2.05.303 Inventaris van het archief van het Nederlandse Consulaat-Generaal en Militaire Missie te Wenen (Oostenrijk), 1939-1954
Het archief bevat stukken betreffende de behartiging van de Nederlandse belangen door het Zweedse consulaat te Wenen; de instelling, voorbereiding, werkzaamheden en opheffing van de Nederlandse Militaire Missie en de oprichting van het Gezantschap. De correspondentie en dossiers betreffen oorlogsgerelateerde aangelegenheden, zoals schadeclaims, terugvorderingen door Nederlandse bedrijven, vluchtelingen en displaced persons, het oprichten van een post van het Nederlandse Rode Kruis in Wenen, repatriëring van Nederlanders uit de Sovjet Unie en Oostenrijk, Nederlanders in het concentratiekamp Mauthausen, restitutie van Joodse eigendommen en opsporing en vervolging van oorlogsmisdadigers. Daarnaast stukken inzake exportbevordering, handelsbelangen, bevordering van het toeristenverkeer van Nederland naar Oostenrijk, conferenties en congressen, luchtvaartovereenkomsten met de KLM, uitzending Oostenrijkse kinderen naar Nederland en wintersportvakanties van de koninklijke familie in Oostenrijk.
Het archief bevat stukken betreffende de behartiging van de Nederlandse belangen door het Zweedse consulaat te Wenen; de instelling, voorbereiding, werkzaamheden en opheffing van de Nederlandse Militaire Missie en de oprichting van het Gezantschap. De correspondentie en dossiers betreffen oorlogsgerelateerde aangelegenheden, zoals schadeclaims, terugvorderingen door Nederlandse bedrijven, vluchtelingen en displaced persons, het oprichten van een post van het Nederlandse Rode Kruis in Wenen, repatriëring van Nederlanders uit de Sovjet Unie en Oostenrijk, Nederlanders in het concentratiekamp Mauthausen, restitutie van Joodse eigendommen en opsporing en vervolging van oorlogsmisdadigers. Daarnaast stukken inzake exportbevordering, handelsbelangen, bevordering van het toeristenverkeer van Nederland naar Oostenrijk, conferenties en congressen, luchtvaartovereenkomsten met de KLM, uitzending Oostenrijkse kinderen naar Nederland en wintersportvakanties van de koninklijke familie in Oostenrijk.
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.
Zoekhulpen bij dit archief
Archiefvorming
Geschiedenis van de archiefvormer
Consulaat-generaal
Op 11 mei 1940 werden de Nederlandse belangen in Oostenrijk behartigd door het Zweedse consulaat-generaal te Wenen. Het consulaat-generaal had vooral bemoeienissen met Nederlanders uit Wenen, die consulaire bescherming wensten uit vrees om door de Duitsers geïnterneerd te worden. Veel contacten werden onderhouden met het bezette Nederland over de verblijfplaats van Nederlandse familieleden in het buitenland. In april 1945 nam de Nederlandse consul-generaal de leiding over en werden er veel werkzaamheden verricht met betrekking tot repatriëring van Nederlandse gedeporteerden.
De volgende consulaire ambtenaren waren belast met de leiding van de Nederlandse consulaire vertegenwoordiging te Wenen:
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1937-1940 | J.H.G. Schouten, consul-generaal. |
| 1940-1945 | hr. Ytterberg, Zweedse consul-generaal. |
| 1945-1948 | J.H.G. Schouten, consul-generaal |
Het ressort van het consulaat-generaal omvatte Wenen, Neder-Oostenrijk en Burgenland.
Nederlandse Militaire Missie (1946)
In 1945 besloten de Verenigde Staten, Sovjet-Unie, Groot-Brittannië en Frankrijk een Geallieerde Commissie voor Oostenrijk op te richten. De regeringen van andere landen, die zich aangesloten hadden bij de Verenigde Naties werd meegedeeld dat landen, die ‘chiefly interested’ waren de gelegenheid kregen een verbinding met het bezette gebied tot stand te brengen door middel van een militaire missie. Doordat de samenwerking tussen de ministeries van Binnenlandse Zaken en Buitenlandse Zaken haperde, duurde het tot januari 1946 dat er een militaire missie bij de Allied Council for Austria ingesteld werd, met aan het hoofd jhr. M.P.M. van Karnebeek. De missie mocht maximaal 10 personeelsleden hebben en moest zelf zorg dragen voor vervoer en proviandering. Als vertegenwoordiger van Buitenlandse Zaken werd F.R.W.H.M.J. graaf de Marchant d’Ansembourg aan de missie verbonden. Artikel 7 van de Controle Overeenkomst bepaalde dat de militaire missies, die geaccrediteerd waren bij de Geallieerde Raad, moesten worden teruggetrokken zodra hun regeringen diplomatieke betrekkingen zouden aanknopen met de Oostenrijkse regering, doch in ieder geval binnen twee maanden na 28 juni 1946. Nederland stelde zich op het standpunt dat de eerste stap tot het herstel van de diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Oostenrijk gezet moest worden door Oostenrijk. Omdat Oostenrijk hiermee treuzelde, werd de status van de Nederlandse vertegenwoordigers in Wenen onduidelijk toen de Militaire Missie op 1 september 1946 ophield te bestaan.
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1946 | Jhr. M.P.M. van Karnebeek, hoofd Militaire Missie |
| 1946 | F.R.W.H.M.J. graaf de Marchant d’Ansembourg, vertegenwoordiger Buitenlandse Zaken |
Nederlands Gezantschap
Op 3 september 1946 werd een Nederlands gezantschap in Wenen ingesteld. D’Ansembourg werd als tijdelijk zaakgelastigde belast met de leiding. Zijn opvolger in 1950 werd P.A. van Buttingha Wichers, hij werd benoemd tot buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister. Na diens overlijden in 1953 werd mr. E. Star Busman benoemd.
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1946-1950 | F.R.W.H.M.J. graaf de Marchant d’Ansembourg, tijdelijk zaakgelastigde |
| 1950-1953 | jhr. P.A. van Buttingha Wichers, buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister |
| 1953-1958 | mr. E. Star Busman, buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister |
Geschiedenis van het archiefbeheer
Het archief van het Consulaat-generaal en de Nederlandse Militaire Missie te Wenen over de periode 1939-1947 werd in 1960 overgebracht naar het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het archief had een omvang van 3 dozen (0,3 meter). Tijdens de inventarisatie door G.P. de Vries van het ministerie van Buitenlandse Zaken is 1 doos (0,1 meter) vernietigd volgens de vernietigingslijst van het ministerie van Buitenlandse Zaken van 1960.
Het archief van het Gezantschap en de Nederlandse Militaire Missie over de periode 1946-1954 werd in 1968 naar Den Haag overgebracht. Het besloeg 4,60 meter, hierbij kwam nog 0,40 archiefbescheiden die uit het 2e blok (1955-1964) van het archief van Wenen werd gelicht, waaronder twee agendaboeken. Ongeveer 0,25 meter werd uit het archief verwijderd en toegevoegd aan het 2e blok archief. Na selectie door G.J.M. de Graaf van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan de hand van de ministeriële beschikking van 1960 resteerde 3,25 meter ter bewaring. De Nederlanders Militaire Missie bestond alleen in 1946: er is al vanaf 1942 archief gevormd tot en met 1947.
De verwerving van het archief
Het archief is krachtens bepalingen van de Archiefwet overgebracht.