Archief
Titel
2.14.149 Inventaris van het archief van de Nederlandse UNESCO Commissie, (1990) 1999-2009
Auteur
DocFactoryVersie
09-12-2025
Copyright
Nationaal Archief, Den Haag
2025 cc0Beschrijving van het archief
Naam archiefblok
Nederlandse UNESCO CommissiePeriodisering
archiefvorming: 1999-2009 oudste stuk - jongste stuk: 1990-2009
Archiefbloknummer
O85Omvang
139 inventarisnummer(s) 2,70 meterTaal van het archiefmateriaal
De meeste stukken zijn in het Nederlands. Sommige bijlagen bij vergaderstukken zijn opgesteld in het Engels, Frans, Duits, Zuid-Afrikaans of Russisch.Soort archiefmateriaal
Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten.Archiefdienst
Nationaal ArchiefLocatie
Den HaagArchiefvormers
Vooralsnog onbekendSamenvatting van de inhoud van het archief
Dit archief behelst de neerslag van de Nationale UNESCO Commissie, 1999-2009. In deze inventaris zijn voornamelijk dossiers opgenomen die beleidsvormend en adviserend van aard zijn, maar er is ook een aantal dossiers aanwezig dat handelt over het positioneren van de Nationale UNESCO Commissie. Het betreft voornamelijk dossiers vallend onder de categorieën 1 (inrichting en besturing van de organisatie), 2 (maken, verantwoorden en uitdragen van beleid) en 8 (laten verrichten van onderzoek en rapporteren hierover) van de Selectielijst van de Nederlandse UNESCO Commissie. Tot slot is er een aantal dossiers dat gaat over strategische samenwerking met nationale en internationale partners die vallen onder categorie 13 van deze selectielijst.Archiefvorming
Geschiedenis van de archiefvormer
Algemeen
De Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, UNESCO) werd opgericht op 16 november 1945 in Londen. Het is een gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties met als doelstelling het bijdragen aan de vredesopbouw, armoedebestrijding, duurzame ontwikkeling en interculturele dialoog door onderwijs, wetenschap en communicatie. Het Secretariaat van deze organisatie staat in Parijs.
De Nederlandse UNESCO Commissie maakt deel uit van een wereldwijd netwerk van bijna 200 UNESCO Commissies die allen een vergelijkbare rol vervullen. De Nederlandse UNESCO Commissie is opgericht bij Koninklijk Besluit op 20 juni 1947 door de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, Jos Gielen. Bij oprichting bestond de Commissie uit 37 leden en stond het onder voorzitterschap van prof. Dr. H.R. Kruyt. De Commissie kent sinds de oprichting drie hoofdtaken:
- De Commissie adviseert de Nederlandse overheid over UNESCO-aangelegenheden op het gebied van onderwijs, wetenschappen, cultuur en communicatie;
- De Commissie geeft voorlichting over de doelstellingen, het programma en de werkzaamheden van UNESCO;
- De Commissie is de schakel tussen UNESCO wereldwijd en de partijen in Nederland die bij UNESCO zijn betrokken: de nationale overheid; professionele instellingen, organisaties en deskundigen op het gebied van onderwijs, cultuur, communicatie en wetenschap.
Bij de oprichting werd de UNESCO Commissie ondergebracht bij de Afdeling Buitenlandse Betrekkingen (BB) dat ressorteerde onder het Directoraat-Generaal van Kunsten en Wetenschappen.
1947-1962: Afdeling Buitenlandse Betrekkingen (BB)
1962-1967: Internationale Culturele Betrekkingen (ICB)
1967-1974: Afdeling Internationale Betrekkingen (IB)
1974-1987: Centrale Directie Internationale Betrekkingen (CDIB)
1987-1994: Centrale Directie Voorlichting Bibliotheek en Internationale Betrekkingen
Op 2 februari 1994 is een nieuw Koninklijk Besluit in werking getreden. De drie hoofdtaken van de Commissie zijn daarin als volgt geformuleerd:
- De UNESCO-doelstellingen zo breed mogelijk ingang te doen vinden in Nederland en deelneming bevorderen van daarvoor in aanmerking komende personen en instellingen aan de voorbereiding en uitvoering van UNESCO-programma’s;
- De regering schriftelijk adviseren over het ontwerpprogramma en – desgevraagd – over het middellange termijnplan van de UNESCO;
- Voorlichting geven over doelstellingen en werkzaamheden van UNESCO.
Commissie
De Commissie bestond in de periode 1999 – 2009 uit zeven leden.
Overzicht voorzitters Commissie:
1947-1956 Prof. dr. H. R. (Hugo Rudolph) Kruyt
1956-1972 Dr. F. (Frans) Bender
1972-1982 Dr. M.A.M. (Marga) Klompé
1982-1983 Prof. Dr. ir. A.A. Th. M. (Ton) Van Trier
1983-1984 Prof. Drs. J.H. (Koos) Kraak
1984-1997 Dr. Mr. G.J. (Gottfried) Leibbrandt
1997-2001 Prof. Dr. P.W.M. (Pieter) De Meijer
2001-2009 Dr. B.E. (Lieteke) van Vucht-Tijssen
2009-2014 G. (Greetje) van den Bergh
2014-2019 A.C. (Andrée) van Es
2019-heden Drs. K.G. (Kathleen) Ferrier
De Commissie werd bijgestaan door vijf werkgroepen die adviezen voorbereiden op de vijf overeenkomstige werkterreinen van de UNESCO.
Werkgroepen
De volgende werkgroepen waren actief bij de Nederlandse UNESCO Commissie:
- Werkgroep Onderwijs
- Werkgroep Natuurwetenschappen
- Werkgroep Sociale Wetenschappen
- Werkgroep Cultuur
- Werkgroep Communicatie/Informatie
Bureau
De Commissie werd bijgestaan door een Algemene Secretaris die aan het hoofd staat van het Bureau. De formatie omvatte eind 1993 verder drie werkgroepssecretarissen, een voorlichter en twee administratieve medewerkers.
Onderbrenging bij stichting Nuffic
In 1994 werd de Nationale UNESCO Commissie ondergebracht bij de stichting Nuffic (Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs). Deze keuze werd gemaakt op basis van twee hoofdoverwegingen:
- Met de overheveling van de Commissie naar Nuffic kan dit leiden tot leidt tot een verbetering van het functioneren van de rijksdienst. Het ministerie is beter in staat haar hoofdtaak uit te voeren;
- Een verbetering van doelmatigheid en efficiency. Binnen Nuffic is een bundeling met verwante expertise mogelijk.
Bij deze overdracht werd een drie-partijen-overeenkomst afgesproken.
- De nationale overheid/de minister van Onderwijs en Wetenschappen stelt subsidies beschikbaar (o.m. ten behoeve van het bureau) de opgedragen taken en daaruit voortvloeiende werkzaamheden uit te voeren;
- De Nationale UNESCO Commissie die voor het uitvoeren van haar taken de beschikking heeft over een bureaufaciliteit;
- De Nuffic-organisatie die garant staat voor deze bureaufaciliteit in de rol van werkgever en begrotingsverantwoordelijke.
Het secretariaat van de Nationale UNESCO Commissie was volledig zelfstandig en kon geen beroep doen op ondersteuning van de stichting Nuffic. In 2021 werd de Nationale UNESCO Commissie weer ondergebracht bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen als onafhankelijke instelling.
Geschiedenis van het archiefbeheer
In 1994 werd de Nationale UNESCO Commissie ondergebracht bij de stichting Nuffic. De stukken voor 1994 zijn ondergebracht in het archief van het ministerie van Onderwijs. Verschillende bureaus en afdelingen droegen hun archiefbestandsdelen over naar de Centrale Archiefbewaarplaats (CAB) van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te Zoetermeer. Het archief uit de periode 1947-1993 is bij het Nationaal Archief te raadplegen via de toegang 2.14.74 - Centrale Directie Internationale Betrekkingen.
Het archief van de Nationale UNESCO Commissie werd gevormd door het secretariaat van de Commissie zelf. Het secretariaat opereerde geheel zelfstandig en kon geen beroep doen op ondersteuning van de Stichting Nuffic.
In 2007 heeft er bij het secretariaat een project getiteld ‘Operatie Archief 2007’ plaatsgevonden. Doelstelling van het project was dat van alle Commissie-activiteiten een goed, geschoond en toegankelijk archief op papier bestaat. Aanleiding voor dit project was dat het archief van de Commissie in ongerede was geraakt. Het digitale archief bij Nuffic was nog niet goed geregeld; digitale bestanden waren plots niet meer te raadplegen. Gelukkig was er nog een uitdraai op papier beschikbaar.
De oorspronkelijke ordening en nummering van het archief was gebaseerd op een bibliotheek- en informatiesysteem en thema’s van UNESCO Parijs. Deze ordening was moeilijk in gebruik. Bovendien waren de meeste medewerkers van het secretariaat niet erg archiefgericht. Naast dat de Commissie per 2007 een goed, geschoond en toegankelijk archief op papier zou hebben tot 2006, is men dat jaar ook overgestapt op een geheel nieuw archief. De opzet van het archief was voortaan gelijk aan de structuur van de organisatie. Het nieuwe archief is digitaal bewaard gebleven op een netwerkschijf.
Verwerving door het Nationaal Archief
Het archief is in 2025 door de Nederlandse UNESCO Commissie overgebracht naar het Nationaal Archief, krachtens artikel 12 van de Archiefwet 1995.
Inhoud en structuur van het archief
Inhoud
Dit archief behelst de neerslag van de Nationale UNESCO Commissie, 1999-2009. In deze inventaris zijn voornamelijk dossiers opgenomen die beleidsvormend en adviserend van aard zijn, maar er is ook een aantal dossiers aanwezig dat handelt over het positioneren van de Nationale UNESCO Commissie. Het betreft voornamelijk dossiers vallend onder de categorieën 1 (inrichting en besturing van de organisatie), 2 (maken, verantwoorden en uitdragen van beleid) en 8 (laten verrichten van onderzoek en rapporteren hierover) van de Selectielijst van de Nederlandse UNESCO Commissie. Tot slot is er een aantal dossiers dat gaat over strategische samenwerking met nationale en internationale partners die vallen onder categorie 13 van deze selectielijst.
Selectie en vernietiging
Dit archief is geselecteerd op basis van de geactualiseerde Generieke Selectielijst Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), die waarschijnlijk definitief wordt vastgesteld in de Staatscourant eind 2025 of begin 2026.
In deze selectielijst worden de handelingen gebruikt die gelden voor de Nederlandse UNESCO Commissie. Deze selectielijst wordt, nu de bewerking van het archief van UNESCO commissie wordt uitgevoerd, geactualiseerd. Momenteel (juli 2025) is nog niet bekend wanneer deze selectielijst in zijn geheel is vastgesteld. De handelingen die gelden voor de Nederlandse UNESCO Commissie zijn in 2024 opgesteld en begin 2025 goedgekeurd door het ministerie van OCW.
Het in 2025 ter selectie aangeboden archief bedroeg 2,675 meter. In dit jaar wordt het archief opnieuw bewerkt ter voorbereiding van de overdracht naar het Nationaal Archief. Alle te bewaren dossiers worden opnieuw materieel verzorgd en er wordt een vernietigingslijst opgesteld. De vernietigen stukken worden na goedkeuring van de zorgdrager vernietigd.
Bij de start van de bewerking is vastgesteld dat er over de periode 2000 – 2009 ook een digitaal archief is op een netwerkschijf. Hierop staan ook te bewaren dossiers die niet meer op papier beschikbaar zijn. In overleg met het Nationaal Archief is besloten om op een later moment dit digitale deel over te brengen als aanvulling.
Er is voor dit bewerkte archief een aparte vernietigingslijst opgesteld. De omvang van het aantal te vernietigen dossiers betrof 15 dossiers in 3 Amsterdamse archiefdozen, 0,325 strekkende meter. Deze zijn na goedkeuring van de zorgdrager vernietigd.
Aanvullingen
Bij het bewerken van het archief is gebleken dat het archief van de Nationale UNESCO Commissie over de periode 1994-1998 ontbreekt. Voordat de bewerking van dit archief begon is zowel navraag gedaan bij de stichting Nuffic als het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Beide instanties hebben de Nederlandse UNESCO Commissie laten weten dat het archief over deze periode ook niet bij hen berust. Het valt niet uit te sluiten dat in de toekomst dit deel van het archief als aanvulling wordt toegevoegd aan deze inventaris.
Het gaat hierbij om de volgende verzamelbeschrijvingen en jaargangen: (1) inv.nrs. 1-6, Agenda’s en verslagen van vergaderingen van de Nationale UNESCO Commissie, ontbrekende jaargangen: 1999-2000, (2) inv.nrs. 96-98, Agenda’s, notulen en vergaderstukken van de werkgroep Cultuur, ontbrekende jaargang: 2000.
Verantwoording van de bewerking
Dit archief is geselecteerd op basis van de geactualiseerde Generieke Selectielijst Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), die waarschijnlijk definitief wordt vastgesteld in de Staatscourant eind 2025 of begin 2026.
Ordening van het archief
Het archief is primair ingedeeld in drie rubrieken. In de eerste rubriek (Algemeen) zijn stukken niet naar inhoud beschreven. Dit zijn stukken die uitsluitend naar hun redactionele vorm zijn beschreven: notulen, vergaderstukken, series alfabetisch of chronologisch geordende correspondentie etc. In de tweede en derde rubriek zijn stukken naar inhoud beschreven.
Aanwijzingen voor de gebruiker
Openbaarheidsbeperkingen
Volledig openbaar.
Beperkingen aan het gebruik
Reproductie van originele bescheiden uit dit archief is, behoudens de algemene regels die gelden voor het kopiëren van stukken, niet aan beperkingen onderhevig. Er zijn geen beperkingen krachtens het auteursrecht.
Materiële beperkingen
Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van kwetsbare of slechte materiële staat.
Aanvraaginstructie
Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:
- Creëer een account of log in.
- Selecteer in de archiefinventaris een archiefstuk.
- Klik op ‘Reserveer’ en kies een tijdstip van inzage.
Citeerinstructie
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Nederlandse UNESCO Commissie, nummer toegang 2.14.149, inventarisnummer ...
VERKORT:
NL-HaNA, , 2.14.149, inv.nr. ...
Verwant materiaal
Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar