Vanaf nu is in het Nationaal Archief de tentoonstelling ORYZA Healing Ground te zien. Dit kunstproject brengt op een vernieuwende en interactieve manier de verborgen verhalen van tot slaafgemaakten in onze archieven tot leven. ORYZA Healing Ground is een samenwerking van het Nationaal Archief met kunstenaar Tamara Shogaolu en Ado Ato Pictures.
Aandacht voor het koloniale verleden
De afgelopen jaren heeft het Nationaal Archief samen met vrijwilligers en anderen hard gewerkt om bronnen over het Nederlandse slavernijverleden, zoals WIC-archieven en emancipatieregisters, te digitaliseren en beschikbaar te maken. Maar voor wie doen we dit? En wie wil zich verdiepen in archieven vol pijnlijke geschiedenissen? In archiefmateriaal veelal opgetekend door witte Europeanen die deel uitmaakten van het koloniale systeem? Tegelijkertijd groeit de publieke vraag om aandacht voor het koloniale verleden. En de wens om ruimte te maken voor perspectieven en verhalen die eerder geen aandacht kregen. Het Nationaal Archief wil hierin een actieve en betekenisvolle rol spelen.
Om die reden is het Nationaal Archief de samenwerking aangegaan met Tamara Shogaolu en Ado Ato Pictures voor het kunstproject ORYZA. Het project biedt de kans om nieuwe kennis over en interpretaties van het slavernijverleden te verbeelden. En om archieven toegankelijker te maken voor een breder publiek. Waaronder doelgroepen die minder toegang hebben tot archiefonderzoek. Maar zich wel verbonden voelen met het slavernijverleden. ORYZA is hier een mooi voorbeeld van.
Interactieve installatie
De kern van het project ORYZA Healing Ground is een interactieve installatie van ruim twee meter hoog. De installatie trekt de aandacht met felgekleurde animaties, gebaseerd op kaarten en foto’s uit de collectie van het Nationaal Archief. En met fascinerende quiltpatronen. ORYZA - de verzamelnaam voor het geslacht van rijstplanten - verwijst in die context naar de overlevering van voorouderlijke agrarische kennis door tot slaaf gemaakten. De agrarische kennissystemen die hebben bijgedragen aan de vorming van de moderne wereld zijn systematisch uit de gangbare geschiedschrijving gewist. Dit kunstwerk combineert archiefonderzoek, kunstmatige intelligentie (AI) en Aangevulde Realiteit (AR)*-verhalen om die vergeten nalatenschap te onthullen.
‘Eeuwenlang is geschiedenis geschreven door de machthebbers, waarbij vaak de stemmen zijn weggelaten van degenen die het land bewerkten en de agrarische wetenschap vormgaven,’ zegt Tamara Shogaolu, creative director van Ado Ato Pictures, de studio achter het kunstwerk.
Met ORYZA gebruiken we de kracht van opkomende technologieën en AI om deze verloren verhalen te herstellen, zodat bezoekers verhalen kunnen ontdekken die nooit vergeten hadden mogen worden.
Het belang van inclusieve benaderingen
Behalve de verhalen van tot slaafgemaakten uit de archieven, werpt het kunstwerk licht op de rol van AI en andere moderne technologieën in de samenleving. Het confronteert ons met vragen over wie wordt uitgesloten in algoritmische systemen. En benadrukt het belang van inclusieve benaderingen. Dit geldt zeker in deze tijd waarin technologieën zoals deze steeds vaker worden ingezet, ook door organisaties zoals het Nationaal Archief.
ORYZA Healing Ground is te zien tot 11 oktober 2025.
