Dit artikel bevat afbeeldingen van bronnen met racistisch taalgebruik. Gezien de historische waarde van de bronnen is besloten om ze desondanks te tonen. Het racistische taalgebruik komt niet terug in de tekst van het artikel.
Chinese contractarbeiders (ongeschoolde arbeiders die vaak zware arbeid verrichten tegen lage lonen) klagen bij het Britse consulaat over de werkomstandigheden bij de Nederlandse steenkolenmijn Poeloe Laoet (Borneo, Nederlands-Indië). Via de Britten komen de klachten bij het Nederlandse consulaat terecht. De contractarbeiders zijn verstekelingen (stowaways). Ze zeggen te zijn gevlucht vanwege de slechte arbeidsomstandigheden.
Waarschuwing
In onderstaande bronnen komt racistisch taalgebruik voor.
Een samenvatting
Chan Sz , was een boer, woonde in Pakhoi, reisde van Hoihow naar Singapore. Hij werd bij aankomst overgehaald in het Tai Hing Cheong kosthuis om naar Pulo Laut te gaan. Hij dacht dat hij verkoper zou worden. Hij tekende een contract voor 500 dagen en vertrok. Het werk in de mijnen was erg zwaar, hij werd geslagen door de Maleisische voormannen.
Lei Yat Yun, inwoner van Pakhoi, kwam naar Hong Kong, reisde naar Singapore.
Hij werd overgehaald in het Kwong Fat Yun kosthuis om een contract te tekenen en naar Pulo Laut te gaan. Hij werkte in de steenkolenmijn, deed zwaar werk en werd continue geslagen door de voormannen. Hij werkte meer dan 10 uur per dag. Hij ontving 17 cent per dag en voedsel. Maar hij kon niet sparen, doordat zijn salaris werd ingehouden omdat hij achterliep op zijn werkzaamheden en doordat hij hield van tabak en varkensvlees. Het voedsel was slecht. Er werd veel gegokt door de arbeiders, maar daar deed hij niet aan mee omdat hij geen geld had. Hij dacht dat hij in een tinmijn zou gaan werken.
Chung Tsam inwoner van Fa Un, Pun U
Hij had een kleine boerderij met wat land. Een familielid vertelde hem over emigreren. Dan zou hij met een riksja moeten lopen. Hij kwam naar Honk Kong en reisde naar Singapore, hij passeert het officiële douane kantoor.
Hij was nooit van plan om naar Pulo Laut te gaan, had er nog nooit van gehoord. In Singapore werd hij overgehaald door het Kwong Tai Wo kosthuis om een contract te tekenen voor 300 dagen.
Er is hem niet verteld wat voor werk hij zou moeten doen. Hij werkte in de kolenmijnen. Er waren ongeveer 450 Chinezen, allemaal in Singapore geworven, en ongeveer 1100 Maleisiërs. Het was zwaar werk en de voormannen (Maleisiërs) sloegen de arbeiders zeer hardhandig.
Na 17 uur in de middag kregen ze hun maaltijd en om 5.30 in de ochtend gingen ze de mijn in. Ze kregen niets te eten totdat ze weer uit de mijn kwamen. Ze hadden alleen zoute vis en eieren. Geen groenten. Later kregen ze zoute meloen, die heel vies was, in plaats van de helft van de eieren. De rijst was niet gepeld.
Als je een dag werkachterstand hebt, werd er drie dagen loon ingehouden. Tabak en Chinese luxe goederen zijn er 5 keer zo duur als in China. Hij heeft geen geld gespaard.
Er werd gewerkt van 5 uur ’s ochtend tot 16.30 uur. De Chinezen zijn ontevreden. Ze haten het werk in de smalle donkere tunnels waar je niet in kunt staan. Ze worden geslagen en kunnen het werk niet doen en vluchten daarom. Ze worden als verstekelingen aangetroffen door de Engelsen.
Nederlandse bedrijven zien grote kansen om grondstoffen te winnen in Nederlands-Indië. Er is een tekort aan arbeidskrachten, vooral op Sumatra. De ondernemers importeren daarom veel arbeiders van het dichtbevolkte Java, China en uit India.
Voor de contractarbeiders is deze vorm van werk de enige mogelijkheid om inkomsten te verwerven.
In sommige bronnen wordt vermeld dat de contractarbeiders op basis van vrijwilligheid werden geworven, maar daar past wel wat reserve bij (zie ook klachten in de brieven). Ze worden vaak onder valse voorwendsels gelokt door ronselaars. Nadat een langdurig contract is getekend en een voorschot is uitbetaald, kunnen ze niet meer terug. Ze worden zodanig uitgebuit dat het regelmatig voorkomt dat ze aan het eind van de contractperiode op sterven na dood zijn.
Motiveer of hier sprake is van modern imperialisme.
Zoek de route uit die Lei Yat Yun heeft gereisd op de kaart.
Welke informatie heb je nog meer nodig om verder onderzoek te doen naar dit voorval?
Onderstaande gegevens zijn nodig om de archiefstukken op te vragen in het Nationaal Archief. Gedigitaliseerde stukken kunnen in hoge kwaliteit gedownload worden.
Klachtbrief (2 mei 1911)
Inventaris van het archief van het Nederlandse Gezantschap in China (Peking, Chunking, Nanking), (1862) 1872-1954
2.05.09, inventarisnummer 515
Nog niet digitaal beschikbaar.
