2.13.227 Inventaris van archieven op het gebied van verbetering van de rechtspositie van en eerbetoon aan verzetsstrijders in de Tweede Wereldoorlog (Collectie Vergroesen), (1942) 1976-1989 (1994)
De voornaamste archiefvormer in deze inventaris is het Comité Verzetsherdenkingskruis (VHK). Er zijn sinds 1981 bijna 19.000 aanvragen voor dit VHK ingediend. Deze individuele aanvragen, zowel toegekend als afgewezen, zijn allemaal opgenomen in deze inventaris. De genoemde verzetsdaden werden geverifieerd door middel van bronnen- en antecedentenonderzoek. Daarom bevatten de dossiers vele getuigenverklaringen ter bevestiging of juist ontkenning dat bepaalde verzetshandelingen inderdaad werden gepleegd of dat betrokkenen lid waren van een verzetsgroep. We hebben hier te maken met de emoties van afgewezen verzoekers en ook een categorie die willens en wetens onder valse argumenten hebben getracht het Comité te misleiden. Het is een prachtig archief dat tipt aan het grijze gebied tussen werkelijke verzetsdaden en burgerlijke ongehoorzaamheid in de Tweede Wereldoorlog.
De voornaamste archiefvormer in deze inventaris is het Comité Verzetsherdenkingskruis (VHK). Er zijn sinds 1981 bijna 19.000 aanvragen voor dit VHK ingediend. Deze individuele aanvragen, zowel toegekend als afgewezen, zijn allemaal opgenomen in deze inventaris. De genoemde verzetsdaden werden geverifieerd door middel van bronnen- en antecedentenonderzoek. Daarom bevatten de dossiers vele getuigenverklaringen ter bevestiging of juist ontkenning dat bepaalde verzetshandelingen inderdaad werden gepleegd of dat betrokkenen lid waren van een verzetsgroep. We hebben hier te maken met de emoties van afgewezen verzoekers en ook een categorie die willens en wetens onder valse argumenten hebben getracht het Comité te misleiden. Het is een prachtig archief dat tipt aan het grijze gebied tussen werkelijke verzetsdaden en burgerlijke ongehoorzaamheid in de Tweede Wereldoorlog.
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.
Zoekhulpen bij dit archief
Inhoud en structuur van het archief
Inhoud
Het eerste archief bestaat uit archiefbescheiden met betrekking tot de instelling en opheffing van zowel het Bureau Verzetsmilitairen als de Adviescommissie WVRM. Daarnaast maand-, kwartaal- en jaarverslagen, alsmede verslagen van de Werkgroep Uitvoering Wet verbetering rechtspositie verzetsmilitairen (WVRVM), stukken over de voorbereiding en de totstandkoming van de Wet (WVRVM), aanvragen in het kader van WVRVM en pensioenaanspraken voor verzetsmilitairen, verslagen over belevenissen vanaf de oorlogsdreiging en tijdens de Japanse bezettingsperiode 1942-1945 in Nederlands-Indië, verzetsactiviteiten van het Indisch Verzet op Java, eindrapport v/d Werkgroep Knelpunten Wet Verzetsmilitairen (WKWV) en overleg met diverse stichtingen, over maatschappelijk werk en oorlogsgetroffenen, diverse rapporten, krantenknipsels, fotoalbums, naslagwerken, boeken , klappers en kaartenbakken.Door de hoeveelheid aan functies van. Vergroesen als hoofd Bureau Verzetsmilitairen, als secretaris van de eerder genoemde Adviescommissie WVRVM als extern consultant Wet Indisch Verzet (WIV) en niet te vergeten zijn taken in het Nationaal Comité VHK hadden hun weerslag op de ordening van het archief: er was duidelijk sprake van archiefvermenging. Er was weliswaar een kleine toegang (een plaatsingslijst) met de naam ¿Collectie Vergroesen¿, maar deze bleek niet zoveel houvast te bieden. De naam hebben we tenslotte aangehouden - zeker gezien zijn naam binnen de verzetswereld ¿ maar voor de overzichtelijkheid is de inventaris ingedeeld aan de hand van zijn taken bij beide organisaties en zijn taken in het kader van WIV en VHK. De taken als ondersteuningsteam van Defensie aan het Nationaal Comité VHK zijn hieronder beschreven bij de inventaris van het hieronder genoemd comité.
Het eerste gedeelte van de inventaris is ingedeeld op de werkzaamheden die zijn uitgevoerd door het Bureau Verzetsmilitairen en de Adviescommissie WVRM, grotendeels m.b.t. aanvragen in het kader WVRVM. Het tweede gedeelte van de inventaris bestaat uit aanvragen van het Verzetsherdenkingskruis (VHK). De indeling van deze aanvragen is op basis van een naamindex met daarbij het bijbehorende onderzoekdossier op persoonsnamen en het naamkaartje waarvan de aanvraag is toegewezen/afgewezen/geannuleerd.
Het secretariaatsarchief van het Nationaal Comité VHK bevat voornamelijk individuele zaken met aanvragen en afwijzingen voor het VHK. Het gaat om in totaal 18.870 persoonsdossiers van aanvragers die verklaren tijdens de bezetting lid te zijn geweest van erkende verzetsgroepen/deelnemers aan het verzet, of als militair in bezet gebied hebben behoord tot de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten. Daarnaast ook dossiers van personen die voor het VHK in aanmerking wensten te komen op grond van gepleegde verzetshandelingen jegens de Japanse bezetter op door Japan bezet gebied in Oost-Azië, of op Japans grondgebied. In het archief zitten ook kaartsystemen die als (eigentijdse) toegang dienen op de persoonsdossiers. Verder bevat dit archief ook algemene zaken zoals agenda¿s, verslagen van vergaderingen, vergaderstukken, jaarverslagen van het Nationaal Comité VHK en overzichten van werkzaamheden uitgevoerd door het onderzoeksteam
Resumerend: de twee archiefvormers, namelijk de collectie Vergroesen en het secretariaatsarchief Comité VHK hebben onderling diverse raakvlakken op het terrein van de verbetering rechtspositie verzetsmilitairen. Vergroesen was de spil binnen de genoemde archiefvormers. We mogen daarom met recht spreken van een ¿collectie Vergroesen¿.
Resumerend: de twee archiefvormers, namelijk de collectie Vergroesen en het secretariaatsarchief Comité VHK hebben onderling diverse raakvlakken op het terrein van de verbetering rechtspositie verzetsmilitairen. Vergroesen was de spil binnen de genoemde archiefvormers. We mogen daarom met recht spreken van een ¿collectie Vergroesen¿.
Selectie en vernietiging
Tijdens de bewerking bij het SIB zijn er geen algemene archiefbescheiden verwijderd ter vernietiging, zeker gelet op de historische achtergrond van verzetsactiviteiten in bezet gebied tijdens de oorlogsjaren in Nederland als ook in het voormalig Nederlands-Indië. Vijfentwintig dozen van Bureau Verzetsmilitairen met individuele aanvragen voor pensioen zijn niet in de bewerking meegenomen. Deze zijn op termijn vernietigbaar.
Aanvullingen
Aanvullingen worden niet verwacht.