De Tielman Brothers

1957, Breda

Op 23 januari 1960 maken ongeveer een half miljoen Nederlandse huishoudens in het bezit van een tv kennis met een fenomeen: de Tielman Brothers. Deze rock&roll formatie met Indische roots bestaat uit de broers Andy, Reggy, Franky en Ponthon Tielman. Nog maar drie jaar daarvoor zijn zij vanuit Surabaja naar Nederland gekomen.

De Tielman Brothers. Nationaal Archief / Spaarnestad Foto. Fotograaf: A. Schilling

 

Muziek is belangrijk in hun opvoeding: vader Herman Tielman, kapitein en later fourier van het KNIL, is een getalenteerd muzikant en voedt zijn kinderen muzikaal op. Al vanaf 1945 treden de vier broers, soms ook samen met hun zus Jane, op voor vrienden van hun vader. Ze zijn succesvol en al snel volgen vele optredens op feesten in Surabaja – in eerste instantie onder de naam The Timor Rhythm Brothers. Hun shows bestaan uit muziek en dans uit heel Indonesië. Vader Tielman speelt tijdens hun shows mee op gitaar en moeder zorgt voor de aankondigingen.

Op 29 december 1949 wordt Indonesië onafhankelijk. De familie Tielman treedt op voor Indonesiërs, maar op het moment dat ze op tournee gaan, moeten ze kiezen voor de Indische nationaliteit. Herman verwacht dat zijn kinderen in Nederland een beter toekomstperspectief hebben en in 1957 stappen zij in Tandjoen Priok op de MS Sibajak – zoon Ponthon vertrekt al het jaar daarvoor en verblijft samen met zijn gezin in een contractpension in Baarn.

Net als andere Indische gezinnen maakt de familie Tielman kennis met de contactambtenaar aan boord. Hij beschrijft het gezin en verwacht dat zij dankzij hun muzikale talent grote kans van slagen hebben in Nederland. Ook hebben ze tijdens de weken durende zeereis een optreden verzorgd, zo lezen we in de beschrijving van de contactambtenaar, terug te vinden in het archief van het Ministerie van Maatschappelijk Werk: “Het gezin Tielman – man, vrouw, drie zoons en een dochter – vormden in Indonesië een band genaamd ‘The Rhythem Brothers’, die zeer veel is opgetreden in diverse steden in Indonesië en aldaar een zeer goede naam had. Aan boord hebben ze een voorstelling gegeven, die zeer zeker niet slecht was te noemen. Ofschoon ik ervan overtuigd ben, dat in Nederland geen gebrek is aan muziekbands, is dit misschien voor deze familie een kans om te slagen”.

Na aankomst in Nederland vestigt het gezin zich in Breda. De jongens pakken de draad van hun muziekcarrière weer snel op. Zij wijzigen hun naam naar The 4 Tielman Brothers en verzorgen muziek op Indische avonden. Tijdens de Wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel krijgen zij de kans om gedurende zes maanden op te treden in het ‘Hawaiian Village’. Daar worden ze min of meer ontdekt.

De optredens van de Tielman Brothers zijn legendarisch: ze halen allerlei capriolen uit met hun gitaren: bespelen ze in de nek, met handen en voeten, gooien ze naar elkaar over, et cetera. 

De onstuimige muziek van de Tielman Brothers kan aanvankelijk in Nederland niet op veel waardering rekenen, op het hierboven genoemde optreden van 23 januari 1960 komen negatieve reacties. De band vertrekt naar Duitsland en daar is hun ster rijzende en zijn hun optredens een groot succes.

In Nederland worden zij halverwege de jaren zestig toch nog populair. In 1967 scoren ze onverwacht de grootste hit uit hun carrière. 'Little Bird' bereikt de 7e plaats in de Top 40 en zou in 1999 op nummer 1357 in de Top 2000 belanden.