2.14.73 Inventaris van het archief van de Afdeling Oudheidkunde en Natuurbescherming en taakvoorgangers, (1910) 1940-1965 (1981) van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen

Download inventaris als:PDF|XML Download inventaris Download inventaris
Sluiten
Taalgebruik in onze archieven Taalgebruik in onze archieven

Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.

Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.

Ik heb het begrepen

Zoekhulpen bij dit archief

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

De Afdeling Oudheidkunde en Natuurbescherming (OKN) was onderdeel van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen (OKW). Aanzet tot instelling van de afdeling werd gegeven bij Besluit van 17 september 1944, houdende hernieuwde bepalingen van de taakomschrijving van het Ministerie van OKW. Deze regeling hield de terugkeer in van de vooroorlogse organisatiestructuur van het ministerie met taken en onderwerpen van overheidszorg, welke op 10 mei 1940 daarvan deel uitmaakten. Daadwerkelijke instelling van de afdeling vond plaats bij Koninklijk Besluit van 27 augustus 1945. De afdeling werd ondergebracht bij het nieuwe Directoraat-Generaal van Kunsten en Wetenschappen. Na opheffing van de afdeling gingen de taken bij Koninklijk Besluit van 14 april 1965 over naar het toenmalige Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (CRM). In de periode 1945 - 1957 omvatte de taak van de afdeling de volgende aspecten: natuur- en landschapsbescherming, waaronder uitvoering van de Vogelwet 1916 en de Natuurschoonwet 1928; oudheidkundig bodemonderzoek; monumentenzorg; musea; archieven; genealogie; rijks geschiedkundige publicaties; Koninklijke Bibliotheek; Rijksbureau voor Kunsthistorisch, Geschiedkundig en Archeologisch Onderzoek te Rome.
Verder het verlenen van subsidies op deze gebieden. De inspectie van de bescherming van schatten van kunst en wetenschappen tegen oorlogsgevaren behoorde ook tot de taak van de afdeling. Werkzaamheden werden verricht met betrekking tot door de Duitse bezetter geroofde of zich niet in nationaal bezit bevindende zaken van culturele betekenis. Ook werd de in- en uitvoer van kunstvoorwerpen geregeld.
De zorg voor de staatsnatuur- en landschapsbescherming werd bij Koninklijk Besluit van 7 mei 1946 overgedragen van het Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening aan het aan het Ministerie van OKW en kwam daarmee terecht bij de Afdeling Oudheidkunde en Natuurbescherming.
In 1957 werd een nieuwe taakomschrijving voor de afdeling opgesteld. Zij werd belast met het voorbereiden en uitvoeren van regelingen betreffende het kunsthistorisch en historisch erfdeel en de schoonheid van stad en land en de daarmee verband houdende bestuurshandelingen en de bevordering van de belangen daarvan.

Geschiedenis van het archiefbeheer

Het archief van de Afdeling OKN werd in 1969 in bruikleen afgestaan aan het Ministerie van CRM. Het archief berustte daardoor tot aan het tijdstip van de bewerking door de CAS, in 1991, in het archiefdepot van het Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (WVC) te Rijswijk. Met ingang van 1 januari 1988 werd de bruikleenovereenkomst ingetrokken en werd de beheerder van het archief weer het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen (OW), waarmee dan ook de nodige afspraken gemaakt zijn voor de bewerking van het archief.
Op het moment dat het archief door de CAS in bewerking werd genomen, was het als volgt opgebouwd:
  • Een zaaksgewijs, volgens de code van de VNG geordend bestand. De enkelvoudige dossiers waren veelal samengevoegd tot verzamelmappen. Diverse, voor een deel omvangrijke rubrieken zoals molens, landgoederen en monumenten waren niet verder met behulp van de code onderverdeeld. Wel zijn de dossiers daarin anderszins geordend, bijvoorbeeld secundair geografisch en tertiair volgens object. Het code-bestand was materieel in volgorde van de dossierinventaris weggezet. Deze dossierinventaris is in deze inventaris opgenomen onder de inventarisnummers 8 en 9.
  • Een afzonderlijk bestand nagekomen stukken, eveneens geordend volgens de code VNG. Dit bestand was ontstaan in de periode onmiddellijk na de overgang van de taken van de afdeling naar het Ministerie van CRM. De door de beleidsambtenaren gebruikte dossiers werden niet weer op hun plaats in de dossierinventaris teruggezet.
  • Een archiefgedeelte dat niet zaaksgewijs was geordend. Het betrof bestanddelen (o.a. tekeningen van monumenten), die op grond van hun formaat niet tot dossiers konden worden gevormd of daarin konden worden opgenomen. De toegang bestond uit de vermelding van het OKN-agendanummer en een datum op de enveloppen. De agendanummers verwezen via de registers van het fichedoorschrijfsysteem naar de dossiers in het eigenlijke OKN-archief, dat de correspondentie over het object bevatte. Een dergelijk tekeningenbestand afkomstig van de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief (ARA) werd ook bij het archief geplaatst.
  • (Gedeponeerde) archieven van commissies, diensten, instellingen en personen, die onder het ministerie ressorteerden of door hun taakstelling nauw verbonden waren met het archiefvormend orgaan.

De verwerving van het archief

Het archief is krachtens bepalingen van de Archiefwet overgebracht.