Terug naar zoekresultaten

2.13.158 Inventaris van de archieven van de Inspecties van de wapens en dienstvakken van de Koninklijke landmacht van het Ministerie van Defensie, 1945-1989

De archiefstukken zijn opgedeeld in dertien gedeelten, corresponderend met de verschillende inspecties (der Artillerie, Cavalerie, Geneeskundige Dienst, Genie, Infanterie, Intendance, Militaire Administratie, Militaire Muziek, Opleidingen, Nationale Reserve, Technische Dienst, Verbindingsdienst, Vervoerswezen).

Download inventaris als PDF Download inventaris als XML

Meer uitleg

Er is geen specifieke zoekhulp, zie de algemene hulp bij het zoeken in archieven

Beschrijving

Archief Beschrijving van het archief Archiefvorming Inhoud en structuur van het archief Aanwijzingen voor de gebruiker Verwant materiaal

Archief

Titel

2.13.158

Inventaris van de archieven van de Inspecties van de wapens en dienstvakken van de Koninklijke landmacht van het Ministerie van Defensie, 1945-1989

Auteur

R. v.d. Bos, W.P. Bus, J.A.W.M. Juffermans, E.A.F.L. Smits

Versie

27-03-2022

Copyright

Nationaal Archief, Den Haag

2007 cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok

Inspecties van de Wapens en Dienstvakken van de Koninklijke Landmacht

KL / Inspecties

Periodisering

oudste stuk - jongste stuk: 1945-1989

Archiefbloknummer

D63

Omvang

1552 inventarisnummer(s) 36,10 meter

Taal van het archiefmateriaal

Het merendeel der stukken is in het.

Nederlands

Soort archiefmateriaal

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten.

Archiefdienst

Nationaal Archief

Locatie

Den Haag

Archiefvormers

Ministerie van Oorlog / Koninklijke Landmacht / Inspecties van wapens en dienstvakken (1945-1959 Ministerie van Defensie / Koninklijke Landmacht / Inspecties van wapens en dienstvakken (1959-1989)

Samenvatting van de inhoud van het archief

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Periode 1945-1949

In het kader van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog werd door de minister van Oorlog reeds op 22 juni 1945 een inspecteur der Genie benoemd om daarmee spoedig inzicht te kunnen verwerven in de toestand van alle militaire gebouwen, barakken, werken en terreinen en om de Dienst der Genie, waaronder de troependienst, op poten te zetten. ( Bron: "300 jaar bouwen voor de landsverdediging" blz 45; Wederopbouw van de Dienst der Genie (1945-1950) ) De exacte datum waarop de inspectie is opgeheven is moeilijk te achterhalen. Wel stelt de inspecteur in zijn brief aan de Chef van de Generale Staf (CGS) voor om met ingang van 16 januari 1946 deze te doen laten plaatsvinden. ( Brief van de Inspecteur der Genie van 15 november 1945 nr. 3392 ) Wat wel zeker is dat ingaande 15 mei 1946 de Staf der Genie werd opgeheven en de bevoegdheden van de bovengenoemde inspectie met betrekking het beheer, het onderhoud en het toezicht op het gebruik van alle onder het ministerie van oorlog ressorterende gebouwen, barakken, werken en terreinen etc...zijn overgedragen aan het Hoofd van de Dienst der Genie. ( Ministeriële Beschikking van 18 mei 1946, nr. 919 Legerorder 160 ) In datzelfde jaar is ook sprake van een heroprichting van de Inspectie der Militaire Administratie. ( Ministeriële Beschikking van 13 november 1945 nr. 419, Legerorder 59 en de Inventaris nr. 114 van het Centraal Archievendepot van het Ministerie van Defensie inzake de archieven van de Inspecteur der Militaire Administratie. ) In 1946 werd een inspecteur der Militaire Muziek aangesteld die rechtstreeks ressorteerde onder de bevelen van de Minister van Oorlog. ( Ministeriële Beschikking van 17 mei 1946 nr. 925, Legerorder nr. 159 ) In datzelfde jaar werd een inspectie Geneeskundige Dienst Koninklijke Landmacht gevormd die ook rechtstreeks ressorteerde onder de minister van Oorlog. ( Ministeriële Beschikking van 7 juni 1946, nr. 941, Legerorder nr. 193 ) Tijdens de reorganisatie van de legerleiding in 1947 werden de wapendirectoraten Infanterie, Artillerie, Cavalerie, Pioniers en Verbindingsdienst, voorlopers van de wapeninspecties, opgericht die wat opleidingen en reglementen betreft onder de souschef van de Generale Staf ressorteerde en wat organisatie, bewapening en uitrusting betreft onder de adjudant-chef van de Generale Staf. Onder de Kwartiermeester-Generaal (KMG) ressorteerden de Dienst der Genie en de directoraten Aanschaffingen, Beheer en Verstrekking, Verkeerswezen en Technische Dienst. In 1949 en 1950 werden deze directoraten opgeheven en vervangen door inspecties. ( Legerorders 1947 en 1949, nummers 119 en 88 en 164. ) Deze inspecties kwamen rechtsstreeks onder het bevel van de CGS te vallen. Hun taken en verantwoordelijkheden werden krachtens voorlopige instructies formeel vastgelegd. ( Bijlage II, behorende bij de MB van 18 juli 1949, Hoofdkwartier van de Generale Staf nummer 1003 ) De taken van de inspecties en directoraten waren vrijwel gelijk:

het inspecteren van onderdelen van hun wapen of dienstvak en het rapporteren daarover;
het adviseren van de CGS en van de onder deze ressorterende autoriteiten en commandanten over alle personele, materiële en operationele aangelegenheden die hun wapens en dienstvak aangaan;
het ontwerpen van reglementen voor zijn wapen of dienstvak aan de hand van hogerhand gestelde richtlijnen. ( Bron: PIVOT-rapport nummer 50 "te land, ter zee en in de lucht": hoofdstuk 3.5.2 en 4 )

Het belangrijkste verschil tussen de twee was dat een directeur deel uitmaakte van het Ministerie van Oorlog (later Defensie), terwijl een inspecteur rechtstreeks onder de CGS maar buiten het ministerie kwam te staan.

De inspecties maakten deel uit van de lijnorganisatie en stuurden de eenheden, depots en scholen aan die onder hen ressorteerden en waarvan de inspecteurs tevens troepencommandant waren. In de inspecties werden beleidsaanwijzingen omgezet in uitvoeringsaanwijzingen.

Tevens was een inspecteur bevoegd de CGS van advies te dienen over aangelegenheden die zijn wapen of dienstvak aangingen en rapporteerde in bepaalde gevallen aan de Inspecteur-Genraal der Koninklijke Landmacht (IGKL) over zijn inspecties. Deze was bevoegd om aanwijzingen ten aanzien van opleidingen te geven aan inspecteurs en commandanten, maar stond in deze hoedanigheid wel onder de CGS.

Sommige inspecteurs stonden mede onder het bevel van de Chef van de Luchtmachtstaf voor zover het aangelegenheden van de Koninklijke Luchtmacht betrof en de inspecteur van de Geneeskundige Dienst ressorteerde tevens voor bepaalde zaken rechtstreeks onder de minister van Defensie. ( Bron: PIVOT-rapport nummer 25 "geef acht"hoofdstuk 4.9.2 )

Periode 1950-1970

De overgang in 1950 van de Britse naar de Amerikaanse organisatievorm leidde tot veranderingen in de topstructuur van de KL, de samenstelling van de eenheden en de logistiek.

De opzet van de legertop werd in het najaar van bovengenoemd jaar drastisch gewijzigd. Een aspect daarvan was dat de bestaande inspecteurs van de wapens en dienstvakken onder CGS kwamen te ressorteren. ( Bron: "Met de blik naar het Oosten", de Koninklijke Landmacht 1945-1990, blz 83 en 84 ) Deze waren sinds de instelling van hun functie in 1949 (zie hiervoor) verantwoordelijk voor de kwaliteit van de opleidingen binnen hun wapen of dienstvak en het toezicht op de personeelsvoorziening. Ook werden er nieuwe inspecties ingesteld zoals die van de Aan- en Afvoertroepen, de Nationale Reserve en de Technische Dienst. ( Reorganisaties van de KL tav. de bevelvoering nr. G1/3287 DG dd 27 juli 1950 ) Ingaande 1 november 1950 werden ten slotte nog de Inspecties der Intendance en van het Verkeerswezen ingesteld ( Brief Hoofdkwartier Generale Staf dd 31-10-1950 nr G1/15090 ) die eveneens rechtstreeks onder de bevelen van de CGS ressorteerden evenals de latere ingestelde Inspectie der Opleidingen (van de Afdeling Opleidingen van de Staf IGKL). In 1960 werden de inspecteurs der Intendance, van de Technische Dienst, der Genie, van de Verbindingsdienst en van de Geneeskundige Dienst ook belast met de taak van de materieelinspectie en kregen ze uitvoerende bevoegdheden voor aanschaf, opslag, distributie, onderhoud en afvoer van materieel binnen hun sector. ( Bron: PIVOT-rapport nummer 50 "te land, ter zee en in de lucht": hoofdstuk 3.5.2 Inspecties der eenheden etc. ) In deze hoedanigheid ressorteerden ze onder de KMG en in die functie werden ze materieelinspecteurs genoemd. Qua personeels-, operationele en opleidingsaangelegenheden stonden ze onder de CGS, die sinds 1954 met de Bevelhebber der Landstrijdkrachten (BLS) een personele unie vormde, aan wie ze over hun inspecties van hun wapen of dienst rapporteerden. Voor de opleidingsaangelegenheden stonden ze onder de Inspecteur der Opleidingen, die als zodanig de taak van IGDKL overnam en die hierin ook ondergeschikt was aan de CGS/BLS. ( 1e opgave van wijzigingen op de "Vredesinstructiën", G!/7224 DG ) Een inspecteur stelde reglementen op voor zijn wapen of dienstvak volgens de richtlijnen van de CGS/BLS door tussenkomst van de Inspecteur der Opleidingen en voor militair-technisch wetenschappelijk opleidingen door tussenkomst van de KMG. De Inspectie der Opleidingen is in 1969 overgegaan in het Commando Opleidingen Koninklijke Landmacht. ( Bron: PIVOT-rapport nummer 50 "te land, ter zee en in de lucht": hoofdstuk 3.5.2 Inspecties der eenheden etc )

Dit laatste was een voorbode van veranderingen die plaatsvonden in 1970 toen - met ingang van 15 maart 1970 - de inspecties der Infanterie, Artillerie, Cavalerie, Genie, Intendance, van de Verbindingsdienst en Technische Dienst werden opgeheven.

Tevens werd op dezelfde datum de Inspectie van het Verkeerswezen opgeheven en werd de positie van Inspecteur Vervoerswezen vervuld door het Hoofd van de afdeling Vervoer en Verkeer van de Staf van de BLS tevens Inspecteur van het Vervoerswezen. ( Landmachtorder 23.2/8 nummer 7004, MB van 2 maart 1970 nummer H/7/70/57b )

Uiteindelijk bleven de inspecties van het Vervoerswezen, van de Geneeskundige Dienst KL, der Militaire Administratie en Militaire Muziek na 1970 voortbestaan.

Geschiedenis van het archiefbeheer

De collectie heeft een omvang van ongeveer 60 strekeknde meters over de periode 1949-1989 en bestaat grotendeels uit archiefdelen welke al in bewerking zijn geweest bij het voormalig Archief Koninklijke Landmacht (KL) en later zijn overgenomen door het Centraal Archievendepot (CAD). Ook is een aantal archiefdelen in een latere periode bij de Centrale Archief Selectiedienst (CAS) in Winschoten bewerkt.

De verwerving van het archief

Overbrenging van een overheidsarchief

Inhoud en structuur van het archief

Verantwoording van de bewerking

Bij aanvang van de bewerking zijn de archiefbescheiden gerangschikt naar de bestaande inventarissen en plaatsingslijsten die al dan niet aanwezig waren binnen het CAD. De collectie is alfabetisch ingedeeld en beschreven. Met deze inventaris wordt 35 strekkende meters overgedragen aan het Nationaal Archief.

Aanwijzingen voor de gebruiker

Openbaarheidsbeperkingen

Volledig openbaar.

Beperkingen aan het gebruik

Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.

Materiële beperkingen

Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van kwetsbare of slechte materiële staat.

Aanvraaginstructie

Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:

Creëer een account of log in.
Selecteer in de archiefinventaris een archiefstuk.
Klik op ‘Reserveer’ en kies een tijdstip van inzage.

Citeerinstructie

Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.

VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Inspecties van de Wapens en Dienstvakken van de Koninklijke Landmacht, nummer toegang 2.13.158, inventarisnummer ...

VERKORT:
NL-HaNA, KL / Inspecties, 2.13.158, inv.nr. ...

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar

Let op!