Stormramp in Borculo 10 augustus 1925

Honderd jaar geleden, op 10 augustus 1925, verwoest een cycloon de Gelderse plaats Borculo. Klimaatverandering is tegenwoordig vaak de oorzaak van overstromingen, droogte, stijging van de zeespiegel, hittegolven en bosbranden. Buiten klimaatverandering blijft de grilligheid van de natuur een terugkerend fenomeen met soms desastreuze gevolgen. In het Nationaal Archief is veel terug te vinden over natuurrampen. Ook over de ramp in Borculo.

Stormramp

In de vroege avond van 10 augustus 1925 trekt een noodweer van Noord-Brabant naar Twente. Er worden verschillende tornado’s gezien die een enorme ravage aanrichten. Van alle getroffen plaatsen krijgt Borculo het het zwaarst te verduren. Er vallen drie doden en tachtig gewonden. Tweeduizend van de vijfduizend inwoners raken dakloos. Ooggetuigen spreken van een ‘hevig onweer en een wervelwind die alles wat hij tegenkwam in het rond smeet’. Binnen tien minuten ligt praktisch heel Borculo in puin.

Hulp

Meteen de volgende ochtend arriveren militairen om te helpen met puinruimen. De media zijn ook snel aanwezig en de kranten staan al snel bol van getuigenissen en foto’s van de ramp. Ook het koningshuis laat zich in Borculo zien. Koningin Wilhelmina en haar dan zestienjarige dochter Juliana bezoeken het verwoeste stadje twee dagen na de stormramp. De echtgenoot van Wilhelmina, prins Hendrik komt op 25 augustus naar Borculo.

Ramptoerisme

De media-aandacht zorgt voor een ongekende aandacht én een stroom aan ramptoeristen. Met auto’s, fietsen, bussen en de trein reizen nieuwsgierige mensen naar de getroffen plaatsen. Niet alleen om te helpen maar vooral om een kijkje te nemen. Er ontstaan zelfs files. Maar er is meer nodig dan belangstellende bezoekers om de plaatsen weer op te bouwen.

Geldinzamelingen

Al gauw worden er allerlei initiatieven genomen om geld in te zamelen voor de slachtoffers van de stormramp. Vanuit het hele land en zelfs daarbuiten wordt geld gedoneerd om de schade te kunnen herstellen. Op 13 augustus 1925 start het Algemeen Handelsblad een inzamelingsactie. Naast het sturen van militaire hulp, richt de regering vier dagen later het Nationaal Steuncomité Stormramp op.

Koningin Wilhelmina verspreidt op haar verjaardag op 31 augustus een oproep tot steun. Er wordt in totaal zo’n drie miljoen gulden gedoneerd, meer dan nodig is. De opbrengst wordt daarom ook gebruikt voor andere bestemmingen, bijvoorbeeld voor de gevolgen van de overstroming van de Maas in 1926 en een stormramp in Neede in 1927. De meeste schade in Borculo is in 1929 hersteld. Met het dan overgebleven geld wordt in 1935 het Nationaal Rampenfonds opgericht dat nog altijd actief is. Zoals in 2021 bij de inzamelingsactie voor de slachtoffers van de zware overstromingsramp in Limburg.