1.01.01.12 Inventaris van het archief van de Audiëntie van Maria van Hongarije en Emmanuel Philibert van Savoye, 1535-1558

Download inventaris als:PDF|XML Download inventaris Download inventaris Sluiten
Taalgebruik in onze archieven Taalgebruik in onze archieven Sluiten

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Bij de benoeming van Maria van Hongarije als landvoogdes op 1 oktober 1531 voerde Karel V ook enige ingrijpende hervormingen op bestuurlijk gebied door. Tot 1531 waren de centrale instellingen in de Nederlanden steeds rechtstreeks onderworpen geweest aan de vorst als afdelingen van zijn persoonlijke raad. Vanaf dit moment echter maken deze instellingen, te weten de Raad van State, De Raad van Financiën en de Geheime Raad (conseil privé) geen deel meer uit van zijn vorstelijke raad, maar worden zij colleges naast de landvoogdes. De Raad van State kreeg van Karel V een raadgevende bevoegdheid in politieke aangelegenheden toebedeeld, met de bedoeling een te eigenzinnige politiek van de landvoogdes uit te schakelen. De Raad van Financiën moest instaan voor een degelijk financieël beheer in de Nederlanden. De Geheime Raad zou de landvoogdes terzijde staan bij bestuur, wetgeving en rechtspraak. Doordat de voorzitter van de Geheime Raad door zijn talrijke nevenfuncties, zoals de verplichting aanwezig te zijn bij vergaderingen van de Raad van State en van de Raad van Financiën, veelvuldig afwezig was, werd de audiencier de voornaamste ambtenaar van de Geheime Raad. De audiencier behandelde de requesten en stond in voor de redactie van de belangrijkste akten, plakkaten en verordeningen; hij verzorgde een belangrijk gedeelte van de briefwisseling van de landvoogdes en speelde een voorname rol bij het zegelen van de bescheiden. Ook ondertekende hij als "sécrétaire seul signant en finances" in de Raad van Financiën alle open brieven. Soms kreeg hij op uitdrukkelijk bevel van de landvoogdes toegang tot vergaderingen van de Raad van State, vooral wanneer er in deze Raad belangrijke brieven getoond moesten worden.
Bij de inning van de zegelrechten werd de audiencier bijgestaan door de controleur van het zegel, gewoonlijk één van de gewone secretarissen van de Geheime Raad.
Tijdens de landvoogdij van Maria van Hongarije (1531-1555) en Emmanuel Philibert van Savoye (1555-1559) werd het ambt van audiencier uitgeoefend door:
  • Laurent Dublioul (aangesteld door Karel V in 1531)
  • Willem Pensart (1532 februari 14 - 1538, tevens secretaris van de Raad van State)
  • Pieter Verreycken (1532 secretaris van de Geheime Raad, 1538-1552 audiencier, tevens charterbewaarder in Vlaanderen)
  • Pieter d'Overloepe (1552 voorlopig audiencier, 1555 februari 5, definitieve benoeming tot audiencier - 1577, tevens secretaris van de Raad van Brabant.

Geschiedenis van het archiefbeheer

De stukken, beschreven in de hierna volgende inventaris, zijn aangetroffen in het archief van de Staten Generaal, en wel in de loketkas lopende 2, 5 en 6, en in de lias lopende 1550-1558. Hoe deze stukken hier in dit archief terecht zijn gekomen is na enig onderzoek niet duidelijk geworden. Wel blijkt uit de inventarissen uit 1635 van Verbruch (Staten-Generaal 12667-12669) en uit 1656 van De Heyde (Staten Generaal 12672), dat de stukken tussen 1635 en 1656 met het Staten Generaal vermengd zijn.

De verwerving van het archief

De rechtstitel is (nog) onbekend