Bezig met laden van scans...
2.21.482 Inventaris van het archief van Herman Tjeenk Willink [levensjaren 1942-], 1959-2023
Mr. Herman Diederik Tjeenk Willink was werkzaam als topambtenaar, bijzonder hoogleraar bestuurswetenschappen, lid en voorzitter van de Eerste Kamer en vicepresident van de Raad van State, maar is vooral bekend als denker en publicist over de democratische rechtsstaat en het functioneren van de Nederlandse overheid, en als veelvuldig kabinetsinformateur. In de loop der jaren bouwde hij daarmee groot gezag op. Sinds 2012 is hij minister van Staat. Dit archief bevat de neerslag van het grootste deel van Tjeenk Willinks loopbaan, inclusief nevenfuncties en -activiteiten, tot ver na zijn pensionering in 2012. Het biedt, via de blik van een insider, inzicht in meer dan veertig jaar ontwikkelingen in politiek en bestuur van Nederland. Het archief bevat verder stukken betreffende Tjeenk Willinks rol als PvdA’er. Noemenswaardig zijn de lange reeksen (gedigitaliseerde) artikelen, teksten van toespraken, interviews en bijdragen aan boeken/bundels van zijn hand.
Mr. Herman Diederik Tjeenk Willink was werkzaam als topambtenaar, bijzonder hoogleraar bestuurswetenschappen, lid en voorzitter van de Eerste Kamer en vicepresident van de Raad van State, maar is vooral bekend als denker en publicist over de democratische rechtsstaat en het functioneren van de Nederlandse overheid, en als veelvuldig kabinetsinformateur. In de loop der jaren bouwde hij daarmee groot gezag op. Sinds 2012 is hij minister van Staat. Dit archief bevat de neerslag van het grootste deel van Tjeenk Willinks loopbaan, inclusief nevenfuncties en -activiteiten, tot ver na zijn pensionering in 2012. Het biedt, via de blik van een insider, inzicht in meer dan veertig jaar ontwikkelingen in politiek en bestuur van Nederland. Het archief bevat verder stukken betreffende Tjeenk Willinks rol als PvdA’er. Noemenswaardig zijn de lange reeksen (gedigitaliseerde) artikelen, teksten van toespraken, interviews en bijdragen aan boeken/bundels van zijn hand.
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.
Zoekhulpen bij dit archief
Archiefvorming
Geschiedenis van de archiefvormer
In het overzicht van zijn levensloop in jaartallen (zie beneden) zijn alleen nevenfuncties van Tjeenk Willink vermeld waarvan materiaal in dit archief aanwezig is. Zie voor een volledig cv deel I van de door Simon Lucas van Woerekom vervaardigde inventaris, inv.nr. 547.
Herman Diederik (Herman) Tjeenk Willink stamt uit een geslacht dat behoort tot het Nederlands patriciaat. Tjeenk Willink wordt geboren op 23 januari 1942 te Amsterdam en groeit op in Deventer, waar hij het gymnasium (bèta) volgt. Tijdens zijn studie rechten in Leiden is hij tevens voorzitter van de Leidse Studenten Raad en de gezamenlijke faculteitsverenigingen. Aan het eind van zijn studententijd volgt hij twee semesters colleges staatsrecht en politieke wetenschappen aan de Sorbonne in Parijs.
Terug in Nederland begint Tjeenk Willink zijn carrière eind 1968 als wetenschappelijk medewerker bestuurskunde aan de Rijksuniversiteit Leiden. Na anderhalf jaar (1970-1972) als adjunct-secretaris van de Commissie Interdepartementale Taakverdeling en Coördinatie (Commissie Van Veen) wordt hij in 1972 adviseur, en vanaf 1976 raadadviseur, bij het Kabinet Minister-President (ministerie van Algemene Zaken). In deze functie is hij adviseur van, respectievelijk, premiers B.W. Biesheuvel, J.M. den Uyl en A.A.M. (Dries) van Agt. Als secretaris van de (in)formateurs is hij nauw betrokken bij de kabinetsformaties van 1972-1973 en 1977. Vooral met Den Uyl, partijgenoot en geestverwant, bouwt Tjeenk Willink als ambtelijk secretaris een sterke vertrouwensband op. In 1979 wordt hij tevens ambtelijk adviseur van de Commissie Hoofdstructuur Rijksdienst (1979-1981).
Per 1 februari 1982 wordt Tjeenk Willink regeringscommissaris voor de reorganisatie van de rijksdienst, waarmee hij voor het eerst landelijke bekendheid krijgt. Hij wordt benoemd door minister van Binnenlandse Zaken Ed van Thijn (PvdA). Na de val van het kabinet-Van Agt II is minister J.G. (Koos) Rietkerk vanaf november 1982 zijn hoogste baas. Zijn taak als regeringscommissaris is aan verandering onderhevig door de zogenoemde ‘grote operaties’
De grote operaties waren: privatisering, decentralisatie, beperking van personeelsformatie (‘-2%’), deregulering en heroverweging (van gevoerd beleid/overheidsuitgaven).
die in de jaren tachtig worden ingezet om de rijksoverheid kleiner en efficiënter te maken. Van 1983 tot eind 1986 is Tjeenk Willink tevens bijzonder hoogleraar politieke en bureaucratische besluitvorming aan de juridische faculteit van de Katholieke Hogeschool Tilburg.Na een ambteloze periode wordt Tjeenk Willink in 1987 verkozen tot lid van de Eerste Kamer, en wordt hij woordvoerder binnenlandse zaken en financiën van de PvdA-fractie. In deze periode vervult hij steeds meer nevenfuncties. Zo is hij onder meer voorzitter van het Landelijk Ondersteuningsinstituut Kunstzinnige Vorming (1985-1993), Humanitas (1987-1991) en NOVIB (1988-1995). In 1991 wordt Tjeenk Willink met 64 van de 75 stemmen gekozen tot voorzitter van de Eerste Kamer, bij zijn herverkiezing in 1995 behaalt hij zelfs 71 stemmen.
In 1994 is Tjeenk Willink als voorzitter van de Eerste Kamer betrokken bij de kabinetsformatie - de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer en de vicepresident van de Raad van State waren bij kabinetsformaties indertijd vaste adviseur van het staatshoofd. In datzelfde jaar benoemt koningin Beatrix hem tweemaal tot informateur. Deze functie zal hij nadien nog bekleden in 1999 en 2010 (2x) op verzoek van Beatrix en in 2017 en 2021 op verzoek van de Tweede Kamer.
In 1997 wordt Tjeenk Willink benoemd tot vicepresident van de Raad van State. Dat blijft hij bijna vijftien jaar, tot aan zijn pensioen in 2012.
Vanaf eind jaren 1990 zijn belangrijke nevenfuncties - althans beoordeeld naar de hoeveelheid overgebleven archiefmateriaal - zijn voorzitter- en lidmaatschap van het Nationaal Comité Vrede van Münster (1996-1998), zijn lidmaatschap van het Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk (2011-2014) en zijn betrokkenheid bij het project Kansen voor Jongeren Cariben als adviseur van het Oranjefonds (2010-2016). Zijn maatschappelijk engagement geldt ook de culturele en creatieve sector. Zo is hij bestuurslid van de Wereldomroep (1992-1998) en voorzitter van de Stichting Holland Festival (1995-2002).
In de jaren 2010 vraagt het Caribisch deel van het Koninkrijk meermaals zijn aandacht, en adviseert hij over zowel interne als onderlinge politieke en bestuurlijke aangelegenheden. In 2012 wordt Tjeenk Willink benoemd tot minister van Staat. In deze hoedanigheid is hij diverse keren aanwezig bij officiële gelegenheden in het buitenland als vertegenwoordiger van de Nederlandse regering.
Dankzij zijn aanzienlijke staat van dienst en zijn zichtbare optredens als informateur groeit Tjeenk Willink uit tot één van de bekendste en meest gezaghebbende beschouwers van politiek en bestuur in Nederland. Deze reputatie bestendigt hij vanaf eind jaren 2010 met de publicatie van enkele goed ontvangen boeken, waarin hij zijn licht laat schijnen op de democratische rechtsstaat, de organisatie en het functioneren van de Nederlandse overheid en de maatschappij in den brede. Tjeenk Willink beschouwt enkele ontwikkelingen die zich tijdens zijn leven hadden voltrokken met zeer kritische blik, zoals de privatisering van publieke diensten, de toename van marktwerking in de publieke sector en de opkomst van het managementdenken.
Tjeenk Willink is zijn leven lang lid van de PvdA. Hij vervult in die partij enkele bescheiden functies, zoals bestuurslid van de afdeling Scheveningen, en is lid van enkele werkgroepen (ook van de Wiardi Beckman Stichting). Vanaf 2009 houdt hij zich als lid van de PvdA-commissie Integriteit enkele jaren bezig met de doorlichting van de eigen Erecode uit 2009 en de inbedding van het thema integriteit in de partij.
Hoewel PvdA’er, staat Tjeenk Willink als adviseur van de regering altijd boven de partijen en wordt zijn gezag in heel politiek Den Haag erkend. Hij gaat conflicten niet uit de weg, maar is alom gerespecteerd en weet gedurende zijn lange loopbaan in het Haagse machtscentrum zonder uitgesproken tegenstanders te blijven.
In 2022 stelt de Raad van State de (tweejaarlijkse) Herman Tjeenk Willink-lezing in, ter gelegenheid van diens tachtigste verjaardag. De eerste lezing spreekt hij op 2 juni 2022 zelf uit.
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1942 | geboren te Amsterdam, 23 januari |
| 1948-1954 | montessorischool, Deventer |
| 1954-1961 | Alexander Hegius Gymnasium (gymnasium bèta), Deventer |
| 1961-1966 | studie rechten aan de Rijksuniversiteit Leiden |
| 1967-1968 | vakken staatsrecht en politieke wetenschappen aan de Sorbonne, Parijs |
| 1968-1970 | wetenschappelijk medewerker bestuurskunde, Rijksuniversiteit Leiden |
| 1970-1972 | adjunct-secretaris van de Commissie Interdepartementale Taakverdeling en Coördinatie (Commissie Van Veen) |
| 1972-1982 | (raad)adviseur Kabinet Minister-President, ministerie van Algemene Zaken |
| 1982-1986 | regeringscommissaris voor de reorganisatie van de rijksdienst, ministerie van Binnenlandse Zaken |
| 1983-1986 | bijzonder hoogleraar politieke en bureaucratische besluitvorming, Katholieke Hogeschool Tilburg |
| 1985-1993 | voorzitter Landelijk Ondersteuningsinstituut Kunstzinnige Vorming, Utrecht |
| 1987-1991 | voorzitter Humanitas |
| 1987-1997 | lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal |
| 1991-1997 | voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal |
| 1994 | kabinetsinformateur (2x) |
| 1995-2002 | voorzitter Stichting Holland Festival |
| 1996 | eredoctoraat sociale wetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam |
| 1996-1998 | voorzitter resp. lid van het Nationaal Comité Vrede van Münster |
| 1997 | benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 4 maart |
| 1997-2012 | vicepresident van de Raad van State |
| 1999 | kabinetsinformateur |
| 2007 | eredoctoraat rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam, 8 januari |
| 2009-2011 | voorzitter Commissie architectenselectie dans- en muziekcentrum Spuiplein, Den Haag |
| 2010 | kabinetsinformateur (2x) |
| 2010-2016 | adviseur Oranjefonds, programma Kansen voor Jongeren Cariben |
| 2011-2014 | lid van het Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk |
| 2012 | benoemd tot Ridder Grootkruis in de Orde van Oranje-Nassau, 25 januari |
| 2012 | benoemd tot minister van Staat, 21 december |
| 2012-2016 | lid van de commissie Integriteit, PvdA |
| 2017 | kabinetsinformateur |
| 2021 | kabinetsinformateur |
| 2022 | instelling tweejaarlijkse Herman Tjeenk Willink-lezing door de Raad van State |
Geschiedenis van het archiefbeheer
Tot aan de overdracht in 2024 berustte het archief bij de Raad van State. Simon Lucas van Woerekom, Coördinator Informatiebeheer Beleidsarchieven (CIB) bij de Raad van State, hielp Tjeenk Willink vanaf 2006 met het ordenen en beschrijven van diens archief. In deze periode maakte Van Woerekom een zeer uitgebreide, driedelige inventaris - waarvan deel II betrekking heeft op materiaal dat is geschonken aan het Koninklijk Huisarchief. In deze inventaris is (het grootste deel van) het archief per stuk beschreven. Bovendien is veel extra informatie toegevoegd, zoals voetnoten met toelichting op de stukken en de activiteiten en standpunten van Tjeenk Willink, verwijzingen en opmerkingen over ontbrekende stukken. De inventaris van Van Woerekom is toegevoegd aan dit archief en kan bij de raadpleging hiervan dienen als nadere toegang (zie verantwoording van de bewerking). De digitale reeksen met teksten van toespraken, artikelen, colleges, interviews en bijdragen aan boeken/bundels zijn gevormd door Van Woerekom en Tjeenk Willink en ongewijzigd opgenomen in het e-depot van het Nationaal Archief. Ook de inventaris daarvan is toegevoegd aan dit archief.
Schenking van een particulier archief.