Emanuel van Meteren

1663

Emanuel van Meteren koppelde Henry Hudson aan de bewindhebbers van de VOC. Zonder hem zou Hudson de reis in 1609 niet hebben gemaakt, althans niet in opdracht van de Republiek. Van Meteren is vooral bekend geworden als auteur van‘Historien’, een lijvig boek waarvan na zijn dood in 1612 verschillende edities zijn verschenen.

Emanuel van Meteren, Historien (detail voorblad), 1614, editie 1663

 Titelblad van Historien (detail)

Van Meteren ontmoette Hudson in 1608 in Londen, waar hij als Nederlands consul en vertegenwoordiger van de VOC was gevestigd. Van Meteren wist dat Hudson het jaar daarvoor tevergeefs had geprobeerd om via de Noordkaap naar Azië te varen. Een hachelijke onderneming.

Maar niet alleen Hudson was op zoek naar een noordelijke route. Ook de Nederlanders zochten een veilige en liefst snelle zeeweg naar het oosten. Op de gebruikelijke zuidelijk route, via Kaap de Goede Hoop, kregen de Nederlandse schepen steeds vaker met geweld te maken. De Republiek was sinds 1568 in oorlog met Spanje, een strijd die ook in de Atlantische oceaan werd uitgevochten.

Daarom was de VOC op zoek naar een alternatieve zeeroute. Henry Hudson leek de juiste man voor een nieuwe ontdekkingsreis. Tijdens een diner in Londen bespraken Van Meteren en Hudson de mogelijkheden voor een reis naar Azie om de Noordkaap. Vervolgens organiseerde Van Meteren een afspraak tussen de ontdekkingsreiziger en de bewindhebbers van de VOC in Amsterdam. Tijdens een van deze ontmoetingen, op 8 januari 1609, tekenden Hudson en de VOC het contract. I

n dezelfde periode ontmoette Hudson de cartograaf Petrus Plancius, met wie hij de kaarten en de routes voor de reis voorbereidde. Het Nationaal Archief bezit een editie van Van Meterens ‘Historien’ uit 1663 (zie afbeeld) Een passage uit dit werk gaat over een reis die Hudson al eerder had gemaakt, in 1607 voor de Engelsen.