Stukken Nationaal Archief te zien in Osaka Castle

Op vrijdag 9 mei is de tentoonstelling A New Dawn on Common Ground – 425 Years of Exchange Between Japan and The Netherlands in het Osaka Castle Museum in Japan geopend. Het Nationaal Archief levert met bijzondere bruiklenen een belangrijke bijdrage. Zo is de handelspas uit 1609 te zien.

Tentoonstelling

De tentoonstelling A New Dawn on Common Ground vertelt het verhaal van de reis en aankomst van het eerste Nederlandse schip De Liefde, in Japan. Dit is het begin van de band tussen Nederland en Japan. De handelspas die het Nationaal Archief in bruikleen heeft gegeven, is een van de topstukken in deze tentoonstelling. In de expositie is ook aandacht voor de oprichting van de Nederlandse handelspost in Hirado en de verhuizing van de Nederlanders naar het eilandje Dejima. De tentoonstelling is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse bijdrage aan de wereldtentoonstelling Expo 2025 Osaka, Kansai, Japan. Het is ook het hoogtepunt van de viering van 425 jaar betrekkingen tussen Nederland en Japan.

Begin van een bijzondere relatie

In april 1600 arriveert het Nederlandse schip De Liefde in Japan. En maand later volgt een buitengewone en gedenkwaardige ontmoeting tussen Nederlanders en Japanners in het kasteel van Osaka. Dit is het begin van de bijzondere relatie tussen de twee landen. De militaire leider van Japan, Shogun Tokugawa Ieyasu, ontvangt de Nederlandse bemanningsleden met grote belangstelling. Hij is onder de indruk van hun kennis over scheepsbouw, navigatie, cartografie en wapengeschut. Bovendien is hij ervan overtuigd dat de Nederlanders, anders dan de Portugezen en Jezuïeten, niet de bedoeling hebben om het christendom in Japan te verspreiden.

Handelspas

In 1609 overhandigen de Nederlanders een brief van stadhouder prins Maurits aan Shogun Ieyasu. In de brief vraagt prins Maurits of de shogun Japanse havens wil openen voor Nederlandse handelsschepen. Shogun Ieyasu is daar wel voor te vinden. Hij geeft de Nederlanders een handelspas. Daarin staat dat Nederlandse schepen vrije toegang hebben tot de Japanse wateren en havens. Ook staat erin dat Japanse autoriteiten de Nederlanders vriendelijk moeten behandelen. Met deze handelspas krijgen de Nederlanders dus toestemming om naar Japan te komen om handel te drijven. De handelspas wordt bewaard door het Nationaal Archief en is nu te zien in het Osaka Castle Museum.

Dejima

De handelspas is het begin van winstgevende handelsbetrekkingen tussen de Nederlanders en de Japanners. Er ontstaat niet alleen een handelsrelatie maar ook een vriendschap tussen beide landen. In 1609 richten de Nederlanders een eerste handelspost op in Hirado. In 1639 kiest Japan ervoor om zich af te sluiten voor de rest van de wereld. Alleen de Nederlanders mogen als enige buitenlanders in Japan verblijven, maar wel onder streng toezicht. Daarom moeten ze in 1641 verhuizen naar Dejima, een kunstmatig eilandje in de haven van Nagasaki.
Nederland is bijna 250 jaar lang het enige westerse land dat rechtstreeks handel mag drijven met Japan. Tot 1856 is Dejima de poort tot Japan voor westerlingen, en voor Japanners het venster naar de buitenwereld.

Expo 2025 Osaka en koning Willem-Alexander

Anno 2025 is er opnieuw een kunstmatig eiland dat Japan verbindt met Nederland. Nu voor de kust van Osaka. Op Yumeshima is de afgelopen jaren gebouwd aan de wereldtentoonstelling Expo 2025 Osaka, Kansai, Japan. Nederland is één van de 160 deelnemende landen en het enige land dat tijdens dit historische Expo-jaar een tentoonstelling organiseert in het beroemde kasteel van Osaka. Op 22 mei bezoekt Koning Willem-Alexander de historische tentoonstelling in het Osaka Castle Museum tijdens zijn werkbezoek aan Japan.

In de tentoonstelling is de handelspas te zien, samen met kaarten van Osaka, Hirado en Dejima en andere belangrijke documenten. Voor het eerst worden ook drie kaarten getoond uit de nieuw verworven collectie van Hans en Eva Kok, ook wel bekend als de collectie HEK. De collectie staat sinds een jaar online en bevat 1200 kaarten en prenten en meer dan 100 boekwerken.

Elk jaar bezoeken Nederlanders het hof van de shogun in Edo. Een van de uitgeleende kaarten uit de collectie HEK laat de hofreis van Nagasaki naar Edo uit 1728 zien.