3.01.09 Inventaris van het archief van de Gedeputeerden van Haarlem ter Dagvaart van de Staten van Holland, (1589) 1603-1787

Download inventaris als:PDF|XML Download inventaris Download inventaris
Sluiten
Taalgebruik in onze archieven Taalgebruik in onze archieven

Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.

Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.

Sluiten

Zoekhulpen bij dit archief

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

1 Werkzaamheden van de gedeputeerden van Haarlem in de Staten van Holland.

De vergadering van de Staten van Holland werd aanvankelijk enkele malen per jaar en allengs frequenter gedurende een aantal weken in Den Haag gehouden. Vóór de vergadering werd een agenda - de punten van beschrijving - samengesteld door de raadpensionaris. Deze verstuurde de agenda aan de Ridderschap en de besturen van de achttien stemhebbende steden. Hierover werd dan in de steden en in de Ridderschap vergaderd. De gedeputeerden kregen vervolgens van hun stad of van de Ridderschap een bindende stemopdracht mee. Uit de periode vóór 1572 was de benaming voor het gaan naar de vergadering aangehouden: de afgevaardigden (gedeputeerden) gingen ter dagvaart naar de vergadering van de Staten van Holland.
Haarlem zond maximaal zes gedeputeerden, waaronder steeds de pensionaris. Meestal gingen er echter slechts vier ter vergadering, in tijden van politieke conflicten of wanneer voor Haarlem grote belangen op het spel stonden waren alle zes aanwezig.
Dit blijkt uit de "presentieboeken in de vergaderingen van de Staten van Holland", die werden opgemaakt om presentiegeld te kunnen betalen aan de in den Haag aanwezige afgevaardigden van Haarlem. G(emeente)A(rchief) Haarlem, Stadsarchief van Haarlem, deel II, Inv(entaris)n(umme)r 975 (kast 29 II, nr. 6-8, 194-196) 16 september 1716-18 januari 1795 en uit de notulenboeken, vervaardigd door de pensionarissen om aan het stadsbestuur verantwoording te kunnen afleggen over de loop van de vergaderingen van de Staten van Holland. Hierin schreef de pensionaris in de marge welke Haarlemse gedeputeerden de vergadering bijgewoond hadden, GA Haarlem, Stadsarchief van Haarlem, deel II, inv. nr. 1774 (kast 13 nr. 132-181) 1716-1795 (met hiaten).
De Ridderschap stemde altijd als eerste, daarna volgden de steden. In de stemvolgorde waren de gedeputeerden van Haarlem na die van Dordrecht altijd de tweede. Deze volgorde binnen de Staten van Holland werd bepaald door anciënniteit van de stemhebbende steden.
Pensionarissen van Haarlem
Gegevens ontleend aan: L.A.M. Fijen, W.F.B. Melching en L.S. Peterse, Pensionarissen en secretarissen van Haarlem, 1573-1795, Gemeente-archief Haarlem, 1977
DatumGebeurtenis
11-9-1603 t/m 15-12-1618 Johan de Haen
19-4-1619 t/m ? 1637 Gilles de Glarges
7-12-1637 t/m ? 1654 Albert Ruyl
17-9-1654 t/m 23-3-1664 Adriaan van Strijen
6-7-1664 t/m 6-12-1671 Gaspar Fagel
11-5-1671 t/m 25-1-1672 Elias Helt
20-6-1672 t/m 22-3-1689 Michiel Tenhove; provisioneel raadpensionaris van 22-12-1688 t/m 22-3-1689
16-1-1690 t/m 1-3-1694 Mattheus van Valckenburg
3-9-1695 t/m 27-9-1716 Jacob Akersloot
27-12-1716 t/m 10-3-1726 Albert Fabricius
27-4-1726 t/m 5-5-1730 Adolf Visscher
11-10-1730 t/m 15-12-1744 Jacob Gilles; 1e pensionaris
21-10-1730 t/m 15-10-1731 Jacobus van Veckhoven; 2e pensionaris
?-3-1732 t/m 19-3-1743 Cornelis Gerlings; 2e pensionaris
26-5-1743 t/m 11-1-1745 Paulus Abraham Gilles; 2e pensionaris
11-1-1745 t/m 1-3-1764 Paulus Abraham Gilles
18-4-1764 t/m 27-4-1767 François Rijgerbos
10- 5-1767 t/m 1-5-1775 Cornelis de Ville
1-12-1775 t/m 10-10-1787 Adriaan van Zeebergh
10-9-1782 t/m 10-10-1787 Pieter Leonerd van de Kasteele; 2e pensionaris
16-11-1787 t/m 22-1-1795 Willem Jager

2 Werkzaamheden van de gedeputeerden van Haarlem in de commissies.

Het feit dat Haarlem de tweede stad was, bracht behalve de mogelijkheid van beïnvloeding van het stemgedrag van de daaropvolgende steden ook nog andere voordelen met zich mee. Naast de vergaderingen van het voltallige college waren er ook commissievergaderingen. Deze commissies, in die tijd besognes geheten, werden op twee manieren gevormd. Al vóór 1572 kenden de Staten van Holland ad-hoc commissies, samengesteld uit leden van de Staten, eventueel aangevuld met deskundigen uit andere colleges dan wel met ambtenaren of met beiden. Na 1572 nam de werkdruk in de Staten van Holland enorm toe. Deze werd grotendeels opgevangen
door het uitbreiden van het aantal ad-hoc commissies.
Zie de grafieken over de toename van de werkdruk in de Staten van Holland na 1572 de dissertatie van J.W. Koopmans, De Staten van Holland en de Opstand. De ontwikkeling van hun functies en organisatie in de periode 1544-1588 (Hollandse Historische Reeks XIII), 's-Gravenhage 1990, p. 284-285 . Koopmans concludeert ook dat deze in de eerste jaren na de Opstand niet werd opgevangen door de uitbreiding van het ambtenarenapparaat, maar door de uitbreiding van het aantal ad-hoc commissies, ibidem, p. 199-202.
Hieruit ontstonden omstreeks 1600 een aantal vaste commissies waarin een zelfde aantal steden en/of de Ridderschap zitting had.

2.1 De vaste commissies.

De vaste commissies waren aan het begin van de zeventiende eeuw in principe al verdeeld. Uiteraard werden niet alle commissies tegelijk ingesteld en bleven gedurende de hele periode van de Republiek niet dezelfde vaste commissies bestaan. Nu eens werden deze samengevoegd als de gewijzigde politieke of economische situatie dat nodig maakte dan weer ontstond een vaste commissie uit een ad-hoc commissie die gedurende lange tijd werkzaam bleef.
Zie bijvoorbeeld de commissie van manufacturen, later in verband met de gewijzigde omstandigheden manufacturen en zeezaken geworden: bijlage 1 op p. 188 van deze inventaris. Voor een ad-hoc commissie die uiteindelijk vaste commissie werd: zie het voorbeeld bij rubriek 1.2.2 op p. XV van deze inleiding.
Helaas is het onmogelijk een volledige lijst van de vaste commissies te geven, aangezien hierover tot nu toe nauwelijks gegevens zijn gevonden.
Op basis van gegevens uit de boeken van F.W. Pestel, Commentarii de Republica Batava, deel II, p. 378 en R. Fruin, De gestie van dr. R.C. Bakhuizen van de Brink ..., p. 227-229, informatie van dr.A.J. Veenendaal jr. en eigen onderzoek zijn in ieder geval de volgende vaste commissies en hun voorzitters bekend: -commissie voor buitenlandse zakenRidderschap -commissie voor muntzaken,de Levant en zeezakenDordrecht -commissie voor justitie, conservatie van VlielandHaarlem -commissie voor financiën, de gemene middelenDelft -commissie voor kerkelijke zakenLeiden -commissie voor Noordse zaken, Oosterse zaken, Urk en EnsAmsterdam Verder zijn nog een aantal commissies bekend, maar helaas zijn tot nu toe samenstelling of voorzitter niet bekend. Dit zijn de commissies voor: Oostindische zaken, Westindische zaken, secrete zaken, admiraliteitszaken.
Het bekleden van het voorzitterschap van vaste commissies was eenvormig geregeld. Een instructie hiervoor is tot nu toe niet achterhaald, maar waarschijnlijk was dit in onderling overleg bepaald. Het voorzitterschap berustte bij de afgevaardigde van de Ridderschap, of indien dit college niet in de commissie zat, bij de afvaardiging van de oudste stad die in de commissie zitting had.
Haarlem heeft van het begin af aan het voorzitterschap van de commissie van justitie bekleed. Deze commissie was zéér belangrijk ! Uit de uitkomsten van de daar behandelde zaken en uit de uiteindelijk daarover genomen resoluties, blijkt dat de Staten van Holland een legalistische staatkundige en politieke visie hadden. Het legalistische standpunt ging voor, ook in zaken, bijvoorbeeld op kerkelijk gebied, waar men in sommige opzichten een bevoorrechting van de gereformeerden zou verwachten.
Zie de aanvechting van het testament van zijn moeder door Jacob Fundam, overgegaan van het joodse geloof naar de gereformeerde religie en daarom uitgesloten uit het testament van zijn moeder. De Staten bepaalden, dat het testament rechtsgeldig was en dat het dus gehandhaafd moest blijven: inv. nr. 778.
Vele en zeer uiteenlopende zaken zijn aan deze commissie voorgelegd.
Zie de indeling van de rubriek justitie in de inhoudsopgave op p. vi-viii van deze inventaris en de verwijzing naar inv.nrs. in bijlage 1 bij de commissie van justitie. Hieruit is, in combinatie met de inhoudsopgave duidelijk te zien welk een breed scala aan onderwerpen deze commissie passeerde.
Door middel van "proefprocessen" werd één zaak helemaal uitgezocht en becommentarieerd, waarna het besluit in deze zaak diende als basis voor besluiten in vergelijkbare zaken in de toekomst.
Wanneer een commissie vond dat zij zelf niet genoeg kennis bezat, werd informatie bij andere colleges of ambtenaren ingewonnen. Dit gebeurde vaak ook bij het doorverwijzen door de Statenvergadering naar een commissie, het zogenaamde "commissoriaal maken". In het geval van de commissie van justitie veelal informatie ingewonnen bij het Hof van Holland of de Hoge Raad van Holland. Deze commissarissen vergaderden dan samen met (een aantal van) de leden van de commissie om tot een juridisch juist standpunt te komen.

2.2 De ad-hoc commissies.

Naast het voorzitterschap van de commissie van justitie had Haarlem, zoals gezegd, vaak zitting in ad-hoc commissies. Sommige hiervan waren niet van groot gewicht, zoals de ad-hoc commissie tot onderzoek naar het maken van goud uit duinzand
Inv. nr. 1074.
. Ook functioneerden een aantal commissies slechts gedurende een heel korte periode voor de oplossing van één bepaalde zaak. Andere commissies, die jaren achtereen op ad-hoc basis functioneerden, waren van groter belang. De commissie tot verkoop van de domeinen is hiervan een goed voorbeeld, evenals de verschillende commissies tot herstel van de financiën en de commissie tot onderzoek naar de vernietiging van de paalworm. Deze laatste commissie ontwikkelde zich uiteindelijk, samen met een aantal andere ad-hoc commissies, van ad-hoc tot vaste commissie en kan als een van de voorlopers van de colleges van de provinciale- en rijkswaterstaat worden beschouwd.

3 Andere werkzaamheden van de gedeputeerden van Haarlem.

Naast de werkzaamheden in de vergadering van de Staten van Holland en in vaste en ad-hoc commissies van dit college, had er permanent één afgevaardigde van Haarlem zitting in het college van Gecommitteerde Raden van het Zuiderkwartier. Dit college adviseerde de Staten van Holland over zaken betreffende het Zuiderkwartier en had een aantal taken in dit ressort van de Staten van Holland gedelegeerd gekregen. Hierin was het gelijk aan het college van Gecommitteerde Raden van het Noorderkwartier. In tegenstelling daarmee deed het echter meer. Bij afwezigheid van de Staten van Holland, handelde het in opdracht van de Staten van Holland de dagelijkse zaken in het gewest af en kon het ook indien nodig, uiteraard in samenspraak met de raadpensionaris, de Staten van Holland in spoedzitting bijeen roepen. Aangezien de vertegenwoordiging van Haarlem in dit college, evenals trouwens van een aantal andere steden, permanent was konden de gedeputeerden ook wanneer de Staten niet bijeen waren snel en makkelijk aan informatie komen en zo voortdurend van de gang van zaken in Den Haag op de hoogte blijven. Regelmatig behoorden ze tot de afgevaardigden namens de Staten van Holland in de Staten-Generaal en in Generaliteitscolleges als de Raad van State en de Generaliteitsrekenkamer. Deze deelname aan de afvaardigingen vond plaats volgens per Generaliteitscollege vastgelegde roosters.
Als afgevaardigde namens Holland in de Staten-Generaal konden de gedeputeerden van Haarlem ook in commissies van de Staten-Generaal benoemd worden. Een voorbeeld hiervan is de deelname van de pensionaris van Haarlem, Jacob Gilles, aan de ad-hoc commissie van de Staten-Generaal tot onderzoek naar de gebeurtenissen in de Groninger Ommelanden omstreeks 1732. De stukken van deze bezending zijn in dit archief bewaard gebleven.
Inv. nr. 468.
Bovendien hadden leden van het stadsbestuur van Haarlem zitting in een aantal colleges: in het college ter Admiraliteit van Amsterdam, in de kamer Amsterdam van de VOC en in die van de WIC, in het hoogheemraadschap Rijnland en vele andere lokale of regionale organen. Uit vorenstaande cumulatie van functies blijkt dat de reikwijdte van het stadsbestuur zich uit te strekte tot boven het plaatselijk niveau.

Geschiedenis van de logementen in Den Haag.

De logementen van de gedeputeerden van de stemhebbende steden in Den Haag.
Gegevens ontleend aan een zeer uitgebreid artikel over de logementen in den Haag, verschenen in: Mededeelingen van de Vereeniging ter beoefening der geschiedenis van 's-Gravenhage, nieuwe uitgaaf tweede deel, 's-Gravenhage, 1880, p. 282-352.
Oorspronkelijk verbleven de gedeputeerden van alle steden die zitting hadden in de Staten van Holland tijdens de vergaderperiode in herbergen in Den Haag. Vanaf het begin van de zeventiende eeuw, zo rond 1630, kwam hier verandering in. De steden huurden of kochten voor hun gedeputeerden huizen in Den Haag, nu eens per stad dan weer met een aantal steden tegelijk. Daar verbleven de gedeputeerden tijdens de vergaderingen. Deze huizen werden logementen genoemd. Zij moesten, zowel van hun stad, die geen ander logies betaalde, als van de Staten van Holland in deze huizen verblijf houden. Bij resolutie van 26 september 1670 werd zelfs besloten dat er niet meer door gedeputeerden van de Staten van Holland in gelegenheden mocht worden gegeten, waar voor het eten moest worden betaald. Dit was besloten in een poging om het uitlekken van geheime zaken tegen te gaan
Deze resolutie is waarschijnlijk genomen naar aanleiding van het grote spionage schandaal rond 1668 rond gezant Leo Aitsema. Hierbij waren ook klerken van de secretarie van de Staten-Generaal en gedeputeerden in de Staten-Generaal betrokken. Het heeft geleid tot een groot aantal processen voor het Hof van Holland. RAZH, Archief van het Hof van Holland, inv. nr. 5197-5644, criminele papieren, 1667 nr. 7, 1668 nr. 27, 1669 nr 12,20, 1670 nr 9,24,25,30.
, hetgeen door de structuur van de overheidsorganisatie ten tijde van de Republiek, waardoor zeer velen deelnamen aan de regering, vrijwel ondoenlijk was. Geheime zaken werden onder andere in herbergen door gedeputeerden van alle colleges doorverteld. Het feit dat de Staten van Holland op deze manier probeerden staatsgeheimen af te schermen hielp zoals gezegd niet veel. Niet alleen verzuimden de andere colleges in Den Haag, bijvoorbeeld de Staten-Generaal en de Raad van State een gelijkluidende resolutie uit te vaardigen. Bovendien hadden gedeputeerden van de zes andere gewesten geen eigen logementen in Den Haag.
Het logement van de stad Haarlem.
De stad Haarlem kocht in 1636 een eigen logement aan de westzijde van de Lange Houtstraat. Dit werd in 1733 verkocht, nadat de stad een nieuw onderkomen aan de Korte Vijverberg gekocht had.
Informatie over de aankoop in 1636 van het huis in de Lange Houtstraat en over de verkoop van dit huis in 1733 en over de aankoop van het nieuwe logement aan de Korte Vijverberg in 1733 is te vinden in GA Haarlem, Stadsarchief van Haarlem, inv. nr. 679 en 696, voorlopig nummer 7.15.18 nr 2 ,VI 105, 106.
In dit huis hebben de gedeputeerden tot de opheffing van Staten van Holland in 1795 hun verblijf gehad. Pas een aantal jaren daarna heeft Haarlem het logement verkocht. Op 28 november 1798 is er een contract opgemaakt, waarna op 28 februari 1799 het transport van het huis aan Petrus Franciscus van Schingen plaatsvond. Waarschijnlijk zijn er problemen geweest over zijn betaling aan de stad Haarlem, want op 28 november 1802 verkocht hij het, voor de prijs van vrijstellingen in (achterstallige) belastingen weer aan de vroegere eigenaar. Deze verkocht het logement definitief in augustus 1803 aan Pieter Christiaan Schlosser.
Ontleend aan p. 295 noot 4 van het artikel over logementen vermeld in noot 9. GA Den Haag, Rechterlijke archieven, inv. nr. 421, p. 641, 642 en notarieel archief, akte van 29 september 1802, verleden voor notaris Pieter Thomas van Son. GA Haarlem, Stadsarchief van Haarlem, kast 3/4, n( 101, 24 augustus en 2 september 1803
Foto van het gebouw in de Lange Houtstraat waar het logement van Haarlem tussen 1636 en 1733 gevestigd was.
Foto van het gebouw aan de Korte Vijverberg waar tussen 1733 en 1795 het logement van Haarlem gevestigd was.

Geschiedenis van het archiefbeheer

Het archief van de gedeputeerden van Haarlem is grotendeels gevormd door de stadspensionarissen. Dat zij het archief bijhielden, moge blijken uit het feit dat drie inventarissen bewaard gebleven zijn uit de periode vòòr 1795, nl. uit 1636, 1654 en uit 1718, die door of in opdracht van de zittende pensionaris (Gilles de Glarges, Albert Ruyl en Albert Fabricius) zijn vervaardigd.
1636: GA Haarlem, Stadsarchief van Haarlem, inv. nr. kast 2 loket 13 bundel 6 nr 3. 1654: GA Haarlem, Stadsarchief van Haarlem inv. nr. kast 7 loket 9 bundel 3 nr. 1. 1718: Rijksarchief in Zuid-Holland, Archief van de gedeputeerden van Haarlem ter dagvaart van de Staten van Holland, inv. nr. 1117 en een tweede exemplaar in het GA Haarlem, Stadsarchief van Haarlem inv. nr. kast 29 nr 23. Volgens de burgemeestersresolutie van 12 juni 1717 krijgt de pensionaris Fabricius op zijn verzoek voor één jaar een klerk om de papieren in de loketten van het logement te ordenen. De inventaris uit 1718 is waarschijnlijk een uitvloeisel van deze ordening geweest.
Bovendien is bekend dat deze in het logement van Haarlem een eigen, grote kamer hadden, waarin de loketkasten geplaatst waren.
Zie het in noot 9 genoemde artikel over de logementen. Met name p. 334, artikel 14 en 15 van de "Instructie voor de casteleijn en de casteleijnse van het logement van Haarlem".
Beide inventarissen geven aan dat de stukken hierin volgens het loketkastsysteem opgeborgen waren. Dat hield in dat alle stukken betreffende één onderwerp in een loketkastvak werden geborgen, en er dus geen dossiers per gedeputeerde werden gevormd. Dit laatste blijkt ook uit het feit dat de dossiers soms grote perioden beslaan en daardoor de zittingsperiode van één pensionaris ruimschoots blijken te overschrijden. Dit impliceert dat de stukken over een zelfde onderwerp bijeen worden gehouden en ook als documentatie bij een nieuwe zaak zijn gebruikt.
De inhoud van de archiefstukken is bijzonder boeiend. Dit archief levert door zijn inhoud en omvang het overtuigend bewijs van het belang van de bestuurslaag, die ressorteert onder het college van de Staten van Holland, namelijk die van de commissies. Hierin heeft toch de feitelijke besluitvorming plaats gevonden.
Het is onduidelijk wat er tussen 1787 en 1795 met het archief is gebeurd. Juist over deze periode zijn er in dit archief geen stukken aangetroffen. Een reden hiervoor is voorshands niet aan te geven.
Uit de notulen van de pensionarissen en de correspondentie met het stadsbestuur van Haarlem blijkt duidelijk dat de gedeputeerden wel degelijk ook na 1787 nog aan de Statenvergaderingen hebben deelgenomen. De laatste presentiemelding is van 22 januari 1795. Zie: noot 1 en GA Haarlem, Stadsarchief van Haarlem, Brieven van de pensionarissen aan het stadsbestuur van Haarlem over de vergaderingen van de Staten van Holand en de werkzaamheden van de gedeputeerden van Haarlem in den Haag inv.nr.:
  • kast 13 189; 1787 januari 10 - november 14; 1 band.
  • kast 13 190; 1787 november 20 - 1789, juni 11; 1 band.
  • kast 13 191.1; 1789 juli 8 - 1792, december 28; 1 pak.
  • kast 13 191.2; 1793 januari 2 - 1795, januari 15; 1 pak.
 Na 1795 blijft het archief nog enige tijd in Den Haag. In een resolutie van het stadsbestuur van Haarlem van 11 maart 1796 krijgt P.L. van de Kasteele, representant van het Volk van Nederland, toestemming om die registers die hij nuttig vond uit het logement van Haarlem te lenen. Kennelijk stond het archief toen dus nog op zijn oude plaats in Den Haag.
In de stadsrekeningen van Haarlem van 1 juli 1796 - 1 juli 1797 staat vermeld dat het meubilair van het logement verkocht is. Het archief stond echter in "nagelvaste" kasten. Over een overbrenging daarvan naar Haarlem wordt niets vermeld, terwijl dit gezien de hoeveelheid papier toch geld gekost moet hebben. Hierna zijn wij het archief van het logement van Haarlem kwijt. Wel is duidelijk dat het in 1803, voor de definitieve verkoop van het logement al moet zijn overgebracht naar Haarlem, waar het nààst het oud-archief van de stad Haarlem als apart fonds is blijven bestaan.
Al in de vijftiger jaren van de vorige eeuw werd door dr. R.C. Bakhuizen van den Brink, de toenmalige rijksarchivaris, het belang van de notulen en aantekeningen van gedeputeerden in de vergadering van de Staten van Holland en vooral van de pensionarissen van de stemhebbende steden ingezien.
(R.C. Bakhuizen van den Brink), Overzigt van het Nederlandsche Rijks-Archief, uitgegeven op last van Z. Exc. den minister van Binnenlandsche Zaken, 's-Gravenhage, 1854, p. 119. R. Fruin, De Gestie van dr. R.C. Bakhuizen van den Brink als archivaris des rijks, 1854-1865, hoofdzakelijk uit zijne ambtelijke correspondentie toegelicht, 's-Gravenhage, 1926, p. 165 ".. Ik heb steeds er mijn werk van gemaakt dergelijke aantekeningen inzonderheid van pensionarissen op het Rijks-archief te verenigen, omdat daaruit menige bijzonderheid, in de afgedrukte notulen niet vermeld, en althans de stemming der stemhebbende leden pleegt te blijken."
 Als logisch gevolg van de pogingen om aantekeningen en notulen op het Rijksarchief te verzamelen ging zijn belangstelling vervolgens uit naar de in de logementen van de stemhebbende steden gevormde archieven. In 1863 verzocht hij de minister van Binnenlandse zaken om toestemming de provinciale besturen van Noord-Holland en Zuid-Holland te vragen onder de voormalige stemhebbende steden een enquête te houden ten einde de nog aanwezige "logementsarchieven" te inventariseren.
Zie: Algemeen Rijksarchief, Tweede Afdeling, Archief van het Algemeen Rijksarchief, inv. nr. 29, Uitgaande brief van 18 maart 1863 no 26 van de Algemeen Rijksarchivaris aan de minister van Binnenlandse Zaken.
Via de afdeling Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen van het ministerie van Binnenlandse Zaken werd deze enquête gezonden aan de provinciale besturen van Noord-Hollaand en Zuid-Holland, die op hun beurt de enquête aan de achttien voormalige stemhebbende steden doorstuurden.
Voor Zuid-Holland waren dit de steden: Dordrecht, Delft, Leiden, Gouda, Rotterdam, Gorinchem, Schiedam, Schoonhoven en Den Briel. Voor Noord-Holland waren dit de steden: Haarlem, Amsterdam, Alkmaar, Enkhuizen, Hoorn, Medemblik, Edam, Monnikendam en Purmerend.
 De reacties waren zeer verschillend. Door de onoverzichtelijkheid van het archief of gebrek aan kennis daarvan meldde een groot aantal, dat deze vraag niet beantwoord kon worden. Andere deelden mee dergelijke stukken niet te hebben. Alleen de steden Haarlem en Leiden reageerden positief. Leiden stuurde een inventaris van de stukken aan- wezig in het logement en stelde voor dat Bakhuizen van de Brink zou aangeven wat daarin voor hem van belang was. Hier is echter verder niets uit voortgekomen. Helaas is de inventaris zelf verloren gegaan, en zijn de stukken van het logementsarchief verspreid over het stadsarchief. Haarlem meldde dat het een logementsarchief bezat, en stelde voor dit naar Den Haag over te brengen.
Alle antwoorden van de stemhebbende steden, de brieven van het ministerie van Binnenlandse Zaken, Afd. O, K & W en van de provincies Noord- en Zuid-Holland bevinden zich in : Algemeen Rijksarchief, Tweede Afdeling, Archief van het Algemeen Rijksarchief, inv. nr. 28, no 149: ingekomen brief van O, K & W aan de Algemeen Rijksarchivaris van 28 juli 1863, met bijlagen.
Dankbaar werden de Haarlemse stukken, die respectievelijk in 1865 en in 1870 naar het Algemeen Rijksarchief gestuurd werden, in ontvangst genomen. Sinds die tijd hebben de archivalia vrijwel onbekend in het depôt gestaan.
Algemeen Rijksarchief, Tweede Afdeling, Archief van het Algemeen Rijksarchief, inv. nr. 31, 22 december 1865, no 125: bedankbrief aan het archief uit Haarlem voor de toegezonden archivalia. Verslagen omtrent 's Rijks Oude Archieven (VROA), 1865, p. 13, 14 vermelding van de aanwinst uit Haarlem in het jaarverslag. VROA, 1870, p. 2: "Uit het gemeentearchief Haarlem hadden wij reeds vroeger eene bezending stukken ontvangen, die tot het archief der Staten van Holland behoorden, en voor dezen aan de gedeputeerden van Haarlem om daarop te berigten waren toevertrouwd, maar aldaar onafgedaan waren gebleven; sedert waren nog meer dergelijke papieren ontdekt, die thans mede aan het rijksarchief zijn teruggegeven en met de overige verenigd."
De rechtstitel is (nog) onbekend

De verwerving van het archief

De rechtstitel is (nog) onbekend.