r. op een duim) voorgeschreven voor de vervaardiging van de vestingplans.
Naast topografische kartering hadden de geografische ingenieurs tevens tot taak de astronomische plaatsbepalingen, geodetische opmetingen, waterpassingen en het verzamelen van statistische gegevens van de regio's die werden gekarteerd in zogenaamde Topografische Memories. Tevens konden ingenieurs worden gedetacheerd bij het veldleger om de kaarten en plans te bewaren en te kopiëren, en de legerkampen, marsen, terrein verkenningen en slagvelden in kaart te brengen voor de militaire bevelhebbers.
Aangezien de kaarten en vestingplans vanwege militair belang onder de geheimhoudingsplicht vielen, werden deze niet in druk uitgegeven. Zelfs werd het de ingenieurs verboden om minuut- of kopiekaarten die zij hadden getekend onder zich te bewaren. ARA 2.13.45 inv.nr. 3305 Instructie voor de Géographische Ingenieurs bij het Depôt-Generaal van Oorlog van het Koninkrijk Holland, d.d. 4-3-1808. ARA 4.OMM N115.
Door de inlijving bij Frankrijk in 1810 gingen deze Hollandse legeronderdelen respectievelijk op in het Franse Corps Imperiale du Génie en het Depot de la Guerre. Tijdens het Franse bewind is slechts weinig gerealiseerd van de grootschalige militaire vestingbouwwerken die in deze tijd werden ontworpen, met uitzondering van de stellingen van Den Helder en Amsterdam.
Door het bondgenootschap met Frankrijk na 1795 raakte de Bataafse Republiek in conflict met Engeland en Pruisen, zodat in het defensiebeleid prioriteit werd gegeven aan de versteking van de kust en langs de oostgrens, en niet langs de zuidgrens. In de Bataafs-Franse tijd werd de defensiestrategie gebaseerd op verdedigingslinies waarin versterkte steden werden verdedigd door inundaties, die na 1795 werden uitgebreid en verbeterd. Samenvattend werden tijdens de Bataafse Republiek van 1795 tot 1805 de volgende vestingwerken versterkt of uitgebreid tot linies:
Reeds in 1796 kwamen onder leiding van Van Hooff vele vestingwerken tot stand in de noordoostelijke provincies. In Groningen werd ten oosten van Bourtange de linie van Abeltjeshuis aangelegd, als onderdeel van de Eemslinie. Tussen Bourtange en Coevorden werden in 1798 de redoute Barnflair of Klooster Ter Apel aangelegd, ten zuiden van Ter Apel ter versterking van de Eemslinie. OPV B182 en B184; B38 en B39.
In Drenthe werd in 1798-1800 ten noorden van Emmen een redoute de Emmerschans opgeworpen, en de vesting Coevorden aan de oostzijde versterkt door de redoute Katshaar volgens een ontwerp van Van Hooff. OPV E 9, K71-K72.
In 1799-1800 werd in Overijssel vestingwerken aangelegd voor de inundatie van Coevorden ten noordoosten van Gramsbergen en ten noorden en zuiden van Hardenberg aan de Vecht, de Loozer- en Venebrugerlinies. OPV H 6-9; H13A.
In de vestingen Doesburg, Zutphen en Deventer werden langs de IJssel versterkingen aangelegd in 1796-1799, maar door geldgebrek stagneerde een aantal werken zodat de inundatie tussen Doesburg en Zwolle niet werd voltooid voor 1803. Bij Zutphen werd de Linie genoemd naar Van Hooff in 1803 aangelegd. OPV D88; Z33.
Op basis van de linie die in 1792-1793 was aangelegd tussen de Gelderse Vallei en Rhenen, werden in 1799-1800 plannen uitgevoerd ter verlenging van deze linie naar de Neder-Betuwe door de aanleg van een inundatielinie tussen de Ochten en Dodewaard. De Grebbelinie werd in 1799 versterkt met de diverse vestingwerken en de Linie van Juffrouwwijk OPVG G207; G231; G252.
De veldwerken die hier in 1799 waren aangelegd om de opmars van de Engelse en Russische troepen naar Amsterdam te stuiten, werden na de Bataafse overwinning op de geallieerden legers tot een definitieve linie uitgebouwd. Reeds in 1800 werden met spoed volgens de plannen van Krayenhoff 26 lunetten tussen de Noordzee bij Wijk aan Zee en Wijkermeer bij Beverwijk dwars door Noord-Holland aangelegd. Toen na voltooiing een nieuwe invasie uitbleef, raakte de linie spoedig overbodig en werd buiten onderhoud gesteld. OPV B160; OSPV B18; OPV S37-S70.
Ook deze linie werd na 1795 gehandhaafd en versterkt en uitgebreid onder Krayenhoff met de Linie van Ter Aa, werken bij Breukelen, nieuwe Linie van Linschoten en tussen Oudewater en Montfoort. Het plan van Krayenhoff om Utrecht binnen de Hollandse Waterlinie op te nemen, werd echter afgewezen. OPV HH 719; H784; H790; H794 en H800.
De kustdefensie bij Den Helder en langs de Hollandse kust werd na 1800 versterkt met verschillende batterijen tegen invasie vanuit zee zoals in 1799. Behalve de Linie van Beverwijk werd de in de Kop van Noord-Holland bij de Zijpe en de Kamperduinen in 1800 versterkingen aangelegd. Naar aanleiding van de strijd in 1799 om de marinehaven van Den Helder werden verschillende defensieplannen in 1799-1801 opgesteld, die pas na
1803 bij hervatting van de oorlog werden uitgevoerd met de omwalling van Den Helder en aanleg van kustforten.
Na de hervorming en de hausse in de vestingbouw van de Bataafse tijd na 1795, werd onder raads-pensionaris Schimmelpenninck in 1805 bezuinigd op landsverdediging Hierdoor werden een aantal de vestingen die na. 1795 waren verstrekt of nieuw aangelegd, verlaten en ontmanteld of gesloopt. In 1805 werd de defensie van de Republiek geconcentreerd op de Grebbe- en Hollandse Waterlinie en de kust- en zeegaten, en Amsterdam. Rondom de hoofdstad werden de dorpen Amstelveen, Ouderkerk en Diemen verstrekt, nieuwe posten aangelegd te Diemerdam, Sparendam, Duivendrecht de Liebrug en het Penningsveer en werden langs weerszijden van het IJ en op de ringdijk van de Buikslotermeer batterijen ingericht. Hieruit ontstond later de Stelling van Amsterdam. OPVA 45-A 51.
Onder Lodewijk Napoleon werd in 1806-1809 de sanering van het Bataafse vestingstelsel voortgezet met de ontmanteling van de volgende vestingen:
Nieuwpoort, fort St. Andries, Arnhem, Nijmegen met Knodsenburg, Deventer, Doesburg, Zwolle, Kampen en Hassel. De forten Pannerden en Geldersoord werden in beheer overgedragen aan de Waterstaat. De linie van Beverwijk en door de Neder-Betuwe werden verlaten evenals de Brabantse linie met uitzondering van Bergen op Zoom, Breda, Den Bosch en Grave. Het voorstel van Lodewijk Napoleon om ook de Grebbelinie en vestingen in de Hollande Waterlinie te verlaten, kon geen instemming krijgen van zijn broer Napoleon Bonaparte die deze linies als essentieel onderdeel van defensiestelsel wilde handhaven. ARA 4. OMM Memorie N 115 Gescheidkundig overzicht van hetgeen in Nederland is verricht met betrekking tot een algemeen stelsel van verdeding [...] sedert het jaar 1806, door J. W. van Sijpesteijn, 1851. Meijgaard, 1995.
Na de inlijving bij Frankrijk werden door de keizer de verlaten linies van Beverwijk, de Grebbe en door de Neder-Betuwe hersteld, en geen vestingen ontmanteld. Napoleon's defensieplannen voor het Nederlandse departement waren gericht op de versterking van de kust van Den Helder tot de Scheldemond en de Hollandse Waterlinie aan de landzijde. De kustdefensie werd versterkt op het eiland Goeree-Overflakkee met nieuwe fort Duquesne bij Ooltgensplaat en het tegenoverliggende fort De Ruyter bij Willemstad. Deze forten waren volgens een frans standaardmodel ontworpen en in 1811 gebouwd. ARA OPV O 17 en O 19.
Tijdens zijn bezoek in mei 1810 inspecteerde keizer Napoleon de positie van Vlissingen, en gaf opdracht tot de verbetering van de defensie met een groot aantal nieuwe werken. Het oude fort Rammekens werd in 1811 verbouwd en de Vlissingen werd met twee nieuwe forten uitgebreid, Montobello (latere de Nolle) aan de westzijde en fort St. Hilaire (na 1813 De Ruyter) aan de oostkant. Tussen dit laatse fort en Rammekens kwam een kustfort Lacoste (Zoutman). Ook bij Breskens aan de Schelde werden nieuwe kustforten aanbesteed die echter voor eind 1813 niet werden voltooid. OPV V 63-V 68; V 89-V 96 en V 101-V 107.
Tijdens zijn tweede inspectiereis door Holland in 1811 gaf de keizer opdracht tot de versterking van de kustdefensie bij Den Helder en van de verdedigingslinie rond Amsterdam De franse plannen voor Den Helder bestonden uit de aanleg van een marinehaven omringd door een fortificatielinie. Hiervoor werden de volgende kustforten aanbesteed: Lasalle (na 1813 Erfprins) ten westen, Dufalga, 1'Ecluse (Driks Admiraal), Dugommier (Oostoever) en Morland (Kijkduin) bij Huisduinen. Op Texel werd de Oude Schans in 1811 versterkt met nieuwe bastions, die in 1812 gereed kwamen. De forten rond Den Helder werden onder Willem I na 1813 afgebouwd. OPV H 51; H 60-H 60; H 67; H 72- H 73; T 10B-10C; T 17.
Na de inspectie van de stelling van Amsterdam en van Naarden en Muiden raakte de keizer overtuigd van de inundaties als defensiemiddel en besloot op advies van Krayenhoff tot de aanleg van een waterlinie van Naarden naar Gorinchem. Deze linie zou de nieuwe noordgrens van het keizerrijk worden, maar na het vertrek van de keizer kwam er weining terecht van deze plannen doordat de Franse ingenieurs geen vertrouwen hadden in het Hollandse inundatie-systeem. Krayenhoff's plannen uit de Franse tijd werden pas onder Willem I na 1815 uitgevoerd door de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Schukking, 1951, ARA 4. OMM H200. Correspondance de Napoléon I-er, XXII, nr. 18194, "La ligne de Naarden à Gorcum doit donc être considérée comme la vraie ligne de L'empire."
Na 1814 werd onder koning Willem I het korps ingenieurs in 1814 als technisch wapen belast met de aanleg en onderhoud van de vestingwerken en de militaire gebouwen. De taken en bevoegdheden van het korps onder directie van Inspecteur-generaal Krayenhoff werden sterk uitgebreid door de A. van der Woud, Het lege land: de ruimtelijke orde in Nederland 1798-1848 (Groningen 1987) p.470-477.
Na de vereniging in 1815 met België werd de genie-dienst uitgebreid tot de 14 Zuid-Nederlandse vestingsteden die tot de afscheiding in 1830 in beheer en onderhoud waren van de Hollandse genie-ingenieurs. Betrof de vestingen te Ath; Antwerpen; Bergen (Mons); Charleroi; Doornik; Hoei; Ieperen; Luik; Luxemburg; Namen; Dinant; Meenen; Nieuwpoort; Oostende; Philipeville. De vestingplans van deze Belgische steden uit 1814-1830 zijn gedeeltelijk bewaard gebleven op het ARA in het archief van de Topografische Dienst: ARA 4. TOPO inv. nr. 4.1. In 1953 werd een aantal kaarten en tekeningen aan het ARA te Brussel overgedragen, zie hiervoor de lijst uit 1978 toegang nr. 2.23.03.
Als Inspecteur-generaal kon Krayenhoff zijn ontwerpen uit de Franse tijd voor een nieuw defensiestelsel na 1815 onder Willem I realiseren. Volgens de nieuwe strategische inzichten werd vanaf 1815 een nieuw defensiestelsel aangelegd bestaande uit een reeks van vestingen in linies (IJssel-en Grebbelinie; Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie) ter verdediging van West-Nederland. De Nederlandse defensie, die sinds de 80-jarige Oorlog gebaseerd was geweest op vestingen en de onderwaterzetting van het omringend gebied, werd ook na 1815 volgens dit principe ontwikkeld en ingericht.
Na voltooiing van de zogenaamde Nieuwe Hollandse waterlinie in 1815-1824 kregen de genie-ingenieurs tevens het beheer over de inundatiemiddelen zoals sluizen, bruggen, dijken en duikers aangelegd door de Waterstaatsingenieurs.
In 1840-1860 werd de defensie van de Nieuwe Hollandse Waterlinie vervolmaakt door de aanleg van bomvrije torenforten, o.a. te Asperen, Everdingen, Honswijk. Na oplevering bleken de torens reeds verouderd door de technische ontwikkeling van de artillerie en niet bestand tegen het getrokken geschut met grotere vernietigingskracht, zodat verbouwing door de Genie noodzakelijk was. ARA 4. OPG A396 Asperen; E40-E41 Everdingen; H89-H92 Honswijk; H115 Vuren; N144-N148 Nieuwersluis; U34-U35 Uitermeer.
Na 1874 werd de bouw van nieuwe bomvrije onderkomens noodzakelijk door de nieuwe defensiestrategie van verspreide legering van de troepenmacht in het vestingstelsel. Het betekende tevens de ontmanteling en sloop van een groot aantal vestingen die na 1874 geen onderdeel meer waren van het nieuwe vestingstelsel zoals bijvoorbeeld Deventer, Zutphen, Nijmegen, Grave, Groningen en Den Bosch.
Na 1885 werd onder invloed van de technische ontwikkeling in de artillerie en de uitvinding van de brisantgranaat door de genie een nieuwe type forten gebouwd bestand tegen artillerie-aanvallen, gekenmerkt o.a. door toepassing van beton, gietstalen geschutkoepels en bomvrije onderkomens zoals in de Stelling Amsterdam en rond Utrecht.
Na de voltooiing van de Stelling Amsterdam aan het eind van de Eerste Wereldoorlog werden van 1918 tot 1935 onder invloed van bezuinigingen op de defensie geen nieuwe vestingbouwwerken uitgevoerd. De genie-dienst beperkte zich tot het onderhoud en de verbetering van kazernes en de inundaties in de Vesting Holland, die in 1922 werd gevormd door aaneensluiting van de Stelling Amsterdam, de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de stellingen monden van de Maas, het Haringvliet en het Hollands Diep. Pas vanaf 1935 werden nieuwe vestingbouwwerken uitgevoerd zoals betonnen kazematten ter versterking van de Grebbe- ; Maas-en Waal- en Peel-linie en de stelling op de Afsluitdijk. Deze werken werden uitgevoerd in de mobilisatietijd in 1935-1940 door aparte afdelingen van de genie: het Technisch Bureau Inspectie der Genie, het Bouwbureau en het Bureau Stellingbouw. ARA 4.OITB Technisch Bureau Inspectie der Genie, 1880-1939 tekeningen van 1914 tot 1939 van o.a. Kornwederzand, IJmuiden, Amsterdam, Stelling Vlissingen. ARA 2.13.24 De archieven van het Bouwbureau en Bureau Stellingbouw van de Inspectie der Genie bevatten de bouwtekeningen van kazematten, bunkers, loodsen enz. uit de mobilisatietijd 1939-1941 die niet zijn opgenomen in de plans van gebouwen van de Genie. 300 jaar bouwen voor de landsverdediging, 1988, 126-133.
Tot aan het eind van de 18e eeuw bleef de taak van de genie-ingenieurs beperkt tot het ontwerpen, bouwen, het onderhoud en beheer van vestingwerken en inundaties. In het begin van de 19e eeuw werd deze taak uitgebreid met het toezicht en de adminstratie van de onroerende goederen gelegen binnen de zogenaamde
Reeds in 1816-1818 werd bij de Genie en het Topografisch Bureau het metrieke stelsel voor alle tekeningen, plans en kaarten ingevoerd in plaats van de oude standaard maten zoals Rijnlandse roede die sinds 1797 in gebruik was geweest. De tiendelige tekenschaal was verplicht voor zowel de nieuwe als oude vestingplans gedeponeerd in het Archief van Oorlog, waarop de ingenieurs de nieuwe decimale schaal moesten vermelden. Onder invloed van deze instructie werd uniformering van de verschillende kaarten in gebruik bij Oorlog bevorderd. Afhankelijk van de gewenste gedetailleerdheid, varieerde het schaalgebruik waarop de vestingwerken werden getekend van 1:100 voor batterijen, redouten, loopgraven, vestingfronten en reliëfplans tot 1:5000 voor gehele vestingen met omgeving. Ook de topografische kaarten werden na 1818 volgens uniforme schalen getekend. (Zie bijlage 1 uniforme schalen) Recueil Militair 1818, p. 193. Zie bijlage 1 schaalgebruik.
Doordat de vaststelling van de grensscheiding tussen de Rijks-en particuliere gronden zoals bepaald volgens de
In 1853 werd dit tekenvoorschrift voor vestingplans veranderd en uitgebreid door een nieuwe instructie voor de vervaardiging van de zogenaamde Plans van Verboden Kringen. Deze grootschalige plattegronden gaven zeer gedetailleerd de grenzen van Rijksen particuliere gronden aan met de kadastrale perceel-nummering alsmede de grens van de verboden kringen rond de vesting waarbinnen een bouwverbod gold. Bij deze plans werd een staat of register samengesteld ter toelichting op de Rijks-en particuliere gronden waarvoor de gegevens van de Kadastrale hypotheek-registers werden gekopieerd. De goedgekeurde plans en de staten werden gedeponeerd bij het ministerie van Oorlog, terwijl de EAI's duplicaatexemplaren bewaarden. ARA 2.13.01 inv. nr. 3257 Instructie 27-11-1842 nr. 11a ARA 2.13.45 inv. nr. 3300 Plans Verboden Kringen d.d. 21-6-1844 nr. 6A; 12-10-1846 nr. 44b; 7-2-1854 nr. 42B. Recueil Militair, 1854, 17-20. Voorschriften betrekkelijk het vervaardigen van het plan, bedoeld in artikel 20 der wet van den 21sten December 1853 (Staatsblad nr. 128).
In 1877 en 1887 werden de instructies voor Plans van Verboden Kringen herzien in verband met de voltooiing van de nieuwe vestingwerken aangelegd in het kader van de Vestingwet van 1874. De oude plans werden in 1877 bijgewerkt met de nieuwe kringen van bestaande vestingen, terwijl de plans van de opgeheven vesting vervielen. Tevens werden de bestaande instructies uit 1815-1819 ter bevordering van de geheimhouding van de vestingplans hernieuwd. De vestingplans en kaarten met een schaal groter dan 1:50.000 werden in de regel niet gekopieerd noch uitgeleend, doch waren slechts ter inzage voor militairen bij de Eerstaanwezend ingenieurs. ARA 3.09.03 inv. nr. 548, 13&14-9-1877 Minister van Oorlog nr. 41G. Herziening van de bestaande plans der Verboden Kringen bijwerking met nieuwe vuurlinies en kringen. Voorschrift geheimhouding 27-5-1819 nr. 69 en Recueil Militair, 1866, 124, besluit Minister van Oorlog van 24-1-1883 J3.
Na de voltooiing van het vestingstelsel werden in 1887 de plans opnieuw bijgewerkt. Een groot aantal plans van de vestingen die vanaf 1887 geen onderdeel waren van het Vestingstelsel vervielen. Behalve deze getekende vestingplans kwamen vanaf 1866 voor intern gebruik bij de legeronderdelen de zogenaamde geheime Strookkaarten der Verdedigingsliniën op schaal 1:25.000 gedrukt door de Topografische Inrichting beschikbaar. Hierop waren de verdedigingswerken in een strook van ca. 5 Km. getekend De geheime kaarten betroffen de zes verdedigingslinies van Nederland begrensd door de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Stelling van Den Helder, het rivieren-gebied en Noord-Brabant. Het gebruik en de verspreiding van deze serie gedrukte kaarten was onderworpen aan militaire geheimhouding, en de kaarten dienden tijdens oefeningen binnenskamers te worden geraadpleegd! De gedrukte en geheime kaarten konden de getekende Plans van de vestingen die in gebruik bleven niet geheel vervangen, vanwege de gedetailleerde weergave van de percelen voor de vastgoed- registratie. De plans werden tot de opheffing van de vesting(en) periodiek bijgewerkt of vervangen. De tekeninstructies voor topografische kaarten uit 1891 en bouwtekeningen uit 1892 hadden geen betrekking op de plans van verboden kringen, die tot het begin van de 20e eeuw werden getekend volgens de voorschriften uit 1853 en 1887. ARA 3.09.03 Eerstaanwezend Ingenieurs te Brielle en Hellevoetsluis, 1814-1911 inv.nrs. 548 en 674. Memoriaal M. Witsenborg, 1814-ca. 1927. ARA 2.13.01 inv. nr. 3850 d.d. 1-11-1887 nr. 3 Instructie Kringplans. Recueil Militair, 1884, p. 109; 1893, p. 354; 1905; Legerorder, 1924, nr. 129 7-4-1924.
In de periode van ca. 1795 tot 1940 zijn verschillende opeenvolgende bestuursorganen belast geweest met de defensie van Nederland. Aangezien bij reorganisatie de archieven van de oude opgeheven instelling werden overgedragen aan het nieuwe defensieorgaan, heeft herhaaldelijk verdeling plaats gevonden van het kaarten-en tekeningenbestand van de Genie, waaronder de Plans van Vestingen. Dit heeft grote invloed gehad op de samenstelling, ordening en structuur van het kaarten-en tekeningenarchief van de Genie, dat voor de definitieve overdracht aan het ARA in 1950-1955 herhaaldelijk verspreid is geraakt.
Aanvankelijk werden na 1795 alle militaire kaarten en tekeningen van de oude generaliteitsinstellingen in Den Haag bij het departement van Oorlog in 1798-1800 bijeengebracht. In 1808 werd het genie-achief naar Depôt-generaal in Amsterdam overgebracht, dat vervolgens in 1810-1811 naar Parijs werd afgevoerd. In 1815-1816 werden deze kaarten en tekeningen met de overige "Hollandse" archieven -incompleet-teruggehaald in opdracht van koning Willem I.
Na de afscheiding van België, werd het zogenaamde Belgische archief met de kaarten en tekeningen van de Belgische vestingen tot 1830 uit het genie-archief verwijderd en in 1839-1840 afgevoerd. De overige buitenlandse kaarten werden in 1864 bij een volgende afsplitsing van het genie-archief aan het Topografisch Bureau overgedragen, zodat bij de genie de kaarten, tekeningen, memories enz. met betrekking tot Nederland achterbleven.
Uit dit kaarten- en tekeningen-archief van de genie werden incidenteel nummers vernietigd of gelicht voor de administratie, totdat het na de capitulatie van mei 1940 tenslotte als "oorlogsbuit" in beslag werd genomen door de Duitse bezetter. In 1940 werd in tegenstelling tot 1810 het genie-archief niet weggevoerd maar op last van de Duitse bezetters centraal opgeslagen te Delft. In 1940 werd hier begonnen met de ordening van de archieven van Defensie en legeronderdelen door Nederlandse officieren, die in het kader van de demobilisatie eind 1940 werden belast met de inventarisatie. Samenvattend wordt de volgende reconstructie gegeven van de wisselende lotgevallen van het kaartenen- tekeningenarchief van de genie tot aan de definitieve overdracht in 1950 aan het Algemeen Rijksarchief, (zie herkomstschema). C. Koeman, Collections of maps and atlases in the Netherlands, (1961), 196-197
De basis van het kaarten- en tekeningenarchief van de genie werd in de 18e eeuw gelegd door de Raad van State, dat als bestuursorgaan was belast met de landsverdediging en de militaire zaken van de Generaliteit. De Raad van State had tevens het beheer en controle over de vestingwerken en gebouwen die ten laste van de Generaliteit in de gehele Republiek werden aangelegd. Hiervoor had de Raad sinds 1688 militaire ingenieurs in dienst, die vanaf 1714 voor de aanbesteding en uitvoering van werken behalve de bestekken en kostenbegroting ook de nodige
In de loop van de 18e eeuw werd op deze wijze bij de Raad een kaarten-en tekeningenarchief gevormd dat afzonderlijk van de resoluties en brieven werd bewaard en opgeborgen in speciale ladenkast naast de raadkamer van het college in Den Haag. Blijkens oude inventarissen uit 1749 is bij de Raad van State in de 18e eeuw een omvangrijk kaarten- en tekeningenarchief aangelegd. Hiervoor werd in 1790 de ingenieur J. van Westenhout benoemd tot kaartbeheerder bij de Raad van State. Behalve in Den Haag werden ook in de vestingen door de militaire ingenieurs tekeningen, plattegronden, kaarten en memories voor de verdediging van de vesting werden bewaard in de garnizoensarchieven. ARA 1.01.19 R.v. State inv. nr. 244 resolutie van 9-2-1740; ibidem inv.nr. 2593 lijst van W.T. Hattinga uit 1749. Ibidem inv. nr. 371 res. 15-11-1790. ARA 2.13.13.04. Inspecteur-Generaal Fortificatiën, 1813-1826, inv.nr. 179 lijst uit 1795-1798. In totaal zijn in deze lijst 385 kaarten en tekeningen beschreven, en 169 overige losse kaarten en oude stukken in een kist van "weinig belang". Scholten, (1989), 140-145.
Na 1795 werd het tekeningenarchief gevormd bij de Raad van State in stand gehouden en zelfs uitgebreid onder het nieuwe Bataafse bestuur. Het Comité tot de Algemene Zaken van het Bondgenootschap te Lande, dat de militaire taken had overgenomen van de opgeheven Raad van State, gelastte reeds op 18 april 1795 de genie-officieren ontslagen uit de militaire dienst tot inlevering van: .. ARA, 2.01.14.02 Departement van Oorlog voor 1813, inv. nr. 1294B. Extract resol. 18-4-1795.
In de loop van de 18e eeuw was het onder de militaire ingenieurs gebruikelijk om de kaarten en tekeningen getekend in dienstverband als hun particulier eigendom te beschouwen en onder zich te houden ook bij overplaatsing. Ondanks diverse voorschriften van de Raad van State tegen deze praktijk werden door ingenieurs toch complete particuliere kaarten- en tekeningenverzamelingen gevormd, die pas jaren later werden ingeleverd ter aanvulling van het kaartarchief van de Raad van State. Ook na 1795 bleef deze praktijk in gebruik.
In 1795 werd voor het kaarten- en tekeningenarchief van de Raad van State, door het Comité te Lande, de ingenieur Van Westenhout opnieuw als beheerder aangesteld. Als ARA 1.0.19 R.v. State resoluties van 9-2-1740; 9-7-1783; 22-3-1785. ARA 2.01.14.01 Comité te Lande inv.nrs. 1 en 22 Resolutie 29-3-1795 nr. 49. ARA 2.13.13.04 Genie inv. nr. 179. Het betrof de archieven van de volgende ingenieurs: B. Aardenburg; J.C. Brill; Guichnon de Chatillon; J.I. Geijler; W. Holthuijs; J.H. Hottinger; S. Kupfer; M.J. de Man; J.L. van der Meer; J. Pierlinck; J. Scholten; C. Schuller; M.A. Snoek; C. van Sorgen; G. Spengler; J.P. van Suchtelen; W. Tiddens; N. Tieboel.
De opheffing van oude generaliteitsinstellingen na 1795, had tot gevolg dat met de desbetreffende archieven ook de kaarten en tekeningen afkomstig van deze instellingen werden samengevoegd. In 1798 werden eerst de kaarten en tekeningen die waren verzameld door de stadhouders Willem IV en V van het oude hof overgebracht naar het departement van Oorlog. De stadhouderlijke kaartenverzameling, die vanaf 1695 was aangelegd, werd samengevoegd met de militaire kaarten afkomstig van de Raad van State en de ingenieurs, die eveneens in 1795 waren overgebracht naar het departement van Oorlog. In 1795 zijn niet alle kaarten uit de bibliotheek van stadhouder Willem V in beslag genomen door de Fransen, zoals vermeld bij Scholten (1989) p. 140-145. Ten onrechte want in 1798 worden de kaarten gelicht voor de samenstelling van de Krayenhoff-kaart, en in 1800 laat Van Hooff deze stadhouderlijke collectie opnieuw ordenen.
De kaarten en tekeningen van het voormalige gewest Holland en de Gecommitteerde Raden bleven aanvankelijk berusten onder het Departement Hollandse fortificatiën. Onder directie van kolonel-ingenieur C.R.Th. Krayenhoff werd deze fortificatie-dienst na 1795 voortgezet tot aan de opheffing in 1798. Toen leverde Krayenhoff de "Hollandse" militaire kaarten in bij het nieuwe provinciebestuur, dat tenslotte in 1800 de kaarten van o.a. de Gecommitteerde Raden overdroeg aan het departement van Oorlog. ARA 3.02.26 Financiële Commissie van het vm. gewest Holland inv.nr. 196 en ARA 4.OMM inv.nr. N 214 Memorie van 6-3-1800 door de Financiële Commissie van Holland aan het Uitvoerend Bewind. Staat en notitie van alle plans, kaarten, memoriën en verdere stukken tot het Defensiewezen der Republiek in het gemeen behorende en nog onder directie der Finantieele Commissie over het voormalige gewest Holland behorende.
De inzending van de militaire archieven en de kaarten, atlassen, tekeningen, maquettes enz. sinds 1795 had een opeenstapeling tot gevolg ...in een der vertrekken van het Agentschap van Oorlog in zeer verwarden staat... Hoewel de overgenomen kaarten in 1796 waren geïnventariseerd door ingenieur J. van Westenhout, was met diens ontslag in 1797 ook de functie van Directeur van militaire plans en kaarten opgeheven. De aanstelling in 1798 van een chartermeester bij het departement van Oorlog voor het archiefbeheer die tevens werd belast met het kaart- en tekeningenbeheer, bracht hierin geen verbetering. In 1800 zag de Directeur-generaal van fortificatiën H. van Hooff zich genoodzaakt om de chartermeester opdracht te geven alle plans en kaarten opnieuw te ordenen. Ook deze inventarisatie leidde niet tot een goed kaartbeheer want reeds twee jaar later was een nieuwe herordening nodig. In 1802 werd op voorstel van Van Hooff besloten om alle plans, kaarten en memories, ook die sinds 1795 reeds waren opgelegd in archief, uit de charters te lichten en voortaan apart te bewaren. Hiermee werd het afzonderlijke beheer van de kaarten en tekeningen gescheiden van het geschreven archief zoals reeds voor 1795 bij de Raad van State het geval was geweest weer hersteld. ARA 2.13.13.04 Genie inv. nr 179. Geleidebrief Van Hooff van 26-4-1800 aan de Agent van Oorlog. ARA 2.01.14.02 Oorlog voor 1813 inv. nr. 440 Verbaal van 29-1-1802 nr. 2398. Na 1802 werden de plans, kaarten, memories e.d. apart geordend en bijgeschreven in de inventaris van militaire plans aangelegd door J. van Westenhout in 1795-1796.
Na de pensionering van Van Hooff in 1803 werden de taken van de directeurgeneraal van fortificatiën overgenomen door een Bureau de Genie dat bij het departement werd ingesteld. Dit Bureau hield tevens toezicht over het beheer van de kaarten en tekeningen die ter deponering naar het departement van Oorlog werden ingezonden. Hiervoor werd opnieuw de funktie van Directeur van Militaire plans en kaarten ingesteld. Omdat in 1803 ook de kaarten en tekeningen die afkomstig waren van het voormalige Comite te Lande uit 1795-1798 ter inventarisatie werden overgedragen, kreeg de directeur een opzichter als assistent toegevoegd. Tot hun taak behoorde ook de taxatie van de militaire papieren, kaarten en plans die door de militaire ingenieurs na ontslag of overlijden werden ingezonden, en waarvoor een vergoeding werd toegekend aan de familie als pensioen. ARA 2.01.01.05 Staatsbewind, inv. nr. 198 resolutie van 15-3-1803 nr. 3; Resolutie van 14-6-1803 nr. 45a, benoeming Snouckaert van Schouwenburg tot Directeur van Militaire Charters, Kaarten en plans. Ibidem inv. nr. 88 resolutie van 18-7-1803 nr. 41. Bij het Bureau de Genie werden ingenieurs van der Plaat en J. van Westenhout benoemd, de laatste was in 1798 ontslagen.
In 1806 werden de genie-kaarten en tekeningen van het Departement van Oorlog onder-gebracht bij het Depôt-generaal van Oorlog, opgericht naar Frans voorbeeld door koning Lodewijk Napoleon. Het Depôt-generaal, dat onder leiding stond van directeur C.R.Th. Krayenhoff, had tot hoofdtaken het verzamelen en bewaren van alle gegraveerde of getekende topografische kaarten, memories, verkenningen. Hiertoe behoorde ook de werkzaamheden ter voltooiing van de nieuwe topografisch-militaire kaart van Nederland, die sinds 1798 onder leiding van Krayenhoff in voorbereiding was. Tevens had het Depot tot taak de beschrijving van de krijgsgeschiedenis van Holland. Hiervoor werd al het archiefmateriaal betreffende de defensie bij het Depot in Den Haag verzameld, waaronder ook de kaarten en tekeningen van de ministeries van Oorlog en Marine en van Koloniën.
Het Depot, dat eind 1808 verhuisde naar Amsterdam, was onderverdeeld in drie afdelingen:
In 1807 werd aan het Depot een vierde bureau toegevoegd speciaal voor het archiefmateriaal van de Artillerie en Genie, dat in een afzonderlijk lokaal van het Depot werd opgeborgen en gecatalogiseerd. Deze centralisatie van het archiefbeheer leidde tevens tot uniforme regels voor de registratie, archivering en ontsluiting bij het Depot in 1808. . ARA 2.01.01.05 Staatsbewind inv. nr. 85 Resolutie van 14-6-1803 nr. 45A. aanstelling directeur militaire plans enz. ARA 2.01.14.05 Depot-generaal van Oorlog, inv. nr.1 KB van 18-7-1806 nr. 29-30 oprichting Depot; inv. nr. 3 KB van 5-6-1807 nr. 7 Bureau Artillerie en Genie; inv.nr. 21 Instructie 4-3-1808 Chef-conservator der charters bij het Depot.
Na inlijving van 1810 werd het Hollandse Depot-Generaal van Oorlog opgeheven en samengevoegd met het Franse Depôt de la Guerre, waardoor de Hollandse archieven en het gehele kaarten- en tekeningenmateriaal eind 1810 van Amsterdam naar Parijs werd afgevoerd. In Parijs werd De Man, die in 1806-1810 onder-directeur van het Hollandse Depot was geweest, belast met het beheer van de Hollandse archieven. ARA 2.01.14.05 Depot-Generaal van Oorlog, inv. nrs. 33-32. De lijsten (nrs. 12-17) van plans en kaarten uit het Depot-generaal van Oorlog afgevoerd vermelden ca. 400 plans van veldslagen; 769 diverse plans; 132 topografische kaarten; 200 bouwtekeningen, 27 atlassen en 50 maquettes van vestingen.
Na de vrede met Frankrijk werd De Man in 1815 in dienst van koning Willem I opnieuw naar Parijs gestuurd om het in 1810-1811 verdwenen archiefmateriaal van het Hollandse Depot-generaal terug te vorderen ten behoeve van het Archief van Oorlog en Topografisch Bureau dat in 1814 was opgericht. Hoewel door De Man in 1815-1816 het grootste gedeelte van Hollandse kaartmateriaal uit het Depôt werd gerestitueerd, werd slechts een gedeelte van het totale aantal genie-tekeningen dat in 1810 naar Parijs was afgevoerd terugbezorgd. Omdat het Archief van Oorlog voor de opslag van de gerestitueerde kaarten en tekeningen die in 24 kisten in 1816 werden ontvangen geen kasten had, werd een gedeelte thuis opgeslagen bij De Man. Behalve de vestingplans werden 50 maquettes van Hollandse vestingsteden uit Parijs ontvangen, die tot 1840-1841 bij de KMA te Breda werden beheerd, maar waarvan de huidige vindplaats onbekend is. ARA 2.13.68.04 Archief van Oorlog en Top. Bureau, inv. nr. 16. De verzendlijst uit 1815-1816 vermeldt ca. 50 nrs. plans van gebouwen en fortificaties, terwijl in 1810 ca. 200 nrs. werden afgevoerd uit het Depot. Ook ontbraken enkele delen met bouwtekeningen uit 1751 van de Raad van State. Ibid inv. 33. Lijst van 50 maquettes. 2.13.01 inv. nr. 4097 Verbaal 4-3-1899 nr. 33 De Man bewaarde o.a. de Atlas Halma in 1816-1838 thuis. Scholten, (1989) 140-145.
Belangrijk Hollands kaartmateriaal was in 1814 reeds voor de komst van De Man bij de opmars van de Pruissen naar Parijs uit het Franse Depôt de la Guerre als oorlogbuit meegenomen, waaronder de Hottinger-kaart en de Hattinga-atlassen die pas in 1823 werden gerestitueerd. ARA Staatssecretarie inv. nr. 1577 van KB 13-1-1823 nr.108 ARA 2.13.13.04 Genie inv. nr. 181. Inventarislijsten van overname van de archieven, plans, memories en verdere stukken in de vestingen van de Franse Genie aan de Nederlandse ingenieurs 1814. In totaal betrof het ca. 500 nrs. met kaarten en tekeningen, deels van oudere datum.
Aangezien sinds 1810 het kaart-en tekeningenmateriaal van de genie verspreid en in wanorde was geraakt, werd in 1814 het archiefbeheer gecentraliseerd door de oprichting van het Archief van Oorlog en het Topografisch Bureau van het departement van Oorlog onder directie van M.J. de Man. Het Archief van Oorlog kreeg tot taak het beheer van alle militaire kaarten, tekeningen en memories zowel bij het Departement, als verspreid aanwezig in de vestingen. De ingenieurs werden verplicht om met de garnizoenspapieren ook de kaarten en tekeningen behorend tot het Archief van Oorlog jaarlijks naar het Departement in te zenden, ter registratie en stempeling bij het Topografisch Bureau. Het Topografisch Bureau had tevens tot taak de kartering en de uitgave in druk van militaire kaarten van Nederland en de koloniën. Ook de praktijk van vervreemding van kaarten en tekeningen door de genie-ingenieurs werd aan banden gelegd door de instructies voor Korps der Genie in 1815. ARA 2.13.01 Ministerie van Oorlog 1813-1913, inv.nr. 14555 Instructies Directeur, Archivist of chartermeester Archief van Oorlog en Topografisch Bureau. Ibidem Instructie dienst Ingenieurs volgens KB van 14-1-1815. Nr. 30 art 27-30 stempelen van plans en kaarten. Recueil Militair, 1815, p. 169.
Bij reorganisatie van 1826 werd het Archief van Oorlog en het Topografisch Bureau gesplitst. Het Archief behield de centrale depot-functie voor alle plans, kaarten en memories die na 1826 verplicht moesten worden ingeleverd door de ingenieurs. Recueil Militair, 1826 II 380-381. ARA 2.13.13.04 Genie inv. nr. 180 KB van 14-10-1826 Nr. 161. deponering van kaarten van: Le Fevre de Montigny 1821; D.G.B. Dalhoff 1824; C.R.T. Krayenhoff 1824; W. Lobry; J.P. van Woensel; E.G. van der Plaat; J.G. Siderius; 1838 De Man. Ook na 1826 werden er kaarten niet stipt ingeleverd, zoals blijkt uit de veilingen van de inboedel van o.a. Krayenhoff in 1840 zie C. Koeman, Collections, (1961) 80.
Na 1840 werd de Algemene Directie der Genie als zelfstandige orgaan opgeheven en als Afdeling Materieel der Genie toegevoegd aan het Departement. Als gevolg hiervan werd het Archief van Oorlog samengevoegd met het Archief van de afdeling Genie tot een archief, dat sindsdien het Archief der Genie werd genoemd. In 1851 werd de afdeling Genie gereorganiseerd tot Bureau Materieel der Genie, in 1878 vervolgens tot de 6e afdeling en tenslotte van 1880 tot 1940 tot 5e Afdeling Genie van het Departement van Oorlog. Deze 5e afdeling Genie was onderverdeeld in drie bureau's voor personeel en kazernering; comptabiliteit en vestingwerken dat tevens was belast met het beheer van het Archief der Genie. E. Burger, Institutionele geschiedenis van het wapen der Genie 1841-1914 (Den Haag 1991) 21.
De uitbreiding van de taken en bouwproduktie van de genie had tot gevolg dat het aantal kaarten en tekeningen in de archieven gestaag toenam, zodat reeds in 1847-1849 tot incidentele vernietiging van vestingplans en kaarten uit het Archief van de Genie werd overgegaan. Ook werden in deze periode de zogenaamde vestingplans uit het Belgische Archief van genie gelicht en overgedragen aan België zoals bepaald volgens het tractaat van Londen van 1843. ARA 2.13.01 min. v. Oorlog Verbalen inv. nr. 3362. bericht van 16-11-1847 nr. 68 chef Afd. Genie vernietiging van 474 plans van geen waarde voor de dienst. Ibidem inv.nr. 3374 Verslag van 8-8-1849 45b, van majoor Welsink belast met de leiding der werkzaamheden betr. het bureau Materieel der Genie omtrent het afvoeren en vernietigen van (sitiuatie)kaarten tot het archief van Afd. Genie van Oorlog.
In 1864 werd door de minister van Oorlog besloten tot een nieuwe taakverdeling tussen het Archief van de Genie en het Topografisch Bureau. Het leidde tot een volgende archiefverdeling waarbij uit het Archief der Genie de kaarten, tekeningen en memories betreffende het buitenland werden afgesplitst en overgedragen aan het Topografische Bureau, later Topografische dienst. Het Archief der Genie behield slechts de kaarten, tekeningen en memories van Nederland als gevolg van de beperking van het takenpakket in 1864. ARA 2.13.46 Topografische Dienst inv.nr. 55 Nota voor de Bureaux Genie en Topografie van 30 april 1864 nr.34 S. Zie ook Koeman, C. (1961) 196-197.
Naar aanleiding van de ontmanteling van de oude vestingen die volgens de Vestingwet in 1874 werden opgeheven, werd na 1875 een begin gemaakt met de periodieke schoning van de genie-archieven. ARA 2.13.01 min. v. Oorlog Verbalen inv. nr. 3615 Verbaal van 28-10-1875 nr. 53G Goedkeuring voorstel tot beperking van de omvang der archieven van de Genie door periodieke vernietiging van bescheiden, met opgave van categorieën en bewaartermijnen. ARA 2.04.13 Ministerie van Binnenlandse Zaken, Afd. Kunsten en Wetenschappen 1875-1918, inv. nr. 2426 Stukken betr. de overdracht van kaarten van de Genie 1886-1908. 2.13.01. Ministerie v. Oorlog, inv. nr. 14105 index 1886, inv. nr. 14111 index 1887.; nrs. 3844 exh. 15-7-1886 nr.20; 3845 exh. 25-7-2886 nr. 16 ontlasting Genie-archieven van vestingplans en tekeningen. Sinds 1908 op het ARA beheerd als bestand Oorlog Binnenlandse Zaken 4.OBZ, nrs. 1099-1126.
Behalve door vernietiging werden na 1895 uit het Archief der Genie tevens tekeningen gelicht ten behoeve van de Inspecteur der Genie, die na raadpleging niet werden geretourneerd maar afzonderlijk bewaard bij het Technisch Bureau. ARA 4.OITB Plaatsingslijst van tekeningen van de Inspectie der Genie, Technisch Bureau. Burger, (1991) p.20-30.
Het genie-archief nam in omvang in de 20-er jaren van deze eeuw niet toe, doordat er geen archiefstukken van de genie-diensten ter deponering werden ontvangen. In 1924 werd besloten om de archiefbescheiden van gebouwen en werken die niet meer bij de genie in beheer waren of zonder adminstratieve waarde voor genie-diensten over te dragen aan het zogenaamde Krijgsgeschiedkundig Archief. Dit Archief was aan het eind 19e eeuw in Den Haag opgericht ten behoeve van de militaire geschiedschrijving van Nederland. Hiervoor werd een bibliotheek opgezet en tevens werd een verzameling 18e-19e eeuwse documenten, handschriften en archiefstukken aangelegd. 75 jaar Militaire Geschiedschrijving, in: Jaarboek van de Koninklijke Landmacht (1966) 317-325. ARA 3.09.03 inv. nr. 674 Mededeling van 10-10-1924 departement v. Oorlog Ve afd. Genie nr.98 overdracht archiefstukken berustend onder Genie-autoriteiten aan het Krijgsgeschiedkundig Archief. Legerorder, 1920 nr. 188; Legerorder 1924 nr. 171.
Tenslotte werden in 1933 een groot aantal vesting-en situatieplans verwijderd uit het genie-archief ten behoeve van het Nederlands Legermuseum "Generaal Hoefer" in het kasteel Doorwerth bij Renkum. Het betrof plans van gebouwen en vestingplans die in bruikleen aan het Legermuseum werden gegeven omdat deze hier beter tot hun recht zouden komen dan in de stoffige archiefkasten op zolder van het Departementsgebouw aan het Plein te Den Haag. ARA 4.20101 Genie-dossier. Verzendlijsten aan het Museum 1933-1934 vermelden 826 nrs. van Vestingplans en situatieplans. Zie ook het Jaarverslag van het Weermachtsarchief 1940-1941 p.4.
Na de capitulatie werd eind mei 1940 de bibliotheek en het archief van het ministerie van Defensie met de genie-kaarten en tekeningen op de zolder van het Departementsgebouw aan het Plein te 's-Gravenhage ontruimd voor de inkwartiering van de Duitse legerleiding en tijdelijk overgebracht naar panden elders in de stad. ARA 2.13.01 min. v. Defensie inv. nr. 5244 Kabinetsorder nr. 9 van 21-5-1940 Archief en bibliotheek van Defensie verhuisd van het Plein 4 naar Koninginnegracht 13 te Den Haag.
Aangezien de Nederlandse archieven van Defensie als "krijgsbuit" in aanmerking kwamen voor inbeslagname door de Duitse bezetter, werd door het Afwikkelingsbureau van het departement van Defensie, dat was belast met de demobilisatie, de inlevering gelast van de Defensie-archieven van de landmacht en de marine tot 1940. Deze archieven, waaruit niets mocht worden vernietigd, werden voorlopig centraal opgeslagen in een oude sigarenfabriek van de firma Hillen te Delft.
Reeds in november 1940 gaf de Duitse Wehrmacht toestemming om de verzamelde archieven te laten beheren door gedemobliseerde Nederlandse officieren, en zag af van inbeslagname. In verband met de omvang van de Defensie-archieven die in Delft werden ingeleverd, bleek spoedig dat een grotere organisatie nodig was voor de ordening en het archiefbeheer. Door de Duitse Commmissaris voor de demobilisatie van de Nederlandse Weermacht werd per 1 december 1940 hiervoor het Weermachtsarchief opgericht, dat weliswaar een Nederlandse directie kreeg maar onder Duits toezicht stond. Aangezien het Weermachtsarchief tot hoofdtaak had het verzamelen, beheren en ordenen van alle archieven van de weermacht werden tevens de kaarten en tekeningen van het genie-archief eind 1940 overgedragen aan deze nieuwe archiefdienst. ARA 2.21.061 Collectie Fabius inv. nr. 365. Jaarverslag over 1940-1941 van het Weermachtsarchief door G. Fabius, directeur Weermachtsarchief.
Dit was echter niet het geval met de archieven van de Eerstaanwezend ingenieurs en opzichters in de vestingen, die in oktober 1940 werden opgeheven. In het kader van de demobilisatie werden de ingenieurs ontslagen en de tekeningen en archieven overgedragen aan de Duitse militaire instanties die waren belast met de verdere afwikkeling van de Eerstaanwezendschappen. De militaire gebouwen, werken en terreinen voorheen in beheer van het ministerie van Defensie werden in 1941 overgedragen aan de Dienst voor Bijzonder Beheer ressorterend onder de Directie van de Waterstaat. Volgens inlichtingen CAD Defensie, brief van 10-4-1995 (DV1694). Zuid (Breda).
De tekeningen van bouwwerken die in 1940 in de archieven van de ingenieurs in de vestingen berustten, zijn niet ingeleverd bij het Nederlands Weermachtsarchief en mogelijk verloren gegaan. ARA 2.13.01 inv.nr. 5098. Bevel van 30-10-1940 van de Duitse commissaris voor de demobilisatie tot opheffing van de bureaux van de Eerstaanwezendschappen.
Het Weermachtsarchief was vanaf april 1941 gehuisvest in het oude HBS-schoolgebouw aan het Bleijenburg nr. 38 tegenover het Rijksarchief in Den Haag. Bij het Nederlands Weermachtsarchief, zoals het archief vanaf eind 1941 werd genoemd, werden tijdens de oorlog ca. 30 gedemobiliseerde Nederlandse beroepsofficieren te werk gesteld. In het kader van een stage-opleiding tot archiefambtenaar bewerkten vijf officieren de genie-archieven tot 1845 die voor overdracht aan het Rijksarchief toegankelijk werden gemaakt. Ibidem inv. nr. 4742 de Duitse autoriteiten belasten op 9 november 1940 het Hoofd regelingsbureau van Defensie met het beheer van de archieven van de Nederlandse land- en zeemacht verzameld in Delft. Het Weermachtsarchief werd opgericht in 1-12-1940, met als directeur Lt. Kol der Artillerie b.d. G. Fabius onder toezicht van De Beauftragte für die Heeresarchive beim Wehrmachtsbeheflshaber in den Niederlanden, Von Braun. Zie ook Jaarverslagen Nederlands Weermachtsarchief 1940-1944.
Ook de bewerking van de genie-kaarten en tekeningen werd in 1941 ter hand genomen door Luit. kol. W.H. Schukking, nadat het Weermachtsarchief eerst de kaarten en tekeningen die in 1933 bruikleen waren gegeven aan het Legermuseum had teruggevraagd. Hierdoor zijn een groot aantal van deze vestingsplans gered van de vernietiging, want de rest van de museum-collectie ging eind 1944 verloren bij een bombardement op het Kasteel Doorwerth. Door Schukking werden de genie-kaarten en tekeningen geordend en opgeborgen in portefeuilles, maar de bewerking kon niet door hem worden voltooid doordat hij zich in mei 1942 met de andere officieren van het Weermachtsarchief in krijgsgevangenschap begaf. Tijdens de oorlog werd in 1943 echter wèl de catalogus van de vestingplans voltooid.
In feite zijn de genie- kaarten en tekeningen door de overbrenging naar het Nederlands Weermachtsarchief in de periode 1940-1945 vrijwel ongeschonden gebleven, zeker in vergelijking met de elders berustende "geschreven" archieven van het departement van Defensie waarvan in 1945 veel verloren is gegaan. Tevens kwam door de demobilisatie een versnelde overdracht tot stand van de militaire kaarten en tekeningen van opgeheven Nederlandse legeronderdelen. Ibidem inv. nr. 4768 Bericht directeur Ned. Legermuseum afgifte archiefstukken aan de directeur van het Weermachtsarchief. inv. nr. 5071 Bericht 3 mei 1945 aan de directeur over de verwoesting Legermuseum op 27-12-1944: "Die Sammlungen liegen unter trümmern".
Na de Duitse capitulatie en bevrijding werd in 1945 het Nederlands Weermachtsarchief opgeheven en samengevoegd met het Krijgsgeschiedkundig Archief en Instituut van de Generale staf, omdat het archief in eerste instantie ten dienste stond van de krijgsgeschiedenis. Hieruit ontstond later het Archief van de Koninklijke Landmacht gevestigd in de Wittepoort-kazerne te Leiden, dat de genie-kaarten en tekeningen beheerde tot de definitieve overdracht aan het Algemeen Rijksachief in 1950-1951.
De situatieplans van geklassificeerde vestingwerken die nog in beheer waren van Defensie werden echter van de overdracht uitgesloten en in 1950 gelicht uit de Vestingen Situatieplans. Bovendien waren hieruit reeds in 1946 plans gelicht ten behoeve van diverse EAI-schappen. Hoogstwaarschijnlijk zijn de geheime vestingplans uit 1950 bij de Koninklijke Landmacht blijven berusten en later overgedragen aan de Tweede Afdeling van het ARA als "verzameling Verboden Kringen Koninklijke Landmacht" 1815-1932 beheerd. Deze "verzameling" is buiten deze inventarisatie en micro-verfilming gebleven en afzonderlijk beschreven in toegang nr. 2.13.37 VROA XV (1942); VROA XIX (1946). ARA 2.13.01 inv. nr. 5071, Verbaal d.d. 16-7-1945. Afd. II bureau 2 nr. 18. Indeling van Ned. Weermachtsarchief onder bevel van de Chef van de Generale Staf. later Krijgsgeschiedkundige Afdeling. De directeur van Weermachtsarchief gesteund door de Algemeen Rijksarchivaris pleitte tevergeefs om voortzetting van zijn archiefdienst. ARA KT dossier 201.01 OSPV: Aantekening W.H. Schukking april 1950 De Situatieplans van de vestingwerken die als geheim werden als geheim geklassificeerd volgens de aanschrijving van Minister van Oorlog d.d. 26-8-1948 voorschrift nr. 1585 Vertrouwelijk. Het betrof 334 nrs. die niet allemaal werden terugbezorgd.
Het archief is bij Koninklijk Besluit of ministeriële beschikking overgebracht.
De scheiding van de kaarten en tekeningen en het geschreven archief bij de genie die in feite sinds de 18e eeuw bij de Raad van State werd ingevoerd en bij de latere defensieorganisaties gehandhaafd, was doelmatig voor het kaartbeheer maar nadelig voor het archief-onderzoek. Indien uit de beschrijving het verband tussen de kaarten en vestingplans en de geschreven archivalia niet duidelijk is, verdient het aanbeveling om een herkomstonderzoek te verrichten volgens onderstaande onderzoeksaanwijzingen. Indien de herkomst niet op de tekeningen staat vermeld en ook niet uit de beschrijvingen kan worden afgeleid, is het mogelijk om de herkomst te achterhalen met behulp van het eigentijdse Register Plans van Vestingen uit 1848. (4. OMM inv. nr. 246) Hierin staat de herkomst vermeld van de ontvangen en ingeschreven vestingplans, die tot 1902-1903 in dit register werden bijgehouden. De aanduiding "Oud-Hollandsch Archief" betekent dat het van voor 1795 dateert en afkomstig is of van de Raad van State of de Hollandse fortificatiën van de Gecommiteerde Raden van de Staten van Holland. Ook de zogenaamde plans van verboden kringen die na wijziging zijn komen te vervallen en vervangen door nieuwe plans staan hierin geregistreerd, met vermelding van de datum van goedkeuring door het ministerie van Oorlog.
Voor de periode 1841-1855 werden bij de genie zogenaamde dagboeken aangehouden, een chronologische register waar op datum van ontvangst de ingekomen kaarten, tekeningen, memories enz. werden ingeschreven, zie hiervoor toegang nr. 4. OMM 251.
Voor de verschillende onderzoeksmethoden in het "geschreven archief" wordt men verwezen naar de gebruikshandleiding opgenomen in de inventaris-band I van het archief van het ministerie van Oorlog/Defensie, 1813-1945 door H.H. Jongbloed uit 1995. Voor het archiefonderzoek in de periode na 1880 is het gezien de schoning van het verbaalarchief van Oorlog, raadzaam om gebruik te maken van de specificatie van de bewaarde verbalen uit 1880-1913, opgenomen in inventaris band IV bijlage 5 van toegang nr. 2.13.01. Hierin zijn de verschillende onderwerpen met betrekking tot militaire gebouwen vermeld, Via de geografisch index opgenomen in deze toegang (2.13.01) vindt men direct de stukken die in het verbaalarchief na 1880 bewaard zijn gebleven die mogelijk betrekking hebben op de bouwwerken waarvan de vestingpans in deze inventaris Plans van Vestingen zijn vermeld. (% Zie inleiding inventaris van het gewoon verbaal-archief van het ministerie van Oorlog/Defensie en daarbij gedeponeerde bescheiden, 1813-1945 nummer toegang 2.13.01 banden I t/m VII, door H.H. Jongbloed, e.a., Den Haag 1995. %)
Raadpleeg hiervoor de agenda's en indices op het gewoon verbaalarchief van het ministerie van Oorlog/Defensie uit 1813-1945 toegang nr. 2.13.01.
Voor de verklaring van de militaire begrippen met betrekking tot aanleg en onderhoud van vestingwerken en gebouwen zie de bijlage 2 hierachter met vestingbouw-termen Tevens wordt men verwezen naar: A.H. Mohr, Vestingbouwkundige termen, uitgave van de Stichting Menno van Coehoorn, (Zutphen, 1983).
In 1950 werden de militaire kaarten, vestingplans en bouwtekeningen behorende tot het Archief der Genie van het ministerie van Oorlog/Defensie door het Archief van de Koninklijke Landmacht overgedragen aan het Algemeen Rijksarchief. De ontsluiting van deze kaarten en tekeningen uit de 16e tot 20e eeuw van het Genie-archief liet echter veel te wensen over. Scholten, F.W.J., Militaire topografische kaarten en stadplattegronden van Nederland, 1579-1795 (1989 Alphen a/d Rijn) 5.; "Zelfs de op de archiefbewaarplaats [ARA sic] aanwezige inventarissen kunnen het gewenste inzicht niet in voldoende mate verschaffen: de bewuste toegangen zijn verouderd, summier en niet in gedrukte vorm verspreid." Deze oude toegangen waren beschrijvingen op fiches in zogenaamde Leidse boekjes van W.H. Schukking uit 1940-1950, later gekopieerd en ingebonden tot "inventarissen".
In deze herziene inventaris zijn de Plans van vestingen van het Archief der Genie vanaf 1813 opnieuw beschreven. Tevens zijn de plattegronden en kaarten vermeld in deze inventaris integraal op micro-fiche gereproduceerd, ten behoeve van een optimale toegankelijkheid en conservering van dit beeldmateriaal. Uitgave van MMF-Publications te Lisse (part IIb.) i.s.m. het Algemeen Rijksarchief.
Reeds in 1815 werd het archiefbeheer van het departement van Oorlog vastgelegd in dienstinstructies die tevens betrekking hadden op de kaarten en tekeningen aanwezig zowel op het Departement als in de vestingen bij de ingenieurs. Sinds 1815 waren de ingenieurs verplicht de kaarten, tekeningen en memories in hun bureau-archief jaarlijks ter registratie en stempeling aan het Departement van Oorlog in te zenden. Deze instructie gold ook voor het verlaten van de dienst of overplaatsing, waarbij de ingenieurs een proces-verbaal met de inhoudsopgave van hun bureau-archief dienden in te zenden. ARA 2.13.01. Ministerie v. Oorlog inv. nr. 14555 Recueil Gedrukte Stukken Instructie Directeur Archief van Oorlog KB 14-1-1815 Nr.30: art.6." Alle plans, kaarten, memorien van defensie enz. bij de directie van fortificatiën, en de Garnizoenen van alle vestingen en strekten van den Staat aanwezig, of waar ter plaatse zij ook mogten bevinden, maken een gedeelte uit van het archief van Oorlog, zij zullen allen aan het Topografisch Bureau toegezonden, aldaar gestempeld en geregistreerd worden".
De opheffing in 1841 van de Algemene Directie der Genie als zelfstandig legeronderdeel en de integratie met de afdeling Genie met het Departement had tevens gevolgen voor het Archief. Door deze integratie werd het Archief der Genie samengevoegd met het Archief van Oorlog, wat leidde tot een rigoreuze herindeling van het kaarten-en tekeningenarchief. Hierbij werden op basis van de proces-verbalen bij het Bureau Genie, dat sinds 1841 was belast met het beheer van het Archief der Genie, de zogenaamde registers samengesteld zonder leiding van majoor Welsink.
Deze registers hebben de structuur en inrichting van de kaarten en tekeningen van het genie-archief tot 1911 bepaald. De indeling bestond uit de volgende categorieën: 2.13.01 Min.v. Oorlog inv., nr. 15361 Register van plans, tekeningen ontvangen bij het departement 1841-1844; inv.nr. 13928 (index) 1848 p.3669. 2.13.45 inv. nr. 3300. Instructie van d.d. 28-8-1846 minister van Oorlog. De registers werden gevormd uit Staat A van PV dienstovergave inhoudende: Algemene en Situatiekaarten, plans van vestingen, plans van gebouwen en memoriën eerst de gestempelde ieder afzonderlijk onder de genoemde hoofden. De staat was verdeeld in 6 kolommen met doorlopend nr. Letter en benaming der plans; inv. nr 2592 Inspecteur der Genie van 16-1-1911 nr. 279 Rappel van 1846. De oude registers berusten in Memories der Genie 4.OMM inv.nrs 244-245: plans van gebouwen; 246 plans vestingen; 250 buitenlandse vestingplans; 251 buitenlandse gedrukte kaarten; 252,263 binnnenlandse gedrukte kaarten; 253,265 Memories; 255-256 buitenlandse kaarten; 257 situatieplans van vestingen; 261 situatiekaarten; 262 plans van veldslagen; 265 modellen.
De Situatieplans van vestingen zijn als afzonderlijke categorie onderscheiden bij de herordening van het Archief der Genie in 1847-1848, waarbij na inventarisatie bijna 500 oude plans zonder waarde werden geselecteerd uit het Archief van Oorlog en vernietigd, om de nieuwe registers niet te vervuilen. Blijkens de titel van het nieuwe Register uit 1848 werd het tevens aangelegd voor de administratieve controle op de naleving van de Verboden Kringen. Door deze centrale registratie was het mogelijk om de plans verspreid over de vestingen te beheren, en jaarlijks de oude vervallen en nieuwe plans te selecteren voor vernietiging of deponering in het Archief der Genie op het departement. In de registers zoals die vanaf 1841 werden aangelegd werden ook kaarten en memories van oudere datum ingeschreven, waaronder die van voor 1795 van de Generaliteit en het gewest Holland, aangeduid als oud-hollandse archief. Deze registratie-methode werd nog in 1911 verplicht voorgeschreven. ARA 4. OMM inv.nrs. 246: Register van plans van vestingen, steden, forten, posten en batterijen en Rijks militaire gronden, behoorende tot het Archief der Afdeeling Genie van het ministerie van Oorlog, opgemaakt in 1847-1848, door de 1e lt.-ingenieur Welsink. ARA 2.13.01 Min. v. Oorlog, indices inv.nrs. 13952 (index 1847) Geleidebrief vernietiging plans en kaarten, inv.nr. 3362, zie noot 41.
Deze indeling en ordening volgens de registers werd in 1940-1945 bij de bewerking van het genie-kaarten- en tekeningenarchief door W.H. Schukking bij het Nederlands Weermachtsarchief gehandhaafd. Na 1945 werd door Schukking de inventarisatie van de Vesting- en Situatieplans van het genie-archief aan de hand van deze registers aan het Archief van het Koninklijke Landmacht te Leiden voortgezet, waarbij de register-beschrijvingen werden overgeschreven op een fichesysteem dat voor de overdracht aan het ARA in 1950 werd afgerond. ARA K&T 201.01 Rapport aan de Algemeen rijksarchivaris betreffende de verdere bewerking van het oud-archief der Genie, van 16-1-1950 door Kol. b.d. W.H. Schukking.
In 1886 werden door de genie de voor vernieting bestemde oude vestingplans afgesplitst, waardoor twee afzonderlijke bestanddelen werden gevormd die in de volgende twee oude toegangen zijn beschreven:
Betrof oude inv. nrs. 4. OBZ inv.nrs 1-192 plans van vestingen.
Deze splitsing is door integratie van deze twee bestanddelen tot een bestand van Plans van Vestingen nu weer ongedaan gemaakt en samengevoegd in deze inventaris zoals tijdens de genie vóór afsplitsing in 1886.
Zo veel mogelijk is hierbij de oorspronkelijke register-nummering, bestaande uit een combinatie van een letter en nummer, gehandhaafd tenzij sprake was van dubbele nummers. In dat geval is naar voorbeeld van het register een nieuwe oplopend nummer toegekend. Ten aanzien van de beschrijvingen zijn de fichebeschrijvingen van Schukking samengesteld bij het Weermachtsarchief in 1940-1950 herzien en redactioneel bewerkt en zoveel mogelijk aangevuld met archivistische kenmerken van de vestingplans. Ook de indeling van de vestingplans naar linies en stellingen en vervolgens geografisch op plaatsnaam werd zoveel mogelijk overgenomen. De schaalaanduiding is niet in elke beschrijving vermeld, omdat hiervoor de standaard schaalinstructie uit 1818 gold. Recueil Militair, 1818, 193.
Zoals reeds vermeld zijn de Plans van Vestingen onderdeel van het genie-archiefkaarten-en tekeningenbestand. Hoewel de afdeling Genie van het Departement van Oorlog pas in 1841 werd ingesteld, was het belast met het beheer van kaarten, tekeningen en memories die dateren uit 17e-20e eeuw. Behalve de plans van Vestingen behoren tot dit genie-archiefbestand ook de volgende kaarten-bestandendelen die in 1950-1955 werden overgedragen door het Archief van de Koninklijke Landmacht aan het ARA:
Buitenlandse kaarten:
Oorspronkelijk hebben ook de buitenlandse kaarten en vestingplans deel uitgemaakt van het Archief der Genie, totdat in 1864 een verdeling werd gemaakt in binnen-en buitenlandse kaarten en tekeningen. De genie behield het binnenlandse gedeelte, terwijl alle buitenlandse kaarten en vestingplans werden afgesplitst en overgedragen aan het Topografisch Bureau, later de Topografische Dienst. Een gedeelte van dit kaartenarchief betreffende de periode tot 1930 werd in 1984-1986 door de Topografische dienst overgedragen aan het ARA.
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Het archief kent beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van kwetsbare of slechte materiële staat.
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Oorlog: Plans van Vestingen, nummer toegang 4.OPV, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, Oorlog / Plans Vestingen, 4.OPV, inv.nr. ...
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
Tot medio 2018 waren in de zelfbedieningsruimte van de studiezaal van het Nationaal Archief gebruiksduplicaten van de kaarten in dit bestand beschikbaar. Deze vensterponskaarten zijn sinds begin 2019 aanvraagbaar onder archiefinventaris 4.DUPKT, zie daarin inventarisnummers 12 t/m 17.
Zoals reeds vermeld zijn in deze inventaris de vestingplans beschreven die afzonderlijk werden bewaard los van de bijbehorende dokumenten zoals bestekken, kostenbegrotingen, rapporten enz. Slechts bij uitzondering zijn bestekken en memories bij de vestingplans bewaard gebleven. Deze documenten die informatie bevatten over de tekening(en) kan men betrekken in het onderzoek, door de volgende archiefbestanden te raadplegen of over de betrokken vesting bestekken, rapporten, memories ed. bewaard zijn gebleven.
ARA 1.01.19 inv.nrs. 1569 t/m 1818: De Verbalen van de commissarissen tot de inspectie van de fortificatiewerken 1627-1794.
Hierin vindt men de verslagen van de jaarlijkse inspecties van de vestingen van de Republiek, met opgave van de vestingwerken die werden aanbesteed en uitgevoerd, het onderhoud en de gebreken en aanbeveling tot verbetering enz.
Als er ontwerp-bestekken werden ingezonden vanuit de vesting, dan kan men deze in de regel onder de ingekomen stukken in het archief van de Raad van State raadplegen.
Verzameling memories met historische dokumentatie van de genie over diverse vestingen, linies en onderwerpen betreffende Nederlandse defensie. Zie toegang: 4. OMM inv.nr. 265 (Klapper).
-1795-1798 Comité tot de algemene zaken van het Bondgenootschap te Lande. Het Comité werd in 1795 belast met de defensiezaken, waaronder de fortificatiedienst. Hoewel in dit geschreven archief zich bijna geen kaarten-en tekeningen bevinden, kan men hierin gegevens vinden over de vervaardiging van vestingplans. Raadpleeg hiervoor de indices over de jaren 1795-1798 inv. nrs. 33-36, rubriek "Plans en Kaarten". Toegang nrs. 2.01.14.01.
-1798-1813 Department van Oorlog voor 1813. Hiervoor geldt eveneens dat de kaarten - en tekeningen die in opdracht van het departement werden vervaardigd en ingezonden in de regel niet in het geschreven archief zijn bewaard, maar door de kaartbeheerder die vanaf 1798 werd aangesteld bij Oorlog apart opgelegd of door de ingenieurs in de vesting werden bewaard. Voor gegevens over de vervaardiging van kaarten en vestingplans raadpleeg de indices onder de rubriek "Plans en Kaarten" en of "Fortificatiën", zie toegang nr. 2.01.14.02.
Contracten vestingwerken.
Series bestekken van de aanleg en onderhoud van vestingwerken en militaire gebouwen van het Ministerie van Oorlog uit 1813-1921 (met hiaten).
Deze serie is te raadplegen via de registers waarin de bestekken uit 1814 tot 1921 in alfabetische en chronologisch volgorde op plaatsnaam staan vermeld, zie toegangsnummers:
In deze series berusten de bestekken van de bouwwerken zoals deze werden uitgevoerd tenzij het bestek niet werd goedgekeurd.
De bestekken die in het archief van Oorlog in 1945 verloren zijn gegaan kan men terugvinden in de archieven van andere Defensie-organen en regionale diensten ressorterend onder het ministerie. Hiervoor wordt men verwezen naar de archieven van de Eerstaanwezendschappen (zie hieronder) en tevens het archief van de Inspectie der Genie (zie nummer toegang 2.13.45).
De geheime situatie-en vestingplans in 1950 uitgezonderd van overdracht en beheerd door de KL als "verzameling" Verboden Kringen 1815-1932 zijn te raadplegen via nr. toegang 2.13.37. Deze situatieplans zijn niet verfilmd. De zogenaamde staten behorend tot deze plans van verboden kringen zijn gedeeltelijk bewaard in het archief Inspectie der Genie, Bureau Stellingbouw nr. toegang 2.13.24.
De archieven van de Eerstaanwezend ingenieurs (EAI) bewaard in de rijksarchieven in de provincies kunnen eveneens relevante informatie bevattten, aangezien de plans en memories veelal in tweevoud werden opgemaakt zowel ten behoeve van het ministerie als locale EAI-archief. Tot de hoofdtaken van de EAI behoorde het opstellen van een memorie en plannen van de aanval en verdediging van de vesting. Zie hiervoor de volgende inventarissen uitgegeven door Centraal Archievendepot van Defensie (CAD) 's-Gravenhage: Geelhoed, A.J., Inventaris EAI Breda, 1860-1975, CAD inventarisreeks nr. 24; Ibidem, Inventaris EAI Bergen op Zoom, (1767) 1814-1964, CAD inventarisreeks nr. 25; Kloosterboer, P., Inventarissen van EAI Groningen: Westwoldingerland, 1676-1810; EAI Deflzijl, 1814-1875; EAI Groningen, 1776-1913, EAI Langakkerschans, 1768-1858; EAI Bourtange, 1672-1851; EAI Zwolle, 1861-1914 CAD inventarisreeks nr. 19; Scholtens. H.H., EAI Brielle en Hellevoetsluis, 1814-1911, CAD-uitgave 1979.
De archieven van de EAI 's in provincie Zuid-Holland berusten eveneens op het Algemeen Rijksarchief, zie toegang nrs.:
Bevat stukken over de ontmanteling van de vestingen en voormalige militaire gebouwen die door Oorlog aan Binnenlandse Zaken of gemeenten als monument in beheer werden overgedragen (toegang nr. 2.04.13).
Verklaring van de militaire begrippen met betrekking tot aanleg en onderhoud van vestingwerken en gebouwen.
Het gehele bestand is in het verleden op microfiche gezet. Om snel een overzicht te krijgen van de kaarten en tekeningen in dit bestand, is het het meest efficiënt om eerst deze microfiches te raadplegen. De microfiches zijn op te vragen middels archiefinventaris 4.DUPKT, daarin inv.nrs. 12 t/m 17.
Kopie van nr. A21.
Kopie van Nr. A22.
Let. A nr. II
Let. A nr. II. Kopie van nr. A24
Let. A nr. III
Kopie van nr. A25
(kopie van nr. A27)
Let. C nr. V
Kopie van nr. A29
Let. C nr. VI.
Kopie van nr. A30
Let. D
Let. D nr. VII
nr. A32.
Let. D.7. Kopie van nr. A32
Kopie van nr. A32
Let. E
Let. E nr. IX
Let. E nr. IX
Kopie van nr. A35
Let. F
Let. F nr. X.
Kopie van nr. A37
Let. F nr. XI
Let. F nr. XI Kopie van nr. A38
Let. F
Niet raadpleegbaar
Let. G nr. XII
Kopie van nr. A42
Let. G nr. XIII
Let. G nr. XIV.
Kopie van nr. A44.
Kopie van nr. 44.
Kopie van nr. A47.
Kopie van nr. A51.
Kopie van nr. A60.
Kopie van A62.
Kopie.
Kopie van nr. A65.
Kopie van nr. A65.
Kopie van nr. A65.
Kopie van nr. A67.
Kopie van nr. A68.
Kopie van nr. A70.
Kopie van nr. 74.
Afkomstig van: Corps Impérial du Génie; Direction d'Amsterdam, 1re Sous-Direction). Met kostenbegroting.
Kopie van nr.76.
Kopie.
Kopie.
1. In het register vermeld als: de post aan de Paardenhoek met ontwerp voor een tour modèle no. 3, 6 november 1811.
2. Aangehecht: een in het frans gestelde kostenbegroting.
Aangehecht: een in het frans gestelde kostenbegroting.
Aangehecht: een in het frans gestelde kostenbegroting.
Kopie.
Kopie van A87.
Kopie van A87.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Met kopie.
Kopie van A97.
Kopie van nr. A100.
Kopie van nr. 101.
Met kopie.
Met kopie.
Met kopie.
Met kopie.
Kopieën van A108.
Met kopie.
Kopie van A112.
Kopie van A113.
Aangehecht: een in het frans gestelde kostenbegroting.
Aangehecht: brief, kostenbegroting en proces-verbaal, allen gesteld in het frans en allen gedateerd 1812.
Kopieën.
Kopie.
Kopie.
"Zoals het zich bevond voordat de buitenwerken, volgens permissie van Koning Lodewijk in 1808 door de stedelijke regering zijn geslecht."
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Met een opgeplakt briefje 's Gravenhage 5 augustus 1849 van de majoor-ingenieur, adjudant der Konings J.G.W. Merkes van Gendt.
"Ingekomen de 7e april 1787 met een brief van de directeur de Bruijn".
Met afzonderlijk "Légende du Plan de la Place d'Arnhem sur papier calqué".
Aangehecht een klein kaartje van de bedekte weg buiten de Axelse poort.
Aangehecht twee brieven 6e en 12e van Slachtmaand (november) 1809 van de 1e luit.- geografisch ingenieur J.C. van de Polder aan de luit. kolonel van de artillerie en genie C.C. van Hooff, wnd. directeur van het Depot-Generaal van Oorlog.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Opgenomen door order van haar Edel Mogende Heren Raden van State van de Verenigde Nederlanden, volgens Resolutie van 21 april 1724 door de ondergeschreven directeur van de fortificatiën ingenieur Ad. van Dun.
Kopie.
1. Ontvangen van de directeur generaal Hartel in januari 1841.
2. Voorzien van de aantekening: "Weete niet of dit Plan wel getekent is Egter Gelove hetzelve van den Directeur-Gen. Hartel is".
Kopie.
Getekend naar het plan van de directeur generaal Hartel.
Behoort bij Memorie 4.OMM inv. nr. B8.
Zie Memorie 4.OMM inv. nr. B9.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Niet raadpleegbaar
Op perkament.
Niet raadpleegbaar
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Met aangehechte "Explicatië.
Kopie.
Kopie.
Met kopie.
Niet raadpleegbaar
Kopie van B76.
Kopie van B78.
Kopie.
Kopie.
Kopie van nr. B78 uit 1800.
Kopie.
Kopie zonder de profieltekeningen.
Kopie.
Kopie.
Kopieën.
Afbeeeldingen zijn :
-Bastion Pucelle. Ichnographi-tekening van het bastion met de daarvoor liggende gracht en galerij; -Standtekening van een gedeelte van de galerij. Plattegrond en profieltekening van de nieuw gemaakte sortie, met twee kruitmagazijnen in het midden;
-Profiel, plan en standtekening van een nieuwgemaakte korps de garde onder de wal aan de uitgang van de Steenbergse poort;
-Plattegrond, profielen en standtekening van een kanonkelder in de schouder van een bastion; -Profieltekening van de nieuwe werken die gemaakt zijn aan de noordzijde van de stad in het jaar 1742;
-Roosterwerken tot de muren. Schaal 1:1.152
Kopie.
"Behoort tot het departement van Staats-Braband, volgens resolutie 22 oktober 1795." Ondertekend: J. van Westenhout.
Kopie van nr. B87.
Kopie van nr. B88.
Kopie.
Kopie.
Kopieën.
Kopieën van nr. B92, echter niet geheel identiek.
Kopie.
Kopieën.
Kopie.
Kopieën.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Op twee aangehechte bijbladen tekeningen van de veranderingen.
"Behoort tot het departement van Staats-Braband, volgens resolutie 22 oktober 1795
Kopie.
"Behoort tot het departement van Staats-Braband volgens resolutie 22 oktober 1795.
Kopie.
Nalatenschap Le Fêvre de Montigny.
Kopie.
Perkament
Kopie van B204.
Kopie.
Kopie.
Niet raadpleegbaar
Bevat:
I. Plattegrond van een gedeelte van de werken van de stad, strekkende van omtrent de Antwerpse poort tot na de zijde van het lage Aa-Broek.
II. Plattegrond van een gedeelte van de werken van de stad strekkende van omtrent de Antwerpse poort tot na de zijde van het lage Aa-Broek (ander ontwerp als blad I).
III. Plattegrond van een gedeelte van de werken van de stad tussen de Ginnikse en Boschpoorten.
IV-V Profieltekeningen.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Kopie van B221
Bevat:
I. "Plan de Fortification d'une partie de la ville de Breda entre la Porte d'Anvers et celle de l'Eau avec les ouvrages qu'on y a fait en 1747 et 1748 et les Projets de ce qu'on pourra y ajouter par la suite."
II. Hetzelfde frontgedeelte als Blad I met ander onderwerp.
III. "Projet des nouveaux ouvrages à faire à Breda" (bastion du Prince, bastion de la Princesse, met voorgelegen werken).
IV. "Plan de Fortification de l'Entrée de la ville de Breda à la Barrière du Chemin de Bois-le-Duc " ('s Hertogenbosch).
V. "Plan de Fortification de l'Entrée de la ville de Breda à la Barrière de la Porte de Ginneken."
VI. "Plan de Fondation pour la nouvelle Ecluse et le Passage de la ville à l'avancée de la Porte de Geinnickes" (Ginneken).
Niet raadpleegbaar
Kopie.
Kopie.
Niet raadpleegbaar
Met kopie.
Kopie.
Kopie.
"Behoort tot het departement van de Needer-Maase, volgens resolutie 22 oktober 1795" J. van Westenhout.
B278A 2e blad.
Met aantekening "Behoort tot het Departement van de Neder-Maase volgens Resolutie 22 oktober 1795, J.V. Westenhout."
Met kopie.
Goedgekeurd door de Prins van Oranje, Willem III.
Met kopie.
Met kopie.
Kopie naar OPV B284.1
Kopie naar OPV B284.2
Met namen van de eigenaren van de terreinen, oppervlakte, koopsom, handtekeningen, voor aanvaarding. Het "Fort Napoléon" werd later "Fort Willem
Met twee foto's van deze kaart, genomen in 1920.
Authentieke kopie.
Op de omslag staat de handtekening van C.J. van de Graaff.
Kopie.
Zie ook 4.OMM inv. nr. G94.
Kopie.
Met kopie.
Op perkament.
Perkament
Met bijbehorende kostenbegroting uit 1727.
Perkament
Met kopie schaal 1:2.690.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Gekopieerd van kaart in 1701-1703 getekend door Johan Beunink, landmeter van het Hertogdom Gelre en Zutphen en de provincie van Overijssel". in 1758 naar het origineel, "hangende in het stadhuis te Doesborgh" door M. van der Horst.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Behoort bij schrijven van de directeur-generaal van de fortificatiën van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van die Republiek 5 mei 1803, F no. 11. Zie bij no. D92D.
Behoort bij het schrijven van de directeur-generaal van de fortificatiën van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van die Republiek 5 mei 1803, F nr. 11. Zie bij nr. D92A.
Behoort bij het schrijven van de directeur-generaal van de fortificatiën van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van die Republiek 5 mei 1803, F nr. 11, gehecht aan het blad, waar beide voormelde doorsneden op voorkomen.
Kopie van D92.
Schrijven van de directeur-generaal van de fortificatin van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van die Republiek 5 mei 1803, F nr. 11, gehecht aan het blad waar beide voormelde doorsneden op voorkomen.
Schrijven van de directeur-generaal van de fortificatin van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van die Republiek 5 mei 1803, F nr. 11, zie bij nr. D92A.
Behoort bij het schrijven van de directeur-generaal van de fortificatiën van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van die Republiek 5 mei 1803, F nr. 11; zie bij nr. D92A.
1 Behoort bij het schrijven van de directeur-generaal van de fortificatiën van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van die Republiek 5 mei 1803, F nr. 11; zie bij nr. D92A.
2 Het plan, waarbij deze profieltekening als tweede blad behoort, ontbreekt.
Op de keerzijde de tekst: "Linien van Doesborgh".
Kopie van nr. D99.
Kopie van nr. D99. 1807
Kopie van nr. D101.
Kopie.
Kopie.
Met een fotokopie "Kaartje figuratief van de Limiete, privaat Eigendommen der Munsterschen, Leijdijken, en den Loop van de Rivier de Aatussen het Klooster ter Apel en Rohswinkel".
Kopie van nr. E9.
Kopieën.
Bevat:
1. Situatieplan omtrent de hoofdwacht aan het einde van het Groothof.
2. Plattegrond van het grote hof, omliggende erf en tuin.
3. "Tekening of plattegrond van de situatie van de huizen en tuinen e.a. daarachter gelegen aan de oostzijde van de Dordze straat tussen de wal en Haverdijk [...] in het begin van de maand juli 1770 bevonden".
4. Kopie van het derde blad.
5. Plattegrond en standtekeningen van enkele gebouwen gelegen aan de noordzijde van de Veenstraat tegenover de Koestraat.
Kopie van G34.
Kopie van nr. G35.
Kopie.
Kopie van G38.
3 (3e blad) Twee bijbehorende profielen.
Uitgevoerd onder directie van de luit.-kol.-ing.en controleur-generaal van de Hollandse fortificatiën A.J. de Bock. .
Kopie van G41; de ontworpen werken zijn hier echter duidelijker aangegeven.
Aangetekend staat: "Projecten 1784 gemaakt"; op de keerzijde komt echter de vermelding voor: "Steelhoven, door de ing. Lozy 1798".
Kopie van G46.
Kopieën.
Kopie.
Kopie.
Bijlage: een kostenbegroting; ondertekend: Brielle 12 april 1811 door de "capitaine du Génie en chef" P.J.J. Rauwenhoff.
Kopie.
Kopieën van nr. G74.
Perkament.
Kopie van G111.
Kopie.
Kopie van G125.
Kopie van nr. G126.
Aangehecht: een lijst van de vuurmonden met bijbehorende munitie, ondertekend: Grave, 10 januari 1806 door de kapitein-ing. J.C.W. Rühle van Lilienstern.
Met kopie uit 1774.
Met kopie.
Kopieën.
Kopieën.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Kopieën.
Met kopie.
Betreft hier het werk aan de Daatselaar, noord-oostelijk van Renswoude.
Kopie.
Kopie.
Kopie van G238.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Kopieën.
Kopie.
Kopieën.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Met kopie.
Kopieën.
Kopieën van G256.
Kopieën van G261.
Op perkament.
Kopie.
Kopieën.
Kopie.
Kopie van G280.
Kopie.
Kopie.
Met kopie.
Kopie.
Kopie.
Kopie.
Gemerkt: B.
Gemerkt: i.
Gemerkt: i.
Kopie.
Gemerkt: g.
Gemerkt: E.
Gemerkt: F.
Gemerkt: H.
Kopie.
Kopie.
Met kopie.
Perkament.
"Behoord tot het Departement van den IJssel volgens Resol. 22 octob. 1795; J. van Westenhout."
Kopie.
Zie ook memorie 4.OMM nr. Z 16.
Kopie.
Betreft kustbatterij Kaaphoofd.
Kopie.
Betreft kustbatterij Kaaphoofd.
Kopie.
Met kopie.
Franse tekst: "Place du Helder. Vue de la batterie au Kaaphoofd près du Helder, nommée Le Prince d'Orange, maintenant La Révolution, vue du côte de mer."
Met kopie.
Later voorzien van de Franse tekst: "Place du Helder. Batterie de L'Union à Nieuwe Diep, près du Helder."
Kopie van H35.
Kopie van H36.
Kopie.
Met kopie.
In de linkerbovenhoek de franse tekst: "Place du Helder. Batterie La Révolution avec le projet du Général Dumonceau."
Met drie bijlagen:
1. "Rapport sur les modifications proposées au tracé des ouvrages avancés du fort La Salle au Helder" 14 juni 1811 van de kolonel-directeur van de fortificatiën E. Paris.
2. "Extrait des Registres du comité central des Fortifications" 22 juni 1811, ondertekend door de 1e inspecteur-generaal van de Genie Dejean en de kolonel.
3. Brief van de franse Minister van Oorlog aan de directeur van de fortificatiën te Amsterdam, d.d. Parijs, 28 juni 1811.
Aangehecht: drie verbeterbladen.
De twee bijlagen ontbreken :
1. Brief van de franse Minister van Oorlog aan de directeur van de fortificatiën te Amsterdam, d.d. Parijs 17 april 1811.
2. Rapport "sur les modifications à faire aux chemins couverts du fort La Salle au Helder" 29 juni 1811 van de kolonel-directeur van de fortificatiën E. Paris.
De bijlage 'kostenbegroting' ontbreekt.
Drie bijlagen hieronder beschreven ontbreken :
1. Brief van de onderdirecteur van de Fortificatiën Jules de Foucauld aan de Kolonel-Directeur van de Fortificatiën te Amsterdam E. Paris Den Helder, d.d. 7 september 1811.
2. "Estimation des terreins et Batiment pris pour le service des fortifications du Helder", Den Helder september 1811.
3. Brief van de Minister van Oorlog Duc de Feltre aan de directeur van de Fortificatiën te Amsterdam, gedateerd Parijs d.d. 18 december 1811.
Zes bijlagen hieronder beschreven ontbreken ::
1. "Extrait des Registres du comité central des Fortifications" Séance du 2 Janvier 1811;
2. "Extrait du Procès Verbal de la Sèance du 2ème conseil du Génie, tenue au Palais des Tuileries, le 10 Janvier 1811.
3. "Extrait des Registres du Comité central des Fortifications" Séance du 26 Février 1811.
4. "Helder & Texel. Notice historique pour M. le Directeur des Fortifications" 29 Mars 1811.
5. "Ordre de l'Empeur du 6 avril 1811" (Note sur l'Ile de Texel).
6. Brief van de franse Minister van Oorlog Duc de Feltre aan de Directeur van Fortificatiën te Amsterdam, d.d. Parijs 12 april 1811.
"Ancien projet non exécuté".
De bijlage hieronder beschreven ontbreekt: "Etat estimatif de la dépense à faire pour la construction de la Tour du Kijkduin et de son chemin couvert."
Kopie.
met aangehecht verbeterblad
Kopie.
De bijlagen beschreven ontbreken:
1. Brief van de franse Minister van Oorlog Duc de Feltre aan de directeur van de fortificatiën te Amsterdam d.d. 2 jan. 1812.
2. "Conseil des Ministres; Séance du 12 Février 1812 (uittreksel),copie conform.
3. Brief van de kolonel van de Genie, ct. van de 7e divisie Delaux aan de directeur van Fortificatiën te Amsterdam 13 Fébruari 1812.
4. Brief van keizer Napoleon aan zijn Minister van Oorlog Duc de Feltre 1 maart 1812, voor copie conform ondertekend door de secretaris-generaal Fririon.
5. Brief van de franse Minister van Oorlog Duc de Feltre aan de directeur van de Fortificatiën te Amsterdam 10 maart 1812.
6. Brief van de 1e inspecteur-generaal de Genie Comte Dejean aan de directeur van Fortificatiën te Amsterdam 16 maart 1812.
De bijlagen hieronder beschreven ontbreken:
1. Brief van de franse Minister van Oorlog Duc de Feltre aan de directeur van de fortificatiën te Amsterdam 2 jan. 1812.
2. "Conseil des Ministres; Séance du 12 Février 1812 (uittreksel), voor copie conform ondertekend door de kolonel de Genie, 7e divisie Delaux.
3. Brief van de kolonel van de Genie, van de 7e divisie Delaux aan de directeur van Fortificatin te Amsterdam 13 Februari 1812.
4. Brief van keizer Napoleon aan zijn Minister van Oorlog Duc de Feltre 1 maart 1812, voor copie conform ondertekend door de secretaris- generaal Fririon.
5. Brief van de franse Minister van Oorlog Duc de Feltre aan de directeur van de Fortificatiën te Amsterdam 10 maart 1812.
6. Brief van de 1e inspecteur-generaal de Genie Comte Dejean aan de directeur van Fortificatiën te Amsterdam 16 maart 1812.
Kopieën van H62.
Niet raadpleegbaar
Ontwerp van "Inspecteurs-Généraux des ponts et chaussées, membres du conseil des travaux maritimes: Farbé, Ferregeau, Sganzin".
De drie bijlagen hieronder beschreven ontbreken:
1. "Extrait des Registres de la Commission mixte des Travaux publies", "Séance du 29 Mars 1813". Voor copie conform ondertekend door de kolonel-directeur van de fortificatiën E. Paris.
2. Brief van de franse Minister van Oorlog Duc de Feltre aan de directeur van de fortificatiën te Amsterdam, 16 april 1813.
3. Brief van de kolonel van de Genie, commandant van de 7e divisie Delaux aan de directeur van de fortificatiën te Amsterdam 28 juni 1813.
Zie memorie 4.OMM nr. H 190.
Met twee gedichten door G.S. op de eerste steenlegging 25 maart 1697.
Op de omslag komt de handtekening voor van C.J. van de Graaff.
Vervaardigd door
Voorzien van de tekst: "de stad van binnen gemeten en getekend door S.J. Hollandt, Ond. Lieuten. der Artillerie, 1755".
Kopie van nr. H275.
Kopie.
Schalen 1:1.224 - 1:102
18e eeuw
1 blad
Aangehechte bijlage: Brief van de directeur- generaal van de fortificatiën van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van de Republiek, Den Haag 24 januari 1803. Ontbreekt.
Met kopieën.
De bijlage :" Extract uit de resoluties van de Raad van State 10 april 1748, ondertekend door C.L. van Wassenaar en voor extract-conform door J. Hop."
Aangehechte bijlage: "Extract uit de resoluties van de Raad van State 28 januari 1750, ondertekend door J.F. Godin en voor extract- conform door J. Hop."
Op perkament.
Kopie.
Kopie.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
De bijlagen hieronder beschreven ontbreken.
"Bestek en conditie" betreffende de vervaardiging van bovengemelde schans; voorts nog een bijlage inzake betaling van de aannemer, ondertekend Gorinchem 30 augustus 1797 door de luitenant-ingenieur J. Scholten.(H419A)
"Bestek en conditie" betreffend de vervaardiging van bovengemelde tenaille (H419B).
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Kopie van nr. H422.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
- Naarden: 3 doorsneden
- Muiden: 1 doorsnede
- Weesp : 1 doorsnede
- Uitermeer: 1 doorsnede
- Hinderdam: 1 doorsnede
- Woerden: 2 doorsneden
- Wiericker-Schans: 1 doorsnede
- Oudewater: 1 doorsnede
- Schoonhoven: 2 doorsneden
- Nieuwpoort : 1 doorsnede
"Order van hare edelmogende mijne heren de Gecommitteerde Raden van de Staten van Holland en Westvriesland tussen 28 juni en 24 augustus 1787."
De bijbehorende bijlage: een kostenbegroting.
Linschoten. Schaal 1:2.880
1796
4 bladen
Schalen 1:1.440, 1:2.880
1811
1 blad
De hieronder beschreven bijlage, kostenbegroting met een doorsnede, ontbreekt.
De beschreven bijlage, kostenbegroting met een doorsnede, ontbreekt.
De bijlage, kostenbegroting met een doorsnede, ontbreekt.
De beschreven bijlage, kostenbegroting met een doorsnede, ontbreekt.
Met kopie.
Aangehechte bijlage: doorsnede gedateerd: 25 mei 1746.
Met kopie.
1 Aangehecht een "project van een nieuw werk in plaats van de Grote Kijkuit".
2 Bijlage: Doorsneden op één blad. Ontbreekt.
Ingevolge resolutie van de Raad van State 5 mei 1755 getekend door de ingenieur- directeur C. de Haan.
Bevat:
1. "Differente Peijlingen van de diepte en metingen van de breedte van de Groote Kreeke ofte vaarwater voor de stad Hulst" april 1758 en augustus 1759.
2. "Peijlingen van de diepte in de Groote Kreeke voor de stad Hulst" juni 1757.
3. "Differente peijlingen van de diepte van de kreek, lopende door de slikken langs de Kijkuit, Zandberg en Boeremagazijn". november 1752 - juni 1757.
Aangehechte bijlage: een doorsnedetekening.
Aangehechte bijlage: "Tekening van de gezonken rijsstukken in het verloop van de dijk aan Luntershoek ten jaare 1789".
Met kopie.
Met kopie.
Op de kaart staat de aantekening: "Behoort tot het Departement van de IJssel volgens resolutie 22 oktober 1795", ondertekend: J. van Westenhout.
Met kopieën.
Op perkament.
Op perkament.
Voorzien van de aantekening: "opgenomen volgens order van Heren Gecommitteerde Raden onder de Directie van de Contrarolleur- Gen. A.J. de Bock, 1793".
Kopie.
Op de omslag de aantekening: "Dit plan behoort aan de Raad van State en is aan de directeur van het Departement Vonk overgegeven volgens Haar Ed.Mog. resolutie van de 27e januari 1751".
Waarbij de aantekening: "op deze wijze hebben de werken om de stad al geweest in den jare 1664, zo dat zedert d'eerste bevestiging (dat men stelt in 't jaar van 1619 te zijn geschiet) de stad zeer van zijne sterkte is ontbloot."
Bladen zijn deels gekleurd.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Met een lijst met de namen van de fortificatiën en van de straten, de kerken en andere openbare gebouwen.
Niet raadpleegbaar
Met aanduiding van de aanvalswerken die onder het bevel van de Maarschalk Maurits van Saksen in het jaar 1748 werden aangelegd.
Kopie.
Met aanduiding van de aanvalswerken die onder het bevel van de Maarschalk Maurits van Saksen in het jaar 1748 werden aangelegd.
Met kopie.
1. Bijlage: een uitgebreid renvooi, op het plan betrekking hebbend, en getiteld: "Renvooi, raisonné pour les fortifications de Maestricht et Wijck".
2. Zie ook Memorie 4.OMM inv. nr. M11.
Met kopie.
58 bladen, genummerd 1 t/m 44; de 14 kopieën welke erbij worden aangetroffen zijn genummerd met a en b).
Met kopieën.
Met kopie.
(1772)
1 blad
Met kopie.
Met kopieën.
Met kopieën.
Uit 4.OMM inv. nr. 266. Niet verflimd
Vgl. 4.JSF inv.nrs. 159, 160.1 en 160.2
Met kopieën.
Niet raadpleegbaar
Bijlage bij 'Constructie voor de enveloppe'.
Kopie van M47
Met kopie.
Zie ook memorie 4.OMM nr. M21.
Met kopie.
Met kopie.
Niet raadpleegbaar
Met kopie.
Niet raadpleegbaar
Bevat:
1. Plattegrond van een gedeelte van de buitenwerken van Maastricht en Wijck, beginnende bij het bastion de Veije aan de Maas buiten Wijck, en eindigende aan en met het bastion Holsteijn, alwaar het hoge front begint.
2. Plattegrond van een gedeelte van de buitenwerken, beginnende bij bastion Holsteijn en eindigende met het bastion Wilhelmina aan [...]
3. Plattegrond van een gedeelte van de buitenwerken van Maastricht en geheel Wijk, met die van de eilanden St. Pieter en St. Anthony.
Met kopie.
De aanvalswerken van het franse leger onder generaal Miranda tussen de Bosche- en Brusselse poorten. Aanvalswerken op Wijck "officiers du corps royal du génie de france": Hennet de Frasners, De Lancquesaing, Taverne de St.Antoine.
Bijlagen: 1.-2 Korte memorie en kostenbegroting, in het frans gesteld.
Met kopieën.
Behoort bij resolutie van 30 juni 1778 Raad van State.
Met kopieën.
Zie ook Memorie 4.OMM inv. nr. M21.
Zie ook Memorie 4. OMM M26.
3 (3e blad) Kopie.
Niet raadpleegbaar
Zie ook Memorie 4.OMM M31 .
Niet raadpleegbaar
Den Helder:
- Fort, situé sur l'Ile de Texel;
- Batterie la Révolution;
- Ancienne batterie sur le Kijkduin;
- Le Nieuwe Werk;
- Batterie l'Union;
- Batterie l'Indivisible;
- Batterie le Réperateur;
Medemblik:
- Plattegrond van de stad en batterijen op de Zuiderzeedijk en binnenwaarts; Amsterdam:
Amsterdam:- Fort du Fanal du Pampus;
- Batterie à l'Ouest de Durgerdam;
- Batterie à Schellingwoude.
Kopie.
Opgemeten door de landmeter Ketelaar, gekopieerd en verbeterd door de landmeter Arie Blanken Jzn. in het jaar 1791.
De opdracht: "Pour son altesse serenissimë. Op perkament.
Op perkament. Op het plan staat de authentieke handtekening "G.N. Prince d'Orange, 1679" van de stadhouder Prins Willem III van Oranje.
Op perkament.
(1765)
1 blad
Op perkament. In 1765 zette de controleur-generaal van de fortificatiën C.J. van de Graaff zijn handtekening op de omslag.
Op perkament.
Op perkament. Bij de versiering om het "register" (verklarende tekst) komt voor het borstbeeld van stadhouder Prins Willem III.
De namen van de vestingwerken en straten worden vermeld.
Niet raadpleegbaar
Met kopie.
Met kopie.
Op order van "Sijne Doorluchtigste Hoogheidt den Heere Prince van Orange en Nassauw, Erfstadhouder van de Unie.
Met de aantekening: "op order van Sijne Doorluchtigste Hoogheidt den Heere Prince van Oranje en Nassauw, Erfstadthouder, Capitein en Admiraal Generaal der Vereenigde Nederlanden.
Met kopie.
Met kopie.
Met kopie.
Met kopie.
Met kopie.
Met kopieën.
Ingevolge de resolutie van de Edele Mogende Heren Raden van Staten 27 december 1740 zal worden opgemaakt in het jaar 1741.
Oude nummers: Plans van Vestingen O14 / F no. 3.
2 (2e blad) Doorsneden.
Oude nummers: Plans van Vestingen O14.
Oude nummers: Plans van Vestingen O14 / F no. 1.
Met kopie.
"Geformeerd onder de directie van de contra-rolleur-generaal Van de Graaff, waarop door deze ook gebracht is een idee hoe het front van attaque zou kunnen worden versterkt."
Kopie.
Oorspronkelijk in 1749 opgenomen en getekend door de ing. J.B. van Imbijze van Batenburg; gekopieerd door de ing. L.W. van Oosterzee in 1759.
Met kopie.
Bijlage bij 'bestek en de conditiën', ondertekend Philippine 15 april 1757 door kapitein-ing. L.M. van Oosterzee.
Aangehecht een "explicatie tot de nieuwe gemaakte werken".
Met kopie.
Niet raadpleegbaar
Genummerd 1 t/m 19.
Nr. 3
Nr . 4
Kopie.
Nr. 5.
Nr. 6.
Nr. 7.
Nr. 8
Nr. 9
Nr. 10
bevat:
1. Nr. 11 buitenste of derde batterij ten noorden van Monnickendam.
2. Nr. 12 batterij ten zuiden van Monnickendam.
3. Nr. 13 batterij op de ringdijk van de Purmer.
4. Nr. 14 plan van de batterij op de Beemster Dijk links van de Beemsterpoort.
5. Nr. 15 batterij op de Purmerdijk bij de Watermolen de Weer. 6.
Nr. 16 batterij op de Zanddijk buiten de Beemsterpoort.
7. Nr. 17 batterij aan de buitenzijde van de Zeedijk ten noorden van Monnikkendam.
8. Nr. 18 batterijen aan de Zaan bij Knollendam.
9. Nr. 19 batterij voor de weg naar Edam.
bevat:
1. (20) Plattegrond van de Beemster Ringdijk vóór de brug naar Purmerend.
2. (21) Schetstekening van de Beemster Ringdijk voor Purmerend met de batterij vóór de brug naar Purmerend.
3. (22) Schetstekening van de Purmer-Ringdijk nabij Monnickendam.
4. (23) Schetstekening van de Purmerdijk nabij Purmerend.
Met kopie.
Bijlage, kostenberekening, ontbreekt.
Met kopie.
Volgens een op de kaart gestelde aantekening heeft dit plan toebehoord aan de kapitein-ingenieur F.S. de Veije.
1763
2 bladen
Kopie.
De bijbehorende bijlage ontbreekt: "Aanmerking op het grote plan van de vesting en omgeving van het Sas van Gent" door de kapitein-ingenieur Erpenbeek.
Bevat:
1. Plattegronden en doorsneden van de stenen beer (1802) "Place de Sas-de-Gend."
2. Plattegrond en doorsnede stenen beer.
3. Plattegrond en doorsneden van de herstelling van de beer.
4. Doorsneden betreffende "batardeaux" de waterkering vóór het bastion de Fascy.
5. Plattegrond en doorsneden van een hek, rechter face van het bastion de Fascy. Schalen van 1:200 - 1:5.000
Niet raadpleegbaar
ca. 1810
1 blad
Bevat:
1. Plattegrond herstel van kademuur van het havenbassin bij de sluizen aan de ingang van het kanaal van Sas van Gent.
2. Plattegrond van het glacis en zeedijk tegenover het bastion "Facy".
3. "Plan du vercorting à construire entre le Sas de Gend et la Digue du Poel."
Op perkament.
Op perkament.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
kopie.
Met kopie.
Bevat:
1. "Plan et élevation de la porte d'Ardenbourg (1794)."
2. "Plan et profil de la poterne entre les bastions (nr.3) FG."
3. "Plan et profil de la poterne entre les bastions BC."
4. "Plan et profil de la poterne entre les bastions LM."
5. "Plan et profil de la porte d'eau entre les bastions CE."
6. Doorsneden (1794).
7. "Plan et profil de la poterne située desus le bastion M."
8. "Profils." 1811.
9. "Plan et profils de 3 bastions de la place de l'Ecluse, sont l'exécution (est) ordonné pendant l'année 1811."
Bijlagen: 1. Uittreksel van een minuut,berustend bij de directie van de domeinen,inzake concessies van terreinen nabij Sluis, in de franse taal 1806; 2. Uittreksel uit de resoluties van de Raad van State 2 juni 1775 betreffende gronden nabij Sluis. Voor copie conform ondertekend: Oostburg, 23 oktober 1806 door de kapitein van de genie Bormans.
Bevat:
1. "Partie de la carte topographique du Swin,1806."
2. "Partie du plan de la place de l'Ecluse du côte du Swin."
3. "Partie du plan de place de l'Ecluse 1807."
4. Plattegrond van het noordelijk en westelijk gedeelte van Sluis. Kopie. 1807.
Bevat:
1. "Plan des fortifications de la place de l'Ecluse." De vestingwerken zonder stratennet van de stad en zonder naaste omgeving. 1810: le lieutenant au corps impérial du génie Drumel.
2. Zelfde als 1e blad. Tekening van een ontwerp tot verbetering.
3. Kopie van het 2e blad.
4. Kopie van het 2e blad, echter met een tweede ontwerp tot verbetering op het plan getekend.
5-19. Verzameling doorsneden betreffende de bladen 1-4.
Bevat:
1. Plattegrond van de vestingwerken met ontwerp tot verbetering en omliggend terrein, ten zuid-westen van Sluis, 1812.
2. Kopie van 1e blad.
3. Kopie van 1e blad, echter zonder omliggend terrein.
4. Ontwerp tot verbetering van de vestingwerken, afwijkend van de ontwerpen op de 1e t/m 3e bladen.
5. Ontwerp tot verbetering van de vestingwerken, afwijkend van de voorgaanden.
6. Plattegrond van de vestingwerken en directe omgeving en met een ontwerp tot verbetering van het zuid-westelijk gedeelte.
Met kopie.
Op perkament.
Het plan afkomstig van generaal Hertell.
Op perkament.
Kopieën van S144 en S145.
Met kopie.
Op een afzonderlijk blad, gehecht aan het hoofdblad, een doorsnede getiteld: profiel van de hoge en lage flank van het middelste bastion van het fort aan het Lindenbergse Veer.
Kopie van S153a
Het plan geeft een samenvoeging van de tekeningen op de nrs. S153 en S153B.
Met kopie.
Met kopie.
Met kopieën.
Met kopie.
Bijlage: Brief van de "Chef de bataillon, sous-directeur des fortifications", Guardia Texel, 30 oktober 1812. Ontbreekt.
Niet raadpleegbaar
Bijlage: een brief van de Minister van Oorlog - Duc de Feltre - Parijs, 21 mei 1811 aan de directeur van fortificatiën te Amsterdam.
kopie.
Met kopie.
De bijlagen ontbreken:
1. "état estimatif de la dépense à faire en projets" ondertekend: Texel, 2 december 1811 door voormelde officier Guardia.
2. "état estimatif" als boven, ondertekend: Texel, 3 december 1811, als boven, en door de directeur van fortificatiën E. Paris.
3. "état estimatif" als boven, gedateerd en Ondertekend als boven.
4. "exposé des ouvrages dont l'exécution paroit devoir renforcer la défense du Texel, ondertekend: Texel, 4 december 1811.
Bijlage: een "état estimatif de la dépense à faire pour l'achèvement de la redoute et la construction de l'Embarcadèrë. Ondertekend: Texel, 2 oktober 1811. Ontbreekt.
Met kopie.
Bijlage: een brief van de Minister van Oorlog Parijs, 6 juli 1811 aan de directeur van de fortificatiën te Amsterdam, namens de Minister ondertekend door de kolonel V. Delaux. Ontbreekt.
De bijlagen: 1. brief van de "chef de bataillon, sous-directeur des fortifications" Guardia 2 augustus 1812 aan de "kolonel du génie, directeur des fortifications" Paris. (Bij T16A). Ontbreken.
Met kopie.
Bijlagen:
1. brief van de Minister van Marine Parijs, 12 mei 1812 aan de vice-admiraal Verhuell, commandant van het eskader.
2. brief van de inspecteur-generaal van de genie Dejean Parijs, 18 mei 1812 aan de kolonel- directeur van de fortificatiën te Amsterdam Paris.
3. brief van de Minister van Oorlog Duc de Feltre 26 juni 1812 aan de kolonel, directeur van de fortificatiën te Amsterdam Paris.
4. brief van de kolonel van de genie "chef de la la 7e division" V. Delaux Parijs, 1 juli 1812 aan de kolonel, directeur van de forticatiën te Amsterdam Paris.
5. rapport inzake het te bouwen "fort Dufalga" (de batterij ten zuiden van het fort Kijkduin) Amsterdam 7 juli 1812, van de kolonel, directeur van de fortificatiën Paris.
kopie.
(4e blad) Doorsnede met opmetingen. (5e blad) Opmetingen van "pointe du Haaks".
Bij de plattegrond staat in de rechter beneden hoek het onderschrift: .A.D.VIANA.F. Heruitgave van plattegrond uit 1598.
Met kopie.
Zie ook 4.AANW inv.nr. 1857.
Niet raadpleegbaar
(5e blad) "Batardeau Sud." (6e blad) "Plan du réduit de la place d'armes du batardeau Sud; élévation de la contrescarpe."
Op perkament.
Bij dit plan behoort een smal, langwerpig blad met een doorsnede, waarop de tekenaar E. Marlet wordt aangeduid als "ingenieurs des provinces unië.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Met kopie.
Bevat:
1. Project tot verbetering van de defensie van de polygoon voor de Gelderse poort in plaats van de tegenwoordige te Venlo. (C)
2. Polygoon voor de Gelderse poort tegelijk aanwijzende hoe de profielen genomen zijn.
3. Profielen (4 doorsneden) behorende bij het 2e blad.(E)
4. Gedetacheerd bastion voor de Keulse poort met een gedeelte van de enveloppe (met 3 doorsneden). (G)
Met kopie.
Niet raadpleegbaar
Bijlagen: twee "Mémoires" en tien kostenberekeningen ("Etats estimatifs") met dateringen in de jaren 1805-1809 en allen ondertekend, door kapt. Finot, één mémoire alléén door Bodson Noirfontaine. Ontbreken.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
kopie
(5e blad) idem. (6e blad) "Plan, profils et élévations de batardeaux à construire au saillant et à la gorge de la pièce 18 et aux saillant de l'ouvrage 19 et du bastion 12." (7e blad) "Projet relatif à la gorge de place entre le bastion no. 9 et la porte de Meuse." (8e blad) "Plans, profil et élévation du batardeau à construire au saillant de la pièce 19." (9e blad) "Plan, coupes et profils d'une traverse voûtée à l'épreuve de la bombe à construire au fort St. Michel sur la capitale du bastion no. 4."
Met kopie.
Bijlagen: negen "papillotten" van detail-ontwerpen ter verbetering van de vesting.
(7e blad) "Feuille de retombe A."
(8e blad) "Feuille de retombe B." (9e blad) "Plan van de redoutes à construire pour completter la défense du fort Montebello." (10e blad) "Profils sur les faces du fort Montebello." (11e blad) "Projet de la traverse à construire à l'extrémité droite de la batterie du fort Montebello, 1810." (12e blad) "Feuille de détails des redoutes C.D. au fort Montebello, 1810." (13e blad) "Plan et profils du fort St. Hilaire." (14e blad) "Papillotte du fort St. Hylaire."
Met kopieën.
Op het plan staat de aantekening: "Voor de Heeren Gecomt. Raaden", ondertekend door de controleur-generaal C.J. van de Graaff.
Bijlage: een brief 26 december 1800 van de directeur-generaal van de fortificatie H. van Hooff aan de Agent van Oorlog I.J. Cambier. (bij nr. V125).
Kopie van V117.
Kopie van V117.
Kopie van V117.
Kopie van V119.
Kopie van V119c.
Kopie van V120.
Kopie van V120.
Kopie van V120.
Niet raadpleegbaar
Kopie van V121.
Kopie van V121.
Kopie van V121.
Kopie van V122.
Kopie van V122.
Kopie van V122.
Kopie van V123.
Kopie van V123.
Kopie van V123.
Kopie van V124.
Met bijlage.
.
Kopie van V125.
Kopie van V125.
Kopie van V125.
Kopie van V126.
Kopie van V127.
Kopie van V128A.
Kopie van V129.
Kopie van V130.
Kopie van V130.
Kopie van V133.
Niet raadpleegbaar
Bijlage: aan de kaart gehecht: Memorie van kostenbegroting, ondertekend: Brielle, 14 september 1806.
Met kopie.
Bijlagen: een kostenberekeningen van 18 april 1811 en 28 september 1811.
Met kopie.
Bijlage: een kostenberekening ("état estimatif") gedateerd: Brielle, 18 april 1811 .
Met kopie.
Bijlage: een kostenberekening ("état estimatif"), ondertekend: Brielle, 28 sept. 1811. Ontbreekt.
Voorts de aantekening: "Door den teekenaar Zurcher gecopieerd naar de originel die op de thesaurieder stadt Weesp berustende, en mij door den Heer Secretaris gesuppediteerd. (get.) Versteegh. "
Met Kopieën
Op perkament.
Op de achterzijde staat onder de titel: "Situatieplan van Weesp" de handtekening van de contr.-generaal C.J. van de Graaff.
Met een "profil der waterpassinge, geobserveert en genome op den 13 juni 1740".
Met kopie.
De op het plan voorkomende, in 1784 gelegde, buitendijkse linie, is later op bijgetekend.
De in 1784 uitgevoerde buitendijkse werken zijn met potlood ingeschetst.
Met kopie.
Met kopieën
Op de achterzijde staat: "Plattegrond, gehoorende tot 't bestek der buitendijksche nieuwe werken te Geldersoort, 1785." Op de achterzijde van kopie W 44a staat de franse tekst: "Plan d'une partie du fort et particulièrement des lunettes Rosendaal".
Met Kopie
Op het plan een aantekening, gedateerd 's Hage, 5 augustus 1849 en geparafeerd M.v.G. (de majoor-ing.-adjudant des Konings J.G.W. Merkes van Gendt).
Op het plan de aantekening: Geformeerd onder de directie van de contrarolleur- generaal Van de Graaff.
Met kopieën.
Volgens het oud register zouden deze en de volgende bladen ten behoeve van Prins Willem V van Oranje-Nassau getekend zijn door één van de ingenieurs Hattinga.
Niet raadpleegbaar
Op het plan staat de volgende aantekening: "opgenomen volgens ordre van de Heren Gecommitteerde Raeden onder de Directie van de contrarolleur-generaal A.J. de Bock, 1793".
Kopie
Op het plan staat de volgende aantekening: "opgenomen volgens ordre van de Heren Gecommitteerde Raeden onder de Directie van de contrarolleur-generaal A.J. de Bock, 1793".
Op het plan staat de volgende aantekening: "opgenomen volgens ordre van de Heren Gecommitteerde Raeden onder de Directie van de contrarolleur-generaal A.J. de Bock, 1793".
Op de achterzijde staat de titel: "Willemstad en project-Dock".
Op perkament.
Op de achterzijde staat onder de titel: "Project op Woerden 1684" de handtekening van de contr.generaal C.J. van de Graaff.
Op perkament.
Op perkament.
Op perkament.
Op perkament.
Op het plan voorkomend, worden werken vermeld uit latere jaren tot 1736.
Met kopie.
1. "Geformeerd onder de directie van de contrarolleur-generaal Van de Graaff."
2. Aangehechte bijlage: Brief van de officier-ingenieur (later controleur-generaal van de fortificatie.) A.J. de Bock, Woerden 20 mei 1779.
Met kopie.
Met kopie.
Met de aantekening: "Geformeerd onder de directie van de contrarolleur-generaal Van de Graaff."
Met kopie.
Met kopieën.
Met kopie.
Opgenomen door de luit.ing. J.H. van der Gon ingevolge order van de Agent van Oorlog van de Bataafse Republiek 2 oktober 1800.
Met kopie.
daartoe relatief opgenomen door de luit.ing. J.H. van der Gon ingevolge order van de Agent van Oorlog van de Bataafse Republiek J.J. Cambier 2 oktober 1800. .
Kopie
Gekopieerd in zwarte inkt naar een hier niet aanwezig plan door de kapitein-ing. jhr. J.A. van Brienen (van Ramerus).
Kopie
Gekopieerd in zwarte inkt door de kapitein- ing. jhr. J.A. van Brienen (van Ramerus) naar een hier niet aanwezig plan.
Met kopie
De batterijen met omliggend terrein; de posten zijn gelegen ca. 1,5 km. ten noorden van Zutphen.
iMet kopie.
De Zwormer Toren lag aan de Schipbeek ten zuid-oosten van Deventer.
Met kopie.
Het plan werd aangeboden aan de Prins van Oranje-Nassau, Algemeen Erfstadhouder Willem IV.
Bijlage: een kostenbergoting door de directeur De Bruen uit het jaar 1726.
Op perkament.
Het plan behoort bij een memorie, ingediend bij de raadpensionaris van Holland Van Slingelandt.
Met kopieën.
Met kopieën.
Met Kopie
Met kopieën.
Met kopieën.
Kopie
Kopie
Met aantekeningen :"Behoort aan het Departement van de IJssel volgens Resol. 22 oktober 1795", ondertekend: J. van Westenhout. "Door de ondergeschreven gecedeerd voor het garnizoen van Zutphen 26 november 1806" ondertekend door de kolonel-directeur van fortificatie C. Gockinga.
Kopie
Met kopie.
Kopie
Kopie
Volgens aantekening: "Behoord tot het Departement van den IJssel, volgens Resol. 22 October 1795".
Kopie
bijlage (Z59C): een brief van de directeur-generaal van de fortificatiën van de Bataafse Republiek H. van Hooff aan de Raad van Oorlog van de Republiek 1 december 1802.
Kopie
Oud inv. nr. OBZ 1
Oud inv. nr. OBZ 4.
Oud inv. nr. OBZ 32.
Oud inv. nr. OBZ 36.
Oud inv. nr. OBZ 37.
Oud inv. nr. OBZ 38.
Oud inv. nr. OBZ 118.
Oud inv. nr. OBZ 119
Oud inv. nr. OBZ 154.
Oud inv. nr. OBZ 155.
Oud inv. nr. OBZ 161.
Oud inv. nr. OBZ 165a-165f.
Oud inv. nr. OBZ 166.
Oud inv. nr. OBZ 167.
Oud inv. nr. OBZ 168.
Zie inv.nr. Z24.
Behoort tot het departement van den IJssel vlgs. resolutie 22 oktiber 1795.
Oud inv. nr. OBZ 184
"Plans en kaarten van de Versterkte Steden, geleegen op de grenzen van den Staat der Verenigden Nederlanden, staande onder besorging van de E.M.H. Raden van State, mitsgaders van de Steden en plaatsen van de Barrière opnieuws gemeeten, of verbeetert of gecopieert door de Ingenieurs volgens ordres en resolutie van E.M.H. den 19 april 1734. Verdeelt in zeven Depratementen "
Zie 4.OMM inv. nr. 351-356.
Zie nummer toegang 4.OMM, inv. nr. 351
Bevat:
1. Plan van Bergen op Zoom, 1735 (ontbreekt)
2. Plan van het fort Moermont, 1735 oud nr. B25
3. Plan van het fort Prince, 1735 oud nr. B26
4. Plan van de Roverschans, 1735, oud nr. B27
5. Plan van de Waterschans, 1735, oud nr. B28
6. Steenbergen, 1735, oud nr. B56
7. Fort Henricus, 1735, oud nr. B29
8. Willemstad, 1735, oud nr. W37.
Zie nummer toegang 4.OMM, inv. nr. 352
Bevat:
Belgisch Archief W 67.
1. Plan van de stad en kasteel van Namen, 1735
2. Plan van Maastricht, oud nr. M 110
3. Stevenswaart, oud nr. W 21
4. Venlo en St. Michiel,1742, oud nr. V22
Zie nummer toegang 4.OMM, inv. nr. 353
Bevat:
1a
Fort St. Anthoi, oud nr. A76
1b
idem , 1742 oud nr. A77
Op papier ipv. perkament.
2. Sluis en St., Donas, 1735-1736, oud nr. S 48
3. IJsendijcke en Jonckvrouwschans, 1736, oud nr. Y 20
4. Sas van Gend, 1737, oud nr. S 19
5. Philippine, 1735, oud nr. P 21
6. Hulst, 1737, oud nr. H 257
Zie nummer toegang 4.OMM, inv. nr. 354
Bevat:
1. Plan van t' nieuwe werk bij Groningen, 1734, oud nr. G 210
2. Coevorden, 1735, oud nr. K46
3. Boertange, 1734, oud nr. B 190
4. Oude of Bellingwolderschans, 1734, oud nr. E 6.
5. Nieuwe of Langakkerschans, 1734, oud nr. L 18
6. Fort Lieroort, 1734, oud nr. L 21.
Zie nummer toegang 4.OMM, inv.nr. 355
Bevat:
1. Arnhem, oud nr. A93
2. Doesburg, 1734, oud nr. D88
3a Zutphen, 1734, oud nr. Z9
3b Zutphen, 1739, oud nr. Z10
4. Deventer, 1735, oud nr. D47
5. Bredevoort, 1734, oud nr. B329
6a Zwolle, 1735, oud nr. Z49
6b Zwolle, 1739, oud nr. Z50
7. Loop van het Zwarte Water, 1735, oud nr. H10 2 bladen
8. Hasselt (ontbreekt)
9a-9b. Kampen, 1740, oud nrs. K4-K5.
Zie nummer toegang 4.OMM, inv. nr. 356
Bevat:
1a
Plan van Nijmegen, 1735, oud nr. N60
1b
fort te Pannerden, 1742, oud nr. P 6
2. Stad Grave, oud nr. G 122
3. Fort St. Andries, 1735, oud nr. A74
4. 's-Hertogenbosch, 1739, oud nr. B 183
5. Fort Crèvecoeur, 1735, oud nr. C 22
6. Breda, 1735, oud nr. B 325
7. Citadel van Wezel, 1735, ontbreekt.
Zie nummer toegang 4.OMM, inv. nr. 356A
Bevat:
1.-2. Doornik, 1736
3. Doornik, citadel, 1736
4. Doornik, profielen, 1736
5. Meenen
6. Ieperen
7. Boesinger Sas
8. Fort Knokke
9. Veurne.
Bevat:
1.1. Naarden
1.2. Lunetten aan de Karnemelksloot
1.3. Muiden
1.4. Weesp
1.5. Fort Uitermeer
1.6. Hinderdam
1.7. Nieuwersluis
1.8. Post de Spion
1.9. Post Kijkuit
1.10. Bastion de Waakzaamheid
1.11. Retranchement dorp Ter Aa
1.12. Woerden
1.13. Retranchement te Linschooten,1796
1.14. Fort aan de Wiericke
1.15. Forten de Vrijheid en Kruipin
1.16. Oudewater
1.17. Schoonhoven
1.18. Nieuwpoort
1.19. Gorinchem
1.20. Woudrichem, kopie 1800
1.21. Loevestein, kopie 1800
1.22. Geertruidenberg
1.23. Klundert
1.24. Dijkpost aan het Spoel, kopie 1800
1.25. Dijkposten te Asperen, kopie 1800
Bevat:
2.1.-2.4.Kustbatterijen te Medemblik nrs.1-4
2.5. Post bij Zeeburg
2.6. Post bij Pampuszicht
2.7. Post bij Zeezicht aan
2.8. Post bij Diemerdam
2.9. Post bij Diemerdam bij Vinkebrug
Bevat:
3.1. Hellevoetsluis
3.2. Den Briel
3.3. Batterij op de Zuiddijk en Quack
3.4. Noorddijk
3.5. Profiel en plattegrond coupure Noorddijk
3.6. Batterij op de Ruijgendijk
3.7. Batterij op de Naterkhendijk
3.8. Batterij op de Lodderlandsche dijk
3.9. Batterij aan het Oosterlandse sluisje
3.10. Batterij op de Strijpse dijk
3.11. Batterij op de Rietdijk
3.12. Batterij aan de Steene Baak en de geavanceerde batterij.
Uit nalatenschap kapt. ter zee Paling, 1848 afkomstig.
Met begroting van kosten.
Kopie
1. Contracttekening op zegel van de openbare aanbesteding te Amsterdam dd. 19 juni 1843.. Ondertekening van de kol.directeur van de fortificatiën Van de Polder, de luit.-kol.E.a. ing. J. Kraijenhoff, de 1e luit.-ing.C.P. del Campo genaamd Camp.
2. Later voorzien van het merk no.10, 1877.
Bijlage: het bestek.
Later voorzien van het merk no.1b, 1877.
Later voorzien van het merk no.1c, 1877.
Later voorzien van het merk no.1c, 1877.
Afkomstig van 1e fortificatie-directie Arrondissement Amsterdam.
Kopie van no.120.
(Let. X) Kopie van no.120.
Kopie
Kopie. (Let. B)
Kopie van no.124A (Let. Dd).
Kopie van no.125A (Let. Ee)
Kopie (Let. Ff)
Kopie van no.128a
Behoort bij no.128 en no.126, 137, 138,139, 140, 142, 143, 144, 145, 148, 151
en 152 dezer serie welke gedateerd zijn 4 mei 1848 en waar sprake is van een tebouwen wachthuis.?
Kopie (Let. Hh)
Kopie (Let. Ii)
Kopie van no.131a (Let. Kk)
Kopie van no.131c (Let. Ll)
(ligt)? op het plateau, daar te stellen binnen de voorgestelde posten te Sloten en no.12 aan het Grote Loopveld. (Let. T)
27 maart 1847
Kopie van no.132a (Let Mm)
Kopie (Let. Nn)
Kopie (Let. Oo)
Kopie van no.135a (Let. Pp)
Kopie van no.136a (Let. Ax1)
Kopie van no.137a (Let. Bx1)
Kopie van no.138a (Let Cx1)
(Let. Dx)
Kopie van no.139a (Let. Dx1)
(Let. Ex1)
Kopie van no.140a (Let. Ex1)
(Let. Fx)
(Let. Fx1)
Kopie van A141a (Let. Fx1)
(Let.Mx1)
Kopie van no.142a (Let. Mx1)
(Let Nx)
(Let. Nx1)
Kopie van no.143a (Let. Nx1)
(Let. Ox)
(Let. Ox1)
Kopie van no.144a (Let. Ox1)
(Let. Gx)
Kopie van no.145a
(Let. Gx1)
(Let. Hx)
(Let. Hx1)
Kopie van no.146a (Let. Hx1)
(Let. Ix)
(Let. Ix1)
Kopie van no.147a (let. Ix1)
Kopie van no.148a (Let. Kx1)
(Let. Lx1)
Kopie van no.149a. (Let. Lx1)
(Let. Qx)
(Let. Qx1)
Kopie van no.150a. (Let. Qx1)
(Let. Qx2)
(Let. Rx1)
Kopie van no. 151a. (Let. Rx1)
Kopie van no. 152a. (Let. Sx1)
Kopie
Kopie
1? blad
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie.?
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
3?
bladen
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie van no. 263.
2e en 3e blad ontbreken.
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
-doorsnede van het fort;
mitrailleursopstellingen op de wal;
alsmede elf doorsneden.
hefkoepel (plattegrond en doorsnede).
Kopie
Kopie
-doorsnede van het fort.
Kopie
Kopie
Kopie.?
Kopie van no. 292 en 292a
(ca. 1896)
1 blad
Geapprobeerd door de inspecteur generaal van de fortificatiën Kraijenhoff.
Kopie van no.301.
"Conform het origineel" door de generaal-majoor, directeur van het archief van Oorlog en Topografisch Bureau M.J. de Man, 21 maart 1818.
Kopie van no. 301.
Kopie van no. 301.
Geappprobeerd door de inspecteur generaal van de fortificatiën Kraijenhoff.
Kopie van no.302.
Kopie van no. 302A.
Aangehecht: eveneens een begroting van kosten afkomstig van corps ingenieurs 3e of zuidelijke directie, 1815.
Opgemaakt ingevolge circulaire aanschrijvingen van de kolonel-directeur van de 4e fortificatie directie van 25 december 1836 no. 798 en 10 januari 1837 no. 25.
Met een "omschrijving".
1?
blad
Behoort bij Memorie van Defensie litt. ANo 53?, zie OMM.
1?
blad
1?
blad
Behoort bij Memorie van Oorlog BZ zie OMM.
Met afzonderlijke "staat van de particuliere woningen en gestichten binnen het Fort Bath" behorende bij Memorie van Defensie dd. 25 september 1851 no. 45.
Goedgekeurd: 's Gravenhage 12 mei 1858 door de Minister van Oorlog.
Kopie.
"Renvooi" afzonderlijk, aan de kaart gehecht.
Behoort bij no. B28.
Kopie van de originele kaart, niet aanwezig in OPV.
Kopie
Uit de nalatenschap van de majoor-ingenieur Jhr. J.A. van Brienen van Ramerus; 1855.
Kopie
Zie inv.nr. B15.
"Behoort tot het departement van Staats-Braband, volgens resolutie d.d. 22 oktober 1795 (getekend:) J.V. Westenhout."
Bijlage: een "Korte descriptieve memorie" van de voorgestelde versterkingen,begroting van kosten: ?Antwerpen, 31 december 1819.?
Kopie
Kopie
Kopie
2
blad
Kopie.
Kopie
Goedgekeurd dd. 30-8-1858 door de Minister van Oorlog C.T. van Meurs.
Kopie
Goedgekeurd: 's Gravenhage, 31 december 1860 door de Minister van Oorlog, Jhr. E.A.O. de Casembroot.
Voorheen inv. nr. B165.
Kopie.
Voorheen inv. nr. B166a.
Zie voor de originele tekening No. B174.
Kopie van no. B192.
Met bijbehorende memorie en begroting van kosten.
Kopieën van no. B193.
Met bijbehorende memorie en kostenbegroting.
Kopieën van no. B193.
Met bijbehorende memorie en kostenbegroting.
Litt.B Plan van de grensscheiding van de Rijksgronden uitmakende het fort Bourtange en daarbij behorende werken, wegen, dijken.
Litt.C Plan van de grensscheiding van de Bakovenkade, de redoute de Bakoven en de Bakoven Veendijk.
Litt.D/E (in 2 bladen met 2 kopieën van het 2e blad). Plan van de grensschei ding van de Nieuwe Veendijk, enz. met de daartoe behorende vleugeldijken en de batterijen de Stobbe en Starkenborg.
Litt.F Plan van de grensscheiding van de Sellingerdijken, Sellingersloot.
Litt.G/H/J/K De Leijdijk in 4 bladen. Sellingen. Leij en vleugeldijken vanaf de Sellingersloot tot aan de Landermarkten.
- H (2e blad) Leij en vleugeldijken op de Landermarkt.
- J (3e blad) Ter Apel: Leij en vleugeldijken alsmede de redouten.
- K (4e blad) Roswinkel: Leij en vleugeldijken alsmede de redouten.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Met bijbehorend (veertien) processen-verbaal. De 9 bladen zijn getiteld:?
Litt.B Plan van de grensscheiding van de Rijksgronden uitmakende het fort Bourtange en daarbij behorende werken, wegen, dijken, enz.
Litt.C Plan van de grensscheiding van de Bakovenkade, de redoute de Bakoven en de Bakoven Veendijk.
Litt.D/E (in 2 bladen met 2 kopieën van het 2e blad). Plan van de grensscheiding van de Nieuwe Veendijk, enz. met de daartoe behorende vleugeldijken en de batterijen de Stobbe en Starkenborg.
Litt.F Plan van de grensscheiding van de Sellingerdijken, Sellingersloot.
Litt.G/H/J/K De Leijdijk in 4 bladen.
- G (1e blad) Jipsinghuizen en Sellingen. Leij en vleugeldijken vanaf de Sellingersloot tot aan de Landermarkten.
- H (2e blad) Leij en vleugeldijken op de Landermarkt.
- J (3e blad) Ter Apel: Leij en vleugeldijken alsmede de redouten.
- K (4e blad) Roswinkel: Leij en vleugeldijken alsmede de redouten.
Litt.B Plan van de grensscheiding van de Rijksgronden uitmakende het fort Bourtange en daarbij behorende werken, wegen, dijken.
Litt.C Plan van de grensscheiding van de Bakovenkade, de redoute de Bakoven en de Bakoven Veendijk.
Litt.D/E (in 2 bladen met 2 kopieën van het2e blad). Plan van de grensscheiding van de Nieuwe Veendijk, met de daartoe behorende vleugeldijken en de batterijen de Stobbe en Starkenborg.
Litt.F Plan van de grensscheiding van de Sellingerdijken, Sellingersloot.
Litt.G/H/J/K De Leijdijk in 4 bladen.
- G (1e blad) Jipsinghuizen en Sellingen. Leij en vleugeldijken vanaf de Sellingersloot tot aan de Landermarkten.
- H (2e blad) Leij en vleugeldijken op de Landermarkt.
- J (3e blad) Ter Apel: Leij en vleugeldijken alsmede de redouten.
- K (4e blad) Roswinkel: Leij en vleugeldijken alsmede de redouten.
Niet raadpleegbaar
6? bladen
Met bijbehorende memorie, inhoudende de kostenbegroting, ondertekend door voornoemde kapitein Hemmes.?
Kopie
Kopie van no. B242.
25 bladen
Kopie
Niet raadpleegbaar
Bij het plan behoren twee afzonderlijke bladen met ontwerpen ter versterking van de vestingwerken; op ieder blad ook een profieltekening.
z.j.?
3 bladen
Kopie
Kopie
Kopie
Met opsomming van de verkochte percelen, tegenwoordige eigenaren, enz.
Voor gezien te 's Gravenhage, Algemene Directie van de Genie door de luit.-kol.- ing. D. Bos op 17 mei 1834.
Niet raadpleegbaar
De batterijen no.1, 2 en 3 aan de Heijndijk (Maasoever), no.4 aan de Ruijge Dijk, no.5 aan de Rietdijk, no.6 aan de Lodderlandsche Dijk, no.7 aan de Strijpsche Dijk en no.8 aan de Naterse Dijk.
1853
1 blad
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Bevat:
1. (No.64) Kazemat "Katwijk-Noord"; situatieplan, twee plattegronden, drie doorsneden.
2. (No.65) Kazemat "Katwijk-Zuid".
Kopie
Bevat:
1. (No.64) Kazemat "Katwijk-Noord"; situatieplan, twee plattegronden, drie doorsneden.
2. (No.65) Kazemat "Katwijk-Zuid".
Kopie van No.D11, vervaardigd nà 1869.
Kopie van no. D11.
Kopie
Kopie
Bevat:
1. Het plan van de vesting.
2. Drie profieltekeningen.
Kopie van no. D14.
Kopie van no. D14.
1
deel
Kopie van no. D18.
Behoort bij een brief dd. 27 oktober 1870.
Bijgevoegd: 1. Een detailtekening, zie no.1; 2. Schrijven van de lt.kol. Valter aan de Inspecteur-generaal van de fortificatiën dd. 11 juni 1819 no.104; 3. Korte beschrijvingen van de reeds bestaande en de ontworpen merken met globale begroting van kosten dd. 28 augustus 1819; 4. Korte memorie.
Kopie van no. D45.
z.j.?
1 blad
Bijgevoegd: Korte Memorie met begroting van kosten (op apart blad).
Kopie
Kopie
Goedgekeurd 's Gravenhage 30 december 1863 door de Minister van Oorlog J.W. Blanken.
Kopie
Kopie
Kopie
Met bijlagen: 1. Schrijven van de kap.ing. Stassen aan de luit.kol.ing. Huguenin te 's Gravenhage dd. Deventer 16 maart 1815; 2. Rapport van dezelfde dd. Doesburg 3 december 1814 met schetskaart.
Kopie
Kopie van E2a.
10(14e blad) Plannen en doorsneden.
11(15e blad) Plattegrond van het fort.
13(17e blad) Uitgeschoven aardewerken. 14(18e blad) Profielen van de aarden wallen. 15(19e blad) Doorsneden van de aardewerken.
16(20e blad) Vordering van de herstelling van de aardewerken. 17(21e blad) Doorsnede van de berm van de aardewerken.
Opgenomen en getekend door de sergeant tijdelijk opzichter Legrand.
1848
2 bladen
Kopie van no. E4, 2e blad.
Met bijlage: bijbehorend proces-verbaal ondertekend door de 1e kap.ing. Le Fèvre de Montigny en de burgemeester Verkouteren, dd. 15 juli 1815.
Behoort bij een brief van de majoor E.A. ing. C.F. Geij aan de kolonel-directeur van de 4e fort.-directie dd. 11 augustus 1835 no.156.
Kopie
Zie inv.nr. G75.
Zie inv.nr. G76.
Zie inv.nr. G77.
Zie inv.nr. G78.
Zie inv.nr. G79.
Zie inv.nr. G79a.
Zie inv.nr. G80.
Zie inv.nr. G81.
Kopie van no. G86.
Kopie van G91.
Voor revisie gedateerd: blad 1: 30 mei 1892; de overige bladen 25 juni 1891.
Bevat:
1. Situatietekening van de vestingwerken.
2. Coupure met duiker en brug aan de Arkelpoort.
3. Idem; hout- en ijzerwerk.
4. Idem; hard steen.
5. Duikers in de coupure Arkelpoort en bastion II; windwerk voor de schuiven.
6. Dubbele barrière.
7. IJzeren hek.
8. Duiker bastion II.
9. Duiker bastion II; hard steen en ijzerwerk.
10.Omgelegde hevelbuisleiding; ijzerwerk en hout.
Kopie van G94.
Bevat:
1. Vestingwal; situatie.
2. Bomvrije caponnière; metselwerk.
3. Bomvrije caponnière; heiplan en fundering.
4. Bomvrije caponnière; ijzerwerk.
5. Bomvrije caponnière; hout en hard steen.
6. Verhoging en versterking van de stenen beer bij bastion VI te Gorinchem.
7. Idem (vervolg).
8. Coupure buiten de Kanselpoort; fundering en metselwerk.
9. Coupure buiten de Kanselpoort; onderdelen van de fundering: hout en ijzerwerk.
10.Coupure buiten de Kanselpoort; hard steen.
11.IJzeren afrastering langs de Merwedeschutsluis.
12.IJzeren afrastering langs de Merwedeschutsluis (vervolg).
13.IJzeren afrastering langs de schutsluis (vervolg).
Kopie van G95.
Bijlage: nota (memorie) behorende bij voormelde ontwerpen, oorspronkelijk ondertekend: Gorinchem, 9 februari 1831 door de majoor E.A. ing. C.F. Geij, en voor eensluidend afschrift door de luit.kol.ing. H. Camerlingh.
Bijlage: een korte memorie met begroting van kosten, ondertekend: Antwerpen, 31 december 1819 door kap.ing. J.P. van Woensel en voor gezien door de gen.maj. v.d. Plaat.
Kopie
Kopie
Kopie
Bijlage: een beschrijving van de gebouwen, verdedigingswerken, enz. alsmede opgave van de plaatsing van de vuurmonden, ondertekend: Grave 6 juli 1831.
Kopie
Bijlage: een beschrijving van de gebouwen, verdedigingswerken, enz., alsmede opgave van de plaatsing van de vuurmonden uit 1831.
Kopie
Kopie van G153.
Kopie
Kopie
Bijlage: een "Staat en beschrijving van de gebouwde eigendommen, gelegen in de kring om de vesting Gravë.
?
1 blad
Bevat:
1. Gemerkt no.7: Tekening van de vertrekken links en rechts van de Hampoort.
2. Gemerkt no.8: Tekening van de vertrekken links en rechts van de Brugpoort.
3. Gemerkt no.9: Tekening van het bomvrij defensief gebouw in de keel van bastion Blaauwkop, zoals het tegenwoordig bestaat en bestemd is tot arsenaal, laboratorium en logement van troepen.
Bijlage: een uitgebreid renvooi op een afzonderlijk blad.
Kopie
Kopie
Niet raadpleegbaar
Kopie
Kopie
Bijlage: de oorspronkelijke tekening, bevattende vier plannen en vier doorsneden, gedateerd 11 juli 1859, voorzien van vele potlood-aantekeningen, die overgetekend werd tot bovenvermeld exemplaar.
Kopie
Kopie
Bevat:
1. Kazemat "Grave-Noord".
2. Kazemat "Grave-Zuid".
Bevat:
1. Kazemat "Grave-Noord".
2. Kazemat "Grave-Zuid".
Met aangehechte bijlage: "Nomenclature des Edifices, des Canaux, des Places publiques, des Rues, etc." Samengesteld door C.J. Covens, gegraveerd door Dl. Veelwaard jr.
Kopie van G199.
Kopie van G218.
Kopie van G218D.
Niet raadpleegbaar
Kopie
Zie inv.nr. G299.
Kopie.
Bijlage: Korte memorie en begroting van kosten, ondertekend: Groningen, 14 augustus 1819.
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Bijlage: Korte memorie met begroting van kosten, ondertekend: Groningen, 14 augustus 1819.
Kopie
Kopie
Bijlage: korte memorie met begroting van kosten.
Bijlage: de nota.?
Zie inv.nr. G302.
Zie inv.nr. G302a.
Op de kaart staat vermeld: Eigendom van M. Witsenborg.
Kopie
Kopie
Zie inv.nr. G319.
Zie inv.nr. G320.
Zie inv.nr. G323.
Zie inv.nr. G324.
Zie inv.nr. G325.
Zie inv.nr. G326.
Zie inv.nr. G327.
Zie inv.nr. G328.
Zie inv.nr. G329.
Zie inv.nr. G331.
Zie inv.nr. G332.
Zie inv.nr. G333.
Kopie van G334.
P. Stolk.
1849
1 blad
Kopie
Kopie
Twee bijlagen:
1. Beschrijving van de grenzen van 's Rijks militaire gronden in de gemeente Gramsbergen.
2. Ontwerp tot proces-verbaal betreffende voormelde grenzen (gemerkt: Litt.D). Beide bijlagen zijn gedateerd: Coevorden,
9 oktober 1849.
Kopie
Met twee bijlagen zoals vermeld bij nr. H14.
Kopie
Drie bijlagen: 1. Beschrijving van de grenzen van de 's Rijks militaire grenzen in de gemeenten Stad en Ambt Hardenbergh (gemerkt: Litt.A). 2. Ontwerp tot proces verbaal betreffende de grenzen van 's Rijks militaire gronden in de gemeente Ambt Hardenbergh (gemerkt:Litt.C). 3. Ontwerp tot proces-verbaal betreffende de grenzen van 's Rijks militaire gronden in de gemeente Stad Hardenbergh (gemerkt: Litt.D?).Gedateerd: 19 november 1850.
Kopie
Met drie bijlagen zoals vermeld op H16.
Kopie
Kopie van H71.
Kopie
Niet raadpleegbaar
Kopie
Kopie
Behoort bij een rapport dd. 7 juli 1834 (dit rapport is echter niet aanwezig).
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Bijlage: Beschrijving van de gebouwde eigendommen van Den Helder, welke het dichtst bij fort Erfprins gelegen zijn, alsmede de erven die zich daar bevinden, enz.
Kopie
Met aantekening dat de tekening vervaardigd is naar een plan uit het jaar 1814, opgemaakt door de toenmalige kapitein-ing. Cochius.
Vaillant.
1855
1 blad
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
Behoort bij brief dd. 19 juli 1860 no.289 van de ing. van de Waterstaat Van Diesen.
1860
1 blad
Kopie
Kopie
?(2e en 4e bladen ontbreken).?
Bevat:
H145 1. Schets van de hulpbrug over de droge gracht, constructieplan, boorstaat.
H145 2. Plan van de fundamenten van de onderbouw.
H145 3. Plan van de gemetselde onderbouw.
H145 4. Plan van de afwateringsvlakken.
H145 5. Plan van het aardewerk, alsmede het hijstoestel voor gewonden, draaischijf in de kruitmagazijnen en loods tot berging van artilleriemateriaal.
H145a 1. Schets van de hulpbrug over de droge gracht, constructieplan, boorstaat.
H145a 2. Plan van de fundamenten van de onderbouw.
H145a 3. Plan van de gemetselde onderbouw.
H145a 4. Plan van de afwateringsvlakken.
H145a 5. Plan van het aardewerk, alsmede het hijstoestel voor gewonden, draaischijf in de kruitmagazijnen en loods tot berging van artilleriemateriaal.
Bevat:
H146 1. Plan van de fundamenten van de kazerne met de kruitmagazijnen en de gemeenschapsgangen.
H146 2. Plan van de aanrazeerings-? en afwateringsvlakken van de kazerne met de kruitmagazijnen en de gemeenschapsgangen, twee plannen van schuilplaatsen.
H146 3. Plan van het aardewerk, van het gebouw met de bestemming van de lokalen.
H146 4. Plan van het privaatgebouw, van bergplaatsen.
H146a 1. Plan van de fundamenten van de kazerne met de kruitmagazijnen en de gemeenschapsgangen.
H146a 2. Plan van de aanrazeerings-? en afwateringsvlakken van de kazerne met de kruitmagazijnen en de gemeenschapsgangen, twee plannen van schuilplaatsen.
H146a 3. Plan van het aardewerk, van het gebouw met de bestemming van de lokalen.
H146a 4. Plan van het privaatgebouw, van bergplaatsen.
Kopie
Kopie
Kopie van H148b.
Kopie van no. H149.
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie van H151b
Kopie
Kopie van H153.
Kopie van H153B.
Kopie van H159.
Kopie van 159b.
Kopie van H159d.
Kopieën van H159f.
Kopie
Kopie van H173.
Bevat:
1. De aardewerken van de batterijen no.1, no.2 en no.3.
2. De aardewerken van de batterij no.4, van het scherfvrij-onderkomen B2 en van idem B1 (bij laatstvermelde ook de bruggen).
Bevat:
1. Fort Erfprins: caponnière, kazerne, schuilplaatsen op de walgang, groepsstation boven de schuilplaatsen.
2. Fort Erfprins: schuilplaatsen met verbruiksmagazijnen; Werk Kaaphoofd: een gebouw met poterne.
3. Werk Kaaphoofd: plan van het aardwerk na 1883.
Het 2e blad ontbreekt.
Bevat:
1. Ontwerp met zes doorsneden.
3. Plan van de bestaande toestand met twee doorsneden van bestaande gebouwen, een plattegrond van het nieuw te maken hoofdgebouw Kaaphoofd.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
2e blad ontbreekt.
Van: commissie voor de afstandmeting op kustbatterijen.
Op deze schets alléén de omtrekken van de vestingwerken met de forten Isabella, St.Antonie en Orthen.
Kopie van H306.
Kopie
Kopie
Kopie
Kopie
1. Behoort tot een collectie van 15 plannen. Met aantekeningen en een opgave van gronden, betrokken bij het opwerpen van voormelde werken.? NB2. ?Behorende bij H340: Met de aantekening: "Opgemaakt op last van Zijne Doorluchtige Hoogheid de Luit.-Generaal Hertog van Saxe-Weimar".
Niet raadpleegbaar
VI.
Opgemaakt uit de kadastrale kaarten te 's Bosch 30 april 1842.
Kopie
Kopie
Kopie van H364B.
Kopie van H364B en H364C.
1. Het 1e blad ontbreekt.
2. Voor goedgekeurd namens de Minister van Oorlog ondertekend: 's Hage, 31 december 1859 door de secretaris-generaal Jhr. F.A. Ridder van Rappard.
Kopie
Behoort bij een serie plannen getiteld: Regeling en voltooiing van het vesting-stelsel Nieuw-St.Andries-Heusden.
Behoort bij een serie plannen getiteld:Regeling en voltooiing van het vesting-stelsel Nieuw-St.Andries-Heusden.
1877
2 bladen
Behoort bij een serie plannen getiteld: Regeling en voltooiing van het vesting-stelsel Nieuw-St.Andries-Heusden.
Behoort bij een serie plannen getiteld: Regeling en voltooiing van het vesting-stelsel Nieuw-St.Andries-Heusden.
Behoort bij een serie plannen getiteld: Regeling en voltooiing van het vesting-stelsel Nieuw-St.Andries-Heusden.
Behoort bij een serie plannen getiteld: Regeling en voltooiing van het vesting-stelsel Nieuw-St.Andries-Heusden.
Op de omslag staat vermeld: "Herbesteed te 's Bosch den 21 December 1850" en ondertekend door dezelfde officieren als op de ommezijde vermeld, alsmede door de aannemer J.S. Kaufmann en de borgen J. van Leeuwen en J. van Maaren.
Kopie
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Bij dit plan behoren nog drie bladen met doorsneden, die als bladen 3, 4 en 5 beschreven zijn op nr. H430A (zij behoren namelijk zowel tot plan D als tot plan C (nr.H430).
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Kopie
In tweevoud.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
In tweevoud.
In tweevoud.
In tweevoud.
Goedgekeurd: 's Gravenhage 9 januari 1880 door de Minister van Oorlog A.E. Reuther.
In tweevoud.
Dit plan behoort bij een brief dd. 4 maart 1885.
H453 1e blad in tweevoud (zie H453a)
Dit ontwerp behoort bij een brief dd. 30 augustus, echter zonder bijvoeging van het jaartal.
Niet raadpleegbaar
Kopie van H462.
Kopie van H462A.
Niet raadpleegbaar
12(5e blad) Drie plattegronden. 13(6e blad) Twee plattegronden, standgezichten, zijaanzicht en vier doorsneden van een van de gebouwen en de loods. 14(7e blad) Drie plattegronden van bruggen en wachterswoning. Kopieën van H462D.
Kopie
1. Bijlage 1: Een korte memorie getiteld:"de post aan de Bakkerskil en de kade in het land van Altenä.
2. Bijlage 2: Aanbiedingsschrijven van de kolonel-directeur van de 1e directie van fortif. M.A. Snoeck dd. Delft, 22 december 1825 aan de inspecteur-generaal van de fortificatiën, waarbij ingezonden worden de plannen, alsmede een "korte memorie" met begroting van kosten, ondertekend Gorinchem, 17 maart 1825 door de luit.-kolonel-ing. H. Camerlingh.
3. Bijlage 3: Een "Opgave wegens de gelden" welke voor voltooiing van de bedoelde werken benodigd zijn, ondertekend Gorinchem 29 oktober 1825 door de luit.-kolonel-ing. H. Camerlingh.
Kopie
In tweevoud.
Bevat:
1. Situatieplan.
2. Contrescarpgalerij: plan van de houten fundering.
3. Contrescarpgalerij: plattegrond.
4. Contrescarpgalerij: vier standgezichten en een doorsnede.
5. Contrescarpgalerij: plan van de afwateringsvlakken.
Kopie
Bevat:
1. Situatieplan.
2. Contrescarpgalerij: plan van de houten fundering.
3. Contrescarpgalerij: plattegrond.
4. Contrescarpgalerij: vier standgezichten en een doorsnede.
5. Contrescarpgalerij: plan van de afwateringsvlakken.
Kopie
Op de achterzijde wordt nog vermeld: voor duplicaat geregistreerd te 's Gravenhage 18 februari 1845 en ondertekend door de ontvanger J. Keller.
1
blad
Bevat:
1. Kazemat Diefdijk Zuid: situatieplan, plattegrond, aanzicht keelzijde en doorsneden.
2. Kazemat Diefdijk Zuid: zes doorsneden.
3. Kazemat Diefdijk Noord: situatieplan, plattegrond, aanzicht schietgatzijde en doorsnede.
4. Kazemat Diefdijk Noord: zes doorsneden.
Kopie
Niet raadpleegbaar
Kopie.
1881-1882
1 blad
Het 1e blad is niet verschenen en de 9e en 10e bladen ontbreken.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Naar een origineel dat ondertekend was door de inspecteur-generaal van de fortificatiën Kraijenhoff.
Kopie
Met bijlage: "Bepaling van de limiet van het fort te Jutphaas", ondertekend: september 1830 door voornoemde luitenant Lexau Rijsterborch.
Bevat:
2. Plan van het verdedigingswerk, plattegrond en vijf doorsneden.?
3. I. Plattegrond van het bomvrij reduit en vijf doorsneden.
4-5.II. zie nr. H584.
6-7.III. zie nr. H595.
1e blad ontbreekt.
?Vechten In 2 bladen, nl. de 4e en 5e bladen uit de serie van 7 bladen, hierboven vermeld.? Behoort bij H580.
4. II. Plan van het verdedigingswerk.
5. Plattegrond van het bomvrij reduit.
1e blad ontbreekt. Zie voor de overige bladen H580 en H584.
Verdedigingswerk III bij Rijnauwen (in 2 bladen, nl. de 6e en 7e bladen uit de serie van 7 bladen, hierboven vermeld).
6. III. Plan van het verdedigingswerk.
7. Plattegrond van het bomvrij reduit.
Kopie
Uit: archief van het Ministerie van Oorlog, 1843-1913, toegang nr. 2.13.01, exh. 15 november 1867 nr. 76. (inv. nr. 3534).
Bijlage: "Bepaling van de limiet van de lunetten op de Houtense vlakte" met aangehechte schetskaart van het terrein waarop de lunetten zijn geprojecteerd.
Kopie
Met aangehechte bijlage: "Bepaling van de limiet van het fort aan het Vossegat",ondertekend september 1830 door luitenant Lexau Rijsterborch.
Niet raadpleegbaar
Met aangehechte bijlage: "Bepaling van de limiet aan het fort op de Bildstraat", ondertekend september 1830 door voormelde luit. Lexau Rijsterborch.
Bevat:
1. Situatie van het fort, noordelijk gedeelte.
2. Situatie van het fort, zuidelijk gedeelte.
Bevat:
1. Kazematten A en D, resp. in het fort op de Bildtstraat en in het fort Vossegat (noordzijde).
2. Kazematten B en C in het fort op de Bildtstraat.
3. Kazematten E en F bij de Bildtstraat.
2e exemplaar van H668.
1. Kazematten A en D, resp. in het fort op de Bildtstraat en in het fort Vossegat (noordzijde).
2. Kazematten B en C in het fort op de Bildtstraat.
3. Kazematten E en F bij de Bildtstraat.
Bevat:
1. Hulpkazerne.
2. Bergloods.
2e exemplaar.
1. Hulpkazerne.
2. Bergloods.
2e exemplaar.
Met aangehechte bijlage: "Bepaling van de limiet van het fort aan de Blauwe Kapel", ondertekend in september 1830 door voormelde luit. Lexau Rijsterborch.
Aangehechte bijlage: "Bepaling van de limiet van de post aan de Klop:, september 1830.
Kopie
Aangehechte bijlage: "Bepaling van de limiet van de post aan de Gagel", september 1830 door luit. Lexau Rijsterborch.
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Niet raadpleegbaar
Bijlage: "Voornaamste aantekeningen, die bij het werk wegens het opwerpen van een redoute met reduit op de Kortenhoefse Zuwe zouden kunnen worden gemaakt", gedateerd: Vreeland 1 november 1846, 1e luit.ing. (w.g.) W.A. Froger.
Lichtdruk blauw op wit; op linnen.
1934
1 blad
Bevat:
1. Kazemat "Hakkelaarsbrug-Noord".
2. Kazemat "Hakkelaarsbrug-Midden".
3. Kazemat "Hakkelaarsbrug-Zuid".
Bevat:
1. Kazemat "Hakkelaarsbrug-Noord".
2. Kazemat "Hakkelaarsbrug-Midden".
3. Kazemat "Hakkelaarsbrug-Zuid".
Bijlagen: 1. Een "Globale begroting van kosten wegens het bouwen van een gekazematteerde dijkpost achter een stenen beer", ondertekend: Utrecht 11 juli 1820 door de 1e luit.ing.B. van Duijn. 2. Begeleidend schrijven van de luit.-kolonel ing. W. Offerhaus aan de Inspecteur generaal van de fortificatiën, luit.-generaal baron Kraijenhoff dd. 12 juli 1820.
Bijlage: "Globale begroting van kosten wegens het bouwen van een gekazematteerde dijkpost op een doorgaande beer door een aarden redoute met een flankerende galerij gedekt". Ondertekend: Utrecht 7 december 1819 door de luit.-kol.-ing. W. Offerhaus.
Bevat:
1. Linie bij Ter Aa.
2. Fort Uitermeer.
3. Fort Hinderdam.
4. Bastion bij Galgenwaard.
5. Post op de Bloklaan "de Spion".
6. Dijkpost te Spoel (oostelijk van Everdingen) en de Coene-Schans (noordelijk van Schoonhoven).
7. Plan van de Wiereke-Schans (bij Bodegraven).
Getrokken uit de kadastrale plannen en getekend door de 2e luit.ing. P. Stolk.
Getrokken uit de kadastrale plannen en getekend door de 2e luit.ing. P. Stolk.
Kopie
Zie ook Memorie K17A.
1. Bijlagen: 1. Beschrijving van de grenzen van de rijksmilitaire gronden in en bij de vesting Coevorden; ondertekend en gedateerd als boven. 2. Proces-verbaal betreffende de afscheiding van de rijksmilitaire gronden in en bij de vesting Coevorden. Ondertekenddoor: B. Cock en J. Wolterson Gzn., resp. wethouder en raad van de gemeente Coevorden, alsmede door de kapitein E.a. ing. J. Carsten. 3. Proces-verbaal als boven sub.2.
2. Voor goedgekeurd: 's Hage, 11 mei 1849 door de Minister van Oorlog J.H. Voet.
2
bladen
Bevat:
1. Het situatieplan.
2. De schets van de verschansing zelf, getiteld: "Retranchement de l'Ennemi sur la Route de Zwol, à l'endroit dit le Groote Veld".
1832
1 blad
Zie ook memorie M64 (OMM).
Zie ook memorie M61 (OMM).
- met ontwerp tot verbetering.
Niet raadpleegbaar
Zie ook memorie M67 (OMM).
Niet raadpleegbaar
1. Bijlage: Geleidebrief van de luit.kolonel A. Kool dd. 5 december 1842 aan Z.M. de Koning (Willem II).
2. Zie ook memorie M68 (OMM).
Behoort bij een Memorie van Toelichting inzake een ontwerp van een kanaal welke de Belgische regering voornemens was aan te leggen tussen de stad Luik en de Zuid-Willemsvaart te Maastricht.
Bevat:
1.-2 In de gemeente St. Pieter.
3. In de gemeente Oud-Vroenhoven.
4.-5 In de gemeente Maastricht.
Aangehechte bijlage: tabel met waterhoogten in vergelijk bij het A.P.
Bijlage: Bestek en voorwaarden Aken-Maastrichtse spoorweg, zijtak naar Hasselt, Nederlands gebied, Bestek no.11, 1855. Gedrukt.
1. Lunet Leroi aan de linkeroever.
2. Lunet Aylva op het eiland St.Anthonij.
Zie inv.nr. M167.
Zie inv.nr. M167a.
Zie inv.nr. M167b.
Zie inv.nr. M167c.
Niet raadpleegbaar
In tweevoud.
Bijlage: "Globale begroting van kosten, enz.", ondertekend: Utrecht, 10 juni 1820 door de 1e luit.ing. B. van Duijn.
Bevat:
1. Plan van het bastion no. 1 Katten Bolwerk.
2. Plan van het bastion no. 2 Oranje Bolwerk.
3. Plan van het bastion no. 3 Promers Bolwerk.
4. Plan van het bastion no. 4 Turfpoorts Bolwerk.
5. Plan van het bastion no. 5 Nieuw Molen Bolwerk.
6. Plan van het bastion no. 6 Oud Molen Bolwerk.
Goedgekeurd: 's Gravenhage 9 maart 1880
door de Minister van Oorlog A.E. Reuther.
Kopie
Bevat:
1. Borstweringen op de Zeedijk te Otene; bij de Kraag; op de Zeedijk bij het Zaamslagsche sluis; verschansing aan de Oost-Koegorsche Duiker-sluis.
2. De sluizen bij de Axelse sas; de batterij achter de Waaijersluis te Neuzen.
3. Batterijen aan het separatiepunt te Neuzen; verschansing aan het Zoute Spui; de Beoostenblijsche sluis.
4. Batterij te Sluiskil; batterij achter de Koppelsluis te Neuzen; batterijen bij de Axelsche brug te Neuzen.
Niet raadpleegbaar
Op de omslag voor geregistreerd ondertekend: 's Gravenhage, 16 mei 1857 door de ontvanger J.C. van de Watering.
Voor geregistreerd ondertekend: 's Gravenhage, 8 mei 1857 door de ontvanger J.C. van de Watering.
Bevat:
1. Plan van de ontworpen kustbatterij, een detailtekening, een plattegrond van het hoofdgebouw, twee plannen van caponnières alsmede drie doorsneden.
2. Twee situatieplannen en een doorsnede.
Bijlage: een calque, waarop een ontwerp van verbetering afkomstig van de generaal-majoor-directeur van de 2e directie van fortif. J.G. Siderius.
1. Bijlage: een "Korte descriptieve memorie" met kostenberekening, ondertekend: Delfzijl, 14 aug. 1819 door bovengenoemde majoor de la Rochette.
2. Bijlagen: 1e "Detailtekeningen voor het project van 1819 op de vesting de Langackerschans, door de majoor ingenieur de la Rochettë; 2e een Memorie met kostenberekening, ondertekend: Delfzijl, 14 aug. 1819 door de majoor E.A. ing. D.L. de la Rochette.
Bevat:
1. Het project tot de verbetering en uitbreiding van de Forteresse Lang Akkerschans, ontworpen door de majoor ingenieur de la Rochette (naar dat van de generaal-majoor J.G. Siderius).
2. Profielen behorende tot het nieuwe project van de Lang-Akkerschans.
Kopie
Volgens het oud register afkomstig van de kapitein-ing. M. Witsenborg.
De bladen A (beschrijving van de grenzen van de rijksmilitaire gronden), G, H, I, K en L (allen processenverbaal) ontbreken.
1. Gemerkt B. Plan van deliminatie van de rijksfortificatiegronden enz. van het fort Langakkerschans. 1848, kopie.
2. Gemerkt C. Plan van deliminatie van de batterij aan de Boneschans. 1845.
3. Gemerkt C. Als 2e blad, 1848, kopie.
4. Gemerkt D. Plan van deliminatie van de redoute en de fleche aan de Leethe bij Bellingwolde. 1848, kopie.
5. Gemerkt E. Plan van deliminatie van de rijksfortificatiegronden van de redoute aan de Ulsda. 1848, kopie.
6. Gemerkt F. Plan van deliminatie van de rijksfortificatiegronden van de drie batterijen gelegen op de Aadijk en van de werken aan de Statenzijl. 1848, kopie.
Zie inv.nr. N157.
Gemerkt "II"
Gemerkt "III"
Gemerkt "IV"
Gemerkt "VII"
Gemerkt "I"
Gemerkt "VI"
Gemerkt "V"
"korte descriptieve memorie" met kostenberekening, ondertekend: Nijmegen 18 juli 1819 door voornoemde kapitein
Niet raadpleegbaar
Copie van het plan in het werk getiteld: "La description des Pays-Bas" par M. Loys Guicciardini.
Niet raadpleegbaar
Op het plan een zevental aangehechte verbeterbladen van dun, doorschijnen lichtgeel papier. Gekopieerd door de sergeant A.A.J. Saurel naar een plan van de 1e luit.ing. H. de Bruijn.
Bijlage: een "bestek en voorwaarden" voor de aanbesteding van de werken. Gedrukt te Nijmegen bij C.A. Vierweg in 1851.
Bijlage: een "bestek en voorwaarden" voor de aanbesteding van de werken. Gedrukt te Nijmegen bij C.A. Vierweg in 1851.
Bevat:
1. Algemeen plan van het werk en plan van het metselwerk.
2. Details van hardstenen- en metaalwerk voor de herstelling van het fort Sterreschans.
Niet raadpleegbaar
Het 8e blad is slechts voor de helft aanwezig.
In tweevoud.
1. Kazemat "Oeffelt-Noord".
2. Kazemat "Oeffelt-Zuid".
Niet raadpleegbaar
Bijlage: een "Korte descriptieve memorie" met kostenberekening, gedateerd: Ommen, 21 juli 1819 en voor eensluidend afschrift ondertekend door vorengenoemde? kapitein M. Witsenborg.
Voor goedgekeurd: 's Hage, 31 december 1859 door de secretaris-generaal van het Departement van Oorlog F.A. Ridder van Rappard.
Bijlage: een "Korte descriptieve memorie" met kostenberekening, gedateerd: Nijmegen, 14 augustus 1819 onder vermelding "voor getekend" van de naam van de 1e kapitein-ing. J.C. Ninaber.
Behoort bij een -niet aanwezige - brief van 27 september 1867.
Niet raadpleegbaar
De 1e, 2e en 4e bladen ontbreken.
14884
1 blad
Zie inv.nr. R3.
Volgens een op het blad voorkomende aantekening behoorde het blad bij een schrijven dd. 1 augustus 1831.
Volgens een op het blad voorkomende aantekening behoorde het blad bij een schrijven dd. 1 augustus 1831.
Volgens een op het blad voorkomende aantekening behoorde het blad bij een schrijven dd. 1 augustus 1831.
Volgens een op het blad voorkomende aantekening behoorde het blad bij een schrijven dd. 1 augustus 1831.
Zie inv.nr. T4.
Zie inv.nr. T4a.
Zie inv.nr. T4b.
Bevat:
1. Front van de zeemuren van de noordzijde van de vesting Vere (met 9 doorsneden).
2. Front van de zeemuren van de zuid- en oostzijde van de vesting Vere (met 8 doorsneden).
3. Schets van de plattegrond zoals deze zich bevind op 19 juni 1829, vesting Veere.
Bijlage: een aan het plan gehechte "Nota" met "was geteekend": W. Valter.
Op een afzonderlijk, aangehecht blad de "aanwijzing" (verklarende tekst).
Naar kopie uit 1818.
Naar het bestaande plan uit 1818, vermeld op no. 49A.
Niet raadpleegbaar
Bijlage: een "renvooy" van de gebouwen, straten en pleinen.
Op de achterzijde voor geregistreerd ondertekend: 's Gravenhage, 16 juli 1858 door de ontvanger J.O. van de Watering.
Bovendien voor goedgekeurd ondertekend:'s Gravenhage, 22 juni 1859 door de secretaris-generaal van het D.V.O. jhr.F.A. Ridder van Rappard. Op de achterzijde voor geregistreerd ondertekend: 's Gravenhage, 5 juli 1859 door de ontvanger J.O. van de Watering.
Het genummerde 1e blad ontbreekt echter.
Op de achterzijde voor geregistreerd ondertekend: 's Gravenhage, 9 augustus 1858 door de ontvanger J.O. van de Watering.
Zie inv.nr. V142.
De tekening was oorspronkelijk uit het jaar 1876.
Behoort bij een - hier ontbrekende - brief dd. 23 mei 1890.
Bijlage: "Korte discriptieve memorie" met kostenberekening, oorspronkelijk getekend: Nijmegen 14 augustus 1819 door de 1e kap. ing. J.C. Ninaber en voor gezien: Zutphen, aug. 1819 door generaal-majoor directeur van de 2e dir. van fortif. J.G. Siderius.
Bijlage: "Schetstekening van een beweegbare egge" met vermelding "Bijlage IÏ. Gedrukt.
2-3 van de vesting Willemstad, alsmede: project van een kleine poterne die dienen moet tot communicatie naar de inundatiesluizen. 3(3e blad) Project van een inundatiesluis, te bouwen in de westbeer te Willemstad.
A. Hartman.?
1854
1 blad
Voor goedgekeurd ondertekend: 's Gravenhage, 31 december 1860 door de Minister van Oorlog Jhr. E.A.O. de Casembroot.
Oorspronkelijk in 7 bladen, doch het blad genummerd no.3 ontbreekt, terwijl voor het ontbrekende blad no.2 een calque is geplaatst.
Oud nummer: Plans van Vestingen W127.
Beide bladen dragen op de versozijde een stempel en een nummer van het archief van het van het 3e geniecommandement.
Oud nummer: Plans van Vestingen W127a.
Afkomstig van: commissie voor de afstandmeting op kustbatterijen. Zie ook W107 Willemstad.
Voor goedgekeurd ondertekend: 's Hage, 31 december 1860 door de Minister van Oorlog jhr. E.A.O. de Casembroot.
?J.F.H. Boonacker (tekenaar van dit blad).?
Voorheen inv. nr. W98a, ontbreekt sinds 1946
Voorheen inv. nr. W98c, ontbreekt sinds 1946
1. Voor goedgekeurd ondertekend: 's Gravenhage, 21 juni 1859 voor de Minister van Oorlog door de secretaris-generaal jhr. F.A.ridder van Rappard.
2. Oorspronkelijk in 4 bladen, doch het met no.3 genummerde blad ontbreekt. Zie echter voor dit ontbrekende blad op inv.no.W102C, waar het wèl voorkomt. Zie voor dit 3e blad: Plannen van gebouwen, oude nummers zijn W78 en W78A.
?De fortif.opz. 3e kl. A. Hartman
?P.J. de Waal, de 1e luit.ing. J.H. Kromhout, de fortif.opzichter 3e kl. A. Hartman (tekenaar van beide bladen).?
Afkomstig van: Commissie voor de afstandmeting op kustbatterijen.Zie ook W89.
"Voor extract conform" afgegeven ten behoeve van het Rijk door de bewaarder van de hypotheken en het kadaster te Leiden, 30 april 1855 (ondertekend:) H. Manger Muntz.
- en een stuk achtergelegen terrein.
(ca.1880-1890)
1 blad
Behorende bij een memorie van de kapitein-ing. J. Muschart.
Behorende bij een memorie dd. 15 november 1844 van de kapitein-ing. J. Muschart.
Niet raadpleegbaar
Behoort bij een - hier niet aanwezig - schrijven dd. 4 maart 1885.
Behoort tot een serie diverse ontwerpen van het fort, zie de nrs. 6 t/m 13.
Volgens een aantekening behoort de tekening bij een - hier niet aanwezige - brief van 30 augustus, echter zonder vermelding van het jaartal.
Gekopieerd naar een hier niet aanwezig plan door de kapitein-ing. jhr. J.A. van Bienen van Ramerus.
Gekopieerd in zwarte inkt naar een hier niet aanwezig plan door de kapitein-ing.jhr. J.A. van Brienen (van Ramerus) uit 1800.
Gekopieerd in zwarte inkt naar een hier niet aanwezig plan door de kapitein-ing. jhr. J.A. van Brienen (van Ramerus) uit ca.1800.
Gekopieerd naar een hier niet aanwezig plan door de kapitein-ing. jhr. J.A. van Brienen (van Ramerus) uit ca. 1800.
1849?
1 blad
Volgens het oud Register werd dit plan, daterend uit de franse tijd, in 1814 verbeterd door luit.-kolonel-ing. Le Fèvre de Montigny.
Bijlage bij een bewijs van eigendom of recht van gebruik van gronden en gebouwen, gelegen binnen de verboden kring van de vesting.
Bijlage: aan het plan gehecht is een uiteenzetting, ondertekend door voormelde hoofdofficier en gedateerd: Zutphen, 8 mei 1817.
Beide tekeningen behoorden bij twee requesten, resp. van een zekere J. Jansen en van de weduwe Quanjer inzake bebouwing in de verboden kring van de vesting.
(Litt. C.)
Kopie
(Litt. C.)
(Litt. D.)
(Litt.D.)
Kopie
Kopie.
Kopie.
Volgens een potloodaantekening behoort het plan bij een - hier niet aanwezige brief dd. 29 april 1869.