Nationaal Archief (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

Zuur papier

Al in de negentiende eeuw ontdekte men dat houthoudend papier snel vervalt.

Inventarisatie

De noodklok werd eind jaren tachtig geluid. Onderzoek bracht toen aan het licht dat verzuring van negentiende en twintigste eeuws papier een serieuze bedreiging vormt voor het behoud van ons papieren erfgoed. Het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek richtten het Coördinatiepunt Nationaal Conserveringsbeleid op om de ernst van het probleem in kaart te brengen. Ook het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek namen de schade aan hun collecties op.

Uit dit onderzoek bleek dat van de collectie van het Nationaal Archief uit de negentiende en twintigste eeuw 7,8% bedreigd wordt door verzuring. Selectie tot op het individuele stuk is niet mogelijk. De omvang van het materiaal dat behandeling nodig heeft, is daarom maar liefst 42%.

Het Coördinatiepunt Nationaal Conserveringsbeleid zocht de publiciteit en tegelijkertijd startte de zoektocht naar oplossingen.

Ontzuring

Het Coördinatiepunt Nationaal Conserveringsbeleid testte verschillende methodes van massa-ontzuring. Een kenmerk van massa-ontzurings methodes is dat water in het ontzuringsmiddel ontbreekt. Hierdoor kan de methode op grote schaal toegepast worden. De mogelijke schadelijke invloeden van de verschillende methodes werden eveneens onder de loep genomen. Er bleek niet een methode te bestaan voor massaconservering die bij uitstek geschikt was.

Het Nationaal Archief koos eerst voor het ontzuren bij AKZO in Houston, Verenigde Staten, maar in 1993 stopte AKZO met zijn ontzuringsactiviteiten. De werkzame stof in deze methode was di-ethyl zink.

Het Nationaal Archief stapte hierna over op het massa-ontzuringsmiddel "Bookkeeper" van Preservation Technology Inc. in het Amerikaanse Pittsburg. In 1998 nam de firma Preservation Technology B.V. ook in Nederland een "Bookkeeper" installatie in gebruik. De uitvoering ervan is in handen van Preservation Technologies BV te Heerhugowaard. De werkzame stof in "Bookkeeper" is magnesiumoxide.

Preventie en conversie

Aanbeveling van het Coördinatiepunt Nationaal Conserveringsbeleid is dat er preventieve maatregelen worden genomen. Goede bewaarcondities en het gebruik van duurzaam papier zijn essentieel.

Het behoud van de informatie van aangetaste documenten waarborgt het Nationaal Archief door het overzetten van de informatie op een andere drager. Daarvoor werd microverfilming veel gebruikt, maar tegenwoordig worden archieven gedigitaliseerd.