1.10.18 Inventaris van het archief van J.D. van der Capellen tot den Poll [levensjaren 1741-1784], 1349-1786
Joan Derk van der Capellen tot den Poll was een belangrijk politicus en patriottenleider. Hij is waarschijnlijk (anoniem) schrijver van het pamflet 'Aan het volk van Nederland'. Dit pamflet was een aanklacht tegen de politiek van de regenten en het zwakke beleid van Willem V. Een groot deel van het archief bestaat uit correspondentie, o.a. met zijn patriottische medestanders John Adams en Richard Price. Verder bevat het archief stukken betreffende zijn admissie in de ridderschap van Overijssel en zijn politieke werkzaamheden.
Joan Derk van der Capellen tot den Poll was een belangrijk politicus en patriottenleider. Hij is waarschijnlijk (anoniem) schrijver van het pamflet 'Aan het volk van Nederland'. Dit pamflet was een aanklacht tegen de politiek van de regenten en het zwakke beleid van Willem V. Een groot deel van het archief bestaat uit correspondentie, o.a. met zijn patriottische medestanders John Adams en Richard Price. Verder bevat het archief stukken betreffende zijn admissie in de ridderschap van Overijssel en zijn politieke werkzaamheden.
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.
Zoekhulpen bij dit archief
Inhoud en structuur van het archief
Verantwoording van de bewerking
Met de nadere inventarisatie werd in juli 1970 begonnen. Men trof een collectie aan, waarin de bovengenoemde voorlopige inventarissen een hoogst onvolledig inzicht bleken te geven. De hierboven beschreven manipulaties hebben ongetwijfeld bijgedragen tot de chaotische toestand waarin de collectie verkeerde.
Een belangrijk deel van de collectie bestaat in correspondentie van en aan Van der Capellen, welke vrijwel uitsluitend gevoerd bleek te zijn in particulier verband; hier leverden de uitgaande brieven de meeste problemen. Men trof daarvan òfwel de originelen - die Van der Capellen immers veelal terugverzocht - òfwel de concepten aan, grotendeels deels evenwel zonder nadere aanduiding omtrent datum of geadresseerde.
De uitgave van De Beaufort/Sillem was hier een grote, zij het niet altijd accurate steun. Helaas bleek het onvermijdelijk dat van een deel der uitgaande brieven de geadresseerden en de dateringen vooralsnog niet konden worden achterhaald. De los aangetroffen briefomslagen kunnen behulpzaam zijn bij de mogelijke aanvulling van deze en andere leemten.
De correspondentie handelt over alle bovengenoemde kwesties en aanverwante zaken. Aangezien Van der Capellen's relaties zich zelden door één functie of éénzaak laten bepalen, konden óók de onderscheiden correspondenties niet naar hun inhoud worden beschreven
Uitzondering hierop vormen de correspondenties onder inv.no. 5, 14, 16, 20, 37, 40, 49, 53, 57, 59, en 65. Deze bevatten uitsluitend genealogische en andere informaties ten behoeve van Capellen's admissie in Zutphen en/of Overijssel.
; van een chronologische ordening moest worden afgezien vanwege het bij voortduring ontbreken van dateringen.Ook in het overige deel van de collectie ziet men het beeld van Capellen's ononderbroken bemoeiingen op velerlei terrein. De samenstelling van het geheel èn het karakter van de meeste stukken wordt zozeer bepaald door zijn persoonlijk initiatief, dat er bij de inventarisatie naar gestreefd is het handelen van Van der Capellen centraal te stellen.
Men treft hier de neerslag aan van de handelingen van de baron als lid van de Ridderschap, doch tevens een belangrijk aantal stukken dat betrekking heeft op Capellen's acties buiten dat college.
Deze requesten, adviezen, memoriën, publicaties en opstellen zijn in klad, concept of minuut, soms ook in meerdere stadia tesamen aanwezig, terwijl daarnaast aantekeningen, uittreksels en vertalingen door Van der Capellen worden gevonden.
Tenslotte zijn er de stukken, welke door anderen, vaak ter zake kundigen, werden opgesteld ten behoeve van Van der Capellen, zoals juridische adviezen, conceptrequesten en getuigenverklaringen.
Van vrijwel al deze stukken kon worden vastgesteld tot welke kwestie zij hadden gediend en welke plaats zij daar innamen, waarbij de uitgaven van Van der Kemp een onmisbaar hulpmiddel bleken.
De gebruiker van de inventaris zij er evenwel op gewezen, dat de stukken merendeels ongedateerd en zonder nadere aanduiding werden aangetroffen, dat zij een zeer fragmentarisch en soms vaag karakter hebben, en dat dientengevolge de gekozen ordening en beschrijving incidenteel de mogelijkheid tot andere interpretatie niet geheel wil uitsluiten.