4.MIKO Inventaris van kaarten en tekeningen behorende tot het archief van het Ministerie van Koloniën en rechtsopvolgers, (1702) 1814-1963

Download inventaris als:PDF|XML Download inventaris Download inventaris
Sluiten
Taalgebruik in onze archieven Taalgebruik in onze archieven

Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.

Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.

Ik heb het begrepen

Zoekhulpen bij dit archief

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Inventarisnummers van dit archief zijn niet in kopievorm beschikbaar
​​​Een klein deel van de manuscriptkaarten is gefacsimileerd in de series Grote Atlas van de Oost-Indische Compagnie (7 delen) en Grote Atlas van de West-Indische Compagnie (2 delen). Bij de individuele beschrijvingen is een verwijzing naar het betreffende deel opgenomen.
Tot medio 2018 waren in de zelfbedieningsruimte van de studiezaal van het Nationaal Archief gebruiksduplicaten van de kaarten in dit bestand beschikbaar. Deze microfiches zijn sinds begin 2019 aanvraagbaar onder archiefinventaris 4.DUPKT, zie daarin inventarisnummers 4 t/m 7.

Afgescheiden archiefmateriaal

In de Universiteitsbibliotheek Leiden bevindt zich het complementerende deel van het archief.
Elders berustende onderdelen van de collectie Loten:
De opgave hieronder is samengesteld met behulp van de gids van Roessingh (1982).
Andere documenten behorend tot het geschreven archief van Loten, zijn in beheer bij de Theologische faculteit van de Katholieke Universiteit in Tilburg.
Een tweede collectie tekeningen, waarschijnlijk afkomstig uit de nalatenschap van Loten (gedeeltelijk dubbelen van de hier beschreven collectie) is in beheer bij het Rijksprentenkabinet in Amsterdam. Andere delen van de collectie tekeningen van Loten zijn nu in beheer bij het British Museum in Londen en het Teylers Genootschap in Haarlem.
Een ander deel van het particuliere, geschreven archief van Engelhard is in Batavia achtergebleven. Dit archief is nu in beheer bij het Arsip Nasional in Jakarta.
Het in Batavia achtergebleven archief van de Topografisch Bureau (1864-1949) is, voor zover bewaard, nu in beheer bij het Arsip Nasional in Jakarta.
Het oudere archief van de algemene secretarie van de Nederlands-Indische regering (te Batavia) over de jaren 1816 tot 1942, berust in het Arsip Nasional in Jakarta.

Verwante archieven

Het bestand militaire kaarten en tekeningen behorend tot het archief van het ministerie van koloniën is beschreven in deze inventaris.
De van de Sectie Militaire Geschiedenis afkomstige kaarten zijn herkenbaar door verwijzingen bij de betreffende inventarisnummers. Een enkele militaire kaart van het ministerie belandde in een ander militair archief, namelijk dat van de Topografische Dienst. Dit bestand is nu in het Algemeen Rijksarchief. Zie daar bijvoorbeeld inventarisnummer. 19.5.1 met een stempel van het ministerie.
Eén eigentijdse toegang in de archieven van koloniën dient apart vermeld te worden. Bureau G vervaardigde cumulatieve indices van het archief. Deze registers kunnen benut worden om relatief snel bijvoorbeeld stukken betreffende de bouw van een fort in relatie met hier beschreven tekeningen op te sporen. De registers zijn beschreven onder de nummers A 870 tot A 887 in toegang 2.10.36.23 van de Tweede afdeling.
De verzameling tekeningen en kaarten van Schneither werd verspreid opgenomen in het supplement van de verzameling buitenlandse kaarten (inventaris l'Honoré-Naber 1914, code VELH).
De tekeningen en kaarten uit de collectie van Johan Gideon Loten zijn voor een klein deel bewaard in de archieven van de VOC (codes VEL en VELH). De kaart van Celebes die door Aubert in opdracht van Loten vervaardigd werd, is in 1865 aangekocht door het ARA (VEL inv. nummers. 1295-1299).
Die tekeningen gemaakt in opdracht van Nicolaas Engelhard (1761-1831), die Raffles gebruikte voor zijn History of Java worden nu bewaard in enkele afdelingen van de British Library in Londen.
De erven Baud droegen in 1916 hun deel van het archief Engelhard over aan het ARA. Dit archief is nu in het beheer bij het Nationaal Archief als collectie Engelhard (toegang nr. 2.21.04).
Andere archieven verwant aan 4.MIKO zijn gecodeerd met MCAL, HYDRO en TOPO.
Zie ook 'Bijlage II' in de inventaris op het kaartenarchief 4.SAONNG.
Tot het Nederlandse gedeelte van het archief van de Algemene secretarie van de Nederlands-Indische regering (te Batavia) en de daarbij gedeponeerde archieven (1942-1950) behoren een aantal kaarten, tekeningen en affiches. Deze stukken zijn beschreven in de inventaris van De Graaff en Tempelaars (1990) en in een plaatsingslijst door R.Th.M. Guleij (code ASB).
De kaarten en tekeningen behorende tot de archieven van de stichtingen actief in Nederlands Nieuw-Guinea (1957-1966) zijn beschreven in een plaatsingslijst (voorlopige code BIZA-NGZ).

Publicaties

Literatuur

  • G.G.J. Boink, '"Onbeslist getouwtrek": de moeizame overdracht van de kaarten van het Ministerie van Koloniën', in: Caert-Thresoor 36 (2017) no. 3 pp. 132-138.
  • A.B. Brommer (samenst), Historische plattegronden van Nederlandse steden. Deel 4. Batavia. Alphen aan den Rijn 1992.
  • E. Glas, Inventaris van archivalia afkomstig van H.A. Henriet, heiast met de kartering en exploratie van Borneo (1823-1838). 's-Gravenhage 1981.
  • M.G.H.A. de Graaff & A.M. Tempelaars, Inventaris van het archief van de Algemene Secretarie van de Nederlands-Indische regering en de daarbij gedeponeerde archieven, 1942-1950. 4 delen, Den Haag 1990.
  • Grote Atlas van de Verenigde Oost-Indische Compagnie = Comprehensive Atlas of the Dutch East India Company, 7 vols. (Voorburg 2006-2010):- Volume I: Atlas Isaak de Graaf / Atlas Amsterdam (2006). - Volume II: Java en Madoera = Java and Madura (2007). - Volume III: Indische Archipel en Oceanië = Malay Archipelago and Oceania (2008). - Volume IV: Ceylon (2008). - Volume V: Afrika = Africa (2009). - Volume VI: Voor-Indië, Perzië, Arabisch Schiereiland = India, Persia, Arabian Peninsula (2010). - Volume VII: Oost-Azië, Birma tot Japan = East Asia, Burma to Japan & Supplement (2010).
  • Grote Atlas van de West-Indische Compagnie = Comprehensive Atlas of the Dutch West India Company, 2 vols. (Voorburg 2011-2012).:- Volume I: De Oude WIC = The Old WIC, 1621-1674 (2011). - Volume II: De Nieuwe WIC = The New WIC, 1674-1791 (2012).
  • S.P. l'Honoré Naber, Inventaris der verzameling van kaarten berustende in het Algemeen Rijksarchief, Eerste supplement. 's-Gravenhage 1914.
  • J.C. Hooykaas, Repertorium op de literatuur betreffende de Nederlandsche koloniën; voor zoover zij verspreid is in tijdschriften en mengelwerken. 's-Gravenhage 1877-1880 (er verschenen tot 1935 negen vervolgdelen).
  • J.A. van der Kloes & J.N. van Ruijven, Het bouwen in overzeesche gewesten. Leiden 1906.
  • C. Koeman (ed.), Atlantes Neerlandici. Bibliography of terrestrial, maritime and celestial atlases and pilot books, published in the Netherlands up to 1880. 6 Vols., Amsterdam 1967-1985.
  • C. Koeman (ed.), Links with the past: The history of the cartography of Suriname 1500-1971. Amsterdam 1973.
  • Koloniën. Winschoten 1982 (rapport van de afdeling Bidoc van de Centrale archiefselectiedienst betreffende de organisatorische geschiedenis van het ministerie van koloniën, op basis van de Staatsalmanak, tussen 1859 en 1963).
  • P.A. Leupe, Inventaris der verzameling kaarten berustende in het Rijksarchief. Eerste gedeelte. 's-Gravenhage 1867.
  • P.A. Leupe, Catalogus der verzameling van kaarten van het ministerie van Marine, 's Gravenhage 1872.
  • F.J. Ormeling sr., 'Triangulatie, opneming en kartering van Nederlands-Indië', in: Kartografisch Tijdschrift 15/2 (1989) pp. 37-48, 64 (in dit artikel wordt de de (voor)geschiedenis behandeld van de werkzaamheden van de Topografische Dienst in Nederlands-(Oost)Indië; aan het artikel is een literatuuropgave toegevoegd met een opgave van ruim vijftig titels betreffende de kartering van Nederlands Oost-Indië in de 19e en 20e eeuw).
  • M.P.H. Roessingh, Sources of the History of Asia and Oceania in the Netherlands. Part 1: Sources up to 1796. München, etc., 1982.
  • J.A. Schüller, 'De maritieme cartografie en de ontwikkeling van het Hydrografisch Bureau', in: Marineblad 59 (1949) pp. 737-874 (overzicht van hydrografische karteringen in Nederland en overzee).
  • C.L. Temminck Groll, The Dutch overseas: architectural survey. Mutual heritage of four centuries in three continents. Zwolle: Waanders, 2002.
  • R.P.G.A. Voskuil, De hydrografische kaartering van de Oostindische Archipel tussen 1787 en 1874. Utrecht 1976 (doctoraalscriptie, met literatuuropgave).
  • J.B.Ch. Wekker, Historie, technieken en maatschappelijke achtergronden der karteringswerkzaamheden in Suriname sinds 1667. Delft 1983 (proefschrift T.U. Delft).