Mijn verhaal begint met mijn vader's 80ste verjaardag in 2007. Ik had hem een boek gemaakt van fotos van zijn hele leven, plus fotos van zijn ouders and zelfs een foto van zijn grootvader. Het boek sprak heel weinig over de tweede wereld oorlog, alleen maar dat de winter van 44/45 erg koud was.
Over de keuken tafel met mijn moeder en mij vertelde hij hoe op bevrijdings dag hij opgepakt werd door mensen in het dorp die bij het verzet waren, and dat hij in een van de huizen in the omgeving werd gevangen gezet.
Van uit dat evenwicht punt ging het verhaal terug en naar voren terwijl ik vragen stelde.
"Waarom werd je opgepakt?"
"Je weet toch wel dat mijn vader by de NSB was? De mensen in het verzet waren bang dat er uit haat en nijd en verdriet, mensen die familie leden hadden verloren tijdens de oorlog de NSBers zouden vermoorden en dat Nederland een bloed bad zou worden."
"En is dat gebeurt? Dat bloed bad?"
"Ik geloof het niet, het schijnt dat de ondergrondse precies wisten wie iedereen was en ze hebben ze allemaal opgepikt."
"Dus waar was die gevangenis?"
"Een gewoon huis bij ons in het dorp. Het werd geheim gehouden. Mensen wisten niet dat het een gevangenis was.
Ik was 17 jaar oud. De vorige winter was het heel erg geweest, koud, geen eten, er was heel weing voor mijn ouders en ik, dus ben ik naar Poland gegaan om op een boerderij te werken met andere Nederlands jongens. De duitsers hadden ook voedsel nodig en de volwassen mannen zaten in het leger. In die tijd werden wij ook eerste hulp bij ongelukken geleert.
Een keer moesten wij allemaal helpen een schip ontladen. Het waren allemaal gewonde soldaten. Dat was in Danszig.
Toen ik terug kwam van Poland werd ik aan het werk gezet loopgraven graven. De duitsers gaven mij een fiets om van huis naar werk te fietsen. Ik wist wie in ons dorp de echte eigenaar was van die fiets.
Op bevrijdingsdag ben ik op de fiets daar naar toe gereden en de fiets bij hun tegen de muur gezet. Ik liep terug naar huis en toen hebben zij mij opgepakt. Anderen ook, de rest van de dag kwamen er anderen bij, maar ik was de eerste."
Ik zat te luisteren en durfde bijna niet te ademen. Naar al die jaren zou ik toch nog eindelijk mijn vader leren kennen?
Tien jaar eerder had ik het opgegeven. Dat zou in dit leven niet gebeuren.
Ik probeerde toen, voor de zoveelste keer, om over gevoelens te praten. Maar hij vertelde mij weer dat verhaal, van hoe hij de oorlog heeft overleeft.
Als je weg fietst, en je weet dat iemand een geweer op jou rug heeft gericht, en je fietst door, en je stopt al die angst weg, en je overleeft.
Zo moet je met gevoelens omgaan. Weg stoppen. Dan overleef je.
