Dag van de Materialiteit: ‘Met alle zintuigen’

Op 27 maart organiseren de Koninklijke Bibliotheek (KB) en het Nationaal Archief in Den Haag de Dag van de Materialiteit. Het belooft een bijzondere dag te worden. Tijdens lezingen en het schouwen van objecten uit de collecties laten we alle zintuigen aan bod komen.

Restaurator Alexandra Nederlof aan het werk in het restauratieatelier. Fotograaf: Erik Jansen

Hoe smaakt, voelt, ruikt, oogt en klinkt een boek, een vel papier? Welke rol spelen onze zintuigen naast alle geavanceerde meetinstrumenten en digitale platforms om het materiaal van het boek te analyseren? Hoe gebruiken en beoordelen we de waarnemingen van onze neus, tong, oren, ogen en huid en hoe leggen we die waarnemingen vast? En ook: wat voor sporen kunnen er op de objecten achter blijven van het betasten, het besnuffelen, het proeven en andere vormen van ‘omgang’ met ons geschreven en gedrukte cultuurgoed door mens én dier? Deze en verwante vragen staan centraal op Dag van de materialiteit. 

In samenwerking met

De dag wordt georganiseerd door een werkgroep waarin naast de KB en het Nationaal Archief ook het Belgisch-Nederlands Boekbandengenootschap, de Stichting Handboekbinden, de Nederlandse Boekhistorische Vereniging, het Nederlands Genootschap van Bibliofielen en de Stichting Papiergeschiedenis Nederland zijn vertegenwoordigd.

Programma en tickets

  • 8.30 uur - Inloop
  • 9.30 uur - Welkom & introductie
  • 9.40-10.10 uur - Cécile de Morrée: Muziek op blad: de materialiteit van Nederlandstalige liedboeken (ca. 1400-1600) en het mysterie van het Kamper Liedboek
  • 10.10-10.40 uur - Caro Verbeek/Monique Biekart: Met de neus in de boeken – over de geur van papier als erfgoed
  • 10.40-11.10 uur - Pauze
  • 11.10-11.40 uur - Herre de Vries/Erik Geleijns: Stand van zaken boekbanden- en papiercollectie KB / Onderzoek van de Albert Magnusfellow
  • 11.45-12.15 uur - Schouw I
  • 12.15-13.15 uur - Lunch
  • 13.15-13.45 uur - Schouw II
  • 13.50-14.20 uur - Schouw III
  • 14.30-15.00 uur - David van der Linden: Letterlocking: Privacy en materialiteit van vroegmoderne brieven
  • 15.00-15.30 uur - Pauze
  • 15.30-16.00 uur - Natasha Herman: Over de zintuiglijke ervaring van een boek
  • 16.00-16.30 uur - Irene van Renswoude: Kijken met je handen. De tactiliteit van middeleeuwse boeken 
  • 16.30-16.45 uur - Afsluiting: Birgit Reissland en Henk Porck: Een auditieve quiz over de subtiele en karakteristieke geluiden van papier
  • 16.45- 18.00 uur - Borrel

Ga voor de tickets naar de website van de KB.

Schouwen

  • Cécile de Morrée (KB): Zingen, lezen, luisteren: liedboeken en hun gebruikers (c.1400-1600)
  • Karin Vingerhoets (KB): Geborduurde boekbanden
  • Herre de Vries/ Erik Geleijns (KB): De collectie Edam 
  • Caro Verbeek/Monique Biekart (NA): Met de neus in de boeken – over de geur van papier als erfgoed
  • Alexandra Nederlof (NA): (On)tastbaar archief. Bijzondere objecten uit het Nationaal archief waar je eigenlijk even aan zou willen voelen
  • Dick Timmerman (NA): Dank voor stank. Over perkament maken