Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) bevat dossiers van personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op samenwerking met de Duitse bezetter (collaboratie).
In het kader van het project Oorlog voor de Rechter wordt het CABR gedigitaliseerd en volledig doorzoekbaar gemaakt.
Dit biedt nieuwe onderzoeksmogelijkheden. Veel CABR-dossiers bevatten niet alleen informatie over verdachten, maar ook over (Joodse) slachtoffers, verzetsstrijders en over gebeurtenissen uit de oorlog. Deze informatie is nu moeilijk te vinden, omdat CABR-dossiers alleen op naam van de verdachten staan.
In de studiezaal van het Nationaal Archief staan 5 speciaal beveiligde computers waarmee gezocht kan worden in het gedigitaliseerde CABR. Op dit moment is een derde van het totale aantal pagina's uit het CABR digitaal te doorzoeken.
Vanwege privacywetgeving zijn er extra regels voor het volledig doorzoeken van de digitale CABR-dossiers. Zo mogen er geen foto's gemaakt worden van de documenten. Een telefoon of camera mag daarom niet mee de studiezaal in. U kunt wel aantekeningen maken op een laptop of met potlood en papier.
De 5 beveiligde computers in de studiezaal van het Nationaal Archief zijn voor personen met een onderzoeksbelang. Hiermee wordt bedoeld dat u een (persoonlijk) belang heeft om onderzoek te doen in het CABR. Dat kan zijn familieonderzoek, maar ook historisch of wetenschappelijk onderzoek.
Onderzoekers met een persoonlijk onderzoeksbelang
Als u zoekt naar informatie over vervolgingsslachtoffers (zoals Joden, Roma en Sinti), verzetsdeelnemers of gebeurtenissen uit de oorlog, maar ook als u een dossier wilt bekijken van een persoon die is onderzocht op collaboratie, kunt u een beveiligde computer reserveren.
Nog lang niet alle CABR-dossiers zijn gedigitaliseerd en doorzoekbaar gemaakt via de beveiligde computer. Dit betekent dat u soms beter de papieren dossiers kunt aanvragen en bekijken in onze studiezaal, bijvoorbeeld als nog niet alle dossiers over een persoon zijn gedigitaliseerd. Via de website Oorlog voor de Rechter kunt u papieren dossiers reserveren. Bekijk voor meer informatie de zoekhulp Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging.
Wetenschappelijke onderzoekers
In het CABR komen personen voor die mogelijk nog in leven zijn. Om hun privacy te beschermen moeten onderzoekers, die wetenschappelijk onderzoek in het CABR willen doen, een aanvraag indienen waarin ze aangeven hoe ze om zullen gaan met de bijzondere persoonsgegevens uit het archief. Het Nationaal Archief beoordeelt deze aanvraag. Via het reserveringsformulier kunt u een aanvraag indienen. Kies wanneer u een plek reserveert, de optie "Ik heb een wetenschappelijk onderzoeksbelang" op de vraag "Welk belang heeft u om onderzoek te doen in het CABR".
We werken met tijdslots van ongeveer 3 uur, zodat meer personen per dag gebruik kunnen maken van de beveiligde computers.
U moet een account hebben bij het Nationaal Archief én ingelogd zijn als u een plek wilt reserveren. Heeft u nog geen account? Maak dan een account aan op deze inlogpagina. Ook mag u altijd één persoon meenemen naar de afspraak. Deze persoon moet, net als u, een account hebben bij het Nationaal Archief. Het account van uw gast kan ook later nog worden aangemaakt.
Klik op een tijdslot om een plek te reserveren. Tijdslots die zijn volgeboekt zijn niet meer aan te klikken.
Op maandag 19 januari 2026 om 15:00 uur (let op! op een later tijdstip dan gebruikelijk) worden de tijdslots voor dinsdag 27 januari t/m vrijdag 30 januari vrijgegeven.
| Datum | Tijdslot |
|---|---|
| Dinsdag 20 januari | 10:00-13:30 uur |
| Woensdag 21 januari | |
| Donderdag 22 januari | |
| Vrijdag 23 januari | 14:00-17:00 uur |
Wilt u uw afspraak annuleren?
Neem dan contact met ons op via info@nationaalarchief.nl.
Het CABR is 3,8 kilometer lang. Nog lang niet alles is gedigitaliseerd. We zijn hier nog tot in 2027 mee bezig. Toch kunt u nu al zoeken in ongeveer een derde van de ruim 30 miljoen pagina's die het CABR telt.
Het gaat met name om scans van dossiers van personen die voor een rechtbank zijn verschenen. De zaken van deze personen zijn behandeld door een van de Bijzondere Gerechtshoven, de Tribunalen en/of de Bijzondere Raad van Cassatie. In de komende jaren vullen we dit aan met nieuw gedigitaliseerde dossiers.
De studiezaal van het Nationaal Archief heeft maar een beperkt aantal zitplekken. Veel mensen komen papieren dossiers uit het CABR bekijken. Het grootste deel van het CABR is namelijk nog niet gedigitaliseerd. Hierdoor is het druk in de studiezaal. Er zijn nu 5 zitplekken van het totale aantal plekken gereserveerd voor de beveiligde computer.
Heeft u een plek gereserveerd voor de beveiligde computer? Dan mag u die dag ook papieren archiefstukken aanvragen. Dit kan bijvoorbeeld nuttig zijn als uw tijdslot voor het gebruik van de beveiligde computer inmiddels is afgelopen, maar de studiezaal nog open is en u een CABR-dossier wilt bekijken.