2.18.29 Inventaris van het archief van de Nederlandse Spaarbankbond (NSBB), 1906-2000

Vanaf 1835 ontstonden naast de Nutsspaarbanken ook gemeentelijke spaarbanken, die vaak een gezamenlijk initiatief waren van plaatselijke Nutsdepartementen en locale overheden. De spaarbanken maakten een gestage groei van inleggersaantal en inleggerstegoed door. Met betrekking tot bestuur, beheer en dienstverlening traden geleidelijke verbeteringen op. De Nutsspaarbanken en de Gemeentespaarbanken kregen overigens concurrentie van particuliere spaarinstellingen. In 1865 bestonden er al 182 spaarbanken. Na 1870 ontstond een snelle welvaartsstijging waardoor een sterke toename optrad van het aantal particuliere spaarbanken.

Met de oprichting door de overheid van de Rijkspostspaarbank in 1881 werd Nederland een fijnvertakte spaarbank rijker. Naast de Rijkspostspaarbank werden in het zuiden van het land ook Boerenleenbanken opgericht. Door deze verschillende initiatieven nam het spaartegoed fors toe. Ook de dienstverlening wijzigde van karakter. In eerste instantie waren de meeste spaarbanken slechts enkele uren per dag open. Aan het eind van de negentiende eeuw ontstonden spaarbanken die filialen hadden en acht uur per dag open waren, zoals de Spaarbank Rotterdam en de Spaarbank voor de Stad Amsterdam.

Op 8 juni 1907 volgde de oprichtingsvergadering van de Nederlandsche Spaarbankbond.

In 1929 werd voorgesteld om Bureau en Bond verder te integreren. Voorgesteld werd om controle door het Spaarbank-Bureau voor leden van de Spaarbankbond verplicht te stellen. De integratie van Bureau en Bond zou echter niet zonder slag of stoot gaan; tegenover het streven van het bondsbestuur naar verdere concentratie stond het onder spaarbanken sterk levende particularisme. Na heftige discussie werd in 1930 statutair vastgelegd dat de Bond het toezicht op de leden en het geven van advies omtrent administratie, beheer en beleggingen opdroeg aan het Spaarbank-Bureau. Tevens werd uitdrukkelijk bepaald dat het Spaarbank-Bureau een orgaan was van de Bond. De directeur van het Spaarbank-Bureau was tevens secretaris van de bond. Bond en Bureau vonden in het pand Bothstraat 1 te Amersfoort een onderkomen.

In de bezettingsjaren werd door de Duitse bezetter de gehele economische ordening op een andere leest geschoeid. Op instigatie van de commissie-Woltersom werd een uitgebreide organisatie van hoofdgroepen, bedrijfsgroepen en vakgroepen in het leven geroepen, waarbij alle bedrijven zich moesten aansluiten. Ook het spaarbankwezen ontkwam niet aan deze ingrijpende reorganisatie. De Nederlandse Spaarbankbond kreeg de toevoeging 'Vakgroep Algemene Spaarbanken'. Voortaan moesten alle spaarbanken zich aansluiten bij de Nederlandse Spaarbankbond, waardoor de bond in 1943 341 leden telde. De bestuursstructuur ging fors op de schop: de leiding berustte bij de voorzitter, bijgestaan door een tweetal vice-voorzitters. Naast dit driekoppig bestuur stond een kleine Raad van Bijstand. De dagelijkse leiding bleef in de praktijk echter in handen van het secretariaat.

De positie van het spaarbankwezen werd wettelijk vastgelegd. Zo mochten alleen spaarbanken het woorddeel 'spaar-' in hun naam voeren. Ook waren spaarbanken vrijgesteld van de tijdens de bezetting ingevoerde vennootschapsbelasting, mits zij zich uitsluitend wijdden aan 'het bevorderen van het sparen door kleine spaarders of door het personeel eener onderneming'. De bond werd onderworpen aan een sterker overheidstoezicht, dat werd gedelegeerd aan De Nederlandsche Bank. In 1943 werd in het Eerste Uitvoeringsbesluit Banken verordend dat alle banken, dus ook spaarbanken, zich moesten inschrijven in het Bankenregister. Spaarbanken moesten regelmatig overzichten presenteren van hun bedrijfsvoering, en jaarlijks een balans en winst-en verliesrekening overleggen.

Op grond van het Deviezenbesluit van 5 juni 1940 werden alle Nederlanders verplicht om baar goud, gouden munten en buitenlandse betaalmiddelen te koop aan te bieden bij De Nederlandsche Bank.

Ook tegen de joodse bevolkingsgroep werden allerlei maatregelen genomen. Zo mochten spaarbanken vanaf oktober 1940 geen joods personeel in dienst hebben. In 1941 werd in de 'Verordening betreffende de behandeling van het joodsch geldelijk vermogen' bepaald dat joden hun vermogen moesten overmaken aan de bank Lippmann, Rosenthal & Co., Sarphatistraat te Amsterdam. De werkelijke bedoeling van deze 'roofbank' was om de joodse Nederlanders onder een legaal lijkende schijn te beroven.

Ten gevolge van oorlog en bezetting moesten veel mensen evacueren. Op initiatief van een aantal spaarbanken werd daarom de regeling van 'Elders Betaalbare' spaarbankboekjes in het leven geroepen, zodat geëvacueerden hun spaarbanktegoed niet alleen op hun eigen spaarbank, maar ook op de spaarbank van hun nieuwe vestigingsplaats konden opvragen.

Ten gevolge van de oorlogsomstandigheden werd de bedrijfsvoering van spaarbanken bemoeilijkt door het wegvoeren van medewerkers in krijgsgevangenschap en arbeidsinzet. Na de geallieerde invasie in juni 1944 namen de moeilijkheden voor spaarbanken toe. In september 1944 werd de 'Verordening Beperking Betalingsverkeer' afgekondigd. Hierin werd vastgelegd dat inleggers slechts 100 gulden per week mochten opnemen.

De communicatie van de Nederlandse Spaarbankbond met haar spaarbank-leden werd steeds sterker bemoeilijkt. In augustus 1944 kon het Vakblad niet langer verschijnen. De spoorwegstaking maakte een regelmatige controle van de aangesloten spaarbanken onmogelijk. Het merendeel van de spaarbanken bleef ook gedurende dit laatste bezettingsjaar open, al moesten de openings- of zittingsuren veelal tot een absoluut minimum worden teruggebracht.

In het bevrijde zuiden hervatten de spaarbanken zo goed mogelijk hun werk. De werkzaamheden van de spaarbanken beperkten zich tot inleg en terugbetaling; de girodienst functioneerde niet meer en beleggingsmogelijkheden waren vrijwel afwezig. Desondanks bleven spaarders trouw inleggen.

In maart 1945 werd een tijdelijk Bondsbestuur ingesteld, dat bij het Militair Gezag aandrong op een aantal rudimentaire beleggingsmogelijkheden, onder andere in schatkistpapier of als kasgeldleningen aan gemeenten. Na de bevrijding in mei 1945 werden de werkzaamheden van het tijdelijke Bondsbestuur overgedragen aan het reguliere bestuur.

Het secretariaat werd na de oorlog verdeeld in een viertal afdelingen, namelijk Algemene Zaken, Controle, Beleggingen en de Juridische afdeling. Naast de afdelingen bestonden ook nog een drie commissies, namelijk de Commissie van Toezicht (onderzoek van de interne controlerapporten), de Propagandacommissie (bevorderen van de spaarzaamheid) en de Commissie voor Opleiding van Spaarbankpersoneel. De Propagandacommissie was haar werkzaamheden reeds tijdens de oorlog begonnen en werkte in eerste instantie samen met de firma H.A.M. Roelants. In 1948 werd de Propagandacommissie omgezet in de Stichting Spaarpropaganda, die in Rotterdam werd gevestigd. Stichting Spaarpropaganda hield zich bezig met het vervaardigen van allerlei propagandamateriaal, zoals posters, advertenties, spaarbusjes enzovoorts. De Nederlandse Spaarbankbond was in het bestuur van de Stichting vertegenwoordigd.

Direct na de oorlog werd door de overheid de geldzuivering doorgevoerd. Tijdens de geldzuivering werden spaarrekeningen geblokkeerd en werd onderzocht of rekeninghouders hun tegoeden op een rechtmatige manier hadden verkregen. De overheid maakte van de gelegenheid gebruik om een tweetal belastingen in te voeren, namelijk een vermogensheffing en een vermogensaanwasbelasting. De Commissie van Toezicht constateerde dat de geldzuivering had bijgedragen aan de modernisering van de werkzaamheden. Organisatorisch gezien bleef de nawerking van de oorlog tot 1953 merkbaar. In 1953 werd de Vakgroep Algemene Spaarbanken opgeheven. Een aantal spaarbanken traden uit de Nederlandse Spaarbankbond maar de meerderheid van de spaarbanken bleef lid.

In 1946 werd opnieuw een commissie ingesteld die de mogelijke oprichting van een spaarbankcentrale zou moeten onderzoeken. Doel van de op te richten centrale zou zijn om 'met vooropstelling van de autonomie van de aangesloten spaarbanken een nauwere samenwerking op beleggingsgebied tot stand te brengen'. De commissie kwam met de aanbeveling dat de oprichting van zo'n centrale wenselijk zou zijn en verwees naar de beide centrales van de Raiffeisenbanken en de Boerenleenbanken. Op de Spaarbankdag van 1947 ondervond het voorstel van de zijde van spaarbankbesturen echter zoveel tegenstand, dat het voorstel werd ingetrokken. Voorlopig zouden de spaarbanken hun beleggingen via plaatselijke handelsbanken blijven verrichten.

In mei 1952 trad de Wet Toezicht Kredietwezen (WTK) in werking. De Nederlandse Spaarbankbond had met de jaarlijkse controle van de boeken en de verwerking van statistische gegevens al een goed inzicht in de bedrijfseconomische situatie van de spaarbanken. Een wezenlijk verschil met de WTK was echter dat spaarbanken door toetreding tot de bond vrijwillig controle aanvaardden, terwijl die nu wettelijk verplicht werd. Ook werd de Bond belast met het bijhouden van hoofdstuk 4 van het Register van Bankinstellingen. De positie van de Bond ten opzichte van haar leden werd hiermee aanzienlijk versterkt.

In 1954 werden nieuwe Bondsstatuten vastgesteld, waarin bepalingen waren opgenomen inzake de uitvoering van de wettelijke controle.

De professionalisering van de spaarbanken zelf werd weerspiegeld in de reservering van drie bestuursplaatsen voor bezoldigde directeuren van spaarbanken. Alle spaarbanken die lid van de bond waren, werden automatisch ingeschreven en spaarbanken die geen lid waren, werden pas na het advies van de bond aan De Nederlandsche Bank ingeschreven.

De WTK bood De Nederlandsche Bank als centrale bank de mogelijkheid om voorschriften te geven met betrekking tot de liquiditeit en solvabiliteit waaraan (spaar-)banken moesten voldoen. Deze voorschriften begrensden de omvang van een aantal minder liquide beleggingen, zoals die in onroerend goed en in onderhandse leningen, en gaven richtlijnen voor de verhouding tussen verschillende beleggingscategorieën.

Gedurende de jaren zestig hadden de Bondsspaarbanken veel energie gestoken in de uitbreiding van de dienstverlening, onder andere door ruimere openingstijden en het gebruik van (rijdende) bijkantoren. Om de herkenbaarheid te vergroten was in 1973 een nieuw logo gekozen, namelijk de rode spaarbank-S. Steeds meer spaarbanken kozen het herkenbare woorddeel 'Bondsspaarbank' in de naam. Niet alle banken gingen over tot zo'n naamsverandering: met name de grote spaarbanken, zoals de Spaarbank Rotterdam, de Spaarbank voor de Stad Amsterdam en de Nutsspaarbank Den Haag behielden hun eigen namen.

In 1969 was op voorstel van Bureau Berenschot een nieuwe bestuursstructuur ontworpen, waarbij tussen de Algemene Vergadering en het Bondsbestuur een tweetal nieuwe instituties werd gesticht: de Bondsraad en de Kringen. Op deze wijze hoopte men de invloed van kleinere spaarbanken op het beleid van de Spaarbankbond te waarborgen. De spaarbanken werden onderverdeeld in een aantal Kringen, die periodiek bij elkaar kwamen om de Bondsraad voor te bereiden. De Bondsraad was bedoeld als hoogste beroepsorgaan voor de Spaarbankbond en haar leden. De Bondsraad besprak ook onderwerpen die (nog) niet op de Algemene Vergaderingen konden worden behandeld. De stemverdeling van de Bondsraad was evenredig, terwijl de stemverdeling van de Algemene Vergaderingen gebaseerd was op het obligo van de bank.

Vanaf het begin van de jaren zeventig fuseerden steeds meer spaarbanken. In 1970 was het aantal spaarbanken teruggelopen tot 163 en zou naar verwachting nog verder teruglopen tot rond de 50. Dit fusieproces leek in 1973 met een mogelijke fusie van de NSBB met de gelddiensten van de PTT even te stokken. De nieuwe combinatie zou alle voordelen van de schaalvergroting combineren met een fijnvertakt kantorennetwerk. Binnen de NSBB ontstond een conflict tussen het bestuur en de leden, die bevreesd waren voor een te sterk staatsdirigisme. Op een Algemene Vergadering eind 1973 kreeg het bestuur zelfs het verwijt 'in de boot genomen te zijn door een overheid die tracht een 150 jaar oud stuk typisch particulier initiatief naar zich toe te trekken'. Uiteindelijk besloot het Bondsbestuur de plannen in te trekken.

De concurrentie om de spaargelden was zo hevig geworden, dat de spaarbanken zich gezamenlijk zouden moeten inspannen om hun marktaandeel te behouden. Twee daarvoor in het leven geroepen commissies, de commissie spaarbankprofiel en de structuurcommissie, kwamen met voorstellen die sterk leken op de inrichting van de centrale Rabobank-organisatie. De discussie over deze voorstellen werd echter bemoeilijkt door de positie van de Bank der Bondsspaarbanken. Als Bank en Bond geïntegreerd zouden worden, zou de samenwerking met Bank Mees & Hope ter discussie komen te staan, temeer omdat de effectentransacties via de BdB achterbleven bij de prognoses. Eind 1974 namen de spaarbanken het belang van Bank Mees en Hope over.

Binnen de Bond kwamen een twee organisatievormen tegenover elkaar te staan. Aan de ene kant bepleitte een aantal banken de vorming van één spaarbankbedrijf voor Nederland; daar tegenover stond een aantal banken die de regionaliteit van de bondsspaarbanken benadrukten en dus niet geporteerd waren voor de vorming van een dergelijk bedrijf. De stellingen waren betrokken en de beide stromingen kwamen niet echt nader tot elkaar. Eind 1975 presenteerde het Bondsbestuur een discussienota, waarin zes alternatieven voor een nieuwe structuur werden gepresenteerd. In 1977 werd de structuurdiscussie afgesloten met de aanbeveling om te streven naar regionale samenwerkingsverbanden waarmee het aantal spaarbanken werd beperkt en de verschillen in omvang verkleind.

In maart 1977 presenteerden de directeuren van de Friese Bondsspaarbank en van de Bondsspaarbank Gorinchem de nota 'Sleutel naar de toekomst', waarin zij de oprichting van de Coöperatieve Vereniging van Bondsspaarbanken bepleitten. Leden van de Coöperatie zouden naar buiten toe optreden als één spaarbank en intern zelfstandig blijven. De oprichting van de Coöperatie compliceerde de organisatiestructuur nog verder, evenals de positie van de vakbondsspaarbank Algemene Spaarbank Nederland en de Centrale Volksbank, met al zijn door het land verspreide agentschappen.

In 1981 trad de herziene Wet Toezicht Kredietwezen in werking. De wetgever trok in deze wet de touwtjes nog wat strakker aan. Zo moest iedere spaarbank onder een minstens tweehoofdige leiding gebracht worden. De zogenaamde 'eenmansspaarbanken' werden niet langer getolereerd. De nieuwe wet stelde de verhoudingen binnen de spaarbankwereld verder op scherp. De concurrentie binnen de bankwereld nam sterk toe, mede doordat de Postbank (de verzelfstandigde Postcheque- en Girodienst en de Rijkspostspaarbank) een geduchte concurrent vormde voor de spaarbanken.

Binnen de NSBB was langzamerhand het idee doorgedrongen dat niet zozeer sprake was van een structuurprobleem als wel van een samenwerkingsprobleem: de bereidheid van spaarbanken om samen te werken liep te ver uiteen. Met name met betrekking tot de regionale gebondenheid bestonden veel interne verschillen tussen banken. Via een samenwerkingsstructuur die projectmatig en gefaseerd tot stand moest komen, hoopte men uit de impasse te komen. Aan de spaarbanken die aan deze samenwerkingsstructuur wilden deelnemen, werden wel eisen gesteld ten aanzien van het dienstenpakket en de rentabiliteit, naast de wettelijke verplichtingen die de WTK al stelde. Waar De Nederlandsche Bank aan de ene kant de teugels aantrok, liet ze ze aan de andere kant weer vieren: onder invloed van de marktontwikkeling en van het Europees concurrentiebeleid werd het structuurbeleid verruimd, waardoor de grenzen tussen banken, beleggingsmaatschappijen en verzekeraars vervaagden. Deze beide ontwikkelingen zorgden voor een wederopleving van de fusiekoorts. Eén van de meest spraakmakende fusies vond plaats in 1981 toen de Centrumbank (Amsterdam-Utrecht) met de Spaarbank Rotterdam en de Bondsspaarbank Breda fuseerden. De naam Centrumbank werd in 1983 veranderd in Verenigde Spaarbank (VSB), maar beide namen maken duidelijk dat de nieuwe bank geen territoriale beperkingen kende. Doel van de spaarbank was door schaalvergroting te komen tot een volledige financiële dienstverlening aan particulieren en op termijn te komen tot vormen van zakelijke dienstverlening.

In 1981 vonden nog twee belangrijke fusies plaats: de Gelders-Utrechtse Spaarbank uit Wageningen fuseerde met de Gemeentespaarbank uit Arnhem en de Bondsspaarbank voor Midden- en Oost-Nederland uit Amersfoort fuseerde met de Bondsspaarbank voor Noord-Nederland uit Groningen tot de Bondsspaarbank voor Midden-, Noord- en Oost-Nederland met de vestigingsplaats Amersfoort. De Gelders-Utrechtse Spaarbank fuseerde in 1987 met de Spaarbank Limburg en vormde de Samenwerkende Nederlandse Spaarbanken (SNS).

Medio 1987 werd de bestuursstructuur aan een ingrijpende herziening onderworpen. De Bondsraad en de Kringen werden opgeheven. Het Bondsbestuur werd omgevormd tot een Dagelijks Bestuur, dat maandelijks bijeenkwam. Daarnaast werd het Algemeen Bestuur gevormd, dat één maal per drie maanden bijeenkwam. Naast de traditionele spaarbankdag kwamen er meer mogelijkheden om een Algemene Vergadering te houden.

In 1988 verkreeg de Verenigde Spaarbank het recht om de Visa credit-card exclusief te voeren. Het voornemen van de VSB Bank om zelfstandig televisie-reclame te gaan voeren voor de Visa-card zette de verhoudingen binnen de Nederlandse Spaarbankbond ernstig op scherp. In de ogen van veel leden betekende dit beleid een breuk met het territoriale uitgangspunt van de spaarbankwereld, door zelfstandig reclame te maken zou de VSB immers gaan concurreren met banken die buiten haar eigen invloedssfeer gevestigd waren. In 1989 leidde de controverse ertoe dat de VSB Bank, inmiddels gefuseerd met de verzekeringsmaatschappij Amev, van het lidmaatschap van de Nederlandse Spaarbankbond dreigde te worden ontheven. Met de fusie van de Samenwerkende Nederlandse Spaarbanken, de Spaarbank voor Midden-, Noord- en Oost-Nederland en de Spaarbank voor Centraal en Oostelijk Nederland ontstond een volwaardige tegenhanger van de VSB Bank: de SNS Bank (nieuwe stijl). In de jaren negentig sloten de meeste leden van de Coöperatie zich aan bij de SNS Bank.

Op verzoek van de Verenigde Spaarbank en de Nutsspaarbank Den Haag opende de NSBB met De Nederlandsche Bank onderhandelingen inzake de kredietverlening aan bedrijven. De Bank stelde in 1982 voor om een overgangsregime te creëren voor spaarbanken die beschikten over een goede infrastructuur en een verantwoord draagvlak van een balanstotaal van minimaal 1 miljard gulden. Niet alleen op het gebied van kredietverlening, maar ook op het gebied van controle waren veranderingen in de maak. Op 7 december 1984 liet het Minsterie van Financiën weten dat het toezicht aangescherpt werd. Naast de kwartaal- en jaarrapportage door de accountantsdienst van de Nederlandse Spaarbankbond, de voortzetting van de aloude afdeling Controle, moesten de spaarbanken voortaan één maal per jaar een maand- of kwartaalrapportage aanleveren, die was gecertificeerd door een externe accountant.

Tussen Bank en Bond tekende zich een meningsverschil af betreffende de sturing van deze ontwikkeling. De Bank sprak zich uit voor een meer gestructureerd gezamenlijk optreden van de spaarbanken. De Bond onderkende dat de spaarbanken niet een gezamenlijk hoofdkantoor of centrale kenden, maar stelde dat binnen de spaarbankwereld een keuze bestond om zaken zelf ter hand te nemen of gebruik te maken van centrale faciliteiten.

Op één punt realiseerden de spaarbanken zich dat zij niet aan samenwerking ontkwamen: de automatisering die voortkwam uit de giralisering van het geldwezen dwong hen tot gezamenlijke initiatieven. De spaarbank voor de Stad Amsterdam introduceerde als eerste in 1965 een computer waar drie loketmachines on line mee waren verbonden. Eveneens in 1965 vond de oprichting plaats van de Coöperatieve Administratiecentrale voor Spaarbanken. Al in 1970 was 90 procent van de spaarbanken geautomatiseerd en verwerkte de computer 95 procent van de mutaties. De CAS was vooral bedoeld voor spaarbanken die de middelen ontbeerden om zelfstandig computers te exploiteren.

In 1972 werd in Woerden begonnen met de bouw van het Computercentrum Bondsspaarbanken. Het computercentrum verbond alle spaarbanken met elkaar in één netwerk. Mutaties konden nu on-line in real time worden uitgevoerd.

Met het oog op de Europese eenwording werd in 1989 in Europees verband de European Savings Banks Financial Services Company (Eufiserv) opgericht. Men hoopte zo te bereiken dat pashouders ook in het buitenland gebruik zouden kunnen maken van de geldautomaten van spaarbanken. Met de aansluiting van deze netwerken op de servers van Europay/Mastercard en Swift waren de Nederlandse spaarbanken begin jaren negentig deel geworden van een omvangrijke infrastructuur met betrekking tot het Nederlands en Europees betalingsverkeer.

In 1986 werd het Nederlandse structuurbeleid geliberaliseerd, waardoor de schotten tussen bank en verzekeringswezen langzaamaan werden opgeheven. Ook konden spaarbanken door een wijziging in de Wet Toezicht Kredietwezen vanaf 1986 dividend uitkeren aan aandeelhouders. In 1987 schreef de Verenigde Spaarbank als eerste een obligatielening uit op de Amsterdamse kapitaalmarkt. In 1988 introduceerde de VSB Bank een Nederlandse versie van de Visa-card, een card waarmee ze zich behoorlijk kon profileren. In datzelfde jaar startten onderhandelingen tussen de VSB Bank en het verzekeringsconcern Amev. Het kantorennetwerk van de VSB en het net van verzekeringstussenpersonen waarmee de Amev werkte, sloten uitstekend op elkaar aan. Toen de fusie in 1990 haar beslag kreeg, was de kans op één grote geïntegreerde spaarbank vervlogen.

Eind 1991 bestonden er dan ook twee grote spaarbanken, elk met een duidelijke eigen identiteit en met eigen staven. De VSB Bank, inmiddels gefuseerd met de Bondsspaarbank West-Nederland en de Nutsspaarbank Den Haag, had een groot marktaandeel in Noord- en Zuid-Holland, alsmede in grote delen van Noord-Brabant. De SNS Bank had een groot marktaandeel in het noorden en oosten van het land, alsmede in het grootste deel van Noord- en Zuid-Limburg.

De overgebleven spaarbankcombinaties beschikten over uitgebreide stafdiensten die de taken die de NSBB voorheen vervulden, zelf ook wel konden vervullen. In 1991 werd dan ook besloten tot een herstructurering van de taken van de NSBB. De Bank der Bondsspaarbanken werd in 1991 overgenomen door de SNS Bank. In plaats van Algemeen en Dagelijks Bestuur kwam er één bestuur, een directie en een algemene ledenvergadering. Het personeelsbestand werd fors ingekrompen en de advisering inzake economische, juridische, arbeids- en marketingzaken werd beëindigd. Het Opleidingscentrum Bondsspaarbanken werd verzelfstandigd en tenslotte vertrok de Bond uit Amsterdam en vestigde zich te Haarlem.

Gedurende de jaren negentig nam door fusie het ledental nog sterker af. Toen in 2000 de laatst overgebleven spaarbank tot de SNS Bank toetrad, kon ook de NSBB worden opgeheven.

Het archief van de Nederlandse Spaarbankbond werd in 1989 bij het Nederlands Economisch-Historisch Archief gedeponeerd. In december 1999 begon het Gemeentearchief Amsterdam met de bewerking van het archief. In de loop van 2000 werd een grote serie balansrapporten opgeslagen in het NEHA-depot, toegevoegd aan het archief. In 2002 kwam er een aanvulling uit het SNS-archief, en in 2003 droegen de heren J.W. Offerhaus en N. Blom nog enkele meters archiefmateriaal over.

De rechtstitel is (nog) onbekend

Het archief is voor langere tijd in beheer, niet in eigendom verkregen.

Het archief is voor langere tijd in beheer, niet in eigendom verkregen.

De Nederlandse Spaarbankbond was een branche-organisatie van spaarbanken, die zich bezighield met advisering, bemiddeling en controle. De inhoud van het archief weerspiegelt dat: men vindt op een groot aantal gebieden dossiers die licht werpen op voor de spaarbanken relevante ontwikkelingen. De uitwerking van al deze ontwikkelingen vindt men terug in de archieven van de afzonderlijke banken.

Het archief kent geen beperkingen voor het raadplegen van stukken als gevolg van slechte materiële staat.

Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal van het Nationaal Archief doen. Om te kunnen reserveren dient u de volgende stappen te volgen:

1. Creëer een account of log in.
2. Selecteer in de archiefinventaris een archiefstuk.
3. Klik op ‘Reserveer’ en kies een tijdstip van inzage.

Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.

VOLLEDIG:
Nationaal Archief, Den Haag, Nederlandse Spaarbankbond, nummer toegang 2.18.29, inventarisnummer ...

VERKORT:
NL-HaNA, Spaarbankbond, 2.18.29, inv.nr. ...

Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar