4.VTH Inventaris van de verzameling binnenlandse kaarten Hingman, ca. 1500-1813 (ca. 1870)
In zijn in 1871 verschenen ‘Inventaris der verzameling kaarten berustende in het Rijksarchief. Tweede gedeelte’ beschreef J.H. Hingman de archiefkaarten uit de periode vóór 1813 die betrekking hebben op Nederland. Hiertoe bracht hij de ‘binnenlandse kaarten’ uit diverse vroegmoderne archieven bijeen in één verzameling, die nu bekend staat als de ‘Collectie Hingman’. De collectie bevat hoofdzakelijk manuscriptkaarten, al dan niet met gedrukte afgeleiden, stammend uit de late Middeleeuwen tot medio 19e eeuw. De kaarten zijn meestal in opdracht, met een administratief doel, vervaardigd en zijn dus functioneel en niet commercieel. Zo zijn er kaarten van domeinen, polders, wegen en abdijen. Er zijn kaarten gemaakt om een geschil te beslechten of een recht vast te leggen, rivierkaarten voor de waterstaat, plattegronden en ontwerpen voor militaire doeleinden en prekadastrale kaarten in verband met de grondadministratie.Archiefvormers zijn o.a. de Staten-Generaal, Raad van State, Nassause Domeinraad, Graven en Staten van Holland en het jonge Ministerie van Financiën.Een bijzonder onderdeel vormen de kaartboeken van het grondbezit van de Hollandse kloosters, zoals de nu verdwenen abdijen Rijnsburg en Leeuwenhorst. Er zijn veel waterstaatkundige kaarten van zeeweringen, dijken, sluizen en polders. Van de grote rivieren Rijn, Maas, Waal, IJssel, Lek en Merwede zijn manuscriptkaarten bewaard gebleven. Onder de rubriek rivieren zijn de kaarten met weergaven van uiterwaarden, platen, gorzen en visserijen, afkomstig uit domeinarchieven, in aparte subrubrieken geordend.Er zijn opvallend veel kaarten uit de 16e eeuw en 17e eeuw van de Zuid-Hollandse eilanden, vooral van het gebied rond de Biesbosch. De vroegste kaarten hieronder vormen de overgang tussen schilderkunst en topografie. Verder zijn er kaarten en plattegronden van Nederlandse (en enkele buitenlandse) steden, dorpen, forten, havens en gebouwen. Buitenbeentje is een portolaan van het Middellandse Zeegebied uit 1533.
In zijn in 1871 verschenen ‘Inventaris der verzameling kaarten berustende in het Rijksarchief. Tweede gedeelte’ beschreef J.H. Hingman de archiefkaarten uit de periode vóór 1813 die betrekking hebben op Nederland. Hiertoe bracht hij de ‘binnenlandse kaarten’ uit diverse vroegmoderne archieven bijeen in één verzameling, die nu bekend staat als de ‘Collectie Hingman’. De collectie bevat hoofdzakelijk manuscriptkaarten, al dan niet met gedrukte afgeleiden, stammend uit de late Middeleeuwen tot medio 19e eeuw. De kaarten zijn meestal in opdracht, met een administratief doel, vervaardigd en zijn dus functioneel en niet commercieel. Zo zijn er kaarten van domeinen, polders, wegen en abdijen. Er zijn kaarten gemaakt om een geschil te beslechten of een recht vast te leggen, rivierkaarten voor de waterstaat, plattegronden en ontwerpen voor militaire doeleinden en prekadastrale kaarten in verband met de grondadministratie.Archiefvormers zijn o.a. de Staten-Generaal, Raad van State, Nassause Domeinraad, Graven en Staten van Holland en het jonge Ministerie van Financiën.Een bijzonder onderdeel vormen de kaartboeken van het grondbezit van de Hollandse kloosters, zoals de nu verdwenen abdijen Rijnsburg en Leeuwenhorst. Er zijn veel waterstaatkundige kaarten van zeeweringen, dijken, sluizen en polders. Van de grote rivieren Rijn, Maas, Waal, IJssel, Lek en Merwede zijn manuscriptkaarten bewaard gebleven. Onder de rubriek rivieren zijn de kaarten met weergaven van uiterwaarden, platen, gorzen en visserijen, afkomstig uit domeinarchieven, in aparte subrubrieken geordend.Er zijn opvallend veel kaarten uit de 16e eeuw en 17e eeuw van de Zuid-Hollandse eilanden, vooral van het gebied rond de Biesbosch. De vroegste kaarten hieronder vormen de overgang tussen schilderkunst en topografie. Verder zijn er kaarten en plattegronden van Nederlandse (en enkele buitenlandse) steden, dorpen, forten, havens en gebouwen. Buitenbeentje is een portolaan van het Middellandse Zeegebied uit 1533.
Download inventaris als:PDF|XML
Download inventaris
Download inventaris
Sluiten
Op onze website kunt u archieven doorzoeken met behulp van inventarissen (beschrijvingen van archieven, ook wel toegang genoemd). Deze inventarissen zijn vaak net zo oud als de archieven zelf. De mogelijkheid bestaat dat u woorden tegenkomt die vroeger gewoon waren, maar nu als kwetsend, racistisch of discriminerend ervaren worden.
Het Nationaal Archief onderzoekt momenteel de mogelijkheden om dit taalgebruik in inventarissen aan te passen, te verklaren of te voorzien van hedendaagse alternatieven.