3.01.27.02 Inventaris van het archief van de Grafelijkheidsrekenkamer of Rekenkamer der Domeinen van Holland: Afgehoorde en Gedeponeerde Rekeningen, (1425) 1446-1728 (1793)
De Rekenkamer der Domeinen (ook wel Grafelijkheidsrekenkamer genoemd) was belast met het beheer van de domeinen in bezit van de Graaf van Holland en na de Opstand van de Staten van Holland. Nadat in de jaren 1720-1727 de meeste domeinen op veilingen waren verkocht, werd de grafelijkheidskamer in 1728 opgeheven en ging het beheer over op het college van Gecommitteerde Raden. Het archief bevat een grote reeks rekeningen per regio (rentmeesterschap) en onderwerp geordend. Behalve voor de diverse domeinen, betreft het onder meer deelgebieden als beden en belastingen, rechtspraak, tollen, munt, oorlogen en fortificaties, lijfrenten, waterstaatswerken en heerlijkheden. Tevens zijn er gegevens m.b.t. de eigen organisatie van het grafelijk hof en de Rekenkamer.
De Rekenkamer der Domeinen (ook wel Grafelijkheidsrekenkamer genoemd) was belast met het beheer van de domeinen in bezit van de Graaf van Holland en na de Opstand van de Staten van Holland. Nadat in de jaren 1720-1727 de meeste domeinen op veilingen waren verkocht, werd de grafelijkheidskamer in 1728 opgeheven en ging het beheer over op het college van Gecommitteerde Raden. Het archief bevat een grote reeks rekeningen per regio (rentmeesterschap) en onderwerp geordend. Behalve voor de diverse domeinen, betreft het onder meer deelgebieden als beden en belastingen, rechtspraak, tollen, munt, oorlogen en fortificaties, lijfrenten, waterstaatswerken en heerlijkheden. Tevens zijn er gegevens m.b.t. de eigen organisatie van het grafelijk hof en de Rekenkamer.
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.
Zoekhulpen bij dit archief
Archiefvorming
Geschiedenis van de archiefvormer
De Grafelijkheids Rekenkamer, ook wel Rekenkamer der Domeinen genoemd, is door Filips 'De Goede' hertog van Bourgondië in 1446 opgericht.
T.S. Jansma , Raad en Rekenkamer in Holland en Zeeland tijdens hertog Philips van Bourgondië (Utrecht 1932)
Zij was belast met het toezicht op het beheer van de grafelijke domeinen. Aanvankelijk strekte haar competentie zich uit over Holland en Zeeland, maar ten tijde van Karel V werden de bevoegdheden van dit college uitgebreid tot Friesland, Utrecht, Overijssel, Groningen en Drenthe; na de opstand werd het rechtsgebied beperkt tot het gewest Holland
J. Smit, bijdrage tot de geschiedenis van de in 1572 uitgeweken Hollandse Regeringscolleges en de restitutie van hun archieven in: Nederlands Archievenblad, 35 (1927/28), blz. 31-48 en 173-194
.Geschiedenis van het archiefbeheer
De Grafelijkheidsrekenkamer was belast met het toezicht op het beheer van de grafelijke domeinen.
De archivalia van de Rekenkamer, die betrekking hebben op Zeeland zijn al in 1607 naar de Zeeuwse Rekenkamer overgebracht.
De stukken betreffende Friesland, Utrecht, Overijssel, Groningen en Drenthe zijn overgedragen aan de verschillende rijksarchieven in de provincie.
Na de opheffing van de Grafelijkheids Rekenkamer in 1728 ging het beheer van de domeinen over op de Gecommitteerde Raden van het Noorderkwartier, respectievelijk Zuiderkwartier; de domeinrekeningen werden na deze tijd afgehoord door de Rekenkamer ter Auditie. Het beheer heeft sedert 1728 en in de Franse tijd bij de volgende colleges berust:
- Raden en meesters van de Rekeningen der Domeinen van de Staten van Holland en West-Friesland, opgeheven bij resolutie van de Staten van 17 maart 1728.
- Gecommitteerde Raden van de Staten van Holland en West-Friesland, 17 maart 1728 - januari 1795.
- Comité van Algemeen Welzijn uit de Provisionele Representanten van het volk van Holland, februari 1795 - maart 1796.
- Provinciaal Comité van Holland, april 1796 - januari 1798.
- Intermediair Administratief Bestuur van het voormalig gewest Holland, februari 1798 - maart 1799.
- Financiële Commissie van het voormalig gewest, april 1799 - 20 juni 1802.
- Gedeputeerd Bestuur van Holland, 21 juni 1802 - juli 1805.
- Raad van Financiën van het Departement Holland, augustus 1805 - mei 1807.
- Landdrost van het Departement Maasland, juni 1807 - december 1810.
- Prefect van de Monden van de Maas en directeur der belasting (liquidatie 1811 en 1812).
Bij de invoering van de Franse administratie werden alle domeinen in de Hollandse Departementen gebracht onder beheer van de Intendant des finances et du trésor public.
De rekeningen van de graven van Holland uit de 14e en het begin van de 15e eeuw - dus daterend van 1305 tot aan de oprichting van de afzonderlijke Grafelijkheids Rekenkamer in 1446 - die in het archief van de Grafelijkheids Rekenkamer waren ondergebracht, bevinden zich nu in het archief van de Graven van Holland.
De rekeningen van de Bloise goederen en van Putten en Strijen, die eveneens enige tijd in het archief van de Grafelijkheids Rekenkamer hebben berust, zijn weer teruggebracht naar de archieven van respectievelijk de graven van Blois en de heerlijkheid Putten en Strijen.
De kaarten uit dit archief worden bewaard bij de Kaartenafdeling van het Algemeen Rijksarchief; zij zijn daar opgenomen in de verzamelingen Departement van Oorlog en binnenlandse kaarten.
Sommige archivalia bevinden zich nog in de archieven van functionarissen. Voor de periode 1670 - 1793 raadplege men ook het archief van de advocaten-fiscaal der domeinen van Holland R. en F. van Limborch en M. van der Craght.
De verwerving van het archief
Het archief is bij Koninklijk Besluit of ministeriële beschikking overgebracht.