Ontwikkeling van de website van het Nationaal Archief

23 maart 2026

Vanaf vandaag kunt u op de website van het Nationaal Archief met een nieuwe zoekmogelijkheid door onze collectie zoeken. Met deze nieuwe functionaliteit wordt het mogelijk om niet alleen door de beschrijvingen van archiefstukken (de archiefinventaris) te zoeken, maar ook door de tekst van gedigitaliseerde archiefstukken zelf.

Van plaatje naar tekst

Al jaren publiceert het Nationaal Archief tientallen miljoenen scans van archiefstukken. Tot nu toe waren deze scans alleen te bekijken, maar niet op inhoud te doorzoeken. Met het omzetten van de plaatjes van de scans in voor mensen en machines leesbare tekst is dit vanaf nu wel mogelijk. Als eerste hebben we een deel van het archief van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) doorzoekbaar gemaakt. Daarna gaan we ook met andere archieven aan de slag.

Automatisch transcriberen

Het handmatig transcriberen (oud schrift omzetten in modern schrift) op de website van het Nationaal Archief is niet meer mogelijk. De bestaande handmatig gemaakte transcripties worden ook niet meer getoond. We onderzoeken hoe we deze transcripties kunnen hergebruiken. We werken verder aan het automatisch transcriberen met behulp van kunstmatige intelligentie. De automatische transcripties zullen in de toekomst doorzoekbaar gepresenteerd worden op de website van het Nationaal Archief.

Nieuwe weergave zoekscherm én viewer

Een nieuwe zoekmogelijkheid betekent ook een nieuwe weergave van het zoekscherm en de viewer. Zo toont de vernieuwde zoekpagina voortaan niet alleen in welk archief uw zoekterm gevonden is, maar ook in welk specifiek archiefstuk (inventarisnummer). Verder kunt u zoekresultaten filteren, bijvoorbeeld op openbaarheid van de archiefstukken.
De pagina waarop de archiefinventaris te zien is, heeft een geheel nieuwe indeling gekregen en is voorzien van filters. Ook de weergave van de viewer is aangepast en klaargemaakt om naast de scans van het archiefstuk, ook een transcriptie van de tekst te tonen.

Niet af

De nieuwe zoekomgeving is zeker nog niet ‘af’. De komende tijd willen we nieuwe mogelijkheden toevoegen en verbeteringen blijven doorvoeren. We horen heel graag wat u van de nieuwe omgeving vindt. Kunnen er dingen beter of anders? Wat vindt u van het nieuwe zoekscherm en de nieuwe viewer? Via de feedbackknop rechts in uw beeldscherm kunt u uw opmerkingen aan ons doorgeven. We kijken uit naar uw feedback!