2.21.333.02 Inventaris van het archief van de familie Van Hoogstraten - II - Scriveriana, stukken betreffende Petrus Scriverius (1576-1660), de familie Schrijver en aanverwante families, 1590-1762

Download inventaris als:PDF|XML Download inventaris Download inventaris
Sluiten
Taalgebruik in onze archieven Taalgebruik in onze archieven

Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.

Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.

Ik heb het begrepen

Zoekhulpen bij dit archief

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

De Scriveriana, stukken die op Petrus Scriverius betrekking hebben of tot hem en zijn werk in betrekking staan, vormen een van de meest interessante onderdelen van het archief. Behalve uit notariële akten, die in vrijwel elk familiearchief voorkomen, bestaan de Scriveriana uit aan hem gerichte brieven, zowel van geleerden als van familieleden, uit plano's, en uit aantekeningen van Scriverius zelf. Daarnaast zijn er stukken betreffende enkele geparenteerde families, zoals de Van Rodenburgs en De Wildts. Bovendien wordt het archief gecompleteerd door de aanwezigheid van diverse portretten. Het archief is in de loop der jaren vanzelfsprekend steeds bij wisseling van eigenaar ook van samenstelling veranderd. Van bijna elke latere generatie zijn er nog archivalia in aanwezig.

Verantwoording van de bewerking

In 1977 publiceerde de heer Wolleswinkel van het Iconographisch Bureau te Den Haag een artikel over 'de portretten van Petrus Scriverius en zijn familie'
E.J. Wolleswinkel, 'De portretten van Petrus Scriverius en zijn familie', Jaarboek Centraal Bureau voor Genealogie, 1977, 105-119.
. De aanleiding vormden vijf zestiende-eeuwse panelen in het bezit van François (XIII-H), oud-burgemeester van Hengelo Gelderland
Leden van de familie van Hoogstraten zijn aangeduid met generatienummers. Zie hiervoor het overzicht achter de inventarissen.
. De zeventiende-eeuwse geleerde en humanist Petrus Scriverius (1576-1660) is een voorouder van de oud-burgemeester en de portretten waren door vererving in zijn bezit gekomen. In datzelfde jaar publiceerde Pierre Tuynman, voorzitter van de voormalige vakgroep Neolatijn aan de Universiteit van Amsterdam, een uitvoerig artikel over Scriverius in het tijdschrift Quaerendo
P. Tuynman, 'Petrus Scriverius 12 January 1576 - 30 April 1660', Quaerendo, 7/1 (1977), 5-45.
. Deze bijdrage, in feite het eerste overzichtsartikel sinds een eeuw daarvoor over Scriverius een lemma was opgenomen in het Biographisch Woordenboek van Van der Aa (Haarlem 1852-1878), gaat in op de belangrijkste wetenschappelijke werkzaamheden van deze geleerde.
Na het overlijden van de oud-burgemeester bleek dat in het Familiearchief Van Hoogstraten, dat hij onder zijn hoede had, een oude lijst bewaard wordt waarop familieportretten, waaronder de vijf genoemde panelen, uitvoerig beschreven zijn. Het bestaan van deze lijst was voor Wolleswinkel aanleiding om een vervolg-artikel te publiceren over 'De portrettenverzameling van Mr. Jan Willem van Hoogstraten (1722-1770)'
E.J. Wolleswinkel, 'De portrettenverzameling van Mr. Jan Willem van Hoogstraten', Jaarboek Centraal Bureau voor Genealogie, 1980, 79-98. De lijst zelf bevindt zich in deel I van het familiearchief, inv.nr. 30, stuk 374.
. Ook bleek dat andere archivalia betreffende de familie Schrijver vererfd waren, waaronder een dertigtal brieven gericht aan Scriverius.
De onbekende Scriveriana waren aanleiding voor een langdurig en nog altijd voortdurend historisch onderzoek. De oudste zoon van de oud-burgemeester en nieuwe eigenaar van het archief, de heer J.S.F. van Hoogstraten, gaf opstellers dezes, dr. M. Roscam Abbing en dr. P. Tuynman, zijn toestemming dit archief te bestuderen en te ontsluiten. Vanaf december 1984 tot in 1988 zijn alle stukken door hen geïnventariseerd, al dan niet uitvoerig beschreven en geplaatst in 36 omslagen. In de jaren nadien zijn de beschrijvingen zoveel mogelijk op grond van nader onderzoek en nieuwe gegevens bijgewerkt. In inv.nr. 37 zijn aanvullende documenten geplaatst, zoals correspondentie, overdrukjes of fotokopieën uit artikelen en archieven. In inv.nr. 38 bevindt zich een ten behoeve van het onderzoek opgestelde genealogie Schrijver, mede opgesteld aan de hand van de Scriveriana, en tot slot in inv.nr. 39 correspondentie met mevrouw Sandra Langereis over de Scriveriana en de wijze waarop zij die gebruikt heeft ten behoeve van haar dissertatie
S. Langereis, Geschiedenis als ambacht. Oudheidkunde in de Gouden Eeuw: Arnoldus Buchelius en Petrus Scriverius, Hilversum 2001. Dissertatie aan de Universiteit van Amsterdam.
.
Op initiatief van de Stichting Familie van Hoogstraten is de inventaris, met het oog op bruikleen aan het Nationaal Archief te Den Haag, voor publicatie gereed gemaakt.
De voorliggende inventaris is het resultaat van de nauwe samenwerking tussen beide, in alfabetische volgorde genoemde auteurs. Wat betreft de zeventiende-eeuwse brieven en andere archiefstukken was het onderzoek en de verslaglegging daarvan eind 1988 reeds in hoofdzaak afgerond, maar bleef publicatie achterwege tot overdracht van het archief aan het Nationaal Archief. De bewerking van met name de rechtstreeks op Scriverius tijdens zijn leven betrekking hebbende bescheiden komt vooral, maar niet uitsluitend, voor rekening van de als tweede genoemde auteur, het onderzoek naar de geschiedenis van het archief, Scriverius' familie en nakomelingen vooral, maar niet uitsluitend, voor rekening van de eerstgenoemde. Over onze andere, ten dele nog in voorbereiding zijnde publicaties en de verdere onderzoeksresultaten volgt hieronder meer.