2.19.337 Inventaris van het archief van Stichting 1940-1945: District Noord-Holland
Het grootste gedeelte van de persoonsdossiers is aangelegd in het kader van een aanvraag Wet buitengewoon pensioen. Die dossiers bevatten de weerslag van het onderzoek naar verzetsdaden, de toen geldende situatie van de aanvrager, correspondentie tussen verschillende instanties en financiële stukken. Vanaf 1978 kunnen kinderen van verzetsdeelnemers en andere categorieën van personen, zoals genoemd in het Koninklijk Besluit van 8 juli 1978 (Staatsblad 1978, 422), die ten gevolge van het verzet ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt en in verband daarmee psychische problemen hebben gekregen, een aanvraag indienen. Een veel kleiner deel van de dossiers (uit de eerste jaren na de bezetting) is aangelegd na een individueel verzoek van de verzetsdeelnemer of nabestaande om een (eenmalige) financiële tegemoetkoming. Voor deze hulpvragen was Stichting 1940-1945 in eerste instantie opgericht.Inhoudelijk kunnen de persoonsdossiers erg van elkaar verschillen. Van een velletje met een verzoek om materiele ondersteuning uit de jaren ‘40, tot dikke pakken met getuigenissen over het verzetswerk, psychologische rapporten over diverse gezinsleden en rapporten van gezinsmaatschappelijk werk.
Het grootste gedeelte van de persoonsdossiers is aangelegd in het kader van een aanvraag Wet buitengewoon pensioen. Die dossiers bevatten de weerslag van het onderzoek naar verzetsdaden, de toen geldende situatie van de aanvrager, correspondentie tussen verschillende instanties en financiële stukken. Vanaf 1978 kunnen kinderen van verzetsdeelnemers en andere categorieën van personen, zoals genoemd in het Koninklijk Besluit van 8 juli 1978 (Staatsblad 1978, 422), die ten gevolge van het verzet ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt en in verband daarmee psychische problemen hebben gekregen, een aanvraag indienen. Een veel kleiner deel van de dossiers (uit de eerste jaren na de bezetting) is aangelegd na een individueel verzoek van de verzetsdeelnemer of nabestaande om een (eenmalige) financiële tegemoetkoming. Voor deze hulpvragen was Stichting 1940-1945 in eerste instantie opgericht.Inhoudelijk kunnen de persoonsdossiers erg van elkaar verschillen. Van een velletje met een verzoek om materiele ondersteuning uit de jaren ‘40, tot dikke pakken met getuigenissen over het verzetswerk, psychologische rapporten over diverse gezinsleden en rapporten van gezinsmaatschappelijk werk.
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.
Zoekhulpen bij dit archief
Inhoud en structuur van het archief
Inhoud
Aanvragen Wet buitengewoon pensioen 1940-1945
Het merendeel van de dossiers is opgebouwd in het kader van een aanvraag op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945. Tot 1995 werd er dan zowel door het Districtskantoor als door het Hoofdkantoor een dossier aangelegd. Deze dossiers bevatten op belangrijke punten dezelfde informatie, maar kunnen wel degelijk complementaire stukken bevatten.
Indien er een sociaal dossiernummer (is altijd een dossier van het hoofdkantoor) is toegekend, is er in ieder geval een aanvraag op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945 gedaan.
Indien er een sociaal dossiernummer (is altijd een dossier van het hoofdkantoor) is toegekend, is er in ieder geval een aanvraag op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945 gedaan.
De aanvraagprocedure
De eerste aanvraag
Een eenvoudig briefje naar de beslissende instantie, de Buitengewone Pensioenraad (later: de Pensioen- en Uitkeringsraad, Raadskamer Wetten buitengewoon pensioen) was voldoende om een aanvraag op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945 in te dienen.
Men ontving een aantal formulieren. Daarop konden bijvoorbeeld de verzetsactiviteiten, de gezondheidsklachten en het arbeidsverleden worden vermeld en een opgave van de inkomsten worden gegeven.
Bij de eigen opgave van het verzet ging het er om dat een duidelijk beeld werd verstrekt van het verzet en van de aard en omvang daarvan. Ook was belangrijk dat daarin namen werden genoemd van personen die het verzet uit eigen waarneming zouden kunnen bevestigen.
Op grond van de eigen verklaring werd door Stichting 1940-1945 een onderzoek ingesteld.
In het kader hiervan werden veelvuldig instanties als het informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis, het Ministerie van Justitie, het NIOD, gemeentelijke archieven en andere instanties aangeschreven.
Daarnaast werd de aanvrager zelf gehoord en werd getracht de door hem genoemde referenten te achterhalen en te benaderen en werd desgewenst literatuuronderzoek verricht. Alle verkregen informatie werd samengebracht in het zogenoemde ‘verzetsrapport’. Dat rapport werd aanvankelijk bekeken door een van de vijf door hoofdbestuursleden bemande commissies die samen het hele land bestreken. Vanaf 1948 bestond de mogelijkheid om tegen de beslissing van die commissie in beroep te gaan bij de Beroepscommissie.
Begin jaren ’50 werden die commissies vervangen door een Centrale Hoofdbestuurscommissie (CHBC), vanaf de jaren ’90 Centrale Bestuurscommissie (CBC) geheten. Deze commissie kreeg het verzetsrapport, voorzien van het advies van het Districtsbestuur over verzet en waardigheid, onder
zich en adviseerde de Buitengewone Pensioenraad (BPR)/ Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) over het verzet en de waardigheid.
Men ontving een aantal formulieren. Daarop konden bijvoorbeeld de verzetsactiviteiten, de gezondheidsklachten en het arbeidsverleden worden vermeld en een opgave van de inkomsten worden gegeven.
Bij de eigen opgave van het verzet ging het er om dat een duidelijk beeld werd verstrekt van het verzet en van de aard en omvang daarvan. Ook was belangrijk dat daarin namen werden genoemd van personen die het verzet uit eigen waarneming zouden kunnen bevestigen.
Op grond van de eigen verklaring werd door Stichting 1940-1945 een onderzoek ingesteld.
In het kader hiervan werden veelvuldig instanties als het informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis, het Ministerie van Justitie, het NIOD, gemeentelijke archieven en andere instanties aangeschreven.
Daarnaast werd de aanvrager zelf gehoord en werd getracht de door hem genoemde referenten te achterhalen en te benaderen en werd desgewenst literatuuronderzoek verricht. Alle verkregen informatie werd samengebracht in het zogenoemde ‘verzetsrapport’. Dat rapport werd aanvankelijk bekeken door een van de vijf door hoofdbestuursleden bemande commissies die samen het hele land bestreken. Vanaf 1948 bestond de mogelijkheid om tegen de beslissing van die commissie in beroep te gaan bij de Beroepscommissie.
Begin jaren ’50 werden die commissies vervangen door een Centrale Hoofdbestuurscommissie (CHBC), vanaf de jaren ’90 Centrale Bestuurscommissie (CBC) geheten. Deze commissie kreeg het verzetsrapport, voorzien van het advies van het Districtsbestuur over verzet en waardigheid, onder
zich en adviseerde de Buitengewone Pensioenraad (BPR)/ Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) over het verzet en de waardigheid.
De CHBC voelde vanaf de jaren ’70 de behoefte om commentatoren in te schakelen die een preadvies gaven aan de CHBC, waarbij zij ingingen op de jurisprudentie en de volledigheid van het uitgevoerde onderzoek.
Vanaf 1995 werd de verzetsrapportage centraal vanuit het hoofdkantoor verzorgd. Hoewel de eerste jaren de regionale verzetscommissies nog de mogelijkheid werd geboden te reageren, werd ook het beoordelen van de verzetsrapportages al gauw een centrale aangelegenheid.
De procedure van de eerste aanvraag werd afgesloten met de beslissing van de BPR.
Gegevens over de procedure van de eerste aanvraag zijn in het algemeen opgenomen achter in het dossier. De omvang varieert sterk en is onder meer afhankelijk van de aanvraagdatum en complexiteit van de zaak. In de beginjaren trad het principe van ‘ons kent ons’ op de voorgrond, terwijl in latere decennia vaak een uitgebreid onderzoek nodig was. Soms behelst het verzetsrapport één A4-tje -in de beginjaren zelfs een half A4-tje-, terwijl het in andere gevallen tientallen bladzijden telt.
Vanaf 1995 werd de verzetsrapportage centraal vanuit het hoofdkantoor verzorgd. Hoewel de eerste jaren de regionale verzetscommissies nog de mogelijkheid werd geboden te reageren, werd ook het beoordelen van de verzetsrapportages al gauw een centrale aangelegenheid.
De procedure van de eerste aanvraag werd afgesloten met de beslissing van de BPR.
Gegevens over de procedure van de eerste aanvraag zijn in het algemeen opgenomen achter in het dossier. De omvang varieert sterk en is onder meer afhankelijk van de aanvraagdatum en complexiteit van de zaak. In de beginjaren trad het principe van ‘ons kent ons’ op de voorgrond, terwijl in latere decennia vaak een uitgebreid onderzoek nodig was. Soms behelst het verzetsrapport één A4-tje -in de beginjaren zelfs een half A4-tje-, terwijl het in andere gevallen tientallen bladzijden telt.
Bezwaar en beroep
Was men het niet eens met de beslissing van de BPR / PUR dan kon men in bezwaar gaan bij diezelfde instantie. In dat geval volgde een integrale toetsing en werd vaak een nader onderzoek ingesteld. Het bezwaar kon zich richten tegen de beoordeling inzake de verzetsdeelneming, maar ook tegen andere aspecten van de beslissing, zoals de vastgestelde pensioengrondslag of het vastgestelde invaliditeitspercentage.
Tegen de beslissing op bezwaar kon men ook nog beroep aantekenen bij de Centrale Raad van Beroep te Utrecht. Dit rechterlijk college toetste de beslissingen van de BPR / PUR marginaal.
Gegevens over de bezwaar- en beroepsfase vindt men bovenop die van de eerste aanvraag. Deze zijn in veel gevallen echter niet volledig. Medische gegevens zijn niet in het archief opgenomen, terwijl zeker niet alle financiële gegevens in het dossier zijn opgenomen. Ook is het beroepsdossier vaak niet in het persoonsdossier opgenomen.
Tegen de beslissing op bezwaar kon men ook nog beroep aantekenen bij de Centrale Raad van Beroep te Utrecht. Dit rechterlijk college toetste de beslissingen van de BPR / PUR marginaal.
Gegevens over de bezwaar- en beroepsfase vindt men bovenop die van de eerste aanvraag. Deze zijn in veel gevallen echter niet volledig. Medische gegevens zijn niet in het archief opgenomen, terwijl zeker niet alle financiële gegevens in het dossier zijn opgenomen. Ook is het beroepsdossier vaak niet in het persoonsdossier opgenomen.
Verzoek om herziening
Indien nadere gegevens over de verzetsdeelneming bekend werden, of bijvoorbeeld de verzetsgerelateerde klachten verergerden, was het mogelijk om een verzoek om herziening in te dienen. Ook van de beslissing op dit verzoek kon men weer in bezwaar en beroep gaan.
Gegevens over het verzoek (en de eventuele verdere procedure) vindt men bovenop de in het kader van de eerste aanvraag verzamelde gegevens.
Gegevens over het verzoek (en de eventuele verdere procedure) vindt men bovenop de in het kader van de eerste aanvraag verzamelde gegevens.
Weduwenaanvraag
Is er na het overlijden van de verzetsdeelnemer door de weduwe / weduwnaar een aanvraag voor een buitengewoon weduwen- en of wezenpensioen ingediend, dan zijn de stukken hiervan op het dossier gevoegd dat in het kader van de aanvraagprocedure (en eventuele vervolgprocedures) is geproduceerd.
De in het kader van de aanvraagprocedure, verzoek(en) om herziening en weduwenaanvraag opgebouwde stukken, zijn in het algemeen in chronologische volgorde in het dossier opgenomen en worden aangeduid als sociaal dossier. In sommige gevallen is de chronologische volgorde echter niet consequent doorgevoerd, terwijl stukken soms ook in duplo in het dossier zijn opgenomen.
De in het kader van de aanvraagprocedure, verzoek(en) om herziening en weduwenaanvraag opgebouwde stukken, zijn in het algemeen in chronologische volgorde in het dossier opgenomen en worden aangeduid als sociaal dossier. In sommige gevallen is de chronologische volgorde echter niet consequent doorgevoerd, terwijl stukken soms ook in duplo in het dossier zijn opgenomen.
Op welke naam staat het dossier?
Hoofdregel is dat het dossier staat op naam van degene die de hulpvraag of de aanvraag heeft gedaan. Het archief bevat dus in principe geen dossier op naam van personen die in de oorlog zijn omgekomen of – in het algemeen – indien postuum een aanvraag is ingediend.
Mogelijk is wel dat een nabestaande een verzoek om hulp heeft gedaan of dat een nabestaande postuum een aanvraag heeft gedaan op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945. De wet kent naast de mogelijkheid van een eigen aanvraag van de verzetsdeelnemer ook de mogelijkheid van een weduwen-buitengewoon pensioen, een wezen-buitengewoon pensioen en een kostwinners-buitengewoon pensioen. In dat geval wordt dus niet de naam van de verzetsdeelnemer zelf op het dossier vermeld, maar draagt het dossier de naam van de weduwe, weduwnaar, wezen of ouders.
Dit maakt het zoeken soms moeilijk indien men niet geheel op de hoogte is van de familieomstandigheden.
Mogelijk is wel dat een nabestaande een verzoek om hulp heeft gedaan of dat een nabestaande postuum een aanvraag heeft gedaan op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945. De wet kent naast de mogelijkheid van een eigen aanvraag van de verzetsdeelnemer ook de mogelijkheid van een weduwen-buitengewoon pensioen, een wezen-buitengewoon pensioen en een kostwinners-buitengewoon pensioen. In dat geval wordt dus niet de naam van de verzetsdeelnemer zelf op het dossier vermeld, maar draagt het dossier de naam van de weduwe, weduwnaar, wezen of ouders.
Dit maakt het zoeken soms moeilijk indien men niet geheel op de hoogte is van de familieomstandigheden.
Zo kan:
- een weduwe onder de eigen naam worden vermeld, onder de gehuwde naam (eerste huwelijk), maar is het ook mogelijk dat zij is hertrouwd en dat zij is te vinden onder die naam;
- een kind zijn vermeld onder de eigen naam, onder ‘kinderen…..’ of onder de naam van de voogd van het kind;
- het kostwinnersdossier op naam staan van vader of van moeder (terwijl zich hier ook weer de mogelijkheid kan voordoen dat de moeder hertrouwd kan zijn).
Met betrekking tot aanvragen in het kader van de Wet buitengewoon pensioen is er in de meeste gevallen zowel een sociaal dossier (hoofdkantoor) als een districtskantoor dossier.
Andere aanvragen
Naast persoonsdossiers die op grond van Wet buitengewoon pensioen zijn gevormd, bevat dit archief persoonsdossiers die in verband met een ander verzoek om hulp werden ingediend.
Stichting 1940-1945 begon direct na de bevrijding met de feitelijke hulpverlening aan verzetsdeelnemers die materiële of immateriële hulp nodig hadden en aan gezinnen van overleden verzetsdeelnemers. De Stichting kreeg heel diverse hulpvragen: van verzoeken om kleding, beddengoed of een fiets, tot verzoeken om te bemiddelen bij het vinden van werk of het afgeven van een zogenoemde emigratieverklaring indien men het voornemen had om te emigreren.
Deze persoonsdossiers zijn in het algemeen terug te vinden in de archieven van de verschillende districtskantoren, en zijn veelal van beperkte omvang. Indien -later- een aanvraag op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945 werd gedaan, werden deze stukken in het algemeen opgenomen in het zogenoemde ‘sociaal dossier’.
Wanneer er alleen een districtskantoor dossier aanwezig is, heeft de betrokkene een andere vorm van hulp ontvangen. Hij/zij heeft geen aanvraag Wpb ingediend.
Stichting 1940-1945 begon direct na de bevrijding met de feitelijke hulpverlening aan verzetsdeelnemers die materiële of immateriële hulp nodig hadden en aan gezinnen van overleden verzetsdeelnemers. De Stichting kreeg heel diverse hulpvragen: van verzoeken om kleding, beddengoed of een fiets, tot verzoeken om te bemiddelen bij het vinden van werk of het afgeven van een zogenoemde emigratieverklaring indien men het voornemen had om te emigreren.
Deze persoonsdossiers zijn in het algemeen terug te vinden in de archieven van de verschillende districtskantoren, en zijn veelal van beperkte omvang. Indien -later- een aanvraag op grond van de Wet buitengewoon pensioen 1940-1945 werd gedaan, werden deze stukken in het algemeen opgenomen in het zogenoemde ‘sociaal dossier’.
Wanneer er alleen een districtskantoor dossier aanwezig is, heeft de betrokkene een andere vorm van hulp ontvangen. Hij/zij heeft geen aanvraag Wpb ingediend.
Selectie en vernietiging
Uit het archief is bij de bewerking niets vernietigd
Verantwoording van de bewerking
In 2018 zijn alle archieven met persoonsdossiers overgebracht naar het Nationaal Archief en zijn alle dossiers omgepakt in zuurvrije omslagen. Toen is ook een bestandsopname gemaakt van alle aanwezige dossiers. Het resultaat is de Nadere Toegang die één toegang vormt tot alle persoonsdossiers in alle archiefbestanden. Na de laatste bewerkingen in 2022 zijn de archieven in 2023 formeel overdragen aan het Nationaal Archief.
Ordening van het archief
Het archief met persoonsdossiers bestaat uit 15 archiefblokken persoonsdossiers en een kaartenbakkenbestand. Het gaat om zowel dossiers aangemaakt en beheerd op het hoofdkantoor (Sociaal Lopend, Sociaal Oud, Registratiedossiers en Algemeen Lopend Archief (verzamelde districtsdossiers overgebracht naar hoofdkantoor)) en op de diverse districtskantoren (districtsdossiers).
De persoonsdossiers zijn binnen het betreffende archiefblok geordend op dossiernummer. Zoeken op naam in deze archiefblokken tegelijk kan door middel van de nadere toegang op deze dossiers.
De persoonsdossiers zijn binnen het betreffende archiefblok geordend op dossiernummer. Zoeken op naam in deze archiefblokken tegelijk kan door middel van de nadere toegang op deze dossiers.
Er zijn 11 districtskantoren:
- Toegang 2.19.330: District Amsterdam
- Toegang 2.19.331: District Amsterdam-Noord-Holland
- Toegang 2.19.333: District Eindhoven
- Toegang 2.19.334: District Friesland
- Toegang 2.19.335: District Gelderland
- Toegang 2.19.336: District Groningen
- Toegang 2.19.337: District Noord-Holland
- Toegang 2.19.338: District Overijssel
- Toegang 2.19.339: District Putten
- Toegang 2.19.340: District Rotterdam
- Toegang 2.19.344: District Utrecht
Er zijn vijf archieven van het hoofdkantoor:
- Toegang 2.19.332: Algemeen Lopend Archief
- Toegang 2.19.341: Registratiedossiers
- Toegang 2.19.342: Sociaal Lopend
- Toegang 2.19.343: Sociaal Oud
- Toegang 2.19.345: kaartenbakken